«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

00:03 • 07/03

Իրանի հետ համաձայնագիրը պետք է բացառի Իրանի միջուկային ծրագրի ռազմական բնույթը. Մոգերինի

00:00 • 07/03

Հանովերի դեմ խաղին մասնակցելու են Բավարիայի լավագույն 11 ֆուտբոլիստները. Գվարդիոլա

23:57 • 06/03

Ադրբեջանում լրատվական գործակալության գլխավոր խմբագրի են ձերբակալել

23:46 • 06/03

Հունաստանն սկսել է մարել պարտքերը

23:45 • 06/03

Հայ շախմատիստները Եվրոպայի առաջնությունում. 10-րդ տուր

23:35 • 06/03

11-ամյա անգլիացին շոկի է մատնել դպրոցը՝ ներկայանալով սկանդալային էրոտիկ ֆիլմի ոճով կոստյումով

23:30 • 06/03

Ֆուտբոլը հեռուստաեթերում

23:24 • 06/03

XXXL չափսի հագուստ կրող մոդելը դարձել է լողազգեստների գովազդային արշավի դեմքը

23:13 • 06/03

Բրիտանիան որոշել է ոչ մահաբեր ռազմական տեխնիկա մատակարարել Ուկրաինա

23:02 • 06/03

British Petroleum-ը և Եգիպտոսը գազի արդյունահանման մասին գործարք են կնքել` 12 մլրդ դոլար արժողությամբ

23:00 • 06/03

Ռեալի մարզումներին նվազագույնը մեկ «զոհ» է լինում. Բեյլ

22:51 • 06/03

Էդվարդ Սնոուդենը քաղաքական ապաստան է խնդրել Շվեյցարիայից

22:40 • 06/03

Պարենային ապրանքները փետրվարին հունվարի համեմատ նվազել են 0.7%-ով.ԱՎԾ

22:30 • 06/03

Նեյմարը սկսել է ավելի լավ խաղալ հավաքականի ավագ դառնալուց հետո. Դունգա

22:29 • 06/03

Շիշը՝ 35 դոլար. Guinness-ը գարեջրի նոր տեսակ է ներկայացրել

22:18 • 06/03

Դերասանուհի Քեյթ Բլանշեթը երեխա է որդեգրել

22:07 • 06/03

Ընդդիմության նման վիճակը չի բխում իշխանության շահերից. Լեռնիկ Ալեքսանյան

22:00 • 06/03

Բարսելոնան կփորձի անվճար ձեռք բերել Հենդերսոնին

21:56 • 06/03

Ավարտվել են նորմանդական քառյակի բանակցությունները

21:45 • 06/03

Հոլիվուդյան վամպիրներ. Փոլ Մաքարթնին միացել է Ջոնի Դեփի ռոք-խմբին

21:32 • 06/03

5 կանոն իրական ու երջանիկ սիրո համար

21:30 • 06/03

Ռեալում աշխատելը բարդ էր նույնիսկ Մոուրինյոյի համար. Ֆորլան

21:23 • 06/03

Մարդիկ խուսափելու են իրենց խնայողությունները պահել եվրոյով. տնտեսագետ

21:12 • 06/03

Սիրիայի Ազգային ժողովը Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված խորհրդարանական նիստ է անցկացրել

21:01 • 06/03

Անհանգստանալու լուրջ առիթ չկա, ջերմաստիճանի անկումը և տեղումները պտղատու ծառերին վնաս չեն կարող տալ. փոխնախարար

21:00 • 06/03

Անհնար է Նոյերի նման հրեշի դեմ մրցակցել. Ռեյնա

20:59 • 06/03

Իրինա Ալեգրովան հյուրանոցում է՝ բժիշկների հսկողության ներքո

20:50 • 06/03

Ռուսաստանում համակարգիչը «վտանգավոր արտադրական գործոն» է ճանաչվել

20:39 • 06/03

Քաղաքապետարանի ԲՀԿ ավագանուց ոչ ոք դուրս չի եկել. Թամար Պողոսյան

20:30 • 06/03

Սիմեոնեն նոր պայմանագրով տարեկան 6 միլիոն եվրո աշխատավարձ կստանա

20:28 • 06/03

Գերմանիան ընկերություններում տնօրենների խորհրդում տեղերի 30 տոկոսը կանանց տրամադրելու մասին օրենք է ընդունել

20:17 • 06/03

Կանանց տոնը նշվել է պաշտպանության նախարարությունում

20:12 • 06/03

Հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնդիրները գտնվում են կառավարության ուշադրության կենտրոնում

20:02 • 06/03

Իրինա Ալեգրովան ներողություն է խնդրել երկրպագուներից և խոսել նոր համերգի ժամկետների մասին

20:00 • 06/03

Բորուսիայի գլխավոր նպատակն է պահպանել տեղը Բունդեսլիգայում. Կել

19:55 • 06/03

Տղամարդը, ով ինքն իրեն փոստով ուղարկել է Ավստրալիա

19:50 • 06/03

Երևանում Իրինա Ալեգրովայի համերգը չի կայացել. նա հոսպիտալացվել է

19:44 • 06/03

ԼՂՀ 10 ոստիկան ենթակա է աշխատանքից ազատման Բերձորի միջադեպի գործով, 9-ը կստանա խիստ նկատողություն. ԼՂՀ ոստիկանություն

19:30 • 06/03

Ժամանակից շուտ Տելյոյի վերադարձը Բարսելոնայի համար կարժենա 5 մլն եվրո

19:26 • 06/03

Փետրվարի 12-ից մինչ օրս ԲՀԿ-ն լքել է ավելի քան 15 կուսակցական

19:22 • 06/03

Երեխաների ու կենդանիների ընկերությունը` ռուս լուսանկարչուհու ֆոտոշարքում

19:11 • 06/03

3D արվեստի թանգարանում հնարավոր է դառնալ արվեստի գործերի մի մասնիկը. լուսանկարներ

19:05 • 06/03

Սաութհեմփթոնի ֆուտբոլիստները տափօղակով հոկեյ են խաղացել (տեսանյութ)

19:00 • 06/03

Գինին արտաքին գրավչություն է հաղորդում մարդկանց. հետազոտություն

18:41 • 06/03

Crufts-2015. աշխարհի խոշորագույն «դոգ- շոուն»` լուսանկարներով

18:05 • 06/03

Փետրվարին հունվարի համեմատ ՀՀ սպառողական շուկայում արձանագրվել է 0.2 % գնանկում. ԱՎԾ

18:03 • 06/03

Դոլարը երկու օր է՝ շարունակում է աճել, եվրոն՝ նվազել

17:59 • 06/03

Երբ պարում է Կրիշտիանու Ռոնալդուն (տեսանյութ)

17:56 • 06/03

«Բարգավաճ Հայաստանում» ինվենտարիզացիա է ընթանում. Վահան Բաբայան

17:35 • 06/03

Մահվան ելքով ՃՏՊ Վանաձորում

17:24 • 06/03

ԼՂ հարցով ԵԽԽՎ զեկուցողը կայցելի Ադրբեջան

17:19 • 06/03

Իշխանությունն արդեն հրապարակ է բերում իր «ընդդիմությանը». Արմեն Մարտիրոսյան

17:17 • 06/03

Դեպի Եվրոպա գազամատակարարումն ավելացնելու «Գազպրոմի» որոշումը գցել է գազային հարթակներում գները

17:05 • 06/03

Brent նավթը 1 շաբաթվա ընթացքում թանկացել է 3 տոկոսով

16:56 • 06/03

Չավուշօղլուն Փարիզում գովել է թուրք համայնքին՝ Ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրինագծի դեմ կեցվածքի համար

16:49 • 06/03

Ֆրանսիայում Mauboussin ոսկերչական տնից 600.000 եվրոյի թանկարժեք զարդեր են գողացել

16:41 • 06/03

Սիսիանի քաղաքապետը ԲՀԿ-ից դուրս գալու դիմում է ներկայացրել

16:34 • 06/03

Պատգամավոր Բազմասեր Առաքելյանը դուրս է գալիս ԲՀԿ–ից

16:28 • 06/03

Միկրոավտոբուսի վարորդը ծխելու համար տուգանվել է 5000 դրամով. Երևանի քաղաքապետարան

16:26 • 06/03

Գերմանիան կրկին առևտրային նշանակության անշարժ գույքի ամենահեղինակավոր շուկան է ճանաչվել աշխարհում

16:24 • 06/03

Դոմոդեդովոյում Ադրբեջանի քաղաքացի է սպանվել

16:22 • 06/03

ՊՆ խորհրդակցությանը անդրադարձ է եղել զորքերի մարտական և տեխնիկական պատրաստության հարցերին

16:19 • 06/03

Պուտինը Ռուսաստանի և Հարավային Օսիայի միջև պայմանագիր ստորագրելու հրաման է արձակել

16:19 • 06/03

Մահացել է բանաստեղծ, արվեստաբան Ռոմանոս Սահակյանը

16:13 • 06/03

Խադիջա Իսմայիլովայի կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է

16:08 • 06/03

Հայտնի հետախույզ Վարդանյան ամուսինները երկու անգամ «փրկվել» են ձախողումից

16:08 • 06/03

«Super զույգ». 200 դրամ/օր՝ նաև «Բարբառ» սակագնային պլանի բաժանորդների համար

16:05 • 06/03

Նորածնային խնամքի բարձրակարգ սարքավորումներ՝ Թալինի հիվանդանոցին (լուսանկարներ)

15:34 • 06/03

Ֆուտզալի Հայաստանի հավաքականը ոչ-ոքի խաղաց Յամալի հետ

15:32 • 06/03

Քիմ Քարդաշյանի մազերի նոր գույնը մեմերի թեմա է դարձել համացանցում (լուսանկարներ)

15:16 • 06/03

Այս դժվարին ժամանակահատվածում ինձ բարդ աշխատանք է սպասվում. ԲՀԿ նորանշանակ խոսնակ

15:15 • 06/03

Ղազախստանը մտածում է՝ արժե արդյոք վերացնել ԵՏՄ-ում ռեզիդենտության սկզբունքը

15:10 • 06/03

Նախագահին հավատարմագրերն է հանձնել ՀՀ–ում Սլովակիայի նորանշանակ դեսպանը

15:06 • 06/03

Հայաստանի ռուսական ռազմակայանում մեկնարկել է «Ուսադիրներով տիկին 2015» մրցույթը

14:57 • 06/03

Ուկրաինայում ևս 20 ռուսական ֆիլմ և սերիալ են արգելել

14:55 • 06/03

Հայաստանի համար ռիսկային չէ ո՛չ ռուս-թուրքական, ո՛չ թուրք-իրանական մերձեցումը. Սերգեյ Շաքարյանց

14:52 • 06/03

Իրանում կալանավորին պատժել են «ակն ընդ ական» սկզբունքով՝ հեռացնելով աչքը

14:50 • 06/03

Քննարկվել է քաղաքային և տարածքային պլանավորման նոր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը ՀՀ–ում

14:43 • 06/03

«Մոխրագույնի 50 երանգները» ֆիլմը համաշխարհային վարձույթում 500 մլն դոլար է հավաքել

14:42 • 06/03

Eurovision 2015. «Genealogy»-ի մասնակիցները հանդիպել են Հայաստանում և նկարահանել տեսահոլովակ. նոր մանրամասներ

14:38 • 06/03

Հոլանդացի երկրպագուները 5,2 մլն եվրոյի վնաս են հասցրել Հռոմին

14:24 • 06/03

«Իսլամական պետությունը» հերոինի տարանցումից տարեկան մինչև 1 մլրդ դոլար է վաստակում. ռուսական գերատեսչություն

14:21 • 06/03

Բաքվում գրողի են դանակահարել

14:18 • 06/03

Սամվել Բաբայանը ճանաչվել է Ուզբեկստանի 2014 թ. լավագույն մարզիչ

14:01 • 06/03

Նեմցովի սպանության վկա ուկրաինուհի մոդելը հայտնել է իր հասցեին հնչած սպառնալիքների մասին

13:50 • 06/03

Ստեփանավանի նախկին քաղաքապետի անունը շոշափվում է պոռնկությանը նպաստելու գործում. pastinfo.am

13:48 • 06/03

Նուբարաշեն ՔԿՀ-ի մոտ հնչած կրակոցների գործը փոխանցվել է ԱԱԾ-ին

13:46 • 06/03

ՌԴ-ում ավիաընկերությունները սպառնացել են սեպտեմբերի 1-ից դադարեցնել տոմսերի առցանց ամրագրումը

13:44 • 06/03

Տեսախցիկն արձանագրել է Երևանում կրակոցներ արձակած անձին (տեսանյութ)

13:35 • 06/03

Լավագույն «սելֆիները»՝ ըստ AdMe.ru-ի (լուսանկարներ)

13:29 • 06/03

Պուտինը 10%-ով կրճատել է իր և վարչապետի աշխատավարձերը

13:25 • 06/03

Իտալիայում բեմադրվել է Ցեղասպանության թեման շոշափող Էլիֆ Շաֆաքի «Ստամբուլի բիճը» ստեղծագործությունը

13:15 • 06/03

Դադարեցվել են ՀՀ վարչական դատարանի դատավոր Ռոբերտ Սարգսյանի լիազորությունները

13:12 • 06/03

Ռուսական գաղտնի ծառայությունը հնարավոր է՝ սպանել է ռուսամետ մարտիկներին, ովքեր կործանել են MH17-ը. ԶԼՄ-ներ

13:04 • 06/03

Քարաթափում՝ Գորիս-Տաթև ավտոճանապարհին

13:02 • 06/03

Ռոնդա Ռոուզի՝ UFC-ի լավագույն կին մարտիկը (լուսանկարներ)

12:57 • 06/03

ԲՀԿ մամուլի խոսնակի պարտականությունները ժամանակավորապես կկատարի պատգամավոր Վ. Բաբայանը

12:54 • 06/03

Չգրված օրենքները դարձել են ավելի կարևոր, քան գրված օրենքները. Ռուբեն Բաբայան

12:46 • 06/03

Քաղաքացուն բերման ենթարկելիս կիրառվել է բռնություն. հարուցվել է քրգործ

12:45 • 06/03

Լինչի դատաստան` հնդկական ձևով. բռնաբարողին առևանգել են բանտից ու դաժան մահապատժի ենթարկել