«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

12:30 • 24/08

Կրիշտիանու Ռոնալդուի գոլի շնորհիվ Ռեալը հաղթել է Ֆիորենտինային (տեսանյութ)

12:21 • 24/08

Սուդանում Ռուսաստանի դեսպանին մահացած են գտել

12:05 • 24/08

Հայաստանում աշխատող oտարերկրյա քաղաքացին կարող է ստանալ իր կուտակային միջոցները նախքան կենսաթոշակային տարիքը լրանալը

12:03 • 24/08

Թուրք-սիրիական սահմանին պայթյուն է որոտացել. կա զոհ

12:00 • 24/08

Հոգլանդի հրապարակած «6 քայլը» Մադրիդյան սկզբունքներն են՝ որոշ կոնկրետ դետալներով Նյու Յորքի հանդիպումից առաջ. Ստեփան Գրիգորյան

11:58 • 24/08

Հայ-իսրայելական հարաբերություններին անօդաչու է հարվածել. «Կոմերսանտն» անդրադարձել է իսրայելական ընկերության հետ կապված սկանդալին

11:47 • 24/08

Հատուկ վերելակներով կահավորված ավտոբուսները կշահագործվեն 14, 20, 22, 28 երթուղիներում. Երևանի քաղաքապետարան

11:47 • 24/08

Հայաստանի պատանի թենիսիստները կմասնակցեն Եվրոպայի առաջնությանը

11:44 • 24/08

Շինծու հերյուրանք է. Տիգրան Բալայանը հերքում է, որ Դանիայում ՀՀ դեսպանը վիրավորված հեռացել է՝ իր հետ տանելով դեսպանատան գույքը

11:35 • 24/08

Արշակունյաց պողոտայում 25-ամյա քաղաքացու են վրաերթի ենթարկել

11:34 • 24/08

Գործակալ. Էմրե Մորը կտեղափոխվեր Բարսելոնա կամ Ռեալ, բայց նրանք չցանկացան

11:25 • 24/08

ԻՊ-ը սպառնացել է Իսպանիային նոր ահաբեկչական հարձակումներով

11:17 • 24/08

Իրինա Շեյքն այցելել է Ռուսաստան՝ ազգականներին տեսակցելու (լուսանկարներ)

11:13 • 24/08

Որևիցե նոր կամ հրատապ բան չկա. Տիգրան Բալայանը՝ Ռիչարդ Հոգլանդի ներկայացրած ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման 6 կետերի մասին

11:09 • 24/08

Երևանում մարմնական վնասվածքներով հիվանդանոց են տեղափոխվել 69-ամյա և 36-ամյա կանայք. նախնական տեղեկություններով՝ նրանք ինքնասպանության փորձ են արել. Shamshyan.com

11:03 • 24/08

Սահմանվել են թանկարժեք մետաղների ընթացիկ շաբաթվա գները

11:00 • 24/08

«Թուրքմենստանը վստահելի գործընկեր է». Նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել Թուրքմենստանի նախագահի դիմավորման պաշտոնական արարողությունը (լուսանկարներ)

10:51 • 24/08

«Առավոտ». Ժամանակավոր, թե մշտական իշխանությու­նը վաղ թե ուշ կարգի է հրավիրելու «Ավրորայի» նա­վաստիներին կամ «հերոս տղերքին»  

10:51 • 24/08

Հրապարակվել է Իսպանիայում ահաբեկչություններից ժամեր առաջ ահաբեկիչների՝ խանութից գնումներ կատարելու տեսանյութը (տեսանյութ, լուսանկարներ)

10:50 • 24/08

Յուրա Մովսիսյանի գոլը նպաստել է Ռեալ Սոլթ Լեյքի հաղթանակին (տեսանյութ)

10:48 • 24/08

Հայ հրշեջ-փրկարարները առավոտից վերսկսել են հրդեհաշիջումը Վրաստանում

10:39 • 24/08

Էրդողանը Պենտագոնի ղեկավարի հետ հանդիպմանը դժգոհել է ԱՄՆ-ի՝ քրդերի հետ համագործակցությունից

10:39 • 24/08

«Խոսրովի անտառ» արգելոցում շուրջօրյա հերթապահություն է սահմանված. հետմարման աշխատանքները վերսկսվել են

10:32 • 24/08

Թուրք նախարարը մեղադրել է Գերմանիայի ԱԳ նախարարին ռասիստներին կրկնօրինակելու համար

10:30 • 24/08

«Առավոտ». ժամանակն է հայ բոլշևիկների անուննե­րով փողոցների անվանափոխման գործընթացն ավարտին հասցնել. Աշոտ Մելքոնյան

10:27 • 24/08

Լևոն Ջուլֆալակյան. Աշխարհի առաջնություն մեր գրանցած արդյունքներից ընդհանուր առմամբ գոհ եմ

10:20 • 24/08

Երևանյան մի շարք խաչմերուկներում երթևեկության կազմակերպման փոփոխություներ կկատարվեն

10:19 • 24/08

ԱՄՆ-ում մեքենա առևանգած երիտասարդը կանգնել է արևի խավարումը տեսնելու համար ու բռնվել ոստիկանների կողմից

10:18 • 24/08

«Հայկական ժամանակ». Գյումրի-Վանաձոր մայրուղու անմիջական հարևանությամբ հուղարկավորություններ են արվում

10:16 • 24/08

ԱՄՆ-ում Արամազդ Անդրեսյանը դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման՝ 5-ամյա որդու սպանության համար

10:00 • 24/08

Ահաբեկիչներին պետք է ուղարկել Ալլահի մոտ. Վենետիկի քաղաքապետը խոստացել է գնդակահարել ահաբեկիչներին՝ առանց զգուշացման

09:44 • 24/08

Ռոտերդամում ահաբեկչական վտանգի պատճառով ռոք համերգ է չեղարկվել (լուսանկարներ)

09:42 • 24/08

«Հրապարակ». Սուրբ Ղազար կղզում տեղակայված «Արմենիա» նավը փտում է

09:37 • 24/08

«Առավոտ». ԱՄՆ-ի պատժամիջոցային ցուցակում է հայտնվել հայազգի Ռուբեն Կիրակոսյանը

09:35 • 24/08

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի նոր համանախագահ է նշանակվել

09:29 • 24/08

«Հայկական ժամանակ». Գյումրին անեկդոտի պատ կունենա

09:22 • 24/08

Սենթ Լուիսում ավտոմեքենան մխրճվել է ցուցարարների խմբի մեջ (լուսանկարներ)

09:19 • 24/08

Երևանում և 6 մարզերի որոշ բնակավայրերում էլէներգիայի մատակարարումը մինչև 6-ժամով կդադարեցվի

09:10 • 24/08

«Հայկական ժամանակ». Հարյուրավոր փաստաբաններ պատրաստվում են գործադուլ անել

09:09 • 24/08

Մերօրյա Ռապունցելը պատմել է՝ ինչպես է խնամում 1.65 սմ երկարությամբ շքեղ վարսերը (լուսանկարներ)

09:00 • 24/08

Ռիչարդ Հոգլանդը հրապարակել է ԼՂ հակամարտության կարգավորման 6 հիմնական կետերը

08:52 • 24/08

«Հրապարակ». ՊԲ զորամասերից մեկում սրտանոթային սուր անբավարարությունից մահացած զինվորի գործը շուտով դատարան կմտնի

08:39 • 24/08

Ferrari-ն ներկայացրել է ամենամատչելի ռոդսթերը (լուսանկարներ)

08:28 • 24/08

«Հրապարակ». Սամվել Ալեքսանյանն ընդլայնում է իր բիզնեսը

08:17 • 24/08

«Հրապարակ». Դանիայում ՀՀ արդեն նախկին դեսպանը խիստ վիրավորված է իշխանություններից

00:55 • 24/08

Չեմպիոնների լիգա. խմբային փուլի բոլոր մասնակիցները

00:41 • 24/08

ՉԼ. Լիվերպուլը, ԲԿՄԱ-ն, Սպորտինգը, ԱՊՕԷԼ-ը և Ղարաբաղը խմբային փուլում են

00:06 • 24/08

Իրանը կառուցողական դեր է խաղում Սիրիայի ճգնաժամի հարցում. ռուս դիվանագետ

23:50 • 23/08

MEN. Հենրիխ Մխիթարյանը ստիպեց Ժոզե Մոուրինյուին փոխել կարծիքը նրա մասին

23:48 • 23/08

Samsung-ը ներկայացրել է Galaxy Note8 սմարթֆոնը (տեսանյութ)

23:37 • 23/08

Հնդկաստանում «մարդկային դեմքով» այծ է հայտնաբերվել (լուսանկարներ, տեսանյութ)  

23:30 • 23/08

Ռուսաստանն ու Թուրքիան մտադիր են անվտանգության 4-րդ գոտին ստեղծել Սիրիայում

23:21 • 23/08

Պատրաստվում եմ մինչև Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերը հաղթել բոլոր մրցաշարերում. Արթուր Ալեքսանյան

23:11 • 23/08

«Հյուսիս-հարավ» ավտոճանապարհի 556 կմ-ից կառուցվել է 31 կմ, ծախսվել է 150.3 մլն ԱՄՆ դոլար և 23,14 մլն եվրո

23:04 • 23/08

Գիտնականները բացահայտել են «Տերակոտե բանակի» առեղծվածը

22:49 • 23/08

Զինեդին Զիդանը երկարաձգել է Ռեալի հետ պայմանագիրն առանց բանակցությունների

22:43 • 23/08

Բրիտանացին հավելված է ստեղծել, որը երեխաներին ստիպում է պատասխանել ծնողների հաղորդագրություններին

22:37 • 23/08

Ֆրանսիայում հավելյալ հարկ կսահմանեն խոշոր ձեռնարկությունների համար

22:22 • 23/08

Լեոն խոշոր հաշվով հաղթել է ՈւԵՖԱ-ի ֆուտզալի գավաթի մրցաշարի առաջին խաղում

22:14 • 23/08

Պաշտոնական այցով Հայաստան է ժամանել Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը (լուսանկարներ)

22:09 • 23/08

Կյանքի 7 կանոն և խորհուրդ՝ 105 տարի ապրած ճապոնացի բժշկից

22:00 • 23/08

Վիրուսի դեմ միայն ՀՀ-ում չէ, որ պատվաստվում են, բայց մենք խնդիր ունենք մինչ պատվաստումը պարտադիր բժշկական հետազոտության հետ. Արարատ Մկրտչյան

21:55 • 23/08

Նեմանյա Վիդիչը պատմել է, թե ինչ է ակնկալում Հենրիխ Մխիթարյանից

21:51 • 23/08

Ջեթ Լին $750 000 է փոխանցել «Անորսալիները 2» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ մահացած կասկադյորի ընտանիքին

21:40 • 23/08

Ռուս տատիկը դիսկո-դուետի համերգի ժամանակ հավաքվածներին ցնցել է իր էներգետիկ պարով (տեսանյութ)

21:35 • 23/08

Ֆրանսիայի համար Ղարաբաղյան հիմնախնդրում ակտիվություն չցուցաբերելու պատճառներից մեկը նախկինում ունեցած ձախորդությունն է.Կայծ Մինասյան

21:28 • 23/08

253 աշակերտ ունեցող դպրոցն ինչո՞ւ պետք է միանա 76 աշակերտ ունեցողին, ո՞ւր պետք է մնա Գրիգոր Զոհրապի անունը. Անահիտ Բախշյան

21:20 • 23/08

Հայտնի են դարձել ամերիկյան հեռուստասերիալների ամենաբարձր վարձատրվող դերասանները

21:09 • 23/08

Նրա ստեղծագործություններն ապրելու են ապագա սերունդների կյանքում․ տեղի ունեցավ գրող Պերճ Զեյթունցյանի հոգեհանգստի արարողությունը (տեսանյութ)

21:00 • 23/08

Նախագահներ Սերժ Սարգսյանը և Վլադիմիր Պուտինը Սոչիում կայացած հանդիպմանն անդրադարձել են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորմանը

20:53 • 23/08

Ավստրիայի ԱԳՆ-ն դեմ է Թուրքիայի և ԵՄ Մաքսային միության միջև պայմանագրի ընդլայնմանը

20:52 • 23/08

Diario Sport. ՊՍԺ-ն համաձայն է վաճառել Դի Մարիային Բարսելոնային

20:37 • 23/08

Ադրբեջանի Սու-25 գրոհիչները թռիչքներ են իրականացրել Նախիջևանում

20:31 • 23/08

«Արթիկ» ՔԿՀ դատապարտյալը պարբերաբար լքել է տարածքը. ՔԿ-ն քրեական գործ է հարուցել ՔԿՀ աշխատակիցների նկատմամբ

20:23 • 23/08

Պաշտպանության նախարարը մասնակցել է ռազմատեխնիկական ցուցահանդեսի բացման արարողությանը

20:20 • 23/08

Թաիլանդացի փրկարարներն աստվածներին կոչ են արել դադարեցնել ՃՏՊ-ները և 311 ոգի բռնել (լուսանկարներ)

20:18 • 23/08

Աուգուստո Բենեդիտո. Մեսսիի պատմությունը Բարսելոնայի համար կարող է ավելի վատ ավարտվել, քան Նեյմարի հետ

20:13 • 23/08

Լոռիում 2 անձի մահվան պատճառ դարձած խոշոր ավտովթարի փաստով քրեական գործ է հարուցվել

19:59 • 23/08

Երևանի համար երկակի ստանդարտների ժամանակն ավարտվել է, եկել է հստակ գործելու ժամանակը՝ հասկանալու՝ ով է բարեկամը, ով թշնամին. Ս.Տարասով

19:45 • 23/08

Տոտենհեմը նորեկ ունի

19:27 • 23/08

Սոչիում մեկնարկել է Սերժ Սարգսյանի և Վլադիմիր Պուտինի հանդիպումը (լուսանկարներ)

19:20 • 23/08

Անտուան Գրիզմանը որակազրկվել է երկու խաղով մրցավարին հայհոյելու համար

19:19 • 23/08

NASA-ն ցուցադրել է Սատուրնի տպավորիչ լուսանկարներ (լուսանկարներ)

19:04 • 23/08

Արթուր Ալեքսանյանի և Մաքսիմ Մանուկյանի վերադարձը (տեսանյութ)

18:58 • 23/08

Քաղաքական հարցերին կպատասխանեմ խորհրդարանում. Գագիկ Ծառուկյան

18:50 • 23/08

Հայաստանը և Թուրքիան անդամակցում են ԵԽ-ին և ԱՀԿ-ին, բայց դա չի ապահովել սահմանի բացումը. Աղվան Վարդանյան (տեսանյութ)

18:47 • 23/08

Ստալոնեի դուստրը նոր համարձակ ֆոտոշարք է ներկայացրել

18:40 • 23/08

Կոնոր Մակգրեգոր. Ֆլոյդ Մեյվեզերն աղոթում է բռնցքամարտի նոր աստծուն

18:40 • 23/08

Իտալական կաշի և մատնահետքի սկաներ. Lamborghini-ն 2500 դոլար արժողությամբ սմարթֆոն է ներկայացրել (լուսանկար)

18:28 • 23/08

Եգիպտոսի ԱԳ նախարարը չեղարկել է Թրամփի փեսայի հետ հանդիպումն՝ առանց պատճառաբանության

18:21 • 23/08

NBA. Դուեյն Ուեյդը կտեղափոխվի Քլիվլենդ

17:45 • 23/08

Վենեսուելայի նախագահը խնդրել է Հռոմի պապին պաշտպանել իր երկիրը Թրամփից

17:44 • 23/08

Անկախ օպտիմալացումից, կրճատման հարց առաջ գալու էր՝ կային դպրոցներ, որ 30-40 աշակերտ ունեին. Աշոտ Արշակյան

17:42 • 23/08

Թուրք զինվորականին կալանավորել են Աթաթուրքին «մասոն» ասելու համար (լուսանկար)

17:42 • 23/08

Բռնցքամարտ. 5 մեդալ՝ երիտասարդների միջազգային մրցաշարից

17:38 • 23/08

Ռեժիսոր Կիրիլ Սերեբրեննիկովի նկատմամբ տնային կալանք է սահմանվել

17:37 • 23/08

Նախկին համայնքապետը հողատարածքներն աճուրդով վաճառել է կնոջն ու դստերը, 2015 թ.-ի մեքենան՝ որդուն. Նոր Կյանք համայնքի ղեկավար

17:28 • 23/08

Ամերիկացի հաղորդավարին հեռացրել են եթերից՝ անհապատասխան անվան պատճառով

17:24 • 23/08

Այս ընթացքում տեղի են ունեցել իրադարձություններ, որոնք նոր օրակարգ են առաջացնում ՀՀ-ՌԴ նախագահների հանդիպման համար. Հ. Բադալյան

17:22 • 23/08

ՊՊԾ գնդի գործով պաշտպանները բոյկոտել են դատական նիստն ու լքել դահլիճը