«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

12:23 • 22/12

Ռեալն այս տարի 65 մլն եվրո է վաստակել

12:22 • 22/12

10 խորամանկություն, որոնք կթեթևացնեն չարաճճի երեխաների ծնողների առօրյան (լուսանկարներ)

12:19 • 22/12

Յուպիտերի արբանյակ Եվրոպայի մթնոլորտն ավելի բարակ է, քան ենթադրվում էր․ գիտնականներ

12:18 • 22/12

Երևանաբնակ շուրջ 600 զինծառայողներ 2014թ.-ի ընթացքում խրախուսվել են 5-օրյա արձակուրդով. քաղաքապետարան

12:14 • 22/12

Ահաբեկիչներին հնարավոր չէ բուժել, նրանց կարելի է միայն ոչնչացնել. Կադիրով

12:06 • 22/12

ԱՄՆ-ում բենզինի գները հասել են վերջին 5 տարվա նվազագույն մակարդակին

11:59 • 22/12

Վրաստանը պետք է կարողանա գոյատևել Ռուսաստանի հետ. Իվանիշվիլի

11:56 • 22/12

Արևիկ Ուդումյանը՝ հետաքրքրիր ճամփորդության, սպասվող անակնկալների ու անձնականի մասին. Life.panorama.am

11:50 • 22/12

Շվեդ միլիարդատերը խառնել է Ջեյ Զիի ու Բեյոնսեի պլանները (լուսանկարներ)

11:50 • 22/12

Չէի ակնկալում, որ Ինտերը մեկ ամսում Բարսելոնա կամ Բավարիա կդառնա. Մանչինի

11:48 • 22/12

Տաքսիստը կանխել է երիտասարդ աղջկա ինքնասպանությունը. pastinfo.am

11:44 • 22/12

Խորխեն չի փոխվի, նա կլինի այնպիսին, ինչպիսին կա. Հռոմի պապն իր մասին

11:23 • 22/12

Լոռու մարզում քննիչը չարաշահել է պաշտոնական լիազորությունները. հարուցվել է քրգործ

11:22 • 22/12

Ջորջ Բուշը Սանտա Կլաուսի հագուստով ու նվերներով մանկական հիվանդանոց է այցելել (լուսանկարներ)

11:17 • 22/12

Պոլսո Հայոց նոր պատրիարք ընտրելու դեպքում Ստամբուլի հայ համայնքում ցնցումներ կառաջանան. Արա Գոչունյան

11:16 • 22/12

Մոսկվայում շենքերից մեկի շքամուտքում տղամարդու վրա բենզին են լցրել և այրել

11:06 • 22/12

Երիտասարդը 90 փուչիկով օդ է բարձրանում և պարաշյուտով ցած իջնում 2.500 մ բարձրությունից (լուսանկարներ, տեսանյութ)

11:00 • 22/12

Ժամանակն է Հայոց ցեղասպանության հարցը տեղափոխել իրավական դաշտ. թուրքագետ

10:59 • 22/12

Արգենտինայում դատարանը ճանաչել է օրանգուտանգի ազատության իրավունքը

10:48 • 22/12

Ամանորյա նվերները փաթեթավորելու 15 հրաշալի գաղափար (լուսանկարներ)

10:44 • 22/12

Արձանս ինձանից գեղեցիկ է ստացվել. Ռոնալդու

10:39 • 22/12

Բարսելոնան մտադիր է երկարաձգել Նեյմարի հետ պայմանագիրը

10:38 • 22/12

«Հարցազրույց» ֆիլմը կհայտնվի վարձույթում. Sony ընկերության փաստաբան

10:37 • 22/12

Լյովը չի բացառել, որ կսկսի նորից ակումբներ մարզել

10:29 • 22/12

Սիրիացիները լի են իրենց երկրում ահաբեկչությունն արմատախիլ անելու պատրաստակամությամբ. Ասադ

10:27 • 22/12

Արսեն Ջուլֆալակյանը փայլուն հաղթանակ տարավ Մեդիսոն Սքուեր Գարդենում (տեսանյութ)

10:27 • 22/12

Բիզնես միջավայրում դրական փոփոխությունները նկատելի են` թեկուզ օրենսդրական դաշտում. տնտեսագետներ

10:23 • 22/12

ՀԱՊԿ-ի ներկայացուցիչները կքննարկեն հավաքական անվտանգության համակարգի կատարելագործման հարցերը

10:17 • 22/12

Կենսաբանները բացատրել են, թե ինչպես են թռչունները կանխազգում բնական աղետները

10:00 • 22/12

ԱՄՆ 1 դոլարը վաճառվում է 465.19 դրամ միջին փոխարժեքով

09:57 • 22/12

ԼՂՀ ՊԲ մարտական հենակետում զինվոր է զոհվել

09:55 • 22/12

Մահացել է դերասանուհի Բիլի Ուայթլոուն

09:49 • 22/12

Երբեք չէի տեղափոխվի Ռեալ. Չավի

09:48 • 22/12

Ավստրալիայում այն տունը, որտեղ 8 երեխա էր սպանվել, որոշել են քանդել

09:42 • 22/12

Թալինի ավտոճանապարհներին խիտ մառախուղ է

09:39 • 22/12

Չինաստանը հայտարարել է Ռուսաստանին օգնություն ցուցաբերելու պատրաստակամության մասին

09:36 • 22/12

Բորուսիան խղճուկ տեսք ունի և երաշխիք չկա, որ ամենը դեպի լավը կփոխվի. Հումելս

09:29 • 22/12

Նուրսուլթան Նազարբաևն անտեղի է համարում ԵՏՄ-ի և ԽՍՀՄ-ի համեմատությունը

09:20 • 22/12

Լոնդոնում թալանել են Christies աճուրդի տունը՝ հասցնելով 1.5 մլն դոլարի վնաս

09:14 • 22/12

Instagram-ը գնահատվում է 35 մլրդ դոլար

08:57 • 22/12

Ֆրանսիայում «Ալլահ աքբար» բղավող տղամարդը մեքենայով վրաերթի է ենթարկել 11 մարդու

08:50 • 22/12

Վթար Սևան–Գավառ ավտոճանապարհին, կան տուժածներ

08:34 • 22/12

Ֆլորիդայում կայծակի հարվածից 12 մարդ է տուժել

08:29 • 22/12

Պորոշենկոն շնորհակալություն է հայտնել ԱՄՆ-ին Ղրիմի տնտեսական շրջափակման համար

00:04 • 22/12

Վարդան Մինասյանի թիմը խոշոր հաշվով հաղթանակ է տարել ստուգողական խաղում

23:58 • 21/12

Բրիտանացի արժութավաճառն անհետացել է՝ իր հաճախորդների 200 մլն դոլարով հանդերձ

23:45 • 21/12

Ռուսաստանի խոշորագույն մասնավոր ավիաընկերությունը չի դադարեցնի թռիչքները, չնայած ստեղծված ծանր վիճակին

23:33 • 21/12

Ֆրեյբուրգ – Հանովեր՝ 2։2. Դորտմունդի Բորուսիան և Ֆրեյբուրգը կիսում են վերջին և նախավերջին հորիզոնականները

23:28 • 21/12

Ռուսաստանը հումանիտար օգնության հերթական խմբաքանակն է հասցրել Ուկրաինա

23:10 • 21/12

Ղազախստանի համար ՌԴ դեմ պատժամիջոցների մեջ ոչ մի լավ բան չկա. Նազարբաև

22:54 • 21/12

Տորեսը կարող է վերադառնալ Լիվերպուլ

22:43 • 21/12

Հետ՝ դեպի Հայաստան. BBC-ի անդրադարձը Հայաստան եկած սիրիահայերի մասին (տեսանյութ)

22:30 • 21/12

Հարկային օրենքները պետք է հաճախակի չփոխվեն. ինչից են դժգոհում գործարարները

22:19 • 21/12

Ղազախստանի և Հայաստանի հավաքականները հնարավոր է ընկերական հանդիպում անցկացնեն

22:09 • 21/12

Boeing-ն ու Blackberry-ն ինքնաոչնչացող սմարթֆոն են ստեղծում

21:52 • 21/12

Էլթոն Ջոնը լուսանկարներ է տարածում իր հարսանիքից

21:41 • 21/12

Ա Սերիա. Սամպդորիան և Ուդինեզեն ոչ-ոքի խաղացին, այլ արդյունքներ (տեսանյութ)

21:31 • 21/12

Վրաստանի ՊՆ-ն Ուկրաինայում վրացի կամավորականի մահվան մեջ մեղադրել է Սաակաշվիլիին

21:15 • 21/12

Իրանը կվերսկսի պարենի մատակարարումը Ռուսաստանին. կսկսեն իշխանից

21:01 • 21/12

Գերմանիայի հավաքականի նախկին հարձակվող Մայկ Հանկեն ավարտեց կարիերան

20:56 • 21/12

Facebook-ում ակտիվորեն տարածվում է նոր վիրուս. մասնագետը՝ դրանից ձերբազատվելու քայլերի մասին

20:35 • 21/12

Ուկրաինայի և Բելառուսի նախագահները շնորհակալություն են հայտնել միմյանց և խոստացել ամեն ինչում օգնել

20:22 • 21/12

Երևան-Երասխավան մայրուղուն առկա է մառախուղ. ՀՀ ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են

20:13 • 21/12

Նախորդ մրցաշրջանում նպատակս լավագույնների մակարդակին վերադառնալն էր. Մարեյ

20:02 • 21/12

ԼՂՀ-ի ԵՏՄ անդամ դառնալու իրավական անհրաժեշտ հիմքերը չկան. Արման Մելիքյան

19:52 • 21/12

Թուրքիայի վարչապետը խոստացել է կտրել կաշառակերների ձեռքերը

19:36 • 21/12

Արսենալը 40 մլն եվրո է առաջարկել Դիբալայի համար, Բորուսիան՝ 48

19:30 • 21/12

Երևանում դեկտեմբերի 22-23-ին հնարավոր է թույլ ձյուն. առաջիկա օրերի եղանակի տեսություն

19:19 • 21/12

Հայաստանի` ԵՏՄ անդամակցությունը մոտ 1,5% լրացուցիչ աճ կապահովի. Աշոտ Թավադյան

18:55 • 21/12

Ինդոնեզիայում 6,6 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է գրանցվել

18:40 • 21/12

Մադեյրայում բացվել է Ռոնալդուի արձանը

18:36 • 21/12

Հայտնի է դարձել Ցեղասպանության մասին թուրք ռեժիսորի ֆիլմի երևանյան պրեմիերայի օրը

18:17 • 21/12

Բարաք Օբաման Sony-ի դեմ իրականացված հաքերային հարձակումը վանդալիզմ է անվանել

18:04 • 21/12

Հենրիխ Մխիթարյանը հայտնվել է «The Guardian»-ի տարվա 100 լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում

18:00 • 21/12

Ապացուցում ենք, թե ինչու ենք դարձել չեմպիոն. Մանչեսթեր Սիթիի գլխավոր մարզիչ Մանուել Պելեգրինի

17:56 • 21/12

Կայացել է Էլթոն Ջոնի ու նրա ընկերոջ հարսանիքը

17:45 • 21/12

Քաղաքացին ընկել է Երևանյան լիճը

17:40 • 21/12

Ռեալի 33-ամյա դարպասապահ Իկեր Կասիլյասը 700-րդ հանդիպումն անցկացրեց Ռեալի կազմում

17:38 • 21/12

Ֆրանսիան պետք է դուրս գա ՆԱՏՕ-ի կազմից. Ազգային ճակատ

17:25 • 21/12

Այնպիսի տպավորություն է, որ Բարսելոնա էինք եկել խաղաշապիկների համար. Ջուկիչ

17:23 • 21/12

Գերմանիայի փոխկանցլերը դեմ է արտահայտվել ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցների խստացմանը

17:00 • 21/12

Իմ շնորհիվ Մեյվեզերը կդառնա ավելի հայտնի. աշխարհի նախկին չեմպիոն Ամիր Խան

16:55 • 21/12

Սաուդիան Արաբիայի նավթի նախարարը նավթի գների աճ է կանխատեսում

16:40 • 21/12

ՊՍԺ-ն ծանր ժամանակներ է ապրում. հարձակվող Զլատան Իբրահիմովիչ

16:25 • 21/12

Բոլորին ցույց տվեցինք, որ Ռեալն աշխարհի ուժեղագույն ակումբն է. կիսապաշտպան Գարետ Բեյլ

16:22 • 21/12

Պուտինը համաձայն է եղել Ուկրաինայի ԵՄ անդամակցությանը. Բառոզու

16:00 • 21/12

Անդորրացիներին պարտվելը խայտառակություն չէր. Բարսելոնան էլ է անհաջողության մատնվում. Գագիկ Դաղբաշյան

15:55 • 21/12

Հայ-թուրքական սահմանի բացումը ձեռնտու է և՛ Հայաստանին, և՛ Թուրքիային. թուրք պրոֆեսոր

15:40 • 21/12

Ռեալի գլխավոր մարզիչ Կարլո Անչելոտին կրկնեց Գվարդիոլայի ձեռքբերումը

15:38 • 21/12

Կանայք Մեծ Բրիտանիայում ավելի հարուստ են դառնում

15:37 • 21/12

Ռուսաստանում ճգնաժամը չի ազդի համաշխարհային տնտեսության վրա. Բարոզու

15:30 • 21/12

Թբիլիսիում ծեծել են ռուս գործարար Միխայիլ Խուբուտիային

15:30 • 21/12

Ալյուրի բացթողնման գինն իջել է, հացինն ու հացամթերքինը՝ ոչ

15:25 • 21/12

Առաջարկներ եմ ունեցել Բարսելոնայից և Օլիմպիակոսից. Էրիկ Աբիդալ

15:08 • 21/12

Եգիպտոսը ժամանակավորապես բացել է Գազայի հատվածի հետ սահմանը

15:06 • 21/12

Երևանի հանրային տարածքներում 2015-ի գարնանը 750 000 վարդակակաչ կլինի. Ավետ Մարտիրոսյան

15:00 • 21/12

Մենք հաճույք ենք ստանում մեր խաղից. Բարսելոնայի կիսապաշտպան Անդրես Ինյեստա

14:44 • 21/12

Փոխարժեքի տատանումը Գեղարքունիքում կենդանիների հարկադիր մորթի պատճառ է դարձել

14:40 • 21/12

Աստոն Վիլայի դեմ խաղում երկու միավոր կորցրինք. Լուի վան Գալ

14:39 • 21/12

ԱԺ-ի գազի ժամանակավոր հանձնաժողովին վերապահված ժամկետը ավարտվել է. Խոսրով Հարությունյան