«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

04:04 • 23/05

Թրամփի նախկին խորհրդական Ֆլինը պատրաստվում է օգտվել ցուցմունք չտալու իր իրավունքից

03:31 • 23/05

Մանչեստերի մարզադաշտում երկու պայթյուն է որոտացել. կա առնվազն 20 զոհ, 100-ից ավել վիրավոր

02:53 • 23/05

Վենեսուելայում բողոքի ակցիայի ընթացքում սպանվել է 18-ամյա պատանի. զոհերի ընդհանուր թիվը հասել է 48-ի

02:27 • 23/05

Հայտնի է, թե ինչ արժեն Ֆրանսիայի նորընտիր նախագահի կոստյումները,և ով է դրանք ընտրում

01:48 • 23/05

ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարը կոչ է արել Հյուսիսային Կորեային դադարեցնել հրթիռային փորձարկումները

01:19 • 23/05

Հայտնի է Եվրոպայում լավագույն առողջապահական համակարգն ունեցող երկիրը

00:44 • 23/05

Էդգար Մանուչարյանը Եկատերինբուրգի ռեստորաններից մեկում տոլմա է պատրաստել (տեսանյութ)

00:36 • 23/05

Մայիսի 23-ին ժամը 06.00-ից փակ է լինելու Քարվաճառ-Վարդենիս. ԱԻՆ

00:21 • 23/05

Մեկնարկեց գեղասահքի Հայաստանի բաց առաջնությունը

23:55 • 22/05

Էլվիս Փրեսլիի անձնական ինքնաթիռը կվաճառվի աճուրդում (լուսանկարներ)

23:48 • 22/05

Կատալոնիայում նախապատրաստվել է Իսպանիայից «անհապաղ» առանձնանալու մասին փաստաթուղթը

23:37 • 22/05

Universal ընկերությունը ներկայացրել է իր կինոտիեզերքը

23:32 • 22/05

Պետք չէ շահագործել մեր ժողովրդի ազգային նվիրվածությունը․ Հայրենիք-Սփյուռք միասնությունը՝ ըստ Հակոբ Ասատրյանի

23:18 • 22/05

Թրամփը խոստացել է ամրապնդել ԱՄՆ-Իսրայել հարաբերությունները

23:05 • 22/05

Հաջողությունները միանգամից չեն տրվում. Արթուր Աբրահամն այցելել է Մասիս

23:04 • 22/05

Յուվենտուսը գնել է Խուան Կուադրադոյի ամբողջական տրանսֆերը

22:49 • 22/05

Կիևում հայտնել են, որ անհնար է ամբողջությամբ արգելափակել ռուսական սոցցանցերը

22:43 • 22/05

Ասիայի ՉԼ. «Էսթեղլալը» հաղթեց «Ալ Աինին», Մկոյանը մասնակցեց հանդիպմանը

22:37 • 22/05

Թրամփի կողմից Իրանի ազդեցությունը նվազեցնելու ակնհայտ միտումներ կան, ինչը բացասական կանդրադառնա Հայաստանի վրա. փորձագետ

22:17 • 22/05

Դպրոցների օպտիմալացման ծրագիրն անհրաժեշտ է, սակայն հիմքում պետք է լինի որակյալ կրթության սկզբունքը. Ս. Խաչատրյան (տեսանյութ)

22:12 • 22/05

Եվրոպայի 2016/17թթ. մրցաշրջանի ֆուտբոլային խորհրդանշական հավաքական` Goal.com-ի վարկածով

22:10 • 22/05

ԻՊ գրոհայիններին արգելվել է օգտվել սոցցանցերից

21:56 • 22/05

Բրազիլիայում 30 բանտարկյալ փախել է բանտից

21:47 • 22/05

Դոնալդ Թրամփն այցելել է Երուսաղեմի Լացի պատ (լուսանկարներ)

21:41 • 22/05

Առաջիկա մեկ տարում սպասվում են զարգացումներ, որոնք քաղաքական ակտիվություն են բերելու. Պետրոս Մակեյան (տեսանյութ)

21:38 • 22/05

Անգլիայի Պրեմիեր լիգա. Դևիդ Մոյեսը լքել է Սանդերլենդը

21:31 • 22/05

Գյուղատնտեսական շուկայում գյուղացին ու սպառողը դժգոհ են՝ թանկի ու էժանի կռիվ է (տեսանյութ)

21:21 • 22/05

«Փոքր Մհեր» ռազմական կրթահամալիրի մոտակա այգում նռնակ է հայտնաբերվել՝ պայթուցիչները մոտակայքում

21:14 • 22/05

Ցանկացած ապրանքի համար թուրքերին անգիտակցաբար տված գումարի դիմաց վերջում ստանում ենք զոհված զինվոր և ողբ. Թաթուլ Մանասերյան

21:09 • 22/05

ՀՀ ԶՈՒ աշխատանքային խումբը կմասնակցի ՌԴ օդատիեզերական պաշտպանության շտաբում անցկացվելիք խորհրդակցություններին

21:06 • 22/05

Դին Լիժենը՝ Մոսկվայի ՖԻԴԵ-ի Գրան պրի մրցաշարի հաղթող

21:03 • 22/05

Ընդդիմությունը պիտի կարողանա պարզել՝ Երևանի բյուջեն ինչպես է ծախսվում. Գագիկ Բաղդասարյան (տեսանյութ)

20:57 • 22/05

Ախալքալաքում թուրքական ռեստորան է բացվել (լուսանկար)

20:48 • 22/05

Ռոգոզինի հայտարարությունը, թե «հին զենքերը» չեն արտադրվի, անհեթեթ են. ռուս ռազմական փորձագետ

20:41 • 22/05

«Մանչեսթեր Սիթիի» պաշտպանը հայտարարել է ակումբը լքելու մասին

20:29 • 22/05

Արսեն Գրիգորյանը նշանակվել է ՀՀ մշակույթի նախարարի խորհրդական

20:24 • 22/05

Գորիսում երիտասարդ աղջկան առևանգելու համար մեղադրանք է առաջադրվել երեք անձի

20:06 • 22/05

«Անդերլեխտի» առաջատարը տեղափոխվում է «Մոնակո»

19:55 • 22/05

Կառավարության կառուցվածքը փոխվում է. նախկին 19-ի փոխարեն կունենանք 18 նախարար

19:53 • 22/05

Մովսես Հակոբյանը հանձնարարել է կենտրոնացնել ջանքերը դիրքապահ զինծառայողների անվտանգությունն ապահովելու համար

19:49 • 22/05

Հոնկոնգի ուսանողները լուծել են ինքնաթիռների դարակների փոքր չափի խնդիրը

19:34 • 22/05

«Բարսելոնայի» նախկին նախագահը քննադատել է ակումբի ներկայիս ղեկավարությանը

19:32 • 22/05

Դոնալդ Թրամփն ունկնդրել է հայկական երգչախմբի կատարումը Երուսաղեմի Սուրբ Հարության տաճարում (լուսանկարներ, տեսանյութ)

19:27 • 22/05

ԱԺ-ի սենյակը հո հորս տնի՞ց չեմ բերել, լավ է, որ Ալեքսանյանն է զբաղեցնում. Առաքել Մովսիսյան

19:22 • 22/05

Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանը կանչվել է երկրի ԱԳՆ և բողոքի նոտա ստացել Վաշինգտոնում կատարված միջադեպի հետ կապված

19:05 • 22/05

Մխիթարյանի գոլը հավակնում է դառնալ Պրեմիեր լիգայի 2016/17թթ. մրցաշրջանի լավագույնը (տեսանյութ)

19:02 • 22/05

Ուկրաինայի համար ԵՄ-ի հետ առանց վիզայի ռեժիմը կսկսի գործել հունիսի 11-ից

18:59 • 22/05

ՍԱՊԾ-ը ռուսաստանցի գործընկերների հետ կուսումնասիրի հայկական ծագման բուսամթերքին առնչվող ոլորտներում

18:48 • 22/05

ԱՄՆ-ում հնգամյա երեխան ծնողներին փրկել է գերդոզավորումից

18:33 • 22/05

Պուտինը մայիսի 29-ին կայցելի Փարիզ

18:30 • 22/05

«Սևան Ստարտափ Սամմիթ 2017»-ի հայտերը ընդունվում են մինչև հունիսի 20-ը

18:29 • 22/05

Հայտնի են աթլետիկայի Հայաստանի առաջնության չեմպիոնները

18:25 • 22/05

Էներգետիկ ոլորտում $8 մլրդ.-ի ներդրումը չի կարող կլանվել ՀՀ տնտեսության կողմից. փորձագետն ԱՄՆ դեսպանի հայտարարության մասին

18:16 • 22/05

Հայաստանն էլ պետք է ունենա ատոմային զենք. Նորատ Տեր-Գրիգորյանց

18:11 • 22/05

Բաղրամյանում ինքնահրկիզում կատարած Քաջիկ Գրիգորյանի գործով բողոքը վերաքննիչը մերժել է

18:00 • 22/05

Բարսելոնայի նախագահը հաստատել է, որ նոր գլխավոր մարզիչը հայտնի կդառնա մայիսի 29-ին

17:56 • 22/05

Քննություն է տարվում՝ պարզելու շտաբում լրագրողին սպառնալու դեպքի հանգամանքները. ՔԿ

17:54 • 22/05

Ըստ հաղորդման՝ ԴԱՀԿ աշխատակիցները չեն կանխել արգելադրված ռեստորանի աճուրդով վաճառքը. ՀՔԾ

17:54 • 22/05

«Մի դիմադրության պատմություն». ինչպես են հայերեն սովորում Թուրքիայի հայերը. թուրքական կայքի անդրադարձը

17:44 • 22/05

Թրամփը պահանջել է Իրանից դադարեցնել «ահաբեկիչներին և գրոհայիններին» ուղղված աջակցությունը

17:40 • 22/05

Մանչեսթեր Յունայթեդը և Այաքսը կատակել են միմյանց հետ Եվրոպա լիգայի եզրափակչից առաջ (լուսանկար)

17:37 • 22/05

Էրդողանը հույս է հայտնել, որ ՄԽ համանախագահները մոտ ժամանակներում կգտնեն ԼՂ հարցի լուծումը

17:35 • 22/05

Փաստաբանն իրեն ուղղված սպառնալիքների և հայհոյանքների փաստի առթիվ դիմել է դատախազին. այսօր հրավիրվել է բացատրություն տալու

17:32 • 22/05

Ազատության ու իրավունքի արժեքն ինքը գիտի. ես չէի կարող ուրիշի երեխային տանել ինձ հետ. Զ. Փոստանջյանն՝ ընտրության օրվա միջադեպի մասին

17:31 • 22/05

Վրաստան-Թուրքիա-Ադրբեջան եռակողմ համագործակցության պատճառներից մեկն այն է, որ երկրները լավ հարաբերությունների մեջ են. Վրաստանի ՊՆ

17:24 • 22/05

Սովորական օր Ռուսաստանում. արջի քոթոթն օգնում է կնոջը կարտոֆիլ ցանել (տեսանյութ)

17:23 • 22/05

Բաքվի ռազմատենչ կեցվածքը չի լուծի ԼՂ հարցը. ՀՀ ԱԳ փոխնախարարը՝ Ստամբուլում ՍԾՏՀ հիմնադրման 25-ամյակի գագաթաժողովին

17:22 • 22/05

Միխայել Բալակը քննադատել է Ֆիլիպ Լամին՝ նրա մարդկային հատկանիշների համար

17:08 • 22/05

Ղազախստանում ներկայացվել է աշխարհում ամենաէժան էլեկտրական մեքենան (լուսանկար)

16:58 • 22/05

Ավստրալացի զույգը պսակադրվել է Բրիսբենի օդանավակայանում՝ անտեսելով քաոսային իրավիճակը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:57 • 22/05

Մեր շարժումը պետք է ունենա տրամաբանական հանգրվան՝ Հանրապետական կուսակցության տապալումը. Զարուհի Փոստանջյան

16:54 • 22/05

Գերմանիայում կասկածելի իրի պատճառով Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության գրասենյակից մարդիկ տարհանվել են

16:44 • 22/05

Ռեալի ֆուտբոլիստներն ու երկրպագուները չեմպիոնությունը տոնելիս ծաղրել են Պիկեին (տեսանյութ)

16:35 • 22/05

Իրաքը դադարեցրել է Թուրքիայից լոլիկի ներկրումը

16:33 • 22/05

«Փոքր Մհեր» ռազմական կրթահամալիրի մոտակայքում նռնակ է նկատվել. ահազանգ ԱԻՆ-ում

16:25 • 22/05

Կուրսանտի սպանության գործով առանցքային վկան գրություն է ուղարկել դատարան, որ մեկնում է արտագնա աշխատանքի

16:19 • 22/05

Աշխատավայր՝ հեծանիվով. ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի մի խումբ աշխատակիցներ միացել են հեծանիվով դեպի աշխատավայր ուղևորվելու Bike to Work միջազգային նախաձեռնությանը

16:18 • 22/05

Հայ բազկամարտիկները վեց մեդալ են նվաճել Եվրոպայի առաջնությունում

16:18 • 22/05

Բանտից Կանն. ԱՄՆ-ի «ամենագեղեցիկ հանցագործը» մասնակցել է աստղային միջոցառման (լուսանկարներ)

16:09 • 22/05

Պատգամավորի գործը անշնորհակալ է, բայց ընկել ենք, պիտի քաշենք. «Ելք» խմբակցության քարտուղար

16:08 • 22/05

Բրյուսելում արգելվել է Էրդողանի կողմնակիցների ակցիան՝ անվտանգության նկատառումներով

16:06 • 22/05

Ռեալի դարպասապահը սափրել է գլուխն՝ ի աջակցություն քաղցկեղով հիվանդ երեխաների

15:58 • 22/05

Beeline-ի աջակցությամբ կմեկնարկի «Արմենպրես. Պատմություն» նախագիծը

15:49 • 22/05

Իտալիայում առաջին անգամ կառավարության անդամը միասեռ ամուսնություն է կնքել (լուսանկարներ)

15:47 • 22/05

Հայ սամբիստները ութ մեդալ նվաճեցին Եվրոպայի առաջնությունում

15:38 • 22/05

Մեդվեդևը կոչ է արել ՍԾՏՀ անդամ երկրներին համագործակցել ԵԱՏՄ-ի և ՇՀԿ-ի հետ

15:34 • 22/05

Դպրոցների օպտիմալացումն ուղղված է  մեկ հարցի լուծմանը՝ կրթության որակի բարձրացմանը. ԿԳՆ հանրակրթության վարչության պետ

15:22 • 22/05

Բրիտանուհին 13 դոլարով մատանի է գնել ու տարիներ անց պարզել, որ այն արժե 455.000 դոլար

15:18 • 22/05

Էրդողանի կուսակցությունն ինչպես եկել է, այնպես էլ կգնա. թուրք փորձագետ

15:15 • 22/05

Հայաստանի ֆուտբոլի Մ17 տարեկանների հավաքականը մեկնել է Սլովակիա

15:15 • 22/05

Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքը դիմավորել է ԱՄՆ նախագահ Թրամփին

15:14 • 22/05

Կուրսանտի սպանության գործով դատական նիստը երկու ամիս է չի կայանում. վկաներն ուսումնական պրակտիկա են անցնում կամ արտերկրում են

15:13 • 22/05

«Կանն-2017»-ի կարմիր գորգի ամենագեղեցիկ կուտյուրային զգեստները՝ ֆոտոշարքով

15:07 • 22/05

Բունդեսթագի՝ Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող որոշումը ճիշտ էր. Բրանդենբուրգի գիտության, հետազոտության և մշակույթի նախարար (տեսանյութ)

15:07 • 22/05

Հրապարակվել է նոր iPhone-ների մակետների լուսանկարը

15:06 • 22/05

«Առաջիկա երկու օրը կիլոգրամը կանցնի». մայիսի 3-ին լույս աշխարհ եկած հնգյակ նորածիններից երկու աղջիկների վիճակը կայուն ծանր է

14:58 • 22/05

Կեյլոր Նավաս. Մտադիր չեմ հեռանալ Ռեալից

14:53 • 22/05

ՌԴ-ն ու Թուրքիան պայմանավորվել են տնտեսական սահմանափակումների վերացման մասին

14:51 • 22/05

Black Eyed Peas խումբը ելույթ կունենա Քարդիֆում՝ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչից առաջ

14:48 • 22/05

Լևոն Ալթունյանը կմասնակցի Ժնևում կայանալիք Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեայի նիստին