«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

14:21 • 05/08

Թուրքիան և ԱՄՆ-ն պատրաստվում են խոշոր գործողություն սկսել «Իսլամական պետության» դեմ. Չավուշօղլու

14:18 • 05/08

2020թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ ինքնակառավարվող տաքսիներ կհայտնվեն

14:11 • 05/08

Ծննդատանը «խառնված» երեխաները գտել են ծնողներին Facebook-ի միջոցով (լուսանկարներ)

14:11 • 05/08

Սեյրան Օհանյանն ընդունել է ՀՀ-ում Բելառուսի դեսպան Ստեփան Սուխորենկոյին

14:07 • 05/08

Ռեալը 8 միլիոն եվրո կստանա Դի Մարիայի՝ ՊՍԺ տեղափոխությունից

14:04 • 05/08

Netflix-ն իր աշխատակիցներին առաջարկում է անսահմանափակ վճարովի հետծննդյան արձակուրդ

13:51 • 05/08

Բրիտանական թանգարանը վիրտուալ ճանապարհորդություններ է առաջարկում ժամանակի միջով

13:48 • 05/08

Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասում հսկայական փոս է գոյացել

13:43 • 05/08

ՀՀ-ում ձկնարտադրող ընկերությունները փակվում են տնտեսական վատ պայմանների ու վարկերի պատճառով. մասնագետ

13:41 • 05/08

Հյուրանոցային ակվարիում, որի ներսում գործող վերելակ կա (լուսանկարներ, տեսանյութ)

13:18 • 05/08

Ղրղզստանի և ԵՏՄ-ի միջև սահմանների բացման արարողությունը կարող է տեղի ունենալ արդեն վաղը

13:12 • 05/08

Նաիրիտցիները իրենց դեմ իրականացված շանտաժի գործով կդիմեն դատարան

13:07 • 05/08

Նաիրիտցիների աշխատավարձերը վճարված են, այժմ նրանք կպայքարեն գործարանի վերագործարկման համար

13:07 • 05/08

Lexus-ը պաշտոնապես ներկայացրել է իր թռչող սքեյթֆբորդի նախատիպը (տեսանյութ)

12:55 • 05/08

Վրաերթի ենթարկված 11-ամյա երեխան մահացել է. կատարվում է քննություն. ՀՀ ՔԿ

12:53 • 05/08

Թուրքիան 3,5 մլն տուփ ծխախոտ է առգրավել Վրաստանի հետ սահմանին

12:52 • 05/08

Բնապահպանական տեսանկյունից Երևանում ամենախոցելի հատվածը կենտրոնն է. Կարինե Դանիելյան

12:51 • 05/08

Պուտինը մտադիր չէ կայսրություն ստեղծել. Լուկաշենկո

12:46 • 05/08

10 վայր, որտեղ մարդիկ դեռևս բնակություն չեն հաստատել (լուսանկարներ)

12:43 • 05/08

Ծանրամարտի Եվրոպայի Մ15 առաջնություն. Կարեն Մարգարյանը՝ փոխչեմպիոն

12:40 • 05/08

Երկրաշարժ Վրաստան-Թուրքիա սահմանային գոտում. ուժգնությունը էպիկենտրոնում կազմել է 5 բալ

12:30 • 05/08

Մարդիկ արգելափակված են մնացել Խաբարովսկում միմյանց բախված ավտոբուսներում, հաղորդվում է 16 զոհի մասին

12:12 • 05/08

Չինաստանում է գտնվում աշխարհի ամենաբարձր կախովի կամուրջներից մեկը (լուսանկարներ)

12:09 • 05/08

Երևանում օտարերկրյա 4 երեխաներ թունավորում են ստացել ու տեղափոխվել հիվանդանոց

12:05 • 05/08

Բանակը մեր երեխան է՝ իր բացերով ու թերություններով. կինոռեժիսոր

12:04 • 05/08

Հնդկական զարդերի շքեղությունը. Մումբայում բացվել է Ոսկերչական նորաձևության շաբաթը (լուսանկարներ)

12:03 • 05/08

Շենգավիթ վարչական շրջանի և Սոչիի միջև ստորագրվել է «Մտադրությունների մասին» հուշագիր

12:01 • 05/08

12-ամյա բրիտանուհին իր IQ-ի մակարդակով գերազանցել է Էյնշտեյնին և Հոքինգին

11:41 • 05/08

Ագարակում հնչած կրակոցների դեպքով կատարվում է հետաքննություն

11:31 • 05/08

Սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգով առաջին անգամ սահմանադրորեն ամրագրվում է ԿԸՀ կարգավիճակը

11:31 • 05/08

ԱՄՆ-ում թույլատրել են 3D տպիչով ստեղծված դեղահաբը

11:29 • 05/08

Սիբիրյան խոցի դեպքերը լաբորատոր հաստատվել են. ՀՀ ԱՆ

11:27 • 05/08

3 տարեկան երեխա է թունավորվել

11:26 • 05/08

Դմիտրի Խվորոստովսկու բուժումը դրական արդյունքներ է տալիս

11:17 • 05/08

Ջիվան Գասպարյանի մոսկովյան համերգի տոմսերի համար մրցույթ է հայտարարվել

11:15 • 05/08

«Ժամանակ». Գագիկ Ծառուկյանը ֆինանսավորո՞ւմ է ՀՅԴ-ին

11:08 • 05/08

«Հայկական ժամանակ». Հայաստանը ստացել է պահպանակներ ու միջադիրներ արտահանելու թույլտվություն

10:59 • 05/08

«Ժամանակ». Թեժ ծեծկռտուք՝ Գնահատման և թեստավորման կենտրոնի փոխտնօրենի մասնակցությամբ

10:58 • 05/08

Տարվա սկզբից Հայաստանից Վրաստան է այցելել ավելի քան 700.000 մարդ

10:53 • 05/08

89-ամյա ամերիկուհին դարձել է թոռան հարսնաքույրը (լուսանկարներ)

10:53 • 05/08

Սահմանադրության հայեցակարգի համաձայն ՀՀ նախագահն այլևս չի կարողանա առաջարկել ԿԲ նախագահ

10:49 • 05/08

Այովայի ռեստորաններից մեկում մետամֆիտամինի լաբորատորիա է հայտնաբերվել

10:46 • 05/08

Փաթեթավորման հանճարեղ և հետաքրքիր օրինակներ (լուսանկարներ)

10:42 • 05/08

«Հայկական ժամանակ». Ինչ-ինչ, բայց հայերը միշտ էլ իմացել են ռուսների աչքը մտնելու ձևերը

10:35 • 05/08

Որոշվել են Հանրապետական կուսակցությունից ԱՄՆ նախագահի պաշտոնի 10 հավակնորդները

10:32 • 05/08

«Ժողովուրդ». Գուրգեն Արսենյանի «Արսօյլ» ընկերությունը այս տարվա սկզբից չի գործում

10:31 • 05/08

Քաղաքացին խուլիգանություն է կատարել, ոստիկանները՝ բռնություն են կիրառել. հարուցվել է քրգործ

10:30 • 05/08

Այն, որ ԱԺ ընտրությունների 2-րդ փուլի մասին դրույթը չի հանվի Սահմանադրության նախագծից, ընդամենը կարծիք է. Ա. Հովհաննիսյան

10:26 • 05/08

«Ժողովուրդ». Քրեկան հեղինկություն Արթուր Հովհաննիսյանի՝ Չուգունի գործը՝ Քննչական կոմիտեի գլխավոր վարչությունում

10:22 • 05/08

Հակառակորդն այս գիշեր հրաձգային և հրետանային զինատեսակներից պարբերաբար խախտել է հրադադարի ռեժիմը. ԼՂՀ ՊՆ

10:10 • 05/08

Ռուսաստանում շարունակվում է «Տանկային բիաթլոնը», Հայաստանի թիմը լավ ցուցանիշներ է գրանցում (լուսանկարներ)

09:56 • 05/08

Համաշխարհային բանկը դժվարություններ է կանխատեսում Ադրբեջանի տնտեսության համար

09:51 • 05/08

Համահայկական խաղեր. Բասկետբոլ. Մոսկվան վստահ հաղթանակ է տոնել Լոս Անջելեսի նկատմամբ

09:48 • 05/08

Ավստրալիան պատրաստվում է Bitcoin-ը պաշտոնական արժույթ դարձնել

09:48 • 05/08

Բենիտես. Ռեալից այս ընթացքում այլևս ոչ ոք չի հեռանալու

09:33 • 05/08

Կանադայում 16 սև դելֆին է ափ նետվել, նրանցից 10-ին հաջողվել է փրկել

09:31 • 05/08

Դերասան Փիրս Բրոսնանը փորձել է դանակ անցկացնել օդանավ

09:30 • 05/08

Սիսիան-Երևան ճանապարհին իրար են բախվել «ԴԱՖ» մակնիշի բեռնատարը և «Օպել վեկտրա»-ն

09:23 • 05/08

ԵՄ-ն 20 մլն եվրո կտրամադրի Ֆրանսիային՝ ներգաղթյալների խնդիրների լուծման համար

09:14 • 05/08

Խորամանկություններ, որոնք կհեշտացնեն ձեր առօրյան (լուսանկարներ)

09:12 • 05/08

7 վայր, ուր սովորական մարդիկ չեն կարող մուտք գործել (լուսանկարներ)

09:08 • 05/08

«Թուրքական ավիաուղիների» ինքնաթիռում ռումբի առկայության մասին գրություն է հայտնաբերվել

09:00 • 05/08

ՌԴ բնական պաշարների նախարարությունը Պամելա Անդերսոնին հրավիրում է Ռուսաստան

08:48 • 05/08

ԻՊ-ի շարքերում կռվելու համար Գերմանիայից մեկնող իսլամիստների հոսքը սկսում է թուլանալ. ԶԼՄ-ներ

08:35 • 05/08

«Հայկական ժամանակ». Հայաստանի միջազգային պահուստները կրկին սկսել են նվազել

08:20 • 05/08

«Հայկական ժամանակ». «Առողջ սունկ» ՍՊԸ-ի Բյուրեղավանի մասնաճյուղի գործունեությունը դեռևս հուլիսի 30-ին դադարեցվել է

08:03 • 05/08

«Ժողովուրդ». Ըստ լուրերի՝ Տիգրան Առաքելյանի ձեռք բերած ինտիմ տեսանյութերից մեկի հերոսը ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Արտակ Դավթյանն է

07:49 • 05/08

«Ժողովուրդ». Նոր գազալցակայան, որը կապվում է «Գազպրոմ Արմենիայի» գործադիր տնօրենի անվան հետ

07:34 • 05/08

«Հրապարակ». Երկու նախարարություն՝ առանց մամուլի քարտուղարի

07:11 • 05/08

«Հրապարակ». Մալաթիա-Սեբաստիայի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի հաստիքը թափուր է

01:34 • 05/08

Ուկրաինան ԱՄՀ-ից վարկային 2-րդ տրանշն է ստացել` 1.7 մլրդ դոլար ծավալով

01:15 • 05/08

Որքան ավելի շուտ է հայր դառնում տղամարդը, այնքան ավելի շուտ է մահանում. հետազոտություն

01:00 • 05/08

Սպարտակի նախկին կիսապաշտպան Էբերտը խոստովանել է, որ Ռուսաստանում երջանիկ չի եղել

00:55 • 05/08

Նոր Սահմանադրությամբ՝ համայնքի մարմիններն ընտրվում են 5 տարով, ներկայիս 4-ի փոխարեն

00:39 • 05/08

Կռատուկի արմատները` դեղամիջոց շաքարախտի դեմ

00:31 • 05/08

Ռեալը հաղթել է Տոտենհեմին (Տեսանյութ)

00:30 • 05/08

ՉԼ. Փյունիկին դուրս թողած Մոլեդեն մարզական սխրանք է գործել, սակայն դուրս մնացել պայքարից

00:23 • 05/08

Ինչպես ջուրը դուրս բերել ականջից

00:07 • 05/08

Ճապոնացի լրագրող 2 ամիս բնակվել է Մոսկվայի «Շերեմետևո» օդանավակայանում

23:53 • 04/08

Թուրք զույգն իր հարսանիքին հրավիրել և կերակրել է 4000 սիրիացի փախստականի. լուսանկարներ

23:44 • 04/08

ՔՊ-ն մեկնում է Լոս Անջելես և Մոսկվա` հորդորելու ակտիվ մասնակցություն ունենալ հայաստանյան գործըթնացներին

23:25 • 04/08

Եվա Ռիվասը գնացել է Ստալինի ամառանոց, պառկել նրա անկողնուն. լուսանկարներ

23:16 • 04/08

Ալժիրում տղամարդը դատի է տվել կնոջը՝ նրան առանց դիմահարդարման տեսնելուց հետո

23:01 • 04/08

Խաղաղ քուն, զվարճալի կերպարներ. նորածին երեխաները` գեղեցիկ ֆոտոշարքում

22:51 • 04/08

Չինացին կառուցել է «ամենաերկար ճոճանակը»` 1150 կմ հեռավորությունից որդու հետ խաղալու համար

22:45 • 04/08

Արմավիրում Սիբիրյան խոցի հայտնաբերումից հետո կանխարգելիչ միջոցառումներ են կատարվում

22:34 • 04/08

Եթե «Դիսյնեյի» հայտնի հերոսուհիները իրական կանայք լինեին. լուսանկարներ

22:31 • 04/08

Նավթի գների անկումը կազդի Ադրբեջանի մեծ-մեծ խոսելու վրա. քաղաքագետ

22:28 • 04/08

Բավարիա – Միլան. Թիմերի մեկնարկային կազմերը

22:22 • 04/08

ՆԱՏՕ-ն կրկնակի կկրճատի Բալթյան օդային պարեկության ինքնաթիռների թիվը

22:17 • 04/08

Ամերիկայի հայկական համագումարն Օհայոյում հիմնադրել է նահանգային կառույց

22:15 • 04/08

Առնոլդ Շվարցենեգերը հայ մարզական լուսանկարչից նամակով խնդրել էր իր լուսանկարները

22:03 • 04/08

+71 C. Իրանում անտանելի շոգ է գրանցվել

22:02 • 04/08

Իբրահիմովիչը չի մասնակցելու Լիլի հետ խաղին

21:53 • 04/08

Rolls-Royce-ը ներկայացրել է Wraith կուպեի հատուկ «երաժշտական» տարբերակը

21:46 • 04/08

110-ամյա ամերիկուհին ասել է` ինչ ու ինչքան խմել երկարակեցության համար

21:36 • 04/08

Նոր Սահմանադրության նախագծում որոշ դրույթներ են ավելացել ՄԻՊ–ի լիազորությունների մասին

21:21 • 04/08

Սեքսը ռոբոտների հետ մարդկանց համար 50 տարի հետո նորմա կլինի

21:05 • 04/08

Արմավիրում նախնական ախտորոշվել է սիբիրյան խոցի 2 դեպք, նրանք վարակվել են Վրաստանում

21:01 • 04/08

«Էրեբունի» ԲԿ–ում մահացել է 25 շաբաթական հղիությամբ երիտասարդ կին