«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

01:25 • 30/05

Միխեիլ Սաակաշվիլին Օդեսայի մարզի նահանգապետ է նշանակվել

01:20 • 30/05

Սպարտակը բանավոր պայմանավորվածության է հասել Բերդիևի հետ

01:09 • 30/05

Սիրիայի իշխանությունները վերահսկում են երկրի տարածքի միայն 20-30 տոկոսը

01:00 • 30/05

Պորտուն կգնի Ռեալից վարձակալած կիսապաշտպան Կազեմիրոյի տրանսֆերը

00:52 • 30/05

ԱՄՆ-ն Կուբային հանել է «ահաբեկչական» երկրների սև ցուցակից

00:41 • 30/05

Forbes-ը Ջեսիկա Ալբային ԱՄՆ-ի ամենահարուստ կանանցից մեկն է անվանել (լուսանկար)

00:30 • 30/05

Ռոլան Գարոս. Բերդիխը Ցոնգան դուրս են եկել 1/8 եզրափակիչ

00:30 • 30/05

Պենտագոնի ղեկավարն առաջին անգամ գրանցվել է Facebook-ում

00:30 • 30/05

Յուվենտուսը մեր դեմ ավելի շատ է հետ քաշվելու, քան Ատլետիկը. Խերարդ Պիկե

00:19 • 30/05

«Գազպրոմը» կարող է մասնակցել Հունաստանում գազատարի կառուցմանը

00:08 • 30/05

Մեծ «յոթնյակը» գագաթնաժողովում կարող է քննարկել Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների խստացման հարցը

00:00 • 30/05

Բավարիան 22 մլն եվրո է պահանջում մարոկկացի պաշտպան Մեհդի Բենատիայի համար

23:57 • 29/05

Շախմատի Եվրոպայի կանանց առաջնություն. Կասկածներ և նամակներ

23:57 • 29/05

Շանհայի առևտրի կենտրոնի կայանատեղիում հատուկ ընդարձակ ավտոկանգառներ են ստեղծվել կանանց համար

23:54 • 29/05

Բադիկի ձագերին փրկելու համար Գերմանիայում փրկարարական գործողություն են ծավալել մայրուղու վրա

23:46 • 29/05

Բեյոնսեին և Ջեյ Զիին մեղադրել են ռասիզմի մեջ

23:42 • 29/05

Սպանություն Դուբայում՝ ադամանդներ հափշտակելու նպատակով. նախաքննությունն ավարտվել է

23:30 • 29/05

Ոչ ոք չի կարող հերքել, որ Անչելոտին լավ աշխատանք է կատարել Ռեալում. Ռաուլ

23:24 • 29/05

Հնդկաստանում ցմահ ազատազրկել են մարդակեր... վագրին. լուսանկարներ

23:13 • 29/05

Խնձորի սիդրի օգտակար հատկությունները անքնության, գլխացավի և ջերմության դեմ

23:02 • 29/05

Հանրապետության տարածքում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, առանձին վայրերում՝ կարկուտ

23:00 • 29/05

Բավարիան Գյունդողանին առաջարկել է տարեկան 8 մլն եվրո

22:51 • 29/05

Վրացի նախարարը մեկ շաբաթով «վանական» կդառնա

22:40 • 29/05

«Նոր կյանք» գյուղի դպրոցի տնօրենը ուսուցչուհիներին անվանել է համասեռամոլ, վերջիններս հանդիպել են ՄԻՊ-ին

22:30 • 29/05

Կրկին պայքարելու ենք բոլոր տիտղոսների համար. Գերմանիայի հավաքականի դարպասապահ Մանուել Նոյեր

22:29 • 29/05

Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան է բացվել Շվեդիայի Օրեբրո քաղաքում

22:18 • 29/05

Փարիզի Արվեստների կամուրջը կզրկվի «սիրո կողպեքներից»

22:07 • 29/05

Բլատերը` 5-րդ անգամ անընդմեջ դառնում է ՖԻՖԱ-ի նախագահ (լրացված)

22:07 • 29/05

Հանրապետության տոնին նվիրված միջոցառում է կայացել Վիեննայում

22:00 • 29/05

Մեզնից բոլորը պետք է վախենան. Արսենալի գերմանացի կիսապաշտպան Մեսութ Օզիլ

21:45 • 29/05

Սան Պաուլոյի քաղաքապետարանը նախագահ Ռուսեֆին և Սենատին կոչ է արել ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը

21:34 • 29/05

Հայաստանը ողջունում է Բրազիլիայի Սենատի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ բանաձևի ընդունումը. Էդվարդ Նալբանդյան

21:30 • 29/05

Չեմ մտածում Մեսսիի հետ մրցակցելու մասին. Յուվենտուսի արգենտինացի հարձակվող Կարլոս Տևես

21:22 • 29/05

Բրազիլիայի Սենատը միաձայն ընդունել է Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև

21:01 • 29/05

Ադրբեջանական բանակում զինվոր է սպանվել

21:00 • 29/05

Գիտեմ, որ կարող եմ հաղթել և վաղուց ցանկանում էի դա. Ըմբիշ Միհրան Հարությունյան

20:50 • 29/05

ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանությունում Մովսես Խորենացու մեդալ է հանձնվել քանդակագործ Գեորգի Ֆրանգուլյանին

20:39 • 29/05

Հյութ` 3 օրում լյարդը թունավոր նյութերից մաքրելու և ավելորդ քաշից ձերբազատվելու համար

20:34 • 29/05

«ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան Երևանում վրաերթի է ենթարկել 28 և 33 տարեկան կանանց

20:30 • 29/05

ՖԻՖԱ-ի կոնգրեսի մասնակիցների 5 տոկոսը չգիտե ով է աշխարհի ներկայիս չեմպիոնը

20:29 • 29/05

Արգելվել է ԱՄՆ-ի որոշ նահանգներից թռչնամսի ներկրումը Հայաստան

20:17 • 29/05

Իսլամիստները պատանդին ստիպել են փորել սեփական գերեզմանը` նրան գլխատելուց առաջ. լուսանկարներ

20:06 • 29/05

Ապրիլ ամսվա ցուցանիշներով Հայաստանում աշխատանք է փնտրում 81 հազ. 590 մարդ

20:00 • 29/05

Ինտերը մերժել է Լիվերպուլի առաջարկը

19:55 • 29/05

Տավուշի մարզում հայտնաբերվել է 2 արկ

19:44 • 29/05

Ճապոնիայում սկսվել է Կուտինեոերաբու հրաբխի ժայթքումը

19:33 • 29/05

ԵՏՄ-ն և Վիետնամը ազատ առևտրի գոտու մասին համաձայնագիր են ստորագրել

19:22 • 29/05

Սև շոկոլադը կանաչ թեյի հետ հիանալի միջոց է հոգնածությունը վերացնելու և կենտրոնացումը վերականգնելու համար

19:11 • 29/05

Բոլոր ժամանակների 25 ամենանորաոճ ավտոմեքենաները. լուսանկարներ

19:00 • 29/05

Բաղադրատոմս, որ կյանքեր է փրկում

18:50 • 29/05

Դոլարի փոխարժեքը նվազել է 0.79 դրամով

18:40 • 29/05

Յուրահատուկ տորթեր, որոնք հակասում են ձգողականության բոլոր կանոններին (լուսանկարներ)

18:26 • 29/05

Օրավարձով մուրացկանությամբ զբաղվող մանկատան երեխաներին հիմնականում կարելի է տեսնել Աբովյան փողոցում. Ն. Զոհրաբյան

18:16 • 29/05

Թեժ գծով ստացվել է 238 զանգ, 176-ին տրվել է լուծում. Երևանի քաղաքապետարան

18:15 • 29/05

Ռոլան Գարոս. Հայտնի են դարձել 1/8 եզրափակչի առաջին մասնակիցները

18:14 • 29/05

ՀՀ վարչապետը Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստին անդրադարձել է օրակարգային մի շարք հարցերի

18:11 • 29/05

Ցանկություն ունեմ, որ բացի ջրային պաշարներից, մեր մնացած պաշարներն էլ լավ լինեն. Արամ Հարությունյան

17:58 • 29/05

Արամ Հարությունյանը պարզաբանեց՝ 1 տարում $100.000 է կուտակել ավանդների հաշվին, իսկ ավանդի գումարը աշխատել է նախկինում

17:49 • 29/05

Վրաստանում ցանկանում են օրինականացնել մարիխուանան

17:45 • 29/05

Իրանը ժխտել է Հյուսիսային Կորեայի հետ միջուկային համագործակցության մասին լուրերը

17:32 • 29/05

Ծառայողական մեքենայով հանգստի գնալու համար ենթարկվել եմ պատասխանատվության և ընդունել իմ սխալը. ՀՀ ԳՆ աշխատակազմի ղեկավար

17:23 • 29/05

Հնդկաստանում «կալանքի տակ են առել» լրտես-աղավնուն

17:20 • 29/05

Երևանում ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի աջակցությամբ կազմակերպվել է ՏՏ մասնագետների և ստարտափների մրցութային օր

17:18 • 29/05

Լամելայի ֆանտաստիկ գոլը լավագույնն էր Եվրոպա լիգայում (տեսանյութ)

17:10 • 29/05

Ֆրանսիան, որպես ՄԽ համանախագահ, հավատարիմ է մնալու իր հանձնառություններին. Օլանդ

17:08 • 29/05

«Ֆորսաժ- 8» ֆիլմի գործողությունները տեղի կունենան Նյու Յորքում. Վին Դիզել

17:03 • 29/05

Երեք հայեր Դուբայում սպանել են հնդիկի ու հափշտակել 1 մլն 700 հազար դոլարի ադամանդ. նախաքննությունն ավարտվել է

17:01 • 29/05

Ճապոնիան և ԵՄ-ն կարող են մինչև տարվա վերջ ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր կնքել. Տուսկ

16:54 • 29/05

Քեզ կուսակցությունից չեն հեռացրել, քեզ կարոտել են…Վ. Հովհաննիսյանի «Մայրամուտ, որը հարկավոր է կասեցնել» գրքի շնորհանդեսին

16:53 • 29/05

Գյուղացուց կաթ չեն մթերում, կամ մթերում են 100 դրամով, որովհետև մեծ ծավալով կաթի փոշի են ներկրել. պատգամավորները՝ փոխնախարարին

16:46 • 29/05

Արամ Ա-ն ԱՄՆ-ում պարգևատրել է Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող ՀՀ-ում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Էվանսին

16:37 • 29/05

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը հյուրընկալվել է ՊՆ Ազգային ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտ

16:35 • 29/05

Երիտասարդը հմտորեն արտաբերում է բոլոր կենդանիների և թռչունների ձայները (տեսանյութ)

16:31 • 29/05

ՀՀ Արդարադատության նախարարը հանդիպել է Ռուսաստանի և Ղազախստանի իր գործընկերներին

16:26 • 29/05

5 սպանդանոց եք կառուցել և չեն աշխատում, ինչո՞ւ. պատգամավորի հարցը փոխնախարարը շրջանցեց

16:12 • 29/05

YouTube-ի 10-ամյակին նվիրված տեսանյութը մեկ օրում ավելի քան 2,5 միլիոն դիտում է ունեցել (տեսանյութ)

15:58 • 29/05

ԱՄՆ-ում ամենագրագետ դեռահասներ են կրկին ճանաչվել ազգությամբ հնդիկ երեխաները

15:53 • 29/05

Բենիտեսը Ռեալն ավելի ուժեղ կդարձնի. Դել Բոսկե

15:50 • 29/05

Էմիլիա Քլարկը հրաժարվել է «Մոխրագույնի 50 երանգները» ֆիլմի գլխավոր դերից՝ մերկ չնկարահանվելու համար

15:44 • 29/05

Գյուղատնտեսության ոլորտում դրական տեղաշարժեր են գրանցվել, գյուղացու համար շահեկան պայմաններ են ստեղծվել. փոխնախարար

15:40 • 29/05

Ոստիկանությունը տվյալներ է ստացել Ցյուրիխում ՖԻՖԱ-ի կոնգրեսի ժամանակ պայթյունի վտանգի մասին

15:34 • 29/05

Կիևն առաջարկել է ԵՄ-ին տարբերակել «Արևելյան գործընկերության» անդամներին

15:32 • 29/05

Նախագահն աշխատանքային այցով եղել է Վայոց ձորի մարզում

15:31 • 29/05

Բաքվի օդանավակայանում ադրբեջանցի ակտիվիստ է ձերբակալվել

15:20 • 29/05

Բակո Սահակյանը Ջերմուկում մասնակցել է «Հայաթ Փլեյս» հյուրանոցա-առողջարանային համալիրի բացմանը

15:17 • 29/05

Ազգությամբ հայ շախմատիստը` Ֆինլանդիայի չեմպիոն

15:14 • 29/05

Արարատում նորակոչիկը մահացել է քաղցկեղից

15:11 • 29/05

ՖԻՖԱ-ի նախագահական ընտրությունների արդյունքներին նվիրված մամուլի ասուլիսը հետաձգվել է

15:11 • 29/05

Սիրիահայ գործարարներից ոչ բոլորն են նպատակային ծախսել գումարները. ՓՄՁ զարգացման ազգային կենտրոնի տնօրեն

15:00 • 29/05

Չայկովսկու ձեռագրերն աճուրդում վաճառվել են 329.000 ֆունտ ստերլինգով

14:56 • 29/05

Ղրղզստանում իսլամիստների հավաքագրող 16-ամյա դեռահաս է ձերբակալվել

14:51 • 29/05

Ջերմուկ ապրանքատեսակի մեծ պահանջարկի պատճառով կառուցվում է Ջերմուկ գրուպի նոր գործարան

14:43 • 29/05

ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների գագաթաժողովը կկայանա Աստանայում հոկտեմբերի 16-ին

14:43 • 29/05

Ռայմոնդ Գևորգյանի «Հայոց ցեղասպանություն» գիրքը թարգմանվել է թուրքերեն

14:42 • 29/05

Հնարավո՞ր է 2017թ-ին նվազագույն աշխատավարձը դառնա 75 000 դրամ. պատգամավորը՝ նախարարին

14:32 • 29/05

Միքայել Հակոբովը՝ Ֆինլանդիայի չեմպիոն

14:26 • 29/05

Hyatt Place հյուրանոցի բացումը կնպաստի մարզի զարգացմանը. Վայոց ձորի մարզպետ

14:25 • 29/05

Amazon-ը մտադիր է ընդլայնել ֆիրմային արտադրանքի իր շարքը. The Wall Street Journal

14:16 • 29/05

Աշխարհի 2-րդ ամենահարուստ մարդը վաճառում է տունը 80 մլն դոլարով (լուսանկարներ)

14:03 • 29/05

Բրիտանացի լրագրողը խոստովանել է, որ ինքն է «մատնել» ՖԻՖԱ-ի կոռումպացված պաշտոնյաներին