«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

02:30 • 09/02

Անչելոտին ցանկանում է Բավարիա հրավիրել Դերբի Քաունտիի գլխավոր մարզչին

02:26 • 09/02

Աֆղանստանում 80 մարդ է ազատվել թալիբների գերությունից

02:10 • 09/02

Ռուս օդաչուները դիտորդական թռիչք կիրականացնեն Հունաստանի տարածքում

02:00 • 09/02

Ֆուտզալ. Իտալացի խաղացողի շքեղ գոլը (տեսանյութ)

01:52 • 09/02

Կարմիր խաչը փակել է իր գրասենյակը Գազայում՝ հարձակման պատճառով

01:34 • 09/02

Քաղաքական ճգնաժամի պատճառով Հաիթիում հետաձգվել է կառնավալը

01:30 • 09/02

Դեռ 2 տարի ցանկանում եմ Ռեալում խաղալ. Ռոնալդու

01:12 • 09/02

Ռիոյի կառնավալի առաջին օրը 136 տոննա աղբ է հավաքվել

01:00 • 09/02

Չիչարիտոն հնարավոր է ամռանը տեղափոխվի Բավարիա

00:55 • 09/02

Հայաստանից օդային ճանապարհով մեկնողների թիվն ավելացել է

00:30 • 09/02

Կելինին բաց է թողնելու չեմպիոնության համար կարևոր հանդիպումը

00:29 • 09/02

Բեռլինում հատուկ ավազակախումբը տասնյակ շքեղ մեքենաներ է հրկիզել

00:24 • 09/02

Վրաստանը Անակլիայում 2.5 մլրդ դոլար արժողությամբ նավահանգիստ կկառուցի

00:13 • 09/02

Սմարթֆոնով կառավարվող մանկասայլակ է ստեղծվել (տեսանյութ)

00:07 • 09/02

Սիրիական բանակը` ՌԴ ավիացիայի աջակցությամբ, մոտեցել է Թուրքիայի հետ սահմանին

00:06 • 09/02

Ամերիկուհին 14 000 դոլար է ծախսել զգեստների վրա` «Դիսնեյի» հերոսուհիներին մարմնավորելու համար (լուսանկարներ)

00:00 • 09/02

Իտալիան սպասել չի կարող. Վերատին պետք է հիմա առաջատար դառնա. Կոնտե

23:57 • 08/02

Ամուսինը հնարամիտ լուծում է գտել` անկողնում իր տեղը պահպանելու համար

23:57 • 08/02

ԱԱ-2022-ի ընթացքում պատժիչ գործողություններ կկիրառվեն հարբած երկրպագուների հանդեպ

23:41 • 08/02

Բրիտանիայում տարբեր գույնի մաշկով երկվորյակներ են լույս աշխարհ եկել (լուսանկարներ)

23:37 • 08/02

Google-ն իր ստվարաթղթե Cardboard-ը կփոխարինի նոր սարքով, որը կմրցակցի Samsung Gear VR-ի հետ

23:30 • 08/02

Առաջարկի դեպքում կմերժեմ Բարսելոնային. Ատլետիկի պաշտպան

23:26 • 08/02

ՌԴ-ում Ми-8 ուղղաթիռ է կործանվել. կա 4 զոհ

23:25 • 08/02

Bentley-ն գոլֆի մականների հավաքածու է ստեղծել` 120 000 դոլար արժողությամբ

23:11 • 08/02

Google-ի թոփ-մենեջերը 199 մլն դոլարի ռեկորդային պարգևատրում է ստացել

23:00 • 08/02

Տորեսի բոլոր գոլերն Ատլետիկոյում (տեսանյութ)

22:58 • 08/02

McLaren-ը ներկայացրել է 650S մրցարշավային սուպերքարի նոր տարբերակը (լուսանկարներ)

22:57 • 08/02

Մեսսին վաղը վիրահատության կենթարկվի

22:39 • 08/02

Սաստիկ բքի պատճառով Արթիկ-Արագած ճանապարհը փակ է

22:31 • 08/02

Հնդկաստանում ընձառյուծը դպրոց է ներխուժել` վիրավորելով 6 մարդու (լուսանկարներ, տեսանյութ)

22:31 • 08/02

Թիմ Կուկի՝ iPhone-ով արված աղոտ լուսանկարը ծաղրի առիթ է դարձել Twitter-ում

22:30 • 08/02

Չինական ակումբը բարձր աշխատավարձ է առաջարկել Իբրահիմովիչին

22:23 • 08/02

Համացանցում է հայտնվել իրական Galaxy S7-ի առաջին լուսանկարը

22:16 • 08/02

Գիտնականները «Երկրի խոշորագույն նմանակ» մոլորակ են հայտնաբերել

22:13 • 08/02

Արվեստիս հիմքում հայկական մշակույթն է, սակայն սրտիս և լեզվիս երկիրը Ֆրանսիան է. Ազնավուր

22:04 • 08/02

Արդյո՞ք նորմալ է, որ խանութից գնված թարմ մսամթերքը աղ ու պղպեղից հետո պակասում է

22:00 • 08/02

Պերեսը երբեք ինձ չի հրավիրել Ռեալ. դարպասապահ Ջանլուիջի Բուֆոն

21:49 • 08/02

Մխիթարյանը դարձել է առաջատարը Եվրոպայում՝ գոլային փոխանցումների թվով

21:49 • 08/02

Սերգեյ Լավրովի հայկական արմատների հարցը՝ ադրբեջանական մամուլի հիմնական թեմա. REGNUM

21:39 • 08/02

Վարկային համաձայնագրերի գլխավոր խնդիրը շարունակում է մնալ արդյունավետության հարցը. Արծվիկ Մինասյան

21:32 • 08/02

Դաշնակցությունը չուզողներ ունի. Գալուստ Սահակյան

21:31 • 08/02

Երևանի քաղաքապետարանը հորդորում է առավոտյան լինել առավել զգոն և ուշադիր՝ եղանակային պայմաններից ելնելով

21:30 • 08/02

Ռեալին պարտվեցինք միայն մեկ ֆուտբոլիստի հանճարեղության պատճառով. Գրանադայի մարզիչ

21:29 • 08/02

Էրդողանն ասել է, որ Պուտինն ըստ էության օկուպացրել է Սիրիան

21:18 • 08/02

Էլթոն Ջոնը Carpool Karaoke շոուին կատարել է «Առյուծ արքա» մուլտֆիլմի երգը (տեսանյութ)

21:01 • 08/02

ՌԴ-ն կփլուզվի, ԱՄՆ-ի գերակայությունն անկում կապրի. աշխարհը՝ 10 տարի անց. Stratfor-ի կանխատեսումը

21:00 • 08/02

Նիգերացի հարձակվողը հայտարարել է ԲԿՄԱ տեղափոխվելու մասին (լուսանկար)

20:50 • 08/02

Ֆրանսաբնակ 21-ամյա Ջուլիա Սեֆեջյանը դարձել է Միշելինի աստղի արժանացած ամենաերիտասարդ գլխավոր խոհարարը

20:37 • 08/02

Բժշկական համալսարանը մեկ հարկի տակ կհյուրընկալի հինգ նոբելյան մրցանակակիրների

20:33 • 08/02

Արման Թաթոյանը հստակ գիտի, թե օրենքն ինչ է պահանջում. Աիդա Իսկոյանը` ՄԻՊ թեկնածուի մասին

20:30 • 08/02

Մանչեսթերյան ակումբները պայքարում են 20-ամյա կիսապաշտպանի համար

20:06 • 08/02

Ուկրաինայի նախկին նախագահին մեղադրանք է ներկայացվել՝ Մայդանում մարդկանց սպանելու համար

20:03 • 08/02

Պուտինը Բահրեյնի արքային ձի է նվիրել (լուսանկարներ)

20:00 • 08/02

Մելգարեխոն տեղափոխվեց Սպարտակ (լուսանկար)

19:55 • 08/02

40-ամյա Անջելինա Ջոլին 3 նոր դաջվածք է արել մարմնին (լուսանկարներ)

19:43 • 08/02

Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ԵԽ Եվրոպական պահպանողականների և ռեֆորմիստների խմբի նախագահին

19:30 • 08/02

Լիվերպուլն այլընտրանք է գտել Թեյշերայի համար

19:27 • 08/02

Վարույթ է ընդունվել Հանրաքվեի տեղամասում վստահված անձի լիազորությունները խոչընդոտելու դեպքով հարուցված քրգործը

19:20 • 08/02

ՀՀ Նախագահը և Սերբիայի ԱԺ նախագահը քննարկել են ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման բանակցային գործընթացը

19:14 • 08/02

Աշխարհի ամենավտանգավոր ճանապարհը գտնվում է Թուրքիայում (լուսանկարներ)

19:07 • 08/02

Մեկից ավելի անգամ քվեարկած անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին

19:05 • 08/02

Գյումրիում 63-ամյա կնոջը դանակահարելու և թալանելու մեջ կասկածվողը ձերբակալվել է

19:00 • 08/02

Բանանցը մեկ գնդակի տարբերությամբ հաղթել է իր երկրորդ թիմին (տեսանյութ)

18:55 • 08/02

Հնդկաստանում երկնաքարի բեկորներից մարդ է մահացել. The Daily Mail

18:48 • 08/02

Վարչապետն ընդունել է Եվրոպայի պահպանողականների և ռեֆորմիստների դաշինքի նախագահին

18:45 • 08/02

Մեղրու թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում երեխաների ընդունելության թիվը վերջին տարիներին աճել է. տնօրեն

18:34 • 08/02

Երկրպագուները բոյկոտում են Բեյոնսեին` ոստիկաններին «վիրավորելու» համար (տեսանյութ)

18:30 • 08/02

Ռուս-թուրքական հարաբերությունների վատթարացումը կարող է վերածվել պատերազմի. Աղասի Ենոքյան

18:22 • 08/02

Ընտրախախտումների դեպքերով հարուցվել է 68 քրգործ. դատախազություն

18:14 • 08/02

Հայաստանի ԱԳ նախարարը հանդիպել է Սերբիայի ԱԺ նախագահին

18:12 • 08/02

Երևանում ընկերն,ալկոհոլի ազդեցության տակ, ծեծել է ընկերուհուն

17:51 • 08/02

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը հայատառ կարճ հաղորդագրություններ ուղարկող առաջին օպերատորն է

17:40 • 08/02

Մոտ 100 մեքենա կուտակվել է Ռուսաստան-Վրաստան սահմանին եղանակային պայմանների պատճառով

17:39 • 08/02

Հիմա, երբ Հայաստանը միացել է ԵՏՄ-ին, կա Իրանի հետ տնտեսական համագործակցության պոտենցիալ. Տ. Վալովայա

17:26 • 08/02

Ֆաբիու Կոենտրաուն կոտրել է ոտքը

17:25 • 08/02

Սոմալիի ինքնաթիռի մահապարտը պետք է թռչեր Turkish Airlines-ի ինքնաթիռով

17:19 • 08/02

Զվարթնոցի տաճարի արծվաքանդակ խոյակները ցուցադրվել են Լուվրում

17:10 • 08/02

Բենզեման՝ Ռեալի պատմության լավագույն ռմբարկուների տասնյակում

17:09 • 08/02

Գարեգին Բ-ն հրաժեշտի հանդիպում է ունեցել ՀՀ-ում Հնդկաստանի դեսպանի հետ

17:04 • 08/02

Թուրքիայի ափերի մոտ փախստականներ տեղափոխող նավակ է խորտակվել. կա 22 զոհ

17:03 • 08/02

Գավառում ձյան բարձրությունը հասնում է 30 սանտիմետրի

17:02 • 08/02

Սիրիայի կառավարական զորքերը մոտեցել են Իդլիբ քաղաքին. «Ալ- Մայադին»

17:02 • 08/02

Սևան քաղաքում աղջիկը վեճի ժամանակ դանակահարել է իր ընկերոջը

16:56 • 08/02

Քեթի Փերիի ու Օռլանդո Բլումի միջև սիրավեպ է. ԶԼՄ-ներ (լուսանկարներ)

16:55 • 08/02

Էդվարդ Նալբանդյանն աշխատանքային ճաշ է ունեցել ՀՀ–ում ԵՄ պատվիրակությունում

16:53 • 08/02

Ավարտվել է Հանրաքվեն լուսաբանող լրագրողի լիազորությունները խոչընդոտելու գործով նախաքննությունը

16:52 • 08/02

Մալաքյանները պատրաստում են տեղափոխվել Ստալ

16:52 • 08/02

Մարկ Ջեյքոբսը նոր շրթներկ է ստեղծել` ի պատիվ փոքրիկ արքայադուստր Շառլոթի

16:50 • 08/02

Եվրոպան ողողվել է փախստականների դեմ բողոքի ակցիաներով. The Wall Street Journal

16:49 • 08/02

Զ. Փոստանջյանը ՄԻՊ-ի պաշտոնում առաջադրվելու համար փաստաթղթեր է ներկայացրել Պետաիրավական հանձնաժողով

16:46 • 08/02

Հայաստանի ազգային կինոակադեմիայի նախագահ է ընտրվել Հարություն Խաչատրյանը

16:44 • 08/02

Ունենք կանխատեսումներ, որ կլինի ոչ մեծ, բայց բավարար տնտեսական աճ ամբողջ ԵՏՄ–ում. Տատյանա Վալովայա

16:41 • 08/02

Ֆուտբոլային աստղերի որդիներ, ովքեր կարող են կրկնել հայրերի հաջողությունը (տեսանյութ)

16:23 • 08/02

ԶԼՄ-ները նշել են աշխարհի լավագույն շեֆ-խոհարարի ինքնասպանության հնարավոր պատճառը

16:18 • 08/02

Գրավադրմամբ խաթարվում է անչափահաս քաղաքացու բնակարան ունենալու սահմանադրական իրավունքը. Հ.Բագրատյանը օրենքի նախագիծ է ներկայացրել

16:15 • 08/02

Տնտեսական ներկա դրությունը թույլ չի տալիս ԵՏՄ-ում ներդնել արժութային միասնական համակարգ. Տատյանա Վալովայա

16:14 • 08/02

Անհայտ ինքնաթիռներն ավիահարվածներ են հասցրել Լիբիայում ԻՊ-ի դիրքերին. լրատվամիջոցներ

16:09 • 08/02

Թայվանում հզոր երկրաշարժից փլուզված շենքի պատերի մեջ հայտնաբերվել են բուսայուղի դատարկ տարաներ (լուսանկարներ)

16:03 • 08/02

Հայաստանում բացվել է 3 առողջության առաջնային պահպանման նորակառույց կենտրոն

16:00 • 08/02

Նորանշանակ պետական ծառայողները երդվեցին` հավատարմորեն ծառայել ՀՀ ժողովրդին