«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

05:42 • 17/10

Պենտագոնը հայտնել է Յեմենում ԻՊ ճամբարներին հասցրած ԱՄՆ ավիահարվածների մասին

04:54 • 17/10

WikiLeaks-ի հիմնադիրը 20.000 եվրո է առաջարկում տեղեկության համար, որը կօգնի բացահայտել Մալթայում սպանված լրագրողի մահվան հանգամանքները

04:11 • 17/10

Իսպանիայի Գերագույն դատարանը Կատալոնիայի անկախության շարժման 2 կազմակերպիչներին կալանքի տակ է թողել

03:37 • 17/10

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետն ու ԵՀ ղեկավարը ցանկանում են պահպանել Իրանի հետ միջուկային համաձայնագիրը

03:08 • 17/10

Պորտուգալիայում անտառային հրդեհների հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 37-ի

02:41 • 17/10

Եվրոպական միությունն առայժմ պատրաստ չէ դադարեցնել կառույցին Թուրքիայի անդամակցության բանակցությունները

02:09 • 17/10

Ֆրանսիայում տուգանք կսահմանեն՝ փողոցներում կանանց հետապնդելու համար

01:38 • 17/10

Ավտովթար Հաղարծին գյուղի մոտակայքում. կա վիրավոր

01:26 • 17/10

ԱՄՆ-ն չի պատրաստվում աջակցել Իրաքին կամ Իրաքյան Քուրդիստանին. Թրամփ

01:12 • 17/10

Լեսթերն ու Վեսթ Բրոմվիչը բաժանվեցին խաղաղությամբ

00:47 • 17/10

Ասպասի հեթ-տրիկը նպաստեց Սելտայի ջախջախիչ հաղթանակին

00:24 • 17/10

Ավտովթար Մասիսի «Կոնտինենտալ» ռեստորանի մոտակայքում. կա վիրավոր

23:49 • 16/10

Դոնալդ Թրամփը հերքել է իր դեմ ներկայացված սեռական ոտնձգությունների մեղադրանքները

23:45 • 16/10

Չեմպիոնների լիգա. Ռեալի հայտացուցակը Տոտենհեմի հետ խաղում

23:42 • 16/10

Ավստրիան հետաքննություն է սկսել գերմանական ամսագրի դեմ, որը Կուրցին համեմատել է Հիտլերի հետ

23:28 • 16/10

Մալթայում ավտոմեքենայի մեջ պայթեցրել են իշխանությունների և Պանամայի օֆշորների կապի մասին գրած լրագրողին

23:19 • 16/10

Գերմանիայի դատարանն ազատազրկման է դատապարտել 88-ամյա կնոջը՝ Հոլոքոստը հերքելու համար

23:03 • 16/10

Կամո Հովհաննիսյանի գոլը հաղթանակ պարգևեց «Տորպեդո ԲելԱԶ-ին» (տեսանյութ)

23:03 • 16/10

«Ընտանեկան բռնության մասին» օրենքը ամենաթողության համար է. ընդհանրապես, դաստիարակությունը մեղմ բռնություն է. Լիա Ավետիսյան  

22:40 • 16/10

ՀԱԿ-ը չի կարող երկար ժամանակ այսպես պասիվ մնալ, երկրի վիճակը ծայրահեղ ծանր է. Վարդան Մալխասյան

22:33 • 16/10

Իռլանդացիները շարունակել են լողալ ծովում՝ անտեսելով «Օֆելյա» փոթորիկը (տեսանյութ)

22:31 • 16/10

Իսկո. Ոսկե գնդակը պետք է նվաճի Ռոնալդուն, ես այդ մասին չեմ մտածում

22:19 • 16/10

Ռուսաստանի բնակիչը վերականգնում է խորհրդային ժամանակների մանկական ավտոմեքենաները (լուսանկարներ)

22:10 • 16/10

ՊՍԺ-ի առաջատար ֆուտբոլիստները կարող են մասնակցել Անդերլեխտի հետ խաղին

22:05 • 16/10

Ադրբեջանում չկա օրենք և, կարծես, չի էլ եղել․17 օր է Բաքվում բանտարկված Մարատ Գալուստյանի քույրը եղբոր հետ չի կարողանում խոսել

21:55 • 16/10

Շախմատ. Կիրիլ Շևչենկոն՝ Եվրոպայի պատանեկան Գրան Պրի մրցաշարի 2-րդ փուլի հաղթող

21:51 • 16/10

Ճապոնացի խոհարարը «սուրճ» է ստեղծել սխտորից

21:31 • 16/10

ՀՀ–ԵՄ համաձայնագրի տեքստի հրապարակումը թույլ է տալիս կանխել հետագա անցանկալի զարգացումները. Ստեփան Գրիգորյան (տեսանյութ)

21:13 • 16/10

«Նուբարաշեն»-ում հիվանդները ստացիոնար բուժում են ստանում բացառապես անվճար. տնօրեն

21:12 • 16/10

Հենրիխ Մխիթարյանի գործողությունները «Լիվերպուլի» հետ խաղում (տեսանյութ)

21:00 • 16/10

Անի Հովհաննիսյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել՝ պահանջելով արդարացնել իրեն. պաշտպան

20:54 • 16/10

FA-ն չի պատժել «Ուոթֆորդի» հարձակվողին «Արսենալի» հետ խաղից հետո (տեսանյութ)

20:54 • 16/10

ՄԽ համանախագահների հայտարարությամբ ֆիքսվեց` Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները պետք է կյանքի կոչվեն. Միհրան Հակոբյան

20:48 • 16/10

Մահացել է «Գահերի խաղի» դերասան Ռոյ Դոտրիսը

20:31 • 16/10

Համշենցիները պայքարում են մայրենի լեզուն պահպանելու համար

20:18 • 16/10

Հայաստանը նախապայման չի դրել, բայց ձեռք բերված պայմանավորվածություններն Ադրբեջանը պետք է անհապաղ կատարի. Է. Շարմազանով

20:10 • 16/10

Ֆրանչեսկո Տոտտի. Մեսսին, Նեյմարը և Ռոնալդուն ֆուտբոլային այլմոլորակայիններ են

20:05 • 16/10

Հայաստան են ժամանել Բելառուսի զինված ուժերի ներկայացուցիչները  

20:00 • 16/10

Տեղացիներից որևէ մեկին չի արգելվել անտառից հանել իր հասանելիք փայտը, խնդիրն այլ է. Դիլիջանի քաղաքապետ

19:55 • 16/10

Կտրուկ թանկացումն ուղղակի հնարավոր չէ կապել արտաքին տնտեսական հարաբերությունների հետ. Արշակ Սադոյան (տեսանյութ)

19:51 • 16/10

ՆԱՍԱ-ն բարեհաջող փորձարկել է նոր իոնային շարժիչը

19:44 • 16/10

ԱԺ պատգամավորները ծանոթացել են հայրենական ռազմարդյունաբերության նորագույն արտադրատեսակներին

19:42 • 16/10

ՔԿ–ն պարզում է «Կոնվերս բանկ»–ից 95.750.000 ՀՀ դրամին համարժեք գումարի հափշտակության հանգամանքները

19:41 • 16/10

«Մանչեսթեր Յունայթեդն» ուղևորվել է Լիսաբոն (լուսանկարներ)

19:11 • 16/10

Հայաստանը պետք է կանխարգելիչ պատերազմ սկսի. քաղաքագետ

19:09 • 16/10

Թուրքիայի քրդերը դատապարտել են Քիրկուկի վրա կազմակերպված գրոհը

19:01 • 16/10

Ֆուտբոլի Հայաստանի հավաքականի հարձակվող Գևորգ Ղազարյանը խոսել է իր առողջական վիճակի մասին

19:00 • 16/10

Գերմանիայում ՀՀ դեսպան Աշոտ Սմբատյանն ընդունել է Բեռլինի հայկական դպրոցների սաներին

18:57 • 16/10

Լաս Վեգասի հրաձիգը 40 մլն դոլարի վնաս է պատճառել Լաս Վեգասի խաղային ոլորտին

18:54 • 16/10

ՔԿ–ն պարզում է «Դիլիջան ազգային պարկ»-ի տարածքում հսկիչների վագոն-տնակը հրկիզելու դեպքի հանգամանքները

18:51 • 16/10

Ֆուտբոլի Հայաստանի Մ17 հավաքականը ջախջախիչ պարտություն կրեց Թուրքիայից

18:48 • 16/10

Ադրբեջանա-ղարաբաղյան կոնֆլիկտի կարգավորման համար լիարժեք ձևաչափով բանակցություններ են պետք` Արցախի անմիջական մասնակցությամբ. Արցախի ԱԳՆ

18:36 • 16/10

Ստամբուլում պայթյուն է որոտացել, կան վիրավորներ

18:35 • 16/10

«Բարսելոնան» հետևում է «Բայերի» 3 ֆուտբոլիստների

18:23 • 16/10

Արա Բաբլոյանը հանդիպումներ է ունեցել Կիպրոսի և Իռլանդիայի խորհրդարանների ղեկավարների հետ

18:19 • 16/10

Սերժ Սարգսյանը պետական բարձր պարգևներ է հանձնել շվեյցարահայ գործիչներ Վարդան Սիրմաքեշին և Ալբեր Պողոսյանին

18:09 • 16/10

Ինեկոբանկի և FMO Նիդերլանդների զարգացման ֆինանսական ընկերության միջև ստորագրվել է մինչև $25 մլն-ի նոր վարկային պայմանագիր

18:06 • 16/10

ՄԻՊ աշխատակիցները չհայտարարված մոնիթորինգային այցեր են իրականացրել Վայոց ձորի և Սյունիքի ազատազրկման վայրեր

17:59 • 16/10

Պայմանավորվել ենք միջոցներ ձեռնարկել լարվածությունն էլ ավելի թուլացնելու, որպեսզի առաջնագծում չունենանք զոհեր. Սերժ Սարգսյանն ամփոփել է Ալիևի հետ բանակցությունները

17:46 • 16/10

Առաջին խմբի առաջնություն. «Լոռին» և «Արցախը» հաղթել են, «Էրեբունին» այլևս հետնապահ չէ (այլ արդյունքներ)

17:44 • 16/10

Էյֆելյան աշտարակը կմարի լույսերը՝ ի հիշատակ Սոմալիի ահաբեկչության զոհերի

17:41 • 16/10

Սարգսյան–Ալիև հանդիպումն ավելի շատ պատասխան էր Ադրբեջանի սպառնալիքներին․ Ռիչարդ Կիրակոսյան

17:40 • 16/10

Թուրքիան Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև. թուրքական պարբերականի անդրադարձը

17:32 • 16/10

Հայ մարմնամարզիկները ոսկե մեդալներ են նվաճել ՎՏԲ գավաթի խաղարկությունում

17:22 • 16/10

Չինական OnePlus-ը խոստովանել է, որ տեղեկություններ է հավաքել օգտատերերի սմարթֆոններից

16:57 • 16/10

Հանդիպումն ընթացել է կառուցողական մթնոլորտում, նախագահները համաձայնել են միջոցներ ձեռնարկել բանակցային գործընթացն ակտիվացնելու ուղղությամբ. ԵԱՀԿ ՄԽ հայտարարությունը

16:53 • 16/10

Հայտնի է տեխնիկական պատճառներով հետաձգված Green Card-ի խաղարկության նոր ժամկետը

16:50 • 16/10

Տեսախցիկները ֆիքսել են Մոսկվայի կենտրոնում գործարար Գեորգի Աղապջանովի սպանության պահը (տեսանյութ)

16:48 • 16/10

Խոսրովի անտառում առկա է եղել հրդեհի 3 օջախ՝ միմյանցից 3-4 կիլոմետր հեռու, ինչը բնական երևույթներով չէր կարող պայմանավորված լինել. Արծվիկ Մինասյան

16:39 • 16/10

Արա Բաբլոյանը հանդիպումներ է ունեցել Եգիպտոսի, Բենինի և Սլովակիայի խորհրդարանների ղեկավարների հետ

16:37 • 16/10

Հայաստանի 3 մարզում քամու ուժգնացումը երեկոյան կարող է կրկնվել. ԱԻՆ

16:36 • 16/10

Անկարան պատրաստ է ամեն կերպ աջակցել Քիրկուկում գործողություն իրականացնող իրաքյան բանակին

16:32 • 16/10

Զարուհի Փոստանջյանը Երևանի ավագանու նիստին տեղի ունեցած միջադեպի փաստով քրգործ հարուցելու պահանջով դիմել է ՀՀ գլխավոր դատախազին

16:32 • 16/10

91-ամյա Էլիզաբեթ 2-րդը նախընտրում է ինքնուրույն վարել շքեղ Jaguar-ը (լուսանկարներ)

16:29 • 16/10

Սթիվեն Քարին վերանորոգել է Օքլենդի բասկետբոլային խաղահրապարակները

16:23 • 16/10

Մարիո Բալոտելին Միլանին կոչ է արել գնել Իկարդիին (լուսանկար)

16:23 • 16/10

Եվրահանձնակատար Յոհանես Հանի այցը Բելառուս անսպասելիորեն հետաձգվել է

16:14 • 16/10

Հայտնի գրող Օրհան Փամուկը պատմել է, թե ինչու է հաճախ գաղտնի մեկնում Թուրքիա

16:13 • 16/10

Լոռու մարզում 63-ամյա տղամարդն ինքնասպանություն է գործել, հայտնաբերվել է երկտող

16:06 • 16/10

ՀՀ տարբեր մարզերում տեխնոպարկեր կհիմնվեն. ՏԿԶ նախարարությունում համաձայնագիր է ստորագրվել

16:03 • 16/10

«Օֆելիա» փոթորիկը հասել է Իռլանդիա՝ տասնյակ հազարավոր մարդկանց թողնելով առանց էլեկտրաէներգիայի (լուսանկարներ)

15:57 • 16/10

Այն ամենը, ինչ ավագանու նիստում կատարվեց, Տարոն Մարգարյանի իմացությամբ և ցանկությամբ է տեղի ունեցել. Զարուհի Փոստանջյան

15:49 • 16/10

Երիտասարդ ծանրորդները վաղը պայքարը կսկսեն Եվրոպայի առաջնությունում

15:38 • 16/10

Դուբայում տեղադրվել են ինտերնետ հասանելիություն ունեցող «խելացի» փողոցային նստարաններ (լուսանկարներ)

15:36 • 16/10

Տոնի. Կարող եմ գրազ գալ, որ մինչև մրցաշրջանի ավարտը Իգուայինը 30 գոլ կխփի

15:34 • 16/10

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը ժամանել է Վրաստան և հանդիպել այդ երկրի ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի հետ

15:25 • 16/10

Իրաքյան բանակը վերահսկողության տակ է առել վիճելի տարածք համարվող Քիրկուկի օդանավակայանը

15:21 • 16/10

Վահան Մարտիրոսյանը Կանադայի դեսպանի հետ քննարկել է համագործակցության հնարավորությունները

15:15 • 16/10

Բրիտանուհին 3 դոլար մեկնարկային գնով վաճառում է Լոնդոնի կենտրոնում գտնվող իր տունը

15:09 • 16/10

Թբիլիսիի ծայրամասում պայթյուն է տեղի ունեցել

15:03 • 16/10

Դավութօղլուն իրաքյան Քիրկուկի հարցի լուծման վերաբերյալ առաջարկներ է ներկայացրել

14:59 • 16/10

Մեկնարկել է ՀՀ փոխվարչապետ Վաչե Գաբրիելյանի գլխավորած պատվիրակության այցը ԱՄՆ

14:57 • 16/10

Հատվածական խնդիրներին լուծում տալը չի լուծելու սննդի անվտանգության խնդիրը. Դավիթ Պիպոյան

14:45 • 16/10

«Գահերի խաղը» սերիալի աստղը նշանադրվել է

14:43 • 16/10

Կուրսանտի սպանության գործով վկան դատարանում ամբաստանյալներին դրական նկարագիր է տալիս, նախաքննության ընթացքում՝ բացասական

14:41 • 16/10

Ըստ հաղորդման՝ նախկին դատավորը քաղաքացուց 3 մլն դրամ է ստացել. ՀՔԾ

14:35 • 16/10

Ըմբիշ Արսեն Ջուլֆալակյանը նորամուտն է նշել ֆրանսիական ակումբի կազմում (լուսանկարներ)

14:29 • 16/10

«Հայաստանի պատմագետների միությունն» անդամակցել է Պատմագիտության միջազգային կոմիտեին և կպայքարի պատմական կեղծարարության դեմ. պատմաբաններ (տեսանյութ)

14:22 • 16/10

Ժնևում ավարտվել են Սարգսյան-Ալիև բանակցությունները

14:19 • 16/10

ԱԻՆ-ը Երևանում սպասվող ուժգին քամու մասին զգուշացում չի տվել, չգիտենք, թե ԿԳՆ-ն ում է հղում անում. Նանա Գնդոյան