«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

07:48 • 27/09

«Ժողովուրդ». ՊԵԿ-ը չի տարանջատվի

07:36 • 27/09

«Ժողովուրդ». Վահրամ Բաղդասարյանին պատկանող Վանաձորի «Վերնատուն» ռեստորանը տարիներ շարունակ գազի վարձ չի վճարում

07:19 • 27/09

«Հրապարակ». Արթիկի քաղաքապետի թեկնածու Մխիթար Վարագյանը լավ հարաբերություններ ունի նորանշանակ վարչապետի հետ

07:00 • 27/09

«Հրապարակ». Առաջիկայում պաշտոնանկ կարվեն որոշ մարզպետներ

06:59 • 27/09

Ինքնաթիռների ամենաէքստրեմալ վայրէջքները ուժեղ քամու պայմաններում (տեսանյութ)

06:43 • 27/09

Թրամփը Քլինթոնին մեղադրել է կեղծավորության և «Հռոմի պապից ավելի սուրբ»  երևալու ցանկության մեջ

06:20 • 27/09

Թրամփն ապրում է սեփական իրականությունում. Հիլարի Քլինթոն

05:57 • 27/09

Ավստրալիայի արևելքում երկնաքար են նկատել

05:36 • 27/09

Թրամփն ու Քլինթոնը սկսել են բանավեճը ձեռքսեղմամբ և զուսպ ժպիտներով

05:02 • 27/09

Էջմիածին-Արմավիր ավտոճանապարհին վթարի հետևանքով վարորդներից մեկը մահացել է

04:38 • 27/09

ԵՄ-ն Թուրքիայում գտնվող սիրիացի փախստականներին ամեն ամիս կվճարի 30 եվրո

04:16 • 27/09

Պենտագոնը «ծիծաղելի» է անվանել Դամասկոսի այն հայտարարությունը, որ ԱՄՆ-ն բանակցում է ԻՊ-ի հետ

03:54 • 27/09

Հոգեբանները նշել են, թե որ 6 հանգամանքներն են նպաստում ամուսնության ավարտին

03:33 • 27/09

Սաուդյան Արաբիայի թագավորը կրճատել է նախարարների աշխատավարձը 20%-ով

03:11 • 27/09

Ռոնալդուի գոլը լավագույնն է ճանաչվել (տեսանյութ)

02:50 • 27/09

Ադրբեջանի բնակիչները կողմ են քվեարկել նախագահի պաշտոնավարման ժամկետի երկարաձգմանը

02:30 • 27/09

Դերասան Թոմ Հիդլսթոնը կդառնա Gucci-ի կրուիզային հավաքածու 2017-ի դեմքը

02:09 • 27/09

Ֆալկաոն չի խաղա Բայերի հետ

01:50 • 27/09

Ֆիջիի արշիպելագի ափերի մոտ 5.2 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել

01:28 • 27/09

Շվեդական Բուրլենգում հյուրանոցը տարհանվել է պայթյունի սպառնալիքի պատճառով

01:07 • 27/09

10 իր կանացի զգեստապահարանում, որոնք խելքահան են անում տղամարդկանց. լուսանկարներ   

00:47 • 27/09

Disney-ը ցանկություն է հայտնել գնել Twitter-ը

00:34 • 27/09

Ռուսլան Կորյանը տուգանայինից գոլի հեղինակ է դարձել (տեսանյութ)

00:26 • 27/09

Անգլիայում բեռնատարը ճանապարհին ծծմբաթթու է լցրել. 5 մարդ տուժել է

00:19 • 27/09

Զիդան. Սպասում եմ լարված եւ համառ պայքար

00:07 • 27/09

Շուրջ 100 000 երեխա Հալեպում վտանգի մեջ է. ՅՈւՆԻՍԵՖ

00:04 • 27/09

ԱՄԷ-ն կողմ է նավթի արդյունահանման ծավալների սառեցմանը. Reuters

00:03 • 27/09

McLaren P1 էլեկտրամեքենայի` «մանկական» տարբերակը հասանելի է 485 դոլարով. լուսանկարներ

23:50 • 26/09

Եվրախորհրդարանի հանձնաժողովը հաստատել է վիզային ռեժիմի չեղարկումը Ուկրաինայի համար

23:48 • 26/09

Գերմանիայի ընդդիմադիր առաջնորդը կառավարությանը մեղադրել է սիրիական հարցում անգործության համար

23:39 • 26/09

Նոր Նորքի հանրակացարանի նկուղում բնակվող ընտանիքի մայրը ստում է. սեփականատիրոջ լիազորված անձ (լուսանկարներ)

23:30 • 26/09

Միխայիլ Բուլգակովի նամակը աճուրդում վաճառվել է 500 հազար ռուբլիով

23:19 • 26/09

Հմայիչ ավազակները. տղամարդը լուսանկարելիս նկատել է` ինչպես են փոքրիկ թայլանդուհիները փորձում հանել իր ընկերուհու ժամացույցը

23:11 • 26/09

Վենետիկի կամուրջներից 100 կգ «սիրո կողպեք» է հեռացվել

23:05 • 26/09

Կենցաղում օգտագործվող իրեր, որոնց պիտանելիության ժամկետին ևս պետք է ուշադրություն դարձնել

23:01 • 26/09

Նեւիլ. Մոուրինյուն փորձում է ուղղել նախկին սխալները

22:56 • 26/09

Լևոն Մկրտչյանին չի ներկայացվել մրցույթի վերնագրի ընտրությունը. ԿԳ նախարարի մամուլի քարտուղար

22:47 • 26/09

Շվեդները Lamborghini-ն վերածել են «Բեթմոբիլի»` 320 կմ/ժամ արագությամբ (լուսանկարներ)

22:43 • 26/09

Գիտնականները հայտնաբերել են մոլորակի հնագույն «քաղաքակրթության» ներկայացուցիչներին

22:29 • 26/09

Ռուբլին հաջորդ ամիս կարժեզրկվի, այն չի շրջանցի Հայաստանը. ռուս գործարար

22:17 • 26/09

Հրապարակվել է աշխարհի ամենաարտասովոր ռեստորանների 10-նյակը. լուսանկարներ

22:06 • 26/09

Ռոնալդուն անպարկեշտ բառեր է ասել Զիդանի հասցեին (տեսանյութ)

22:05 • 26/09

Ավստրալիայում կենգուրուին «բռնացրել են» զուգարանում՝ թուղթ ուտելիս (տեսանյութ)

21:51 • 26/09

Նոր կառուցվող արտադրամասի սեփականատերը փակել է 6 սեփական տների ընդհանուր օգտագործման կոյուղին. բնակիչները կփակեն Արշակունյաց պողոտան

21:41 • 26/09

Կներվի՞ Ալիևին իր Սահմանադրության անցկացումը՝ բարդ է ասել, Ադրբեջանը վերին աստիճանի կարևոր ռուբիկոն է անցնում. քաղաքագետ

21:26 • 26/09

10-ամյա աղջկան վրաերթի ենթարկած ավտոմեքենայի վարորդը հայտնաբերվել է

21:12 • 26/09

Ադրբեջանի քաղաքացիները կողմ են քվեարկել բոլոր սահմանադրական փոփոխություններին. էքզիթ-փոլ

20:59 • 26/09

Տուխել. Ռոնալդուն միայն իր ներկայությամբ օգնում է Ռեալին

20:55 • 26/09

35-ամյա կինը փորձել է ինքնասպան լինել՝ 3 տարի երեխա չունենալու պատճառով. Փաստինֆո

20:48 • 26/09

Ամերիկացին խոստովանել է իր կատարած հանցանքը, որի համար կալանավորել են երկվորյակ եղբորը

20:35 • 26/09

Կալիֆոռնիա նահանգը կարող է հանրաքվե անցկացնել ԱՄՆ-ից առանձնանալու վերաբերյալ

20:23 • 26/09

Ավելի քան 1000 ծնող կկարողանա այցելել սահմանամերձ զորամասերում ծառայող իրենց զավակներին

20:16 • 26/09

Ացախում կայացել է «Ղարաբաղ-Ֆրանսիա» բարեկամության շրջանակի նիստ՝ Ֆրանսուա Ռոշբլուանի մասնակցությամբ

20:06 • 26/09

ՄԱԿ-ի հումանիտար օգնության մոտ 30 բեռնատար ուղևորվել է սիրիական Իդլիբ

19:56 • 26/09

Էջմիածնում գազի արտահոսքի պատճառով տների մեկի պատը փլուզվել է

19:43 • 26/09

Եզդի գյուղապետերը հերքում են Արագածոտնում ՔԲԿ քարոզի մասին լուրերը ու դրանց տարածման մեջ մեղադրում Ազիզ Թամոյանին

19:39 • 26/09

Օլիվեր Կան. Բորուսիան Ռեալին հաղթելու հնարավորություն ունի

19:34 • 26/09

Կիևը փաստաբաններ է փնտրում Ռուսաստանի հետ տարաձայնությունները վիճարկելու համար

19:24 • 26/09

Հազվագյուտ պատմական կադրեր, որոնք հնարավոր չէ մոռանալ (լուսանկարներ)

19:21 • 26/09

Արտեմ Ասատրյանը բարձր է գնահատել Հայկական և Շվեցարական Կարմիր Խաչի հետ արդյունավետ համագործակցությունը

19:20 • 26/09

Կայացել է թենիսի Աղասի Չարչօղլյանի ավանդական հուշամրցաշարը

19:17 • 26/09

Հումելսը շարք է վերադարձել

19:14 • 26/09

Վարդևան Գրիգորյանի վշտի վրա քաղաքական դիվիդենտներ ձեռք բերելը շատ վատ բան է. Մարտուն Գրիգորյան (տեսանյութ)

19:04 • 26/09

Վալենսիային արգելել են պայմանագիր կնքել նոր գլխավոր մարզչի հետ

18:58 • 26/09

ՄԱԿ-ում Է. Նալբանդյանի ելույթը շատ արժեքավոր էր՝ հատկապես Բաքվի ապրիլյան վայրագությունների մասով. քաղաքագետ

18:54 • 26/09

ՀՀ անկախության 25-ամյակին նվիրված միջոցառում է կայացել Հալեպում

18:45 • 26/09

Casadei-ն ներկայացրել է կոշիկների աշնանային հավաքածուն (լուսանկարներ)

18:41 • 26/09

Տալի հուշամրցաշար. Արոնյանը ոչ-ոքի խաղաց Գելֆանդի հետ

18:27 • 26/09

Մեր հայրենակիցներն ունեն կարողություններ, բայց չեն ցանկանում ներդրում անել՝ արդարության պակասից ելնելով. Զ. Փոստանջյան

18:26 • 26/09

Թուրքական ԶՈՒ-ն Սիրիայում փաստացի չգիտի ուր գնալ և որտեղ կանգ առնել.թուրք լրագրող

18:17 • 26/09

Երևանում կխստացվի հսկողությունը երթուղիներում անվտանգ սպասարկման ուղղությամբ. քաղաքապետարան

18:14 • 26/09

ՌԴ կառավարությունը հավանություն է տվել ՀՕՊ-ի տարածաշրջանային համակարգի ստեղծման մասին ՀՀ հետ կնքված համաձայնագրին

18:14 • 26/09

Թուրքիայի Շըրնաքի նահանգի 14 շրջանում 15 օրով պարետային ժամ է հայտարարվել

18:10 • 26/09

Համարում եմ, որ իմ դերակատարումն արել եմ․Թ․ Պողոսյանը՝ Է. Մարուքյանի և Ն. Փաշինյանի հաշտեցման մասին

18:07 • 26/09

Կառավարության ծրագրի քննարկման ժամանակ կազմի օպտիմալացմանն անդրադարձ կկատարենք. Արփինե Հովհաննիսյան (տեսանյութ)

17:29 • 26/09

Բեյսբոլիստը զբոսանավով վթարի ենթարկվելուց հետո մահացել է

17:23 • 26/09

«Ինձ առաջարկ եղել է աշխատանքը շարունակել արդարադատության նախարարի պաշտոնում». Արփինե Հովհաննիսյան (տեսանյութ)

17:17 • 26/09

ԿԳՆ-ում գիտե՞ն, թե ինչպես կարող է ԱՊՀ-ն լինել հայրենիք. Ռ. Մեհրաբյանը հակապետական է համարում «ԱՊՀ-ն իմ հայրենիքն է» մրցույթը

17:14 • 26/09

Հայտարարվել են «Շերլոկ»-ի նոր սերիաների անվանումները

17:11 • 26/09

Ucom-ի աջակցությամբ Կողբ գյուղում  600 ուսանողի համար նախատեսված նոր «Թումո» կենտրոն կկառուցվի

17:08 • 26/09

Մեկնարկել է Դինքի սպանության գործով նոր դատական նիստը, «Հրանտի ընկերներ» նախաձեռնության անդամները հայտարարությամբ են հանդես եկել

17:00 • 26/09

Deutsche Welle-ն հայց է ներկայացրել Թուրքիայի սպորտի նախարարության դեմ

16:59 • 26/09

Ուրարտուն վստահ հաղթանակ է տարել ստուգողական խաղում

16:55 • 26/09

Փարիզում նուդիստական այգի կբացվի

16:53 • 26/09

Ասիացի երգչի կատարումը դարձել է Gangnam Style-ի մրցակիցը (տեսանյութ)

16:49 • 26/09

Առաջարկվեց նախարարությունը վերանվանել Սփյուռքի և հայրենադարձության. ԱԺ-ում ներկայացվեց Կառավարության կառուցվածքի փոփոխության նախագիծը

16:49 • 26/09

ՊՍԺ-ի պաշտպանը 2-ամսյա ազատազրկման է դատապարտվել

16:47 • 26/09

Վրաստանի ՆԳ նախարարը հայտարարել է, որ երկիր մուտք գործելու դեպքում Սաակաշվիլին կձերբակալվի

16:40 • 26/09

Հայաստանում ովքեր լռել չեն կարողանում, ապա  երգում են՝ փչացնելով կոմիտասյան հարստությունը. Դանիել Երաժիշտ

16:28 • 26/09

Մեկնարկել են ամենամյա հավաք-պարապմունքները. ՀՀ ՊՆ

16:27 • 26/09

ԶԼՄ-ները հայտնել են, թե ով է դարձել ԻՊ-ի նոր «ռազմական նախարարը»

16:27 • 26/09

Սեյրան Օհանյանն այցելել է ապրիլին զոհված զինծառայողների ընտանիքներին

16:22 • 26/09

Crystal Cruises-ը ներկայացրել է երբևէ ստեղծված ամենաշքեղ ինքնաթիռներից մեկը (լուսանկարներ)

16:20 • 26/09

Թուրքիայի բուհերից մեկն առանց դատարանի որոշման համալսարանից դուրս է թողել ձախակողմյան հայացքների տեր 42 ուսանողի

16:19 • 26/09

Ֆրանսիայի Սենատը կքննարկի օրինագծի այն տարբերակը, որտեղ կա ցեղասպանությունները ժխտող հոդվածը․ Մ. Փափազյան

15:51 • 26/09

Օդեսայում լույս աշխարհ եկած հնգյակը հմայել է Instagram-ի օգտատերերին (լուսանկարներ)

15:47 • 26/09

Լրատվամիջոցներին հայտնի են դարձել Ջոլիի և Փիթի ամուսնական պայմանագրի մանրամասները

15:34 • 26/09

Ամերիկացի գիտնականներն առաջարկել են էներգիա ստանալ խցանումներում կանգնած ավտոմեքենաներից

15:30 • 26/09

Քաղաքացին ՊՆ-ից գումար է հափշտակել՝ հաշմանդամության վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր ներկայացնելով

15:30 • 26/09

Ադրբեջանում նավթային պլատֆորմի վրա հրդեհ է բռնկվել