«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

09:48 • 31/08

«Հրապարակ». «Հայոց վահանը» Քեսաբում 6 հազար 700 հայերի է փրկել

09:41 • 31/08

Թուրքիայում գյուլենականների հետ կապեր ունենալու կասկածանքով ձերբակալվել է հայտնի երգիչ Աթիլլա Թաշը

09:38 • 31/08

 «Հայկական ժամանակ». Ժիրայր Սեֆիլյանի բողոքը մերժած դատավորի ունեցվածքը

09:37 • 31/08

Շիրակի մարզի Լուսաղբյուր գյուղում 13-ամյա տղային կախված են գտել. Shamshyan.com

09:32 • 31/08

Արտարժույթի փոխարժեքը հայաստանյան բանկերում

09:29 • 31/08

Վրաստանի վարչապետը պաշտոնական այցով մեկնում է Ադրբեջան

09:28 • 31/08

Խոսրովի արգելոցում մոտ 16 հա բուսածածկույթ է այրվել. հրդեհաշիջմանը 70 մարդ է մասնակցել

09:20 • 31/08

ԱՄՆ-ում վրդովված են Եվրոպայում Apple-ի դեմ սահմանված 13 մլրդ եվրոյի չափով տուգանքի պատճառով

09:13 • 31/08

ՃՏՊ Եղվարդ քաղաքում, տուժածի վիճակը կայուն ծանր է

09:12 • 31/08

«Ժողովուրդ». ՊՊԾ գնդի գրավման հայտնի իրադարձությունների ժամանակ ՀՀ իրավապահներին սխալ օպերատիվ տվյալներ են ներկայացվել

09:04 • 31/08

Շփման գծում հակառակորդը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 200 կրակոց

09:04 • 31/08

Koenigsegg ընկերությունն Agera RS սուպերքարը պատել է ոսկով և ադամանդներով (լուսանկարներ)

09:02 • 31/08

«Չորրորդ իշխանություն». Փոխոստիկանապետ Գևորգ Մհերյանի սպանության գործով պետք է հարցաքննվեն նաև Հունան Պողոսյանն ու Արմեն Երիցյանը

08:54 • 31/08

«Առավոտ». Արդար ընտրությունները ոչ թե տեխնիկական, այլ քաղաքական խնդիր են

08:51 • 31/08

Էստոնիայում չեն կարողացել նախագահ ընտրել անգամ քվեարկության երրորդ փուլից հետո

08:33 • 31/08

ԱՄՆ-ում 86-ամյա տրիատլոնիստ միանձնուհին նկարահանվել է Nike-ի գովազդում (լուսանկարներ, տեսանյութ)

08:21 • 31/08

«Հայկական ժամանակ». Նոր աղբանոց՝ «անտառային հողում»

08:05 • 31/08

«Հայկական ժամանակ». Վարդան Ղուկասյանի փեսան՝ «Հայկական վերածնունդ» կուսակցության ավագանու ցուցակի չորրորդ հորիզոնականում

07:45 • 31/08

«Ժողովուրդ». Համաներման նախագծի մշակումը նախատեսվում Է ավարտել մինչև ԱԺ աշնանային նստաշրջանի մեկնարկը՝ սեպտեմբերի 12-ը

07:24 • 31/08

«Հրապարակ». Հերթական խայտառակ միջադեպը հղփացած թիկնապահների մասնակցությամբ

07:01 • 31/08

«Հրապարակ». Ոստիկանապետի առաջին տեղակալ Հունան Պողոսյանն ամիսներ առաջ որդու համար պրեմիում սեգմենտի լյուքս դասի մեքենա է գնել

06:58 • 31/08

Հնդկաստանում ջուրը թունավոր է ճանաչվել

06:32 • 31/08

Ճապոնիայի ծերանոցներից մեկում 9 մարդ է զոհվել Լայոնռոք թայֆունի պատճառով

06:11 • 31/08

Հայաստանի հավաքականն անցկացրեց առաջին մարզումը Չեխիայում

05:47 • 31/08

Սելենա Գոմեսը հիվանդության պատճառով ժամանակավորապես կդադարեցնի ելույթները

05:25 • 31/08

Սան-Պաուլոյում  Ռոուսեֆի իմփիչմենթի դեմ հանդես եկող ցուցարարների շրջանում ռումբ է պայթել

05:02 • 31/08

Ոստիկանությունը ձերբակալել է երգիչ Քրիս Բրաունին (լուսանկարներ)

04:41 • 31/08

Մահացել է Boeing 747-ի «հայրը»

04:20 • 31/08

ԱՄՆ-ում քրիստոնյա կինը պահանջում է թույլ տալ վարորդական իրավունքի վկայականի համար գլխաշորով լուսանկարվել

03:58 • 31/08

Իրանի ԱԳՆ-ն անհանգստացած է Սիրիայի տարածքում թուրքական ռազմական օպերացիայով

03:37 • 31/08

Իլյուստրատորը մուլտֆիլմերի զվարճալի կերպարներ է ավելացնում անծանոթ մարդկանց Instagram-ի լուսանկարներին. ֆոտոշարք

03:16 • 31/08

Երևանում քաղաքացին նետվել է բնակարանի պատշգամբից և ողջ է մնացել

02:55 • 31/08

Բժիշկները պատմել են, թե ինչու է ձմերուկ ուտելն այդքան օգտակար (լուսանկարներ)

02:34 • 31/08

Ֆրանսիայի Coca-Cola-ի գործարանում 50 մլն եվրո արժողությամբ կոկայինի տարրաներ են հայտնաբերվել

02:13 • 31/08

Ջեյդան և Ուիլոու Սմիթերը հայտնվել են Interview ամսագրի շապիկին (լուսանկարներ)

01:53 • 31/08

ԱՄՆ-ն խորհուրդ է տալիս Զիկա վիրուսի պատճառով չայցելել Սինգապուր

01:28 • 31/08

Forbes-ը կազմել է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող մոդելների վարկանիշը (լուսանկարներ)

01:07 • 31/08

Կոնոպլյանկան՝ Շալկեի ֆուտբոլիստ

00:53 • 31/08

Հալեպում սպանվել է ԻՊ-ի հրամանատարներից մեկը

00:31 • 31/08

Google-ն ու «Մոսֆիլմը» Բուլգակովի 125-ամյակին նվիրված նախագիծ են մեկնարկում

00:23 • 31/08

Բարաք Օբաման կրճատել է 111 բանտարկյալի պատժաչափը  

00:02 • 31/08

Դուբայի էմիրը 9 պաշտոնյաների է հեռացրել` նրանց աշխատասենյակներ այցելելուց հետո (տեսանյութ)

23:57 • 30/08

Apple-ը մտադիր է բողոքարկել Եվրահանձնաժողովի որոշումը 13 մլրդ եվրո տուգանքի մասին

23:55 • 30/08

Դուք պետք է հարմարվեք մեր կենսակերպին. ֆրանսիացի քաղաքապետը` բուրկինիի արգելքի մասին

23:48 • 30/08

Ալյասկայում արջի ձագերը թևանցուկ արած հետևում են մայր արջի որսին (լուսնկարներ)

23:44 • 30/08

ԱՄՆ-ում մտադիր են Հարի Փոթերի մասին նոր գիրքն էկրանավորել Դենիել Ռեդքլիֆի մասնակցությամբ

23:38 • 30/08

Աստղերի երեխաներ, որոնք նման են իրենց ծնողներին (լուսանկարներ)

23:29 • 30/08

Եմենում քաղաքացիական պատերազմի զոհերի թիվը հասել է 10.000-ի. ՄԱԿ

23:25 • 30/08

Բրազիլիայի ոստիկանությունը ձերբակալել է Դիլմա Ռուսեֆին աջակցող ցույցի մասնակիցներին

23:20 • 30/08

Մոսկվայում մինչև 2019 թվականը կտեղադրվի Միխայիլ Կալաշնիկովի հուշարձանը

23:17 • 30/08

Ֆրանսիայի վարչապետը բուրկինիին հակադրել է մերկ կուրծքը

23:12 • 30/08

Շրիլանկացի աշակերտը կոտրել է երկրի նախագահի կայքը` քննությունները հետաձգելու համար

23:07 • 30/08

US Open. Խաչանովը երկրորդ շրջանում է

23:06 • 30/08

ՀԴԲ-ն հարցաքննել է Լեոնարդո Դի Կապրիոյին Մալայզիայում կատարված խարդախությունների շրջանակում

22:54 • 30/08

Արցախի ճանաչված չլինելն ազդում է քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության վրա. Արցախի ՄԻՊ

22:40 • 30/08

Թուրքիան և սիրիացի քրդերը հրադադարի պահմանավորվածություն են ձեռք բերել

22:29 • 30/08

Կիմ Չեն Ընի հրամանով բարձրաստիճան պաշտոնյաների են գնդակահարել. հարավկորեական ԶԼՄ-ներ

22:18 • 30/08

Վալենսիայի երկրագուներն այրում են Ալկասերի խաղաշապիկները (լուսանկար)

22:15 • 30/08

Թուրք դատախազը փախել է Հունաստան և քաղաքական ապաստան խնդրել

22:03 • 30/08

Ֆրանսիայի նախագահը էկոնոմիկայի նոր նախարար է նշանակել

21:50 • 30/08

Գաբիգոլը տեղափոխվեց Ինտեր

21:44 • 30/08

Մեզ պետք է ձիգ Ջավախք. պատգամավորի հայազգի թեկնածու (տեսանյութ)

21:38 • 30/08

Ուկրաինայում ուսանողները կրթաթոշակները կրճատելու համար տորթ են նետել ֆինանսների փոխնախարարի վրա

21:36 • 30/08

Պատահարից 10 օր անց վարորդը, գիտակցության չգալով, մահացել է

21:28 • 30/08

Ադրբեջանի նկրտումները Արցախի նկատմամբ բացահայտ ագրեսորի ձեռագիր են. Հերմինե Նաղդալյան

21:14 • 30/08

Կարել Յարոլիմ. Ցանկանում ենք հաղթել Հայաստանի հավաքականին

21:13 • 30/08

Շրջիկ բանվոր, հաշվապահ ու պահակ. ինչու են ՀՀԿ-ական գյուղապետերի մրցակիցները որոշ դեպքերում ձևական, իսկ ընդդիմադիրները՝ պասիվ

21:08 • 30/08

Ամերիկայում 7-ամյա աղջիկն աղբանոցում օլիմպիական ոսկե մեդալ է գտել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

20:58 • 30/08

Սոմալիում նախագահական պալատի մոտ տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով 12 մարդ է մահացել

20:52 • 30/08

Եթե այսպես շարունակվի, Ախալքալաքի շրջկենտրոնում ոչ ասֆալտապատ փողոց չենք ունենա. Շրջանային ժողովի նախագահ (տեսանյութ)

20:45 • 30/08

Ալպերում հայտնաբերվել է անհետացած շվեյցարական կործանիչը

20:34 • 30/08

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ծանոթացել է Դավիթ Հակոբյանի անհատական ցուցահանդեսի լուսանկարներին

20:23 • 30/08

ԱՄՆ-ն 3 մլն դոլար է խոստանում ԻՊ-ի առաջնորդներից մեկի գտնվելու վայրի մասին տեղեկության համար

20:15 • 30/08

Հայաստանում երբեք չենք հրապարակում նյութեր անհայտ կորած ու հետագայում գտնված անձանց նկատմամբ կիրառված վերաբերմունքի մասին. Լ. Ալավերդյան (տեսանյութ)

20:15 • 30/08

Սաուլ. Գրիզմանը պետք է մտածի, թե ինչ է խոսում

20:07 • 30/08

ԵՄ պատվիրակության ղեկավարը Արփինե Հովհաննիսյանից հետաքրքրվել է հուլիսյան իրադարձությունների իրավական գործընթացներով

19:55 • 30/08

Ես այդ քայլին գնացի Պուտինին իմ խնդիրները հասցնելու համար. գործարար Արամ Պետրոսյանը հարցազրույց է տվել «Դոժդ» հեռուստաալիքին

19:51 • 30/08

Լևոն Մնացականյանը ծառայողական խորհրդակցություն է անցկացրել  ՊԲ հյուսիսային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկում

19:35 • 30/08

Իրանում ՀՀ դեսպանը ներկայացրել է հայ-իրանական տնտեսական հնարավորությունները ԵԱՏՄ անդամակցության շրջանակներում

19:24 • 30/08

Կոտայքի մարզի Կարենիս գյուղում քաղաքացի է ընկել  ջրանցքը

19:20 • 30/08

Մովսիսյանը՝ ՄԼՍ-ի շաբաթվա խորհրդանշական հավաքականում (լուսանկար)

19:20 • 30/08

ՀՀ քննչական կոմիտեն բացահայտել է քաղաքացիներից  խարդախությամբ  գույք հափշտակելու մեխանիզմը

19:09 • 30/08

Իտալիայի թանգարանները 610 000 եվրո են հավաքել երկրաշարժից տուժածներին օգնելու համար

19:00 • 30/08

Մայրաքաղաքի որոշ դպրոցամերձ ճանապարհահատվածներում այսօրվանից կրկին 40կմ/ժամ արագություն կսահմանվի

18:56 • 30/08

Ինչպես են օգտագործելու դադարը հայկական թիմերը

18:52 • 30/08

Երևան-Երասխ ճանապարհին «Կիա Սորենտո»  բախվել է բետոնե սյուներին. ուղևորներից մեկը մահացել է

18:38 • 30/08

Ֆրանսիայի լողափերից մեկում հարձակվել են թոփլես լողացող կնոջ վրա

18:23 • 30/08

Դատարանը մերժեց միջնորդությունը. Արարատ Խանդոյանը կմնա կալանքի տակ. փաստաբան

18:15 • 30/08

Ամերիկացի դպրոցականներին թույլատրում են նկարազարդել իրենց կայանատեղիները (լուսանկարներ)

17:53 • 30/08

Չեխիա - Հայաստան հանդիպումը չի լինի հայկական եթերում

17:37 • 30/08

Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևը կապ չունի «Ինջիրլիքի» խնդրի հետ. Շտայնմայերը պատասխանել է Չավուշօղլուին

17:31 • 30/08

Թուրքիայում բոլոր պետական տոների հետևում մի կոտորածի պատմություն է թաքնված. Թամեր Չիլինգիրի հոդվածը

17:22 • 30/08

Կուրթանում 54-ամյա կնոջը կախված են գտել. համագյուղացին մանրամասներ է պատմում

17:15 • 30/08

Նախագահին հավատարմագրերն է հանձնել ՀՀ–ում Վրաստանի նորանշանակ դեսպանը

17:04 • 30/08

Հելսինկյան ասոցիացիա կազմակերպության նախագահ է ընտրվել Նինա Կարապետյանցը

16:57 • 30/08

«ВКонтакте» սոցցանցում վերացվել է օգտատերերի հեռախոսահամարները հանրայնացնող խոցելիությունը

16:56 • 30/08

Վարչապետը Հարկային նոր օրենսգրքի նախագծի շուրջ խորհրդակցություն է անցկացրել

16:54 • 30/08

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության երաժշտական և արվեստի դպրոցներն ապահովվել են երաժշտական նոր գործիքներով

16:51 • 30/08

Apple-ն Իռլանդիային ռեկորդային 13 միլիարդ եվրո կվճարի

16:43 • 30/08

Անգամ մեր ամենամեծ թշնամիներն այդպես չեն արտահայտվել Չե Գևարայի մասին, ինչպես Թուրքիայի խորհրդարանի խոսնակը. կուբացի դեսպան