«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

02:48 • 28/07

Վաշինգտոնում ոստիկանությունը չեղյալ է հայտարարել երկաթուղային կայարանում պայթյունի սպառնալիքը

02:24 • 28/07

Apple-ը հայտարարել է միլիարդերորդ iPhone-ի վաճառքի մասին

02:03 • 28/07

Վաշինգտոնում պայթյունի սպառնալիքի պատճառով երկաթգծային կայարան են տարհանել

01:42 • 28/07

7 կարևոր պատճառ, թե ինչու չարժե ձեր երեխաների լուսանկարները հրապարակել համացանցում (լուսանկարներ)

01:19 • 28/07

Ծալովի մակույկ են ստեղծել, որը կարելի է տեղավորել ճամպրուկում (լուսանկարներ)

00:56 • 28/07

Աշխարհը գտնվում է պատերազմական իրավիճակում. Ֆրանցիսկոս պապ

00:40 • 28/07

Փարիզյան Դիսնեյլենդը պատրաստվում է 25-ամյա հոբելյանի տոնակատարությանը

00:28 • 28/07

Գերմանիայում 15-ամյա դեռահասի են ձերբակալել ահաբեկչություն նախապատրաստելու համար

00:22 • 28/07

Ժենևի օդանավակայանի իրարանցման մեղավորը ուղևորներից մեկի կինն է եղել

00:14 • 28/07

Պավլիկ Մանուկյանի տղային տեղափոխեցին Դատապարտյալների հիվանդանոց ՔԿՀ

00:12 • 28/07

Արթուր Աբրահամը մասնակցել է Շումախերին նվիրված ֆուտբոլային խաղին (լուսանկար)

00:11 • 28/07

Թուրքիայում տասնյակ ԶԼՄ-ներ են փակվում

00:05 • 28/07

Ազատեք մեր ընկերներին, որ միանան մեզ. երթը հասավ Խորենացի, սկսվեց նստացույց

23:57 • 27/07

Վիետնամում բանտարկյալներին ազատ կարձակեն խնայողություններ անելու նպատակով

23:51 • 27/07

Մահմուդ Աբասը դատի կտա Մեծ Բրիտանիային Իսրայել ստեղծելու համար

23:49 • 27/07

Չելսին 38 մլն է առաջարկել Նապոլիի պաշտպանի համար

23:48 • 27/07

Պետք է անհապաղ բաց թողնեք բժիշկներին, շատ շատերը երես կթեքեն ձեզանից. մանկաբույժ Լեոնիդ Ռոշալը դիմում է «Սասնա ծռերին»

23:41 • 27/07

Mercedes-Benz-ը էլեկտրական բեռնատար է ստեղծել (լուսանկարներ)

23:38 • 27/07

Եթե «Սասնա ծռերն» առանց հանձնվելու դուրս գա ՊՊԾ տարածքից, ոստիկանությունը կրակելու է (տեսանյութ, լուսանկար)

23:34 • 27/07

Մադրիդը Սահմանադրական դատարան կդիմի` Կատալոնիայի` անկախության գործընթացը շարունակելու հարցով

23:24 • 27/07

Աշխարհի ամենախոր ստորջրյա անցքը հայտնաբերվել է Հարավչինական ծովում

23:20 • 27/07

Ռոյ Կինը ներկա է եղել Բարսելոնայի մարզմանը

23:14 • 27/07

Բրիտանիայի երկնքում Վիննի Թուխի տեսքով ամպ են նկատել

23:06 • 27/07

ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են բերման ենթարկված 7 անձանց

22:59 • 27/07

Բակո Սահակյանն Ասկերանի շրջանում ծանոթացել է իրականացվող գյուղատնտեսական աշխատանքներին

22:57 • 27/07

Հնդիկ 10-ամյա տղան կախվածություն է ձեռք բերել շան կաթից (տեսանյութ)

22:48 • 27/07

Լոնդոնի ոստիկանությունն ուզում է պահպանել անվտանգության ոլորտում ԵՄ երկրների հետ կապերը

22:47 • 27/07

Ռոնալդուն հրել է իր հետ սելֆի անել փորձող երկրպագուին (տեսանյութ)

22:40 • 27/07

Մեկնարկեց երթ դեպի Խորենացի փողոց

22:30 • 27/07

Քլինթոնի հաղթանակի դեպքում ԱՄՆ-ն կկործանվի. Չակ Նորիս

22:13 • 27/07

Օդանավակայանում ռումբի մասին տեղեկությունը կեղծ է եղել. ԱԻՆ

22:02 • 27/07

Բժիշկ պատանդ վերցնելը ամենավերջին գործողությունը պետք է լիներ. բժիշկները «Սասնա ծռեր» խմբավորման գործողությունների մասին

21:53 • 27/07

Անսբախի ահաբեկիչն աջ ծայրահեղական է եղել. FAZ

21:52 • 27/07

Օբամեյանգ. Չեմ ասել, որ կարող եմ հեռանալ միայն Ռեալ

21:42 • 27/07

Ռուս լուսանկարիչը հրապարակել է Ծիր Կաթինի հիասքանչ կադրերը (լուսանկարներ)

21:37 • 27/07

Բժիշկներից մեկն ազատ է արձակվել ՊՊԾ գնդի տարածքից

21:34 • 27/07

Ալեք Ենիգոմշյանին ԱԱԾ-ն տարել է Ազատության հրապարակից. Ալբերտ Բաղդասարյան

21:22 • 27/07

«Հայրիկյան հեռացիր». Ազատության հրապարակում պահանջում են ԱԻՄ նախագահի հեռացումը

21:19 • 27/07

Ռոման ու Արսենալը համաձայնեցրել են Շչեսնու տրանսֆերը

21:04 • 27/07

Անթույլատրելի է առանց պատշաճ բացատրության քաղաքացիներին բերման ենթարկելը.ՄԻՊ

21:04 • 27/07

Բժշկական անձնակազմը ոչ մի պրոֆեսիոնալ գործունեություն այդ տարածքում չի կարող անել. վիրաբույժը ՊՊԾ գնդի վիրավորների մասին

20:54 • 27/07

Հայաստանի կառավարությունը 50 հազար եվրո կփոխհատուցի Մատաղիսի գործով նախկին զինվորներին

20:40 • 27/07

Քիմ Քարդաշյանը հրապարակել է 7 ամսական որդու լուսանկարները (տեսանյութ, լուսանկարներ)

20:29 • 27/07

Խորենացի փողոցում բերման ենթարկեցին Արսինե Խանջյանին (լուսանկարներ)

20:24 • 27/07

Թուրքիայում հրաման են արձակել ձերբակալել հեղինակավոր Zaman թերթի աշխատակիցներին

20:04 • 27/07

Գերմանիայում պայթյուն է որոտացել փախստականների վարչության շենքի մոտ

20:02 • 27/07

Երազանքի թիմ՝ Ուիլշերի վարկածով

20:00 • 27/07

Բժշկին պատանդ վերցնելը չեմ ընդունում, նրանք քաղաքականությունից դուրս են աշխատում. բժիշկ

19:54 • 27/07

Սպանություն Չարենցավան քաղաքում․ 31-ամյա երիտասարդը մահացել է սրտի մասում դանակի մի քանի հարվածներից.Shamshyan.com

19:33 • 27/07

Ավելի քան 15 հազար մարդ է կալանավորվել Թուրքիայում հեղաշրջման փորձից հետո. Reuters

19:26 • 27/07

Ռուսլան Կորյանը մասնակցեց Սիբիրի հետ խաղին

19:24 • 27/07

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահը ներկայացրել է նորանշանակ դատավորների և պարգևատրել դատարանի նախագահի

19:14 • 27/07

Իսպանիայի արքայի քրոջը տուգանել են շինարարական աղբի համար

19:05 • 27/07

Չի կարելի վիրահատարանը տանել դաշտ և ծանր վիրավորին օգնություն ցույց տալ. բժիշկը ՊՊԾ-ի վիրավորների մասին

18:56 • 27/07

Տավուշի մարզում վարչապետը ծանոթացել է տեղի բնակչության խնդիրներին (լուսանկարներ)

18:48 • 27/07

Սևիլիան հաստատել է. Իմոբիլեն տեղափոխվում է Լացիո

18:34 • 27/07

Մարդու իրավունքների պաշտպանը Լևոն Բարսեղյանի գործով սկսել է հարցի քննարկման ընթացակարգ

18:29 • 27/07

Կասպրշիկի գրասենյակի ընդլայնման շուրջ կողմերի պայմանավորվածությունը հնարավոր է ձեռք բերվել ՆԱՏՕ-ի վեհաժողովին. Ա. Մելիքյան

18:25 • 27/07

Իգուաինն ընտրել է իր խաղային համարը (լուսանկար)

18:25 • 27/07

Բժիշկ Սալվադոր Խեչոյանը հաստատել է, որ իրենք գնդի տարածքում որպես պատանդ են պահվում (տեսանյութ)

18:16 • 27/07

Հնարավորություն դեռ կա, բայց ժամանակը սպառվում է . ԱԱԾ-ի զգուշացումը «Սասնա ծռերին» (ձայնագրություններ)

18:10 • 27/07

Հուլիսի 27-ի դրությամբ զանգվածային անկարգություններին մասնակցելու համար մեղադրանք է առաջադրվել ընդհանուր թվով 12 անձի. ՔԿ

18:05 • 27/07

Բժիշկներին ոչ մի անգամ չի կարելի պատանդ վերցնել, նրանց վրա կրակել. Ռաֆիկ Սարգսյան

18:00 • 27/07

Արմեն Հովհաննիսյանը բերման է ենթարկվել. կան նաև այլ բերման ենթարկվածներ

17:55 • 27/07

Մատյուիդին հնարավոր է տեղափոխվի Իտալիա

17:55 • 27/07

Գերմանացի արվեստագետները դիտահորերի միջոցով աքսեսուարներ են նկարազարդում (լուսանկարներ)

17:52 • 27/07

Լևոն Բարսեղյանի դեմ քրգործ է հարուցվել

17:42 • 27/07

Հին ժանգոտած նավը ճարտարապետական հրաշքի է վերածվել (լուսանկարներ)

17:41 • 27/07

Դատապարտելի է բժշկական օգնություն ցուցաբերող անձնակազմերի նկատմամբ ոտնձգության որևէ փորձ. ՄԻՊ

17:40 • 27/07

Չինացին Իտալիայից 18.500 եվրո է տեղափոխել` ֆլոմաստերների մեջ թաքցրած

17:38 • 27/07

Ավանդական ուկրաինական պսակներ կրող կանայք ու երեխաներ կիսվել են «խաղաղության գաղափարով» (լուսանկարներ)

17:37 • 27/07

Եվրահանձնաժողովը Լեհաստանին երեք ամիս ժամանակ է տվել՝ օրենքի գերակայության շուրջ ստեղծված իրավիճակը կարգավորելու համար

17:34 • 27/07

ԶԼՄ-ները պետք է պատասխանատու գործեն՝ տեղյակ լինելով, թե անազատության մեջ պահողներն ինչ մեթոդներով են ներգործում պատանդի վրա. Ոստիկանություն

17:33 • 27/07

Պաղեստինի ղեկավարը դատական հայց կներկայացնի Մեծ Բրիտանիայի դեմ

17:32 • 27/07

Առողջապահության նախարարին գնդի տարածք թույլ չեն տվել` պատանդների թիվը ևս մեկով չավելացնելու մտայնությամբ. Ոստիկանություն

17:15 • 27/07

Այսօր այդ բժիշկը գուցե ուրիշ մեկին կամ իր ընտանիքին էր պետք, սխալ էր բժիշկներին պատանդ վերցնելը. վիրաբույժ

17:10 • 27/07

Իգուաին. Մենք կարող ենք նվաճել Չեմպիոնների լիգայի գավաթը

17:09 • 27/07

Կաննում արգելել են ծովափ մեծ պայուսակներ բերելը՝ վախենալով ահաբեկչություններից

17:07 • 27/07

Սոցփաթեթով հանգստի կազմակերպման ոլորտում խարդախությունների առթիվ քրգործ է հարուցվել. ՀՔԾ

17:05 • 27/07

Մեծ Բրիտանիայում «սուպերմրջյուններ» են հայտնվել, որոնք վնասում են այլ կենդանատեսակների

16:56 • 27/07

ԱՄՆ դեսպանությունը զինված խմբին կոչ է արել անհապաղ ազատ արձակել բժիշկներին

16:54 • 27/07

Հունգարիայի վարչապետը փախսատականներին «թույն» է անվանել, նշելով, որ նրանք իրենց պետք չեն

16:46 • 27/07

Մխիթարյան. Իբրահիմովիչը զարմանահրաշ ֆուտբոլիստ է

16:43 • 27/07

Ստեղծվել են «խելացի» շապիկներ, որոնք փոխում են գույնը օդի աղտոտվածության դեպքում (տեսանյութ)

16:40 • 27/07

Բոլոր տեսակի էլեկտրոնային ծխախոտները վնասակար են. գիտնականներ

16:40 • 27/07

ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում գտնվող Լևոն Բարսեղյանին

16:36 • 27/07

Արմեն Մուրադյանին ոստիկանները թույլ չեն տվել մտնել ՊՊԾ գնդի տարածք. ԱՆ

16:36 • 27/07

Նիկոլ Փաշինյանն առաջարկում է ԱԺ արտահերթ նիստ գումարել

16:23 • 27/07

Սփյուռքի փոխնախարարն ընդունել է ՀՄԸՄ խմբապետական 7-րդ համագումարի մասնակիցներին

16:19 • 27/07

Աստղային դուստրեր, որոնք շուտով հայտնի կդառնան (լուսանկարներ)

16:15 • 27/07

2016թ. լավագույն տիեզերական լուսանկարները` ըստ Guardian-ի (լուսանկարներ)

16:09 • 27/07

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է ԱՄՆ Հայոց Արևելյան թեմի ուխտավորների

16:04 • 27/07

ԵԱՀԿ-ն առաջընթացի է սպասում Ղարաբաղի հարցով Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հաջորդ հանդիպմանը

15:55 • 27/07

Աշխարհի ամենագունեղ վայրերը, որոնք գրավում են զբոսաշրջիկներին (լուսանկարներ)

15:45 • 27/07

Վիրավորներին բուժօգնությունից զրկելն  անմարդկային բնույթ է կրում. բժիշկ

15:39 • 27/07

Ինչո՞վ է զբաղվում Սանտա Կլաուսը ամանորյա տոներից հետո՝ ողջ տարվա ընթացքում (լուսանկարներ)

15:33 • 27/07

Թուրքիայի հեղաշրջման փորձին մասնակցել է բանակի 1,5 տոկոսը

15:29 • 27/07

Իսպանիայի համաձայնությամբ, թե առանց դրա` մենք կանկախանանք. Կատալոնիա

15:28 • 27/07

Մասկերանոն կերկարաձգի իր պայմանագրի ժամկետը Բարսելոնայի հետ

15:26 • 27/07

Փրկարարները մոսկվացիներին նախազգուշացրել են մոտեցող ամպրոպի մասին