«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

23:15 • 19/04

Աշխարհի տարբեր երկրներին հատուկ հուշանվերներ (լուսանկարներ)

23:03 • 19/04

Պակիստանում տան տղամարդիկ վառել են կնոջը` ինքնագլուխ տնից դուրս գալու համար

22:46 • 19/04

Վոլֆսբուրգը և Շալկեն ոչ-ոքի են խաղացել (տեսանյութ)

22:37 • 19/04

Ջավախքում Ցեղասպանության նահատակների հիշատակին նվիրված խաչքար է կանգնեցվել

22:32 • 19/04

Եգիպտոսի քրիստոնյաների առաջնորդը Ապրիլի 24-ին կլինի Երևանում

22:25 • 19/04

Մոսկվայի Դինամոն մեկ միավորով է հեռանում Գրոզնիից

22:10 • 19/04

ԱՄՆ-ի նախկին նախագահի դեմ մահափորձ կատարողին կարող են ազատ արձակել

21:48 • 19/04

Կործանված գերմանական օդանավի զոհերի հարազատները 1 մլն եվրոյի փոխհատուցում են ուզում

21:44 • 19/04

Լիվերպուլի հետ վերջին մրցաշրջանում Ջերարդը մրցանակ չի նվաճի (տեսանյութ)

21:29 • 19/04

Ջրազրկված վարորդները նույնն են, ինչ ալկոհոլ օգտագործածները. հետազոտություն

21:24 • 19/04

Աբովյան քաղաքի բնակարաններից մեկում հայտնաբերվել է բնակչի դին

21:12 • 19/04

Տոտենհեմը հաղթել է Նյուքասլին (տեսանյութ)

21:05 • 19/04

Մեր նպատակն անօրինական միգրացիայի կանխարգելումն է. սոցապփոխնախարար

20:58 • 19/04

Օլանդը Պուտինի հետ ռազմանավերի խնդիրը կքննարկի Երևանում Ապրիլի 24-ին

20:41 • 19/04

Քիմ Քարդաշյանը հոր հետ լուսանկար է հրապարակել

20:30 • 19/04

Արտյոմ Սիմոնյանը գոլային փոխանցում է կատարել Ցյուրիխի 2-րդ թիմի կազմում

20:14 • 19/04

Համբուրգը 5-րդ անընդմեջ պարտություն է կրում և ամրապնդվում վերջին հորիզոնականում

20:09 • 19/04

ՏՏ ոլորտը զարգացնելու նպատակով սեպտեմբերից 5 դպրոցում 3 նոր առարկա կդասավանդվի

19:53 • 19/04

Ամերիկացի հրշեջները փրկել են օգնություն կանչող թութակներին

19:41 • 19/04

Հովհաննես Համբարձումյանը հաղթական գոլի հեղինակ է դարձել մրցավեճի վերջին րոպեին

19:33 • 19/04

Թյուրինում ցուցադրվել է սավանը, որի մեջ խաչելությունից հետո փաթաթել են Հիսուսի մարմինը

19:13 • 19/04

ՀՀ–ում ռուսաց լեզվի և մշակույթի կենտրոնները կազմակերպում են Ցեղասպանության տարելիցին նվիրված միջոցառումներ

19:07 • 19/04

Բեն Աֆլեքը խնդրել է վավերագրական ֆիլմում չհիշատակել իր ստրկատեր նախնուն

19:03 • 19/04

«Շիրակ»-ը 6 գնդակ ուղարկեց «Բանանց»-ի դարպասը

18:58 • 19/04

Ապրիլի 20-ին «Պոզներ»–ի հյուրը կլինի Շառլ Ազնավուրը

18:40 • 19/04

Գելֆանդ-Արոնյան` ոչ-ոքի. Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություն

18:36 • 19/04

Մանչեսթեր Սիթին ամրապնդվում է լավագույն քառյակում (տեսանյութ)

18:32 • 19/04

Կիմ Չեն Ընը մագլցել է երկրի ամենաբարձր գագաթը

18:15 • 19/04

Մահացել է Հրաչյա Թամրազյանի մայրը՝ Լենա Աթաբեկյանը

18:00 • 19/04

Անգլիական 6-րդ դիվիզիոնի թիմի հիանալի կոմբինացիոն գոլը (տեսանյութ)

17:30 • 19/04

Երբեք չեմ ասել «ես աշխարհի չեմպիոն եմ». Լյուիս Հեմիլթոն

17:15 • 19/04

«Իսլամական պետությունը» մահապատժի է ենթարկել լիբիացի քրիստոնյաների (տեսանյութ)

17:02 • 19/04

Արթուր Մինասյան. պահեր ունեինք, սակայն մեր բախտը չբերեց

17:00 • 19/04

Հույս ունեմ, որ Մոդրիչի հետ ամեն ինչ կարգին կլինի. Խամես Ռոդրիգես

16:55 • 19/04

Կինոյի մասին օրենքը բարենպաստ պայմաններ կստեղծի և՛ ներդրողների, և՛ կինոգործիչների համար. Գևորգ Գևորգյան

16:54 • 19/04

«Քամուծ քշվածները» ֆիլմի հերոսուհի Սքարլետ Օ'Հարայի զգեստը վաճառվել է 137.000 դոլարով

16:45 • 19/04

Բրազիլիան դատի կտա Facebook-ին 1909-ին արված մերկ կնոջ լուսանկարը հեռացնելու համար

16:30 • 19/04

Ռոնալդինյոն դուբլի հեղինակ է դարձել՝ դաշտ դուրս գալով 84-րդ րոպեին (տեսանյութ)

16:29 • 19/04

Ֆինլանդիայում վիճակախաղերի շնորհիվ 26-ով ավելացել է միլիոնատերերի թիվը

16:05 • 19/04

Թբիլիսիում ոգեկոչել են Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը

16:02 • 19/04

Ստորջրյա աշխարհ. Blue Book զարդերի հավաքածուն Tiffany & Co-ից (լուսանկարներ)

16:00 • 19/04

Հնարավոր է օգնականներիս հետ մեկ տարի հանգստանանք ֆուտբոլից. Յուրգեն Կլոպ

15:58 • 19/04

Վանաձորում բնակարաններից մեկում դի է հայտնաբերվել

15:52 • 19/04

Իրանը պետք է պատրաստ լինի դիմակայել ցանկացած ռազմական հարձակման. Խամենեի

15:49 • 19/04

Ռազմական ինստիտուտի սպանված կուրսանտի գործով նախաքննության ընթացքից տուժող կողմը գոհ է

15:42 • 19/04

ԱՄՆ–ում հաշմանդամ աղջիկը հուզվում է, երբ ավարտական միջոցառման հրավերք է ստանում իր համակրած տղայի կողմից (տեսանյութ)

15:37 • 19/04

Թոմաս Տուխելը կգլխավորի Բորուսիան

15:35 • 19/04

Լիբիայի ափերի մոտ 700 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել

15:30 • 19/04

Մոդրիչը ծնկի վնասվածքի պատճառով բաց կթողնի մրցաշրջանի վերջնամասը

15:03 • 19/04

Շախմատ. Իսրայել - Հայաստան (ուղիղ)

15:00 • 19/04

Պրիմերա. Ռոնալդուն գոլային փոխանցումների անձնական ռեկորդ սահմանեց

14:53 • 19/04

Ֆինլանդիայում խորհրդարանական ընտրություններ են անցկացվում

14:50 • 19/04

ՈւԵՖԱ-ի Սուպերգավաթի հանդիպմանը կհրավիրեն նաև հայ երեխաների

14:35 • 19/04

Ռուսաստանում «բիկինի-մրցավազքը» կարող է համաշխարհային ռեկորդ սահմանել (տեսանյութ)

14:35 • 19/04

«Միսս Ռուսաստան 2015» մրցույթում հաղթող է ճանաչվել Եկատերինբուրգի ներկայացուցիչը (լուսանկարներ)

14:30 • 19/04

Հաղթեցինք ջանասիրության և մեծ ցանկության շնորհիվ. Դավիթ Յուրչենկո

14:26 • 19/04

Ռամոսը՝ Թոփ-5 առաջնությունների տասնամյակի ամենաարդյունավետ պաշտպան (ինֆոգրաֆիկա)

14:01 • 19/04

Փարիզում Hermès ընկերությունից 1 մլն դոլարի պայուսակ են գողացել

14:00 • 19/04

Չեմ պատրաստվում ավարտել կարիերաս. Բրազիլիայի հավաքականի նախկին կիսապաշտպան Ռոնալդինյո

13:34 • 19/04

Սերժ Թանկյանը ներկա կլինի Մոսկվայում «1915» ֆիլմի պրեմիերային

13:32 • 19/04

Ադրբեջանցիները ներգրավվում են ահաբեկչական խմբավորումների գործողություններին. Կարեն Վրթանեսյան

13:30 • 19/04

Զլատան Իբրահիմովիչի որակազրկումը կրճատվել է

13:15 • 19/04

ՀՀ դեսպանը հույս է հայտնել, որ Ուկրաինան կճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը

13:00 • 19/04

Արքայազն Ուիլիամի երեխայի սեռը և անունը գուշակողին բուքմեյքերները 500 000 ֆունտ ստերլինգ կվճարեն

13:00 • 19/04

Գոնսալո Իգուաինը հետաքրքրել է Մանչեսթեր Յունայթեդին

12:49 • 19/04

BMW-ն հետ է կանչում 91 800 Mini Cooper` անվտանգության բարձիկների թերության պատճառով

12:30 • 19/04

Բանականության ձայներ Արցախից. «Թուրքը Ղարաբաղը չի թամբի` մի ձին մի թամբ է ունենում»

12:30 • 19/04

Հաջորդ մրցաշրջանում չեմ մարզի Դորտմունդի Բորուսիան. Լյուսեն Ֆավր

12:14 • 19/04

«Նավթոգազ»-ը «Գազպրոմ»-ին փոխանցել է 20 մլն դոլար կանխավճար

12:04 • 19/04

Ժնևում բացվել է Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված ցուցահանդես

12:00 • 19/04

Հպարտանում եմ իմ թիմով. Մանչեսթեր Յունայթեդի գլխավոր մարզիչ Լուի Վան Գալ

11:54 • 19/04

Սպիտակում 3-4 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժ է գրանցվել

11:44 • 19/04

Ցեղասպանությունը վերապրել է Արևմտյան Հայաստանի հայկական ձեռագրերի 1/10-րդ մասը. Հ. Թամրազյան

11:37 • 19/04

Եթե Իսրայելը Ուկրաինային զենք մատակարարի, ապա զոհերի թիվը կաճի. Պուտին

11:30 • 19/04

Միկա - Գանձասար - Կապան հանդիպման գոլերը տեսանյութով

11:11 • 19/04

Կանադան Ուկրաինային 3 մլն դոլարի ոչ մահաբեր ռազմական օգնություն կտրամադրի

11:00 • 19/04

Յուվենտուս - Լացիո` 2:0 (տեսանյութ)

10:46 • 19/04

Հազարավոր եվրոպացիներ դուրս են եկել բողոքի ցույցի ԱՄՆ-ի հետ առևտրային համաձայնագրի դեմ

10:24 • 19/04

ԵՄ բանակի ստեղծումը չի հակասում ԵՄ անդամ երկրների այլ պարտավորություններին. ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ

10:07 • 19/04

Անգլիայի Գավաթ. Արսենալը եզրափակչում է (տեսանյութ)

01:25 • 19/04

Կերկիրան պարտվեց ՊԱՕԿ-ին, Ղազարյանը մասնակցեց խաղին

01:14 • 19/04

«Հայաստան. բաց վերք». Մեքսիկայում ցուցահանդես է բացվել

00:54 • 19/04

Հայ երիտասարդները ցույց են անցկացրել Լոս Անջելեսում Գերմանիայի հյուպատոսության առջև

00:39 • 19/04

Ֆրանցիսկոս պապը կոչ է արել աշխարհին՝ օգնել Միջերկրական ծովով անցնող ներգաղթյալներին

00:21 • 19/04

Ռեալը հաղթեց Մալագային (տեսանյութ)

00:14 • 19/04

Ճապոնացին Տոկիոյի փողոցներով զբոսանքի է տանում իր հսկա կրիային (լուսանկարներ)

00:08 • 19/04

Կանադան $1 մլն-ի ռազմական սարքավորում կտրամադրի Ուկրաինային

23:56 • 18/04

Հայաստանն աշխարհում հայտնի է շախմատում իր ակտիվ զարգացմամբ. ՖԻԴԵ-ի նախագահ

23:42 • 18/04

Լիտվացի արվեստագետը զարդեր է պատրաստում հին ժամացույցի մասերից (լուսանկարներ)

23:34 • 18/04

Օրենքը պետք է այնպես մշակվի, որ հստակ սահմանվի, թե որ դեպքում զինվորը պետք է ՀՀ–ում բուժվի, որ դեպքում՝ արտերկրում. Արծրուն Հովհաննիսյան

23:29 • 18/04

Գրիզմանի դուբլը հաղթանակ պարգևեց Ատլետիկոյին (տեսանյութ)

23:17 • 18/04

Դելիում աշխատանքի է անցել ավտոբուսի առաջին կին վարորդը

23:02 • 18/04

Սպանություն Գյումրիում. սպանվածները մայր և դուստր են. aravot.am

22:51 • 18/04

Չելսին կանգնեցրեց Մանչեսթեր Յունայթեդի հաղթարշավը (տեսանյութ)

22:43 • 18/04

Սաուդյան Արաբիան հումանիտար օգնություն կհասցնի Եմեն

22:34 • 18/04

Բրիտանացի զույգը 10 ֆունտով եզակի արջուկ խաղալիք է գնել, որի իրական արժեքը 62 500 ֆունտ է

22:26 • 18/04

«Զվարթնոց» արգելոց-թանգարանում բացվել է Ախթամարի Սբ Խաչ եկեղեցու հիմնադրման 1100-ամյակին նվիրված ցուցահանդես

22:19 • 18/04

Երջանիկ եմ, որ մեր երեխաները միասին են մեծանում. Քիմ Քարդաշյանը շնորհավորել է քրոջ տարեդարձը

21:57 • 18/04

Մոնտե Կարլոյի մրցաշար. Ջոկովիչը հաղթեց Նադալին և դուրս եկավ եզրափակիչ

21:52 • 18/04

Բարաք Օբաման և Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը. The Huffington Post