«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

16:26 • 28/06

Հայաստանում մենք ամենից շատ ծրագրերն ենք առաջարկում, ունենք նաև սերֆինգ. «Ռիբոկ» սպորտային ակումբի տնօրեն

16:23 • 28/06

Նախագահն այցելել է «Ռիբոկ» սպորտային ակումբ և «Այ-Փի-Էս-Սի» խորհրդատվական ընկերություն

16:16 • 28/06

Օբաման շարունակում է ընտանիքի հետ հանգստանալ արևադարձային Ինդոնեզիայում (լուսանկարներ)

16:16 • 28/06

Հովհաննես Մաղաքյանը հաղթել է թուրք ըմբիշին և դուրս եկել Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության եզրափակիչ

16:16 • 28/06

Բացահայտվել է Շամիրամ գյուղում կատարված ավազակային հարձակումը. կան բերման ենթարկվածներ

16:15 • 28/06

ԵՄ-ն կես տարով երկարաձգել է ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցները

16:13 • 28/06

Նոր նշանակում կառավարությունում

16:11 • 28/06

Եփեսոսի պատմական տաճարի մոտ թուրքերը կերուխում են կազմակերպել ու հարսանիք արել (լուսանկար)

16:04 • 28/06

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ստորագրել է ԱԺ ընդունած մի շարք օրենքներ

15:58 • 28/06

Ռուսաստանը 2016թ. 13 միլիարդ դոլարի սպառազինություն է մատակարարել 50 երկիր

15:52 • 28/06

Աստղային հայրեր, որոնք պաշտում են իրենց երեխաներին (լուսանկարներ)

15:42 • 28/06

Կոնֆեդերացիաների Գավաթի Խաղարկությանը ժամանած երկրպագուներից մեկը վարակվել է մալարիայով

15:38 • 28/06

Իրանը ցանկություն է հայտնել հյուրընկալել 2019 թվականի եվրասիական միջխորհրդարանական հանդիպումը

15:30 • 28/06

Ըստ հաղորդման՝ «Արմավիրի» աշխատակիցները կաշառքի դիմաց բջջային հեռախոսներ են ներկրել ՔՀԿ. ՀՔԾ

15:27 • 28/06

Ամերիկյան ավիաընկերությունը հատուկ չվերթ կկազմակերպի արևի խավարման սիրահարների համար

15:23 • 28/06

Ընդամենն առաջարկում ենք, որ փաստաբանները ձայնային ազդանշանի առիթ տվող իրերն իրենց հետ դատարան չբերեն. ՀՀ դատական դեպարտամենտի ղեկավար

15:21 • 28/06

Մենք կարող ենք վերահսկողության տակ առնել նաև Ռաքքան ու Մանբիջը. Էրդողան

15:18 • 28/06

Հավաքականի նախկին դարպասպաահ Կասպարովի գրառումը պահեստայինների նստարանին լինելու մասին

15:13 • 28/06

Նոր պաշտոնանկություն կառավարությունում

15:09 • 28/06

ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են ոստիկանության Նոր Նորքի բաժին՝ «Սասնա ծռերի» դատից  բերման ենթարկվածի մասին տեղեկությունների հիման վրա

15:00 • 28/06

Բելառուսն ու Ադրբեջանը պայմանավորվել են աջակցել միմյանց ԵԱՀԿ ԽՎ-ում

14:53 • 28/06

Կալիֆորնիայի նահանգապետը հաստատել է Հայ-ամերիկյան թանգարանի կառուցման համար 3 մլն դոլար փոխանցելու որոշումը

14:53 • 28/06

Մանչեսթեր Յունայթեդի հարձակվողը ցանկանում է փոխել ակումբային գրանցումը

14:50 • 28/06

Հայաստանի բնակիչները կարող են շահել 100 մլն. եվրո «ԵվրոՄիլիոնի» գերխաղարկությունում

14:44 • 28/06

Bild. Օբամեյանգը Տյանցզին Ցյուանցզյանում կստանա տարեկան 30 մլն եվրո

14:43 • 28/06

Երևանում կանցկացվի ճապոնական մարտարվեստների Բուդո փառատոն

14:39 • 28/06

Մեքենան եղել է շահագործման ժամկետի մեջ. Վիգեն Սարգսյանը՝ 18 զինծառայող տեղափոխող վթարված մեքենայի մասին

14:31 • 28/06

ԼՂ շփման գծում խախտումներն արձանագրող տեխնիկական միջոցների տեղաբաշխումը մնում է արդիական. Մ. Մելքումյանի ելույթը ԵԽԽՎ-ում

14:30 • 28/06

Պոլսո Հայոց պատրիարքարանի եկեղեցական խորհուրդը կարգալույծ է արել Արամ Աթեշյանին

14:30 • 28/06

ՄԱԿ-ում հակառուսական բանաձևի դեմ  քվեարկությունից հետո սառել են մեր հարաբերությունները ՀՀ-ի հետ. Օլեքսանդր Բոժկո

14:26 • 28/06

Չեմ ակնկալում, որ առաջիկայում Սիրիա խաղաղապահ ուժեր ուղարկելու մասին որոշում կայացվի. Վիգեն Սարգսյան (տեսանյութ)

14:22 • 28/06

Լրագրողների դեմ բռնությունները կանխելու համար պետք է հնարավորինս խիստ լինել պատասխանատվության ենթարկված անձանց նկատմամբ. ՄԻՊ

14:16 • 28/06

Թուրքական ԶՈւ-ն հրթիռակոծել է քրդական դիրքերը նաև Իրաքի հյուսիսում

14:15 • 28/06

Վերականգնող էներգիայի և էներգախնայողության բաղադրիչը դրված է վարկային ծրագրերում. Վախթանգ Աբրահամյան

14:12 • 28/06

Հրապարակվել է ՀՀ ՄԻՊ զեկույցը անգլերեն՝ Տավուշի սահմանամերձ գյուղերում կատարված փաստահավաք աշխատանքների վերաբերյալ

14:11 • 28/06

Tommy Hillfiger բրենդի ժառանգորդուհու էկզոտիկ հարսանիքը Կարիբյան կղզիներում (լուսանկարներ)

14:07 • 28/06

Չեմ ասում՝ 60 օր անընդհատ կլինի 38-39-40 աստիճան, բայց այդ ջերմային ալիքները հաճախակի կլինեն. Գագիկ Սուրենյան

14:06 • 28/06

ԵԽԽՎ ղեկավար Պեդրո Ագրամունտին հեռացրել են ԵԺԿ խմբակցությունից

14:05 • 28/06

Բանակում, առաջնագծում պաշտոնյանների զավակներ կան. Վիգեն Սարգսյան

14:03 • 28/06

Հայաստան-Ուկրաինա հարաբերություններում «խոպան» է, այն դեպքում, երբ կա պոտենցիալ. Ռուբեն Մեհրաբյան

14:01 • 28/06

Վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման համար անհրաժեշտ են ճիշտ ֆինանսական գործիքները և տոկոսադրույքները. Հայկ Հարությունյան

14:00 • 28/06

«Դասախոս» գորիլան համացանցի աստղ է դարձել (լուսանկար)

13:53 • 28/06

Մահացել է շվեդ դերասան Միքայել Նյուկվիստը

13:50 • 28/06

Գանձասար-Կապանի ֆուտբոլիստները մեկնել են Մոնտենեգրո` մասնակցելու Եվրոպա լիգայի հանդիպմանը

13:45 • 28/06

Էդինբուրգի օդանավակայանում անջատել են էլեկտրականությունը

13:40 • 28/06

Թայվանցիների ընտանիքն ապշեցնում է իր երիտասարդ տեսքով (լուսանկարներ)

13:35 • 28/06

Կան. Բավարիայի համար հեշտ չի լինի գնել նոր Ռիբերիի կամ Ռոբենի

13:35 • 28/06

Չինացի արվեստագետը 176 այլախոհի դիմանկար է հավաքել Lego-ի 1,2 մլն մասնիկից

13:33 • 28/06

ՏՄՊՊՀ որոշմամբ՝ «Վիքիպեդիա» ընկերությունը ենթարկվեց պատասխանատվության

13:29 • 28/06

«Տելեմարկետը» չհիմնավորված ցածր գներով ապրանք է գովազդում՝ խոչընդոտելով մրցակիցների գործունեությանը. ՏՄՊՊՀ

13:27 • 28/06

Աշխարհը «ցնցած» տեսանյութում կնոջը մեջքից հարվածած և գետնին տապալած տղամարդը խոստովանել է իր մեղքը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

13:16 • 28/06

Իմ որոշմամբ ձերբակալվեց դատախազ, և դրա մասին քաջ գիտեն բոլոր դատախազները. Արթուր Դավթյան (տեսանյութ)

13:16 • 28/06

«Иванушки International» խմբի նախկին անդամը գտնվում է հիվանդանոցում՝ ծանր վիճակում. Life.ru

13:09 • 28/06

Էներգետիկ ոլորտը հայ-գերմանական երկկողմ համագործակցության հիմնաքարերից է. ՀՀ-ում Գերմանիայի դեսպան

13:08 • 28/06

Թուրքիայի ԶՈւ-ն մեկնաբանել է՝ ինչու է հրթիռակոծել սիրիական Աֆրինը

12:57 • 28/06

Պորտուգալացի լուսանկարչուհին Photoshop-ի միջոցով համադրում է իրական և երևակայական աշխարհները (լուսանկարներ)

12:57 • 28/06

«Սասնա ծռերից» 14-ի գործով նիստերի դահլիճից քաղաքացի է բերման ենթարկվել

12:53 • 28/06

Պերես. Եթե մենք ձեռք բերենք Մբապեին, ապա ո՞վ պետք է հեռանա Ռեալից

12:52 • 28/06

Ցանկացած երկրի կողմից զենքի մատակարարումը Ադրբեջանին նոր ռիսկեր է ստեղծում․ Վիգեն Սարգսյան

12:44 • 28/06

Լոս Անջելեսում կկառուցվի «Աստղային պատերազմների» ռեժիսորի նախագիծը՝ պատմողական արվեստի թանգարան

12:38 • 28/06

Տարիներ շարունակ թավշյա հեղափոխության մասին խոսողներն ասում էին՝ «վաղը», ուրախ եմ, որ հիմա մի քանի ամիս հետաձգում են. Դավիթ Հարությունյան (տեսանյութ)

12:33 • 28/06

2016 թ-ին ԱԺ-ն պետբյուջե է վերադարձրել 22 մլն դրամ, ծախսել՝ 4 մլրդ 766 մլն դրամ. Արա Սաղաթելյան

12:30 • 28/06

«Սասնա ծռերից» 14-ի գործով դատական նիստը հետաձգվեց

12:27 • 28/06

ԶՈւ ԳՇ-ում լինելու են փոփոխություններ, բայց դրանք կոնկրետ անձերի չեն վերաբերում․ Վիգեն Սարգսյանը՝ Հայկազ Բաղմանյանի հաստիքը կրճատելու մասին (տեսանյութ)

12:23 • 28/06

Ֆինանսավորվել է արևային էներգիայի հիման վրա ստեղծված մոտ 97 նախագիծ. Գևորգ Թումանյան

12:20 • 28/06

«Ծիրան» սուպերմարկետում զինված ավազակային հարձակում կատարելու մեջ կասկածվող անձի ինքնությունը պարզվել է. նա որոնվում է

12:19 • 28/06

Եվրոպա լիգա. Հայկական թիմերի հայտացուցակները

12:15 • 28/06

ԵՄ 3 երկրում ԻՊ-ի հետ կապերի համար կասկածվող 6 անձ է ձերբակալվել

12:14 • 28/06

Էկրանային հայտնի զույգեր, որոնք իրական կյանքում իրար տանել չէին կարողանում (լուսանկարներ)

12:12 • 28/06

«Արթիկի» դատապարտյալին բերված տորթի միջից դեղահաբ և փոշենման զանգված է հայտնաբերվել. ԱՆ ՔԿՎ

12:07 • 28/06

Ադրբեջանի հարավում երկրաշարժ է գրանցվել

12:03 • 28/06

«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի միջանցքների գարշահոտությունը նորմա՞լ է, թե նորմայից դուրս. Մանե Թանդիլյանը՝ Դավիթ Հարությունյանին

11:59 • 28/06

Ռամադանի տոնին խցանումների պատճառով առաջացած վթարների հետևանքով Թուրքիայում մահացել է 64 մարդ

11:58 • 28/06

Ցանկալի է կրել բաց գույնի թեթև զգեստներ, պարտադիր պաշտպանել գլուխը, իսկ արևայրուքն արգելված է. Նունե Բակունց (տեսանյութ)

11:57 • 28/06

Ադրբեջանը հայկական կողմի պատժիչ գործողություններից հետո ունի հաստատված 8 զոհ․ Վիգեն Սարգսյան (տեսանյութ)

11:53 • 28/06

Քաշքշուկ «Սասնա ծռերից» 14-ի գործով դատական նիստերի դահլիճում. ամբաստանյալները հեռացվեցին (տեսանյութ)

11:53 • 28/06

Ալաշկերտի ֆուտբոլիստը դարձել է Չեմպիոնների լիգայի 2017/18 մրցաշրջանի առաջին գոլի հեղինակը (տեսանյութ)

11:40 • 28/06

Ազատ ոճի ըմբիշ Կարեն Զուրաբյանը` Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության բրոնզե մեդալակիր

11:35 • 28/06

Իրանը Սիրիայում «կանոններով չի խաղում». Պենտագոնի ղեկավար

11:28 • 28/06

Բրիտանուհին ամուսնության 30-ամյակի նախօրեին սպանել է ամուսնուն՝ չհարդարված անկողնու պատճառով

11:26 • 28/06

Ղրղզստանի անվտանգության ուժերն ահաբեկչական հարձակումներ են կանխել

11:26 • 28/06

«Մենք պետք է միասնաբար պայքարենք թուրքական ժխտողականության դեմ». Էդուարդ Շարմազանովը՝ չեխ պատգամավորներին

11:23 • 28/06

2016թ. նախագահականին հատկացվել է 4 մլրդ. 618 մլն. դրամ, 429 մլն. դրամ վերադարձվել է բյուջե. Արմեն Գևորգյան

11:21 • 28/06

Արաբկիրում վթարային ջրանջատում կիրականացվի

11:18 • 28/06

Եղեգնաձորում ինքնահրկիզված կինը հաշվառված է հոգեբուժարանում, և դեպքից մի քանի օր առաջ ամուսինը նրա համար հոգեբուժարանի ուղեգիր է վերցրել

11:09 • 28/06

Դուբայում բրիտանացի զբոսաշրջիկին ցմահ ազատազրկման են դատապարտել թմրանյութերի վաճառքի համար

11:07 • 28/06

«Առավոտ». «Ես հակված եմ խոսել ռեալ ուժերի մասին». Մարգարիտ Եսայանը՝ ՕՐՕ-ի մասին

11:04 • 28/06

Մինչ տարվա վերջ կլուծվի զոհված զինծառայողների ընտանիքների բնակարանային ապահովության հարցը. նախարար (տեսանյութ)

11:02 • 28/06

«Հայոց աշխարհ». ՕՐՕ-ում չեն ընկալում Րաֆֆի Հովհաննսիյանի առաջարկները. Արթուր Ղազարյան

10:57 • 28/06

«Ալաշկերտի» դարպասապահը «Սանտա-Կոլոմայի» հետ խաղի մասին. Ոչ մի սարսափելի բան տեղի չի ունեցել

10:56 • 28/06

Մոսկվայում իր գրասենյակի մոտ մահացած հայտնաբերված հայ գործարարն ինքնասպանություն է գործել. «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց»

10:54 • 28/06

Արցախի նախագահը մասնակցել է բարձրագույն կրթության հիմնախնդիրներին նվիրված աշխատաժողովի բացմանը

10:52 • 28/06

«Հայոց աշխարհ». Հայաստանում գործազուրկների թիվը նվազել է

10:51 • 28/06

Պետհամակարգում ծախսերի կրճատումն ի՞նչ արդյունավետությամբ է արվել. Շուշան Սարդարյանը՝ Ատոմ Ջանջուղազյանին

10:45 • 28/06

«Հայկական ժամանակ». Բննախ-ի աշխատակազմի ղեկավարի մի քանի ժամանոց այցից հետո ինձ ազատեցին աշխատանքից. Արա Պետրոսյան

10:44 • 28/06

«Գազպրոմբանկը» դուրս է գալիս Թուրքիայում գազային բիզնեսից. «Կոմերսանտ»

10:33 • 28/06

Մի շարք ավիաընկերություններ ամռանը զբոսաշրջային ուղղություններով ոչ կանոնավոր չվերթներ կիրականացնեն

10:27 • 28/06

Թուրքիայի ԶՈւ-ն մտել է սիրիական Իդլիբ, որտեղ պատրաստվում է ռազմաբազա հիմնել. լրատվամիջոցներ

10:24 • 28/06

«Հրապարակ». Ընդդի­մությունը միանում էր, թող ընտրու­թյուններից առաջ միանար. Գալուստ Սահակյան

10:23 • 28/06

Թուրքիան հրթիռակոծել է Սիրիայի քրդական դիրքերը