«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

10:52 • 25/02

Կլոդ Պյուել. Լավ նորություն է, որ Մխիթարյանը չկա

10:45 • 25/02

Իռլանդիայում փոթորիկը տապալել է «Գահերի խաղ» սերիալից հայտնի 200-ամյա ծառը (լուսանկարներ)

10:45 • 25/02

Հակառակորդը 2 ուղղությամբ հարձակման փորձ է ձեռնարկել և հետ շպրտվել՝ տալով մի քանի զոհ. ԱՀ ՊՆ

10:45 • 25/02

«Հրապարակ». Ո՞ւմ օգտին է աշխատելու Աղվան Հովսեփյանը ընտրություններին

10:33 • 25/02

«Առավոտ». Շուրջբոլորը «թաքնված թշնամիներին» և «իշխանության գործակալներին» փնտրելու մոլուցքը

10:26 • 25/02

Կիպրոսում հայտնաբերվել է 2005 թվականին անհետացած 20-ամյա բրիտանացու կմախքը

10:24 • 25/02

Յուրա Մովսիսյանը գրավել է Ալաշկերտի դարպասը

10:20 • 25/02

«168 ժամ». Տնտեսական աճ՝ անկման շնորհիվ

10:14 • 25/02

Ջորջ Քլունին և նրա հղի կինը՝ «Սեզար-2017» կինոմրցանակաբաշխությանը (լուսանկարներ)

10:11 • 25/02

«Ժամանակ».  ՀՀԿ-ն որոշել է վերջնականապես «կարգալույծ» հռչակել և «գահընկեց» անել Մհեր Սեդրակյանին

10:07 • 25/02

Հանրապետության մի շարք ավտոճանապարհներին մառախուղ է

10:02 • 25/02

Անօդաչու սարքը նկարահանել է սերֆերի և շնաձկան «հանդիպումը» (տեսանյութ)

09:57 • 25/02

«Հայկական ժամանակ». Տնտեսական աճի ապահովման միակ ռեսուրսը մեծածավալ ներդրումների ներգրավումն Է

09:48 • 25/02

«Հայկական ժամանակ». Շրրակի մարզում ՀՀԿ-ի ռեյտինգային թեկնածուների միջև լարվածություն է առաջացել

09:48 • 25/02

Թրամփը խոստացել է երկրի երեսից ջնջել ԻՊ-ը

09:35 • 25/02

«Ժողովուրդ». ՀՀԿ-ականների միջև լարված վիճակ է ոչ միայն Մասիսում, այլև մյուս ընտրատարածքներում ևս, թեև գործը դեռ բռունցքներին չի հասել

09:25 • 25/02

Պետք է մեծացնել ճնշումներն Ադրբեջանի վրա. Ադամ Շիֆ

09:13 • 25/02

«Ժողովուրդ». Հրազդանի քաղաքապետ Արամ Դանիելյանը պատրաստվում Է սատարել հայտնի ընտրակեղծարարին

09:09 • 25/02

Շվեյցարական դպրոցների կանոններ, որոնք երեխաների մեջ սովորելու ցանկություն են առաջացնում

08:52 • 25/02

«Հրապարակ». ՀՀԿ-ի ռեյտինգայինները խիստ «պատվավոր» տեղեր կզբաղեցնեն ԱԺ-ում՝ հետին պլան մղելով «նանո-ջահելներին»

08:38 • 25/02

«Հրապարակ». Կուսակցությունների և դաշինքների մեջ թեկնածուների թվով ամենամեծ նախընտրական ցուցակը ներկայացրել է «Հայկական վերածնունդ»-ը

07:06 • 25/02

Նիսը խաղավերջում հաղթանակ է կորզել Մոնպելիեից

06:33 • 25/02

ՃՏՊ Արմավիր քաղաքում. կա տուժած

05:43 • 25/02

Ֆրանսիայի դատախազությունը հետաքննություն է սկսել Ֆիյոնի կնոջ դեմ

04:14 • 25/02

«Հարի Փոթերից» մինչև «Գեղեցկուհին ու հրեշը». Էմմա Ուաթսոնի կյանքն ու կարիերան լուսանկարներով

02:58 • 25/02

Լաս Պալմասի դարպասապահի կոպիտ սխալը որոշիչ էր

02:37 • 25/02

Այրվել է տնակ Երևանի Դավիթ-Բեկ փողոցում

02:09 • 25/02

ԱՄՆ Պետդեպը տևական դադարից հետո կվերսկսի մամուլի համար ճեպազրույցները

01:48 • 25/02

Լուսանկարիչները «բռնացրել են» կենդանիներին ամենաանհեթեթ վիճակներում (ֆոտոշարք)

01:45 • 25/02

Վերդերը հյուրընկալվելիս հաղթեց Վոլֆսբուրգին (տեսանյութ)

01:23 • 25/02

Հռոմի Պապը խմելու մաքուր ջուրը նոր համաշխարհային պատերազմի պատճառ է անվանել

00:54 • 25/02

Բենզեման կարող է վերադառնալ Ֆրանսիայի հավաքական

00:32 • 25/02

Ավստրալիայում հաջողվել է փրկել 10-ամյա տղայի կյանքը աշխարհի ամենաթունավոր սարդի խայթոցից հետո

00:19 • 25/02

Հղի Իրինա Շեյքը զարմիկների հետ Դիսնեյլենդում (լուսանկարներ)

23:59 • 24/02

Թրամփի մասնակցությամբ համաժողովին ռուսական դրոշներ են բաժանվել

23:58 • 24/02

Ֆլորիդայում անհայտ անձինք մզկիթ են հրդեհել

23:54 • 24/02

Թաիլանդում շունը հուղարկավորում է ավտովթարի հետևանքով սատկած ընկերոջը (տեսանյութ)

23:51 • 24/02

Իրաքյան զորքերին հաջողվել է մտնել արևմտյան Մոսուլի բնակելի թաղամասերից մեկը

23:48 • 24/02

The New Yorker ամսագիրը հատուկ «ռուսական» համար է պատրաստել` Պուտինի նկարով

23:31 • 24/02

Ռուս ծրագրավորողն արհեստական ինտելեկտով իրական տերմինատոր-ռոբոտ է հավաքել 3D տպիչի օգնությամբ (տեսանյութ)

23:23 • 24/02

ԻՊ-ը պայթյուն է իրականացրել Սիրիայում. կան տասնյակ զոհեր

23:20 • 24/02

Արսենալի 2017/18թթ. մրցաշրջանի հավանական խաղաշապիկները (լուսանկար)

23:14 • 24/02

Ավստրալուհի ոճաբանը Բեյոնսեի հայտնի լուսանկարը պատկերել է շուրթերի վրա (լուսանկար)

23:09 • 24/02

«Սարերի հովին մեռնեմ». արաբ երգչուհու հայերեն կատարումը՝ լիբանանյան հեռուստաընկերության եթերում (տեսանյութ)

22:56 • 24/02

Դոնալդ Թրամփն ԱՄՆ-ի «անազնիվ մամուլն» անվանել է «ազգի թշնամի»

22:47 • 24/02

Գիտնականներն ատամների վերականգնման նոր եղանակ են հայնտաբերել, որը թույլ կտա չայցելել ատամնաբույժի

22:38 • 24/02

ՌԴ-ն փորձում է երկու ձեռքով միաժամանակ 4 ճամպրուկ բռնել, բայց ԼՂ կարգավորումն իր համար արդիականությունը չի կորցնում. Դվորնիկով

22:36 • 24/02

Նախագահը ներկա է գտնվել «Հայկյան-2016» մրցանակաբաշխությանը

22:33 • 24/02

Բռնցքամարտ. Տոնականյանն ու Մարգարյանը դուրս մնացին պայքարից

22:20 • 24/02

Բոլոր տուգանքների չափերը անհրաժեշտ է վերանայել հօգուտ վարորդների. Էդուարդ Հովհաննիսյան

22:16 • 24/02

Կլաուդիո Ռանիերի. Երեկ իմ երազանքը կոտրվեց

22:13 • 24/02

Իսրայելի իշխանությունները թույլ չեն տվել Human Rights Watch-ի իրավապաշտպանին մուտք գործել երկիր

22:00 • 24/02

Կբացատրենք, որ սա ոչ թե անձերի, այլ ՀՀԿ-ի և Ելքի միջև պայքար է. «Ելքի» թեկնածուն Մալաթիայում կպայքարի «էնտուզիազմի» հիման վրա՝ առանց մեծ ռեսուրսների

21:48 • 24/02

Եվրոպա լիգայի շաբաթվա խորհրդանշական հավաքականը (լուսանկար)

21:23 • 24/02

Թուրքիան հայտնել է սիրիական Էլ Բաբ քաղաքն ԻՊ-ից ամբողջությամբ ազատագրելու մասին

21:14 • 24/02

Հայաստանի ազգային հավաքականն ընկերական հանդիպում կանցկացնի հունիսին

21:10 • 24/02

ԱՄՆ-ը առաջին անգամ F-35A կործանիչներ կտեղակայի Եվրոպայում

21:09 • 24/02

Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու Ֆիյոնը ցանկացել է հայերի ցանկությունների մասին իրեն տեղեկացնող պատասխանատու ունենալ․ նշանակվել է Արթուր Խանջյանը

20:56 • 24/02

Boeing-ն իր առաջին գործարանն է բացում Եվրոպայում

20:54 • 24/02

Կլոպ. Բրեքսիտ, Տրամպ, Ռանիերի... վերջին մեկ տարվա ընթացքում տարօրինակ բաներ են լինում

20:43 • 24/02

Բռնցքամարտ. Հովհաննես Բաչկովն ապահովեց բրոնզե մեդալ

20:36 • 24/02

Բեռլինի բնակչությունը մեկ տարում ավելացել է 60 500-ով

20:27 • 24/02

Եթե մրցապայքարում կլինեն «գլադիատորներ»,  կոչ եմ անում ապրիլի 3-ին ինձ հետ միասին գնալ դիրքեր . Հովհաննես Վարդանյան

20:17 • 24/02

Armani-ի նոր հավաքածուի ցուցադրությունը` ֆոտոշարքով (լուսանկարներ)

20:17 • 24/02

Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհը բքի պատճառով փակ է, Վարդենյաց լեռնանցքը՝ դժվարանցանելի

20:13 • 24/02

Հայտնի է Չեմպիոնների լիգայի շաբաթվա լավագույն ֆուտբոլիստը

20:04 • 24/02

Թուրքիայում ձերբակալվել է ԱՄՆ-ի հյուպատոսության աշխատակիցը

20:00 • 24/02

Հս. Կորեան քիմիական զենքի հսկայական պաշարներ ունի. Սեուլ

19:54 • 24/02

Զավեն Բադոյանը լքել է Գոմելը

19:51 • 24/02

Դանիել Իոաննիսյանն առաջարկում  է Քրեական հետախուզության մեթոդներով պարզել` բարեգործությու՞ն է, թե ընտրակաշառք

19:35 • 24/02

Իրաքն առաջին անգամ ավիահարվածներ է հասցրել ԻՊ-ի դիրքերին Սիրիայում

19:31 • 24/02

Փյունիկը գոլառատ ոչ-ոքի է խաղացել Լոկոմոտիվի երկրորդ թիմի հետ

19:17 • 24/02

Ցույց տանք մեր` այս հողերի հանդեպ ունեցած հազարամյա կապվածությունը. Մեջլիսի հայազգի պատգամավոր Սելինա Դողան

19:08 • 24/02

Արկեր են արձակել գյուղի դպրոցի և սահմաններին  հարակից մասերի ուղղությամբ, համայնքը վնասներ չի կրել․ Թալիշի համայնքապետ

19:03 • 24/02

Թուրքիայի Ուրֆա նահանգում 11-ամյա երեխայի մահվան պատճառ դարձած ահաբեկչական պայթյունի պատասխանատվությունը ստանձնել են քրդերը

18:53 • 24/02

Ֆինն նկարչուհին իր աշխատանքներով կոչ է անում պահպանել բնությունը (լուսանկարներ)

18:48 • 24/02

Մոուրինյուն հաստատել է, որ Մխիթարյանը բաց կթողնի Անգլիայի լիգայի Գավաթի եզրափակիչը

18:41 • 24/02

Ամբերդ գյուղի բնակիչներից մեկի տան վրա ավազակային հարձակում է տեղի ունեցել

18:38 • 24/02

Եթե պետք լինի` մահապատժի վերականգնման համար էլ հանրաքվե կանցկացնենք. Էրդողան

18:36 • 24/02

ԿԳՆ-ում Ասիական զարգացման բանկի պատվիրակության հետ քննարկվել են համագործակցության հարցեր

18:35 • 24/02

Լատվիայի ԱԳՆ-ն նոտա է ստացել ԱՄԷ-ից Ռիգայի օդանավակայանում դեսպանի հետ տեղի ունեցած միջադեպից հետո

18:33 • 24/02

Հակառակորդը արկակոծել է Թալիշը. ԱՀ ՊԲ

18:29 • 24/02

Ա.  Զաքարյանը և Ս. Ֆարմանյանը նամակ են հղել ԵԽ ղեկավար կազմին՝ Բաքվի կողմից ԵԽ պատգամավորներին հետախուզում հայտարարելու հարցի առթիվ

18:23 • 24/02

Արմավիրի գոլն Արարատի դարպասը (տեսանյութ)

18:21 • 24/02

Հրանտ Բագրատյանն առաջարկում է ճանաչել Բանգլադեշում բենգալացի ժողովրդի դեմ իրականացված ցեղասպանությունը (տեսանյութ)

18:20 • 24/02

Թուրքական ԶՈւ-ն Սիրիայում նոր զոհեր ունի

18:14 • 24/02

Ամերիկուհին ցուցադրել է իր ծխացող iPhone 7 Plus-ը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

18:12 • 24/02

Զբոսաշրջության վրացական փորձը մենք կօգտագործենք, իսկ ՏՏ ոլորտի մեր փորձը կփոխանցենք վրացական կողմին. ՀՀ վարչապետ

18:09 • 24/02

Իրաքյան Քուրդիստանի նախագահը մեկնում է Թուրքիա

18:05 • 24/02

ՀՀ-ում կարտադրվեն արևային վահանակներ, որոնք նաև կարտահանվեն. Էներգետիկ ենթակառուցվածքների նախարարություն

18:04 • 24/02

Փաստաբանին չի կարելի խուզարկել, կարելի է զննության ենթարկել. Արա Զոհրաբյան

18:00 • 24/02

Եթե համայնքապետերը կողմնորոշելու են իրենց համայնքի ժողովրդին, ապա դա անեն քաղաքական հստակ ձևակերպումներով. Դավիթ Լոքյան

17:57 • 24/02

«Տհաճ հետևանքներ կունենա».  Հրանտ Բագրատյանը չի մեկնաբանում ընդդիմադիրների հայտարարությունները (տեսանյութ)

17:46 • 24/02

Գանձասար-Կապանը տնային հանդիպումները կանցկացնի Հանրապետական ստադիոնում

17:46 • 24/02

Կազմվել է Համո Սահյանի բանաստեղծությունների ընտրանին, ժողովածուում ներառված են անտիպ գործեր. Նաիրի Սահյանը՝ գրքի առաջիկա շնորհանդեսի մասին

17:39 • 24/02

Ադրբեջանում պետանվտանգության ծառայության աշխատակիցները ձերբակալել են 2 քաղաքացու՝ պետական դավաճանության մեղադրանքով

17:35 • 24/02

Պատրաստակամ ենք աջակցել Երևանում ՄԱԿ-ի ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի միացյալ ծրագրի արդյունավետ իրականացմանը. Տարոն Մարգարյան

17:29 • 24/02

Արման Թաթոյանը ՄԱԿ ՓԳՀ ներկայացուցչի հետ քննարկել է փախստականների իրավունքներին առնչվող հարցեր

17:25 • 24/02

Իրաքի վարչապետը հրահանգել է օդային հարվածներ հասցնել Սիրիայում ԻՊ-ի դիրքերին

17:22 • 24/02

Ես Լոռու մարզպետ նշանակվելու առաջարկ չեմ ստացել. Հովհաննես Սահակյան (տեսանյութ)