«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

16:43 • 05/07

Էլզա անունը 100 տարվա մեջ առաջին անգամ տարածված է դարձել ԱՄՆ-ում՝ շնորհիվ «Սառցե սիրտը» մուլտֆիլմի

16:30 • 05/07

Ֆալկաոն Չելսիում Մանչեսթեր Յունայթեդի համեմատ 2 անգամ պակաս աշխատավարձ կստանա

16:19 • 05/07

Թբիլիսիի կենդանաբանական այգին դադարեցրել է գիշատիչների որոնումները

16:03 • 05/07

Սա տոն է, որը նշվելու է վաղը. ՀՀ արդարադատության նախարարի շնորհավորանքը Սահմանադրության օրվա առթիվ

16:00 • 05/07

Մանչեսթեր Յունայթեդը բարելաված առաջարկ կկատարի Սաութհեմփթոնին

15:52 • 05/07

Լոս Անջելեսում մահացել է Մայքլ Դուգլասի մայրը՝ դերասանուհի Դիանա Դուգլասը

15:48 • 05/07

Սահմանադրականության առումով նոր մակարդակի ենք բարձրացել. Խոսրով Հարությունյան

15:30 • 05/07

Վան Պերսին նույնիսկ չի դիտարկել թուրքական գրանդի առաջարկը

15:29 • 05/07

Հիլարի Քլինթոնը կոչ է արել «ավելի խելացի» փոխգործակցել Պուտինի հետ

15:21 • 05/07

Պորոշենկոն և Յացենյուկը ծիծաղել են Կլիչկոյի ելույթի ժամանակ (լուսանկար)

15:06 • 05/07

Հունաստանի հանրաքվեին գերակշռում է «ոչ» պատասխանը. աղբյուր

15:00 • 05/07

Միլանն առաջարկ է նախապատրաստել Իբրահիմովիչի համար

14:54 • 05/07

Ձվի շուկայում այնպես են անում, որ ավելցուկ չառաջանա, գներն էլ չբարձրանան. Թռչնաբույծների միության նախագահ

14:45 • 05/07

Նյու Յորքում անցկացվել է հոթ-դոգ ուտելու ամենամյա առաջնություն

14:31 • 05/07

Պեկինը հայտարարել է Թուրքիայում չինացիներին սպառնացող վտանգի մասին

14:30 • 05/07

Ֆուլհեմի 18-ամյա հարձակվողն առաջատար ակումբների դիտակետում է

14:21 • 05/07

Երիտասարդությունը ցույց տվեց, որ պատրաստ է լինել երկրի տերը. Ռուբեն Բաբայան

14:10 • 05/07

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ցավակցություն է հայտնել Գագիկ Հովհաննիսյանի մահվան կապակցությամբ

14:00 • 05/07

Որևէ մեկի հետ որևէ բանակցություն չեմ վարում. Սերխիո Ռամոս

13:54 • 05/07

Հոլիվուդում կթողարկվի Hello Kitty լիամետրաժ ֆիլմ

13:41 • 05/07

Ռուսաստանում արջը հարձակվել է սրճարանի այցելուի վրա և պոկել ձեռքը

13:36 • 05/07

Հունաստանի վարչապետը մասնակցել է հանրաքվեին

13:30 • 05/07

Օբամեյանգը՝ երկրպագուների վարկածով Բորուսիայի 2014/15 թթ. մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ

13:16 • 05/07

Անշարժ գույքի գներն աճել են թե նախորդ ամսվա, թե նախորդ տարվա մայիսի համեմատ. ԱՎԾ

13:15 • 05/07

Թբիլիսիում փրկարարները գտել են հեղեղման հետևանքով անհետացած վագրի դին

13:04 • 05/07

Ղրիմում վրդովված են Թբիլիսիում Զեմֆիրայի քայլից, նրա հետ չեն համագործակցի

13:00 • 05/07

Մանչեսթեր Յունայթեդը ցանկանում է գնել Դարմիանին, Տորինոն 20 միլիոն եվրո է պահանջում

12:51 • 05/07

Հիլարի Քլինթոնը Չինաստանին մեղադրել է ԱՄՆ-ից գաղտնի տեղեկություններ գողանալու համար

12:51 • 05/07

Միկրոնեզիայի հավաքականը պարտվել է 0:30 և 0:38 հաշիվներով

12:46 • 05/07

Սահմանադրությունը ոչ միայն մեր երազանքների ամփոփումն է, այլև նպատակների ամրագրում. Գալուստ Սահակյան

12:38 • 05/07

Ունիվերսիադա. հայ մարզիկների ելույթները (լուսանկարներ)

12:30 • 05/07

Ցանկանում էի նոր մարտահրավեր ընդունել. Ստիվեն Ջերարդ

12:09 • 05/07

Անժելինա Ջոլին կմարմնավորի Եկատերինա 2-րդին

12:00 • 05/07

Անչափ ուրախ եմ, որ հաջողվեց «չոր» հանդիպում անցկացնել. Շիրակի դարպասապահ

11:58 • 05/07

Հունաստանի դուրս գալը եվրոգոտուց վնաս կհասցնի ԵՄ-ի հեղինակությանը. Գերմանիայի ԱԳՆ

11:46 • 05/07

ԱՄՆ-ի անկախության տոնի ամենաշքեղ ու թանկարժեք հրավառությունները. լուսանկարներ և գներ

11:42 • 05/07

Ունիվերսիադա. Անդրանիկ Չափարյանը 7-րդ տեղն է զբաղեցրել

11:37 • 05/07

Ավարտվել է վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի աշխատանքային այցը Ֆրանսիա

11:30 • 05/07

Չիլի - Արգենտինա. Վիդալը՝ հանդիպման լավագույն ֆուտբոլիստ

11:21 • 05/07

Սիրիայում «Իսլամական պետության» դիրքերին 16 ավիահարված է հասցվել

11:18 • 05/07

Պետք է օրենսդրական փաթեթ մշակել. Հ. Բերբերյանը` ծիրանի մթերումից դժգոհությունների մասին

11:05 • 05/07

Բերձոր-Ստեփանակերտ ճանապարհին մեքենան գլորվել է ձորը. 2 զինծառայողներ մահացել են

11:00 • 05/07

Խաղացողները շատ ջերմ ընդունեցին մարզչական շտաբին. Թոմաս Տուխել

10:52 • 05/07

Հունաստանում մեկնարկել է վճռորոշ հանրաքվեն

10:51 • 05/07

Թբիլիսիում ջրհորի մեջ հայտնված 2 գայլի ձագի են փրկել

10:47 • 05/07

Բաղրամյան պողոտան շարունակում է փակ մնալ (ուղիղ)

10:36 • 05/07

Վանաձորում նոր բժշկական կենտրոն է բացվել

10:31 • 05/07

Ֆրանսիայի Ալֆորվիլ քաղաքում հայկական վարժարան է բացվել (լուսանկարներ)

10:30 • 05/07

Չեմպիոնների լիգայի 2017/18 թթ. մրցաշրջանի եզրափակիչը կարող է անցկացվել Կիևում

10:24 • 05/07

ՀՀ Սահմանադրությունը 20 տարեկան է. ինչ ունենք այսօր և ինչ է անհրաժեշտ. իրավագետի արձանագրումը

10:15 • 05/07

Չիլին հաղթում է Արգենտինային եւ նվաճում Ամերիկայի գավաթը (տեսանյութ)

10:12 • 05/07

Հանրային կյանքի առաջընթացը համարժեք սահմանադրական զարգացումներ է պահանջում. Սերժ Սարգսյան

00:15 • 05/07

Հնդկուհին ինքնասպան է եղել զուգարան չունենալու պատճառով

00:02 • 05/07

Սերխիո Ռամոս. որևէ մեկի հետ որևէ բանակցություն չեմ վարում

23:59 • 04/07

«Իսլամական պետության» երիտասարդները զանգվածային սպանդ են իրականացրել Պալմիրայում

23:45 • 04/07

Ֆրանսիայի Շամպայն և Բուրգունդիա գինեգործական շրջաններըներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային ժառանգության ցուցակում

23:33 • 04/07

ԱՄՆ-ն ԻՊ-ի դեմ գործողություններում թուրքական ռազմաբազաներից օգտվելու թույլտվություն է պահանջում

23:31 • 04/07

Հունաստանի վարչապետը պետք է հեռանա` վարկատուների հետ համաձայնության դեպքում. Սարկոզի

23:30 • 04/07

Դիեգո Կոստան սպասում է Թուրանին և նրա պատրաստած քյաբաբներին (ծաղրանկար)

23:17 • 04/07

Գյումրու Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցում կղողանջի նաև փոքր զանգը

23:02 • 04/07

Ադրբեջանական նավթը երկու դոլարով էժանացել է

23:00 • 04/07

Ցուցադրական խաղում Բորուսիան 17 գոլ է խփել

22:59 • 04/07

Համահայկական ամառային 6-րդ խաղերի ջահը Կոտայքի մարզում է

22:30 • 04/07

Միլանն առաջարկ է նախապատրաստել Իբրահիմովիչի համար

22:29 • 04/07

Եվրոպական խաղերը Ադրբեջանի համար խայտառակ PR-աղետ էին. IBT

22:14 • 04/07

Բաքվում ԵԱՀԿ ծրագրերի համակարգողը դադարեցրել է գործունեությունը

22:00 • 04/07

Երկրապահի համար թանկ է պետականության ամեն մի խորհրդանիշ, կոնկրետ դեպքում՝ Սահմանադրությունը. Մ. Գրիգորյան

22:00 • 04/07

Պայմանավորվածությունն առկա է. Ռեջոն Ռոնդոն նոր թիմ կունենա

21:46 • 04/07

Շվեդիան օդ է հանել իր կործանիչները` Ռուսաստանի ռմբակոծիչները «որսալու» համար

21:45 • 04/07

Կալիֆոռնիայում պայթյունից 6 անչափահաս է վիրավորվել խնջույքի ժամանակ

21:30 • 04/07

Թունիսում արտակարգ դրություն է հայտարարվել

21:30 • 04/07

Վան Պերսին նույնիսկ չի դիտարկել թուրքական գրանդի առաջարկը

21:00 • 04/07

Լիոնի երկաթգծի կայարանը տարհանվել է` պայթեցման սպառնալիքի պատճառով. ԶԼՄ-ներ

21:00 • 04/07

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» բարելաված առաջարկ կկատարի «Սաութհեմփթոնին»

20:45 • 04/07

Ի սկզբանե էր պետք գնալ քննարկումների ճանապարհով. քաղաքագետը՝ «Ո՛չ թալանին» նախաձեռնության մասին

20:32 • 04/07

Վիեննայում Իրանի դեմ պատժամիջոցների մեղմման նախնական համաձայնություն է ձեռք բերվել

20:30 • 04/07

Ռուսաստանցի հարձակվողը 2 տարվա պայմանագիր է ստորագրել «Գանձասար Կապանի» հետ

20:19 • 04/07

Վերջին շրջանում առաջին անգամ Ֆիդել Կաստրոն հայտնվել է հասարակության մեջ

20:06 • 04/07

Քաղաքացիական հասարակությունը զարգացման մի փուլի է հասել, երբ կարողանում է լուրջ համախմբում ապահովել. Արայիկ Հարությունյան

20:00 • 04/07

Բիրկիրկարան Երևան կժամանի հուլիսի 7-ին

19:53 • 04/07

Ադրբեջանում կովերով բողոքի ակցիա է տեղի ունեցել

19:40 • 04/07

ՍԱՊԾ-ի խորհուրդը՝ շոգ եղանակային պայմաններում վտանգավոր դարձող սննդամթերքը ճաշացանկից բացառել

19:30 • 04/07

NBA. Տրանսֆերային պատուհանի գլխավոր տեղափոխությունը մոտ է իրականացմանը

19:27 • 04/07

Ինչպիսին են արցունքները մանրադիտակի տակ. լուսանկարչի ֆոտոնախագիծը (լուսանկարներ)

19:14 • 04/07

Մոսկվայում սելֆի անելու ժամանակ աղջիկն ընկել է կամրջից և մահացել

19:02 • 04/07

Ադրբեջանում նույն քաղաքականությունն է վարվում, ինչ Սիրիայում և Իրաքում ԻՊ-ն է իրականացնում. Դավիթ Բաբայան

19:00 • 04/07

Ֆալկաոն Չելսիում Մանչեսթեր Յունայթեդի համեմատ 2 անգամ պակաս աշխատավարձ կստանա

18:48 • 04/07

Կրթության գերազանցության ազգային ծրագրի վերջնական տարբերակը ներկայացված է կառավարությանը. Տեր Մեսրոպ քահանա Արամյան

18:35 • 04/07

Fiat-ը վերակենդանացնում է հանրահայտ Lancia մրցարշավային մոդելը

18:35 • 04/07

Վորոնեժում անասնաբույժը շուն է գողացել

18:30 • 04/07

Մոնակոյի կիսապաշտպանը տեղափոխվում է Լոկոմոտիվ

18:22 • 04/07

ՀՀ գլխավոր ինֆեկցիոնիստը շարունակում է մտահոգված մնալ Բաղրամյանի սանիտարահիգիենիկ վիճակով

18:09 • 04/07

Ներգաղթյալները փորձել են գրոհով վերցնել Լա-Մանշի թունելը

18:00 • 04/07

Մեծ Բրիտանիայի Գրան պրի. Հեմիլթոնը՝ որակավորման 3-րդ փուլի առաջատար

17:56 • 04/07

Բակո Սահակյանն ընդունել է ամերիկացի հայազգի գործարարներ Փիթեր Տուրյանին և Լևոն Ասլյանին

17:43 • 04/07

Անգլիայում ֆուտբոլային ակումբի նախագահը սպառնացել է երկրպագուին ատրճանակով

17:40 • 04/07

Արթուր Թովմասյանը համեստ ելույթ է ունեցել. Ունիվերսիադա-2015

17:30 • 04/07

Հայաստան-սփյուռք համագործություն` ի նպաստ հայ ժողովրդի առողջության ապահովման

17:20 • 04/07

Մոնակոյի կիսապաշտպանը տեղափոխվում է Լոկոմոտիվ

17:17 • 04/07

«Գահերի խաղ» հեռուստասերիալի սիրելի դերասանները` առաջ և հիմա (լուսանկարներ)