«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

16:15 • 28/07

Ծաղկաձորում շուրջ 30 երիտասարդ հավաքվել է «Փաստարկ»–ի շրջանակներում

16:04 • 28/07

«Նոր ալիք» մրցույթի փակման ժամանակ երգիչը կոտրել է սեղանն ու ընկել Պուգաչովայի վրա (տեսանյութ)

15:59 • 28/07

Զենիթի ֆուտբոլիստը բուժզննում է անցնում Ատլետիկոյում

15:57 • 28/07

Մոլդովան դիմել է Համաշխարհային բանկ` ֆինանսական աջակցության համար

15:32 • 28/07

Միայն աշխատանքը Միլանին ավելի լավը կդարձնի. Միլանի գլխավոր մարզիչ Ֆիլիպո Ինձագի

15:32 • 28/07

Օվկիանոսն անպայման կվերադարձնի այն, ինչ վերցրել է. նվերներ Նեպտունից (լուսանկարներ)

15:26 • 28/07

Դրոշմապիտակավորման ծախսերն անելու դեպքում դեղերը կարող են թանկանալ. Դեղարտադրողների միության նախագահ

15:08 • 28/07

Բրիտանական անձնագրային ծառայությունը գործադուլ է սկսել

14:58 • 28/07

«Խաղալիքների պատմությունները»՝ իտալացի լուսանկարչից (լուսանկարներ)

14:49 • 28/07

Ֆրանսիական ՊՍԺ-ն մեծ գումար է նախապատրաստում Դի Մարիայի տրանսֆերի համար

14:45 • 28/07

Ես հանճար եմ. Լ. Չիբուխչյանը սրանով է ուզում ընդգծել Ադրբեջանից ապաստան հայցելու իր քայլի ողբերգականությունը

14:44 • 28/07

Վրաստանի դատախազությունը գործ է հարուցել Սաակաշվիլիի դեմ

14:37 • 28/07

Սարդեր, որոնք զզվանքի փոխարեն հիացմունք են առաջացնում (լուսանկարներ)

14:31 • 28/07

Դատարանը մեղավոր է ճանաչել Մոսկվայում ռուս երիտասարդի սպանած ադրբեջանցուն

14:28 • 28/07

Լիտվան ռուս կատարողներին կարող է ներառել անցանկալի անձանց ցանկում

14:19 • 28/07

Լավրովի միակ դուստրը ռուսերենին լավ չի տիրապետում. Vogue

14:13 • 28/07

Լուսանկարչուհին բացահայտում է Ավստրալիայի անհայտ, բայց մոգական գեղեցկությամբ անկյունները (լուսանկարներ)

14:10 • 28/07

Ընդունում եմ Շվայնշտայգերի ներողությունը. Կիսապաշտպան Կևին Գրոսկրոյց

14:10 • 28/07

Սաակաշվիլին հարցաքննության դարձյալ չի ներկայացել

13:58 • 28/07

Ուկրաինայի արևելքում մալայզիական ինքնաթիռը խփվել է. ՄԱԿ

13:53 • 28/07

Արմեն Դարբինյանը կոչ է արել միավորվել Լևոն Հայրապետյանին սատարելու համար

13:50 • 28/07

Ղրիմը Ռուսաստանի մասն է, ոչ մի բանակցություն չի եղել, չի լինելու և լինել չի կարող. Լավրով

13:46 • 28/07

Բուքինգհեմյան պալատում ցուցադրության են հանվել թագավորական ընտանիքի երեխաների խաղալիքներն ու հագուստները (նկարներ)

13:44 • 28/07

Զավեշտալի իրավիճակ Տուր դե Ֆրանսից. Սիրողական հեծանվորդը մեկ անիվով շրջանցում է պրոֆեսիոնալներին (շարժանկար)

13:26 • 28/07

Սևանա լճում նավակով մարդ է անհետացել

13:22 • 28/07

Իտալիայում 19 մլն եվրոյով վաճառքի է հանվել «Պինոկիոյի առանձնատունը» (լուսանկարներ)

13:19 • 28/07

Ռեալ տեղափոխությունս չի կարելի ձախողում համարել. Կակա

12:59 • 28/07

Լևոն Հայրապետյանին սատարող երևանյան երթին կմասնակցեն նաև նրա համագյուղացիները

12:56 • 28/07

Թուրքական պարբերականը խոստանում է Ցեղասպանությունը վերապրածների 50 պատմություն ներկայացնել

12:49 • 28/07

Իգոր Կրուտոյը կարող է փակել Յուրմալայում անցկացվող «Նոր ալիք» մրցույթը

12:48 • 28/07

Ֆորմուլա–1–ի չեմպիոնը վարպետորեն խուսափեց բախումից և շարունակեց պայքարը (տեսանյութ)

12:47 • 28/07

Մահացել է «Երաժիշտը» ֆիլմի դերասան Փիթեր Մարկվարդտը

12:35 • 28/07

Տավուշի սահմանամերձ գյուղերում ցորենը գրեթե հավաքել են, չնայած կրակել են նույնիսկ «Կարմիր խաչի» մեքենայի ուղղությամբ. մարզպետ

12:32 • 28/07

Ոչ մի անհաջող վայրէջք չի եղել, ընդամենը օդանավը 2-րդ շրջան է կատարել. Սահակ Հակոբյան

12:27 • 28/07

Էլեկտրաէներգիայի թանկացումից առաջ այս անգամ ՀԷՑ-ը սպառման գույքագրում չի անի

12:23 • 28/07

Ուկրաինայում ռազմական գործողությունների հետևանքով մահացել է 1.129 խաղաղ բնակիչ. ՄԱԿ

12:00 • 28/07

Մեծ Բրիտանիայի և Շոտլանդիայի մշակույթի նախարարները կբոյկոտեն Ռուսաստանի տարվա միջոցառումները

11:58 • 28/07

Եվ հիշատակս ալ թառամի, ա՛հ, այն ատեն ես կմեռնի՜մ.. Կոմիտաս վարդապետը մեռելոցի խորհրդի մասին

11:51 • 28/07

Հարձակվող Կարիմ Բենզեման հրաժարվել է տեղափոխվել Լիվերպուլ

11:49 • 28/07

Carrera y Carrera նորաձևության տան հարսանեկան զարդերը (լուսանկարներ)

11:34 • 28/07

Հաագայի դատարանը բավարարել է Ռուսաստանի դեմ 50 մլրդ դոլարի հայցը

11:25 • 28/07

Ռոման Աբրամովիչը և Դարյա Ժուկովան առաջին անգամ ցույց են տվել իրենց մեկամյա դստերը (լուսանկարներ)

11:16 • 28/07

Չինարի գյուղի վրա արդեն սկսել են նռնականետերով կրակել. գյուղապետ

11:16 • 28/07

ԱՄՆ-ում վթարային վայրէջքի ժամանակ ինքնաթիռը հարվածել է լողափին զբոսնող հորն ու դստերը

11:12 • 28/07

Կիսապաշտպան Խոսե Կալյեխոնը մոտ է Ատլետիկո տեղափոխվելուն

11:11 • 28/07

Pussy Riot-ի աղջիկները 250.000 եվրոյի պահանջով դատական հայց են ներկայացրել Ռուսաստանի դեմ

11:03 • 28/07

Եվրոպական «համեղ» մայրաքաղաքները՝ լուսանկարչի և ոճաբանի աշխատանքներում (լուսանկարներ)

10:56 • 28/07

Malaysia Airlines-ը Դոնբասում ավիաաղետից հետո օրական մինչև 2 մլն դոլար է կորցնում. փորձագետ

10:51 • 28/07

Գագիկ Ծառուկյանը «թեժ աշնան» մասին խոսել չցանկացավ (տեսանյութ)

10:50 • 28/07

Մուսուլմանները նշում են Ռամադանի ավարտը

10:45 • 28/07

Բարսելոնայի թվիթերյան պաշտոնական էջը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել

10:38 • 28/07

YouTube-ը հրապարակել է 2014թ. առաջին կեսի ամենաշատ դիտումներ ունեցած տեսահոլովակների ցանկը (տեսանյութ)

10:35 • 28/07

Պայծառակերպության տոնին հաջորդող երկուշաբթի օրը մեռելոց է

10:26 • 28/07

Վերաօծվել է Քեսաբի հայկական եկեղեցիներից մեկը

10:20 • 28/07

Կիսապաշտպան Բաստիան Շվայնշտայգերը ներողություն է խնդրել Բորուսիայից

10:19 • 28/07

Գրիգորի Լեպսը Յուրմալայում գումար է հավաքել Ժաննա Ֆրիսկեի բուժման համար

10:10 • 28/07

Ռուսաստանում արգելել են ուկրաինական կաթնամթերքը

10:00 • 28/07

Լիվերպուլ-Օլիմպիակոս՝ 1:0. Ղազարյանը շատ մոտ էր գոլ խփելուն (տեսանյութ)

09:57 • 28/07

Նյու Յորքում նկարիչները գունազարդել են 40 մերկ մոդելների մարմիններ (լուսանկարներ)

09:44 • 28/07

Վրաստանի դատախազությունը կարող է Սաակաշվիլիին մի քանի մեղադրանք ներկայացնել

09:42 • 28/07

Իսրայելը դադարեցրել է Գազայի գնդակոծությունը

09:36 • 28/07

Ավտովթար Երևանի Գրիգոր Լուսավորչի փողոցում. կա 2 տուժած

09:25 • 28/07

Դոնեցկում ուկրաինացի զինվորականների հաղթանակը կազդարարի Պուտինի պարտությունը. Սաակաշվիլի

09:23 • 28/07

Չեմպիոնների միջազգային գավաթ. Միլան – Մանչեսթեր Սիթի` 1:5 (տեսանյութ)

09:15 • 28/07

Հաագայի դատարանը Ռուսաստանին կպարտավորեցնի 50 մլրդ դոլար վճարել «Յուկոսի» գործով. ԶԼՄ-ներ

09:04 • 28/07

Ռուս պատգամավորը Դեպարդիեին առաջարկել է զարգացնել գինեգործությունը Ղրիմում

08:59 • 28/07

Գևորգ Ղազարյանը Լիվերպուլի հետ խաղի մեկնարկային կազմում է

08:56 • 28/07

Բարաք Օբաման և ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն պահանջում են անհապաղ զինադադար կնքել Գազայում

08:35 • 28/07

Ավստրալիան մոտ $5 մլն կհատկացնի Գազայի հատվածին՝ որպես օգնություն

08:26 • 28/07

Վրաստանի մեծ մասը 3 ժամով հոսանքազրկվել է

08:17 • 28/07

ԱՄՆ-ի Կոնգրեսում առաջարկել են Ուկրաինան ռազմական դաշնակից հռչակել

00:18 • 28/07

Բալոտելին Միլանի համար կարող է երկրորդ Իբրահիմովիչ դառնալ. «Միլանի» դարպասապահ

00:07 • 28/07

Հռոմի պապը կոչ է արել հիշել Առաջին աշխարհամարտի դասերը

23:59 • 27/07

Իսպանացի քահանան ֆլամենկո է պարում պատարագի ժամանակ (տեսանյութ)

23:47 • 27/07

Գրան-պրի Հունգարիա. Դանիել Ռիկարդոն երկրորդ տիտղոսը նվաճեց

23:37 • 27/07

Չինաստանում բժշկի դիմած տղամարդը պարզել է, որ ինքը կիսով չափ կին է

23:23 • 27/07

Երկիր մոլորակի վրա տեղի ունեցող ամենաարտառոց բնական երույթները՝ լուսանկարներով

23:00 • 27/07

Երևանի ճարտարապետական պատկերը պահպանելու հարցում միակ մխիթարանքը «Հին Երևանի» կառուցման խոստումների կատարումն է. հուշարձանագետ

22:51 • 27/07

Ջասթին Բիբերը Լոս Անջելեսում հանդիպել է Կրիշտիանու Ռոնալդուին (լուսանկար)

22:47 • 27/07

Գևորգ Ղազարյանն ընդդեմ Միլանի (տեսանյութ)

22:36 • 27/07

Հոլանդիան որոշել է ռազմական առաքելություն չուղարկել Ուկրաինայում կործանված Boeing-ի ավիավթարի վայր

22:22 • 27/07

McLaren-ը հրապարակել է 1000 ձիաուժ հզորությամբ նոր մոդելի առաջին լուսանկարը

22:09 • 27/07

Պաշտոնական. Արմեն Համբարձումյանը տեղափոխվեց Պեմզայի Զենիթ

22:00 • 27/07

Տրիպոլիի օդանավակայանի համար մղվող մեկշաբաթյա մարտերում 100 մարդ է զոհվել

21:47 • 27/07

BMW-ն իր 100-ամյա հոբելյանը կտոնի i9 մոդելի թողարկմամբ (լուսանկարներ)

21:39 • 27/07

Շախմատ. Հայաստանի հավաքականները՝ օլիմպիադայի նախօրյակին

21:17 • 27/07

Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապն այցելել է Վատիկանի ճաշարան, հերթ կանգնել և ճաշել ներկաների հետ միասին

20:54 • 27/07

Հոմսում ականապատ մեքենա է պայթեցվել. կան զոհեր և վիրավորներ

20:41 • 27/07

Սոնա Ռուբենյանը 19.370 ձայնով արժանացել է «Նոր ալիք»-ի «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակին (տեսանյութ)

20:27 • 27/07

Բանանցն ու Փյունիկը ոչ-ոքի խաղացին

20:15 • 27/07

Գիտնականները պարզել են բնական քարե կամարների առաջացման գաղտնիքը

20:01 • 27/07

ԱՄՆ-ն արբանյակային լուսանկարներ է հրապարակել՝ Ռուսաստանին մեղադրելով Ուկրաինան ռմբակոծելու համար

19:44 • 27/07

Հայտնի են Boeing-777-ի «սև արկղերից» ստացված առաջին տվյալները

19:31 • 27/07

Էսեն – Բորուսիա. Մխիթարյանը գլխի հարվածով հաշիվը դարձրեց 0–4 (ուղիղ)

19:18 • 27/07

Իսրայելը հայտնել է Գազայի հատվածից շարունակական հրթիռակոծման մասին

19:03 • 27/07

Google-ը կարող է ֆաբլեթների շուկա ներխուժել 5.9 դյույմ էկրան ունեցող հեռախոսով

18:51 • 27/07

Վարդան Մինասյանի թիմը հաղթեց Շախտյորին

18:43 • 27/07

Օդի ջերմաստիճանն առաջիկա օրերին կնվազի 2-3 աստիճանով

18:33 • 27/07

Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին մտադիր է այցելել Հայաստան

18:22 • 27/07

Սևանա լճում «ՎԱԶ-2199» մակնիշի մեքենա է արգելափակվել

18:12 • 27/07

Էդգար Մանուչարյանի և Արսեն Հովհաննիսյանի գոլերը Սպարտակի հետ խաղում (տեսանյութ)

18:07 • 27/07

Ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը նշվելու է աշխարհաքաղաքական վերջին զարգացումների կոնտեքստից դուրս. Գ. Չուգասզյան

17:56 • 27/07

Չինաստանում մոլեգնող փոթորկից տուժել է ավելի քան 2,5 միլիոն մարդ

17:45 • 27/07

Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները առաջնահերթություն են. Գերմանիայի ֆինանսների նախարար

17:40 • 27/07

Չինուհի Պեն Շուայը կարիերայի առաջին տիտղոսն է նվաճել

17:20 • 27/07

Արսենալը ձեռք բերեց Դավիդ Օսպինային

17:10 • 27/07

Բրիտանիայի փոխվարչապետն առաջարկել է Ռուսաստանին զրկել Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության անցկացման իրավունքից

17:00 • 27/07

Ռոբենն աշխարհի լավագույն եզրային հարձակվողն է. Ֆաբիո Կանավարո

16:57 • 27/07

Սոմալիում սովից կարող է 350,000 մարդ մահանալ. ՄԱԿ

16:42 • 27/07

Ուկրաինայի սահմանին են մոտեցել չեչեն վարձկաններ

16:40 • 27/07

Ռեալը հետխաղյա 11 մետրանոցներով պարտվեց Ինտերին (տեսանյութ)

16:23 • 27/07

Costa Concordia զբոսանավը տարվել է նավահանգիստ՝ ուտիլիզացիայի համար



Հայաստան
Տարածաշրջան
ԱշխարհԲիզնեսԻրադարձային
Գիտություն/տեխնիկա ՄշակույթՍպորտ
Lifestyle