«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

14:15 • 29/01

Nissan-ն ու Toyota-ն հետ են կանչում 820.000 ավտոմեքենա

14:14 • 29/01

Հալեպում նշել են Հայոց բանակի կազմավորման 23-րդ տարեդարձը

14:08 • 29/01

Նաոմի Քեմփբելը դարձել է Jean Paul Gaultier-ի ցուցադրության աստղը (լուսանկարներ)

14:07 • 29/01

ԵԽԽՎ-ում ռուսական պատվիրակությունը մոռացել է, որ զրկված է ձայնի իրավունքից (տեսանյութ)

14:06 • 29/01

Ստեփանակերտցի սամբիստն արծաթե մեդալ է նվաճել աշխարհի գավաթի հերթական փուլում

14:01 • 29/01

ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև սառը պատերազմը կարող է վերաճել «տաքի». Գորբաչով

13:56 • 29/01

Գիտնականը պատրաստ է ՀՀ նախագահի հետ պայմանագիր կնքել և աղետի գոտում 400-800 հազար աշխատատեղ ստեղծել

13:53 • 29/01

Մահացել է «Մացառուտներում երգողները» վեպի հեղինակը

13:47 • 29/01

Հայ-ռուսական հարաբերությունները չպետք է տուժեն Գյումրիի դեպքերի հետևանքով. Լևոն Մարտիրոսյան

13:42 • 29/01

«Հայոց ցեղասպանություն»-ը Yahoo-ում ամենաշատ փնտրված 10 հարցումներից մեկն է

13:41 • 29/01

Բրեդ Փիթը կարող է նկարահանվել Ջոլիի «Աֆրիկա» ֆիլմում

13:38 • 29/01

Նոր սարքը սմարթֆոնը վերածում է գերհզոր գիշերային տեսախցիկի (լուսանկարներ)

13:29 • 29/01

Ֆրանիսական «Ռիշել» ընկերությունը կընդլայնի ՀՀ–ում ջերմոցաշինության իր գործունեությունը

13:26 • 29/01

Հայաստանը պետք է օգտագործի իր մարդկային ռեսուրսները. լոլիկ աճեցնելով բան չի փոխվի. Լևոն Շիրինյան

13:21 • 29/01

Օբաման կողմ է Հունաստանի նոր կառավարության հետ համագործակցությանը

13:11 • 29/01

Հայաստանը լավ չի ընդունում Թուրքիայի առաջարկները. Չավուշօղլու

13:04 • 29/01

Մարտին Սկորսեզեի ֆիլմի նկարահանման հրապարակում շինարար է մահացել

13:01 • 29/01

Փերինչեքը ծուղակի մեջ ընկավ՝ կրկնելով Թալեաթի սկզբունքները. Շվեյցարիայի հայ համայնքի ներկայացուցիչ

12:58 • 29/01

Լուկաշենկոն անհնարին է համարում Բելառուսի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի կապերի խզումը

12:54 • 29/01

Բրիտանացի զինվորականները հայտնել են երկրի հարավում ՌԴ ռազմաօդային ուժերի ակտիվության մասին

12:53 • 29/01

Հայաստանը պետք է կարողանա օգտվել ճգնաժամից. Թաթուլ Մանասերյան

12:45 • 29/01

Նոր սարքն ունակ է 3D տպիչի օգնությամբ իրերը որոշակի հեռավորության վրա տեղափոխել (տեսանյութ)

12:38 • 29/01

Երևանում տեղակայված զորամասում զինծառայողին գտել են կախված վիճակում

12:35 • 29/01

ՀՀ Նախագահը ներկա է գտնվել Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի բացմանը (լուսանկարներ)

12:35 • 29/01

Կործանված AirAsia-ի օդանավի «սև արկղերը» բացահայտել են ավիաաղետի պատճառները

12:29 • 29/01

Ֆրանսիայում կենդանիներին այլևս չեն հավասարեցնի իրերի հետ

12:26 • 29/01

Հրայր Մկոյանն ապաքինվել է վնասվածքից

12:23 • 29/01

Ասիական տարածաշրջանը զարգացման ավելի լայն հնարավորություններ ունի, քան Եվրոպան. տնտեսագետ

12:21 • 29/01

Խոշորացում նշանակում է մրցակցության թուլացում. տնտեսագետը բանկերի խոշորացման մասին

12:19 • 29/01

ԿԲ-ի կողմից բանկերի նվազագույն կապիտալի բարձրացումը արագացնում է բնական գործընթացը

12:12 • 29/01

Ակցիայի մասնակիցները խաղաղ երթով շարժվեցին նախագահական նստավայր (ուղիղ)

12:08 • 29/01

Մինչև ատամները զինված երեխաներ. «Բոկո Հարամը» ցուցադրել է իրենց շարքերը համալրած տղաներին (լուսանկարներ)

12:06 • 29/01

Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում մենք պետք է զինվենք համբերությամբ. Իվանիշվիլի

12:03 • 29/01

Դիվերսիոն փորձ Տավուշի մարզում, հակառակորդը կրակել է քաղաքացիական մեքենայի ուղղությամբ

12:01 • 29/01

Ապրիլի 24-ին Հայաստան եկող «Դուրդե» կազմակերպության մեջ ընդգրկված են Ցեղասպանությունն ընդունող թուրք գործիչներ

12:01 • 29/01

2,94 մլրդ դոլար. Facebook-ն անցած տարի կրկնապատկել է իր շահույթը

11:54 • 29/01

Փոքրի բիզնեսի միջոցով մեծի շրջանառությունը ցույց տալը ճիշտ չէ. Վիլեն Խաչատրյան

11:51 • 29/01

Սիրիայում հայ զինծառայող է զոհվել

11:49 • 29/01

Ռուսական քաղաքը ջրի խողովակների պայթյունից հետո վերածվել է «սառցե թագավորության» (լուսանկարներ)

11:44 • 29/01

Օգտատերերի մոտ 86%-ը Facebook է մտնում բջջային սարքերով

11:40 • 29/01

«Լևիաթան» ֆիլմը համացանցում դիտել է մոտ 4 մլն մարդ

11:31 • 29/01

Հայաստանի հոկեյի հավաքականի նպատակն է աշխարհի առաջնությունում հայտնվել

11:24 • 29/01

Փորձարկվել է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի վրացական հատվածը

11:22 • 29/01

Հարկադիր կատարողը չարաշահել է պաշտոնեական լիազորությունները. ՀՔԾ

11:16 • 29/01

Քննարկվել է Ցեղասպանության տարելիցի միջոցառումներին երիտասարդների մասնակցության հարցը

11:14 • 29/01

Աշխարհը չպետք է տարբերություն դնի Հայոց ցեղասպանության և Հոլոքոստի միջև. Ջ. Ռոբերտսոն

11:07 • 29/01

Ֆրանսուա Օլանդն ապրիլի 24-ին կժամանի Երևան (լուսանկարներ)

11:01 • 29/01

Իվանիշվիլին սերիալ է նկարահանում Սաակաշվիլիի կառավարման տարիների մասին

10:48 • 29/01

Elie Saab-ը Փարիզում ներկայացրել է նոր կուտյուրային հավաքածուն (լուսանկարներ)

10:44 • 29/01

30 տարի անց ԵՄ ոչ մի երկիր չի լինի G7-ի կազմում. Եվրահանձնաժողովի նախագահի կանխատեսումը

10:41 • 29/01

Հայտնի է եզրափակչում Շարապովայի մրցակիցը. Australian Open

10:36 • 29/01

ՆԱՏՕ-ում պետք է նոր զենք ստեղծեն՝ ՌԴ-ի և Չինաստանի աճող հնարավորություններին ի պատասխան. Պենտագոն

10:27 • 29/01

7 երկիր ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում զրկվել է ձայնի իրավունքից՝ պարտքերի պատճառով

10:23 • 29/01

Ադրբեջանական զինուժը հայ դիրքապահների ուղղությամբ մեկ օրում արձակել է շուրջ 4600 կրակոց

10:18 • 29/01

Բրիտանիայի ՆԳ նախարարը կոչ է արել արտակարգ իրավիճակների մասին հայտնել համացանցի միջոցով

10:18 • 29/01

Կալիֆոռնիայում էլեկտրոնային սիգարետներն առողջության համար վնասակար են ճանաչել

10:14 • 29/01

Samsung-ի շահույթը նվազել է 26,8%-ով

10:12 • 29/01

Նիսում ոստիկանությունը հարցաքննել է 8-ամյա երեխայի՝ ահաբեկչության հետ կապ ունենալու կասկածանքով

10:11 • 29/01

Արհեստական ինտելեկտը սպառնալիք է մարդկության համար. Բիլ Գեյթս

10:08 • 29/01

Հյուսիսային Կորեան 2009-ին 10 մլրդ դոլար է պահանջել Սեուլի հետ բանակցություններ սկսելու համար

09:58 • 29/01

Պապարացիները լուսանկարել են Սքարլեթ Յոհանսոնին նորածին դստեր հետ (լուսանկարներ)

09:45 • 29/01

Ռոնալդուի բացակայությունը ինձ հնարավորություն կտա ավելի շատ գոլ խփել. Բեյլ

09:43 • 29/01

Ճանաչե՞լ է Իսրայելի նախագահը Հայոց ցեղասպանությունը ՄԱԿ-ում. Asbarez

09:26 • 29/01

«Ժողովուրդ». Գևորգ Կոստանյանի հայրը՝ Օդեսայում Հայաստանի հյուպատո՞ս

09:22 • 29/01

Աբովյան և Չարենցավան քաղաքներում ձյուն է տեղում

09:22 • 29/01

«Հրապարակ». ՀՀ քաղաքապետերի աշխատավարձերը

09:13 • 29/01

Վրաստանի քաղաքացուն Մինսկում ազատազրկման են դատապարտել՝ ինքնաթիռ առևանգելու փորձի համար

09:06 • 29/01

«Առավոտ». Պատերազմի վետերանների՝ քաղաքականությանը մասնակից լինելու բանաձևի բացակայությունը

09:03 • 29/01

Մեր բանակը միայն զինվորները, զենքերը չեն, այլ նաև՝ հայ մշակույթը, հայի ինքնության գիտակցումը. Ազատ Արշակյան

08:59 • 29/01

ԵԽԽՎ-ում Ռուսաստանին զրկել են ձայնի իրավունքից. ՌԴ-ն մինչև տարեվերջ լքել է Վեհաժողովը

08:52 • 29/01

«Ժամանակ». Աբխազիայում ռուս զինվորականների՝ հայերի վրա հարձակման մասին լուրը հերքվե՞լ է

08:42 • 29/01

Իտալիայում ընտրությունների օրը հայտնի չեն նախագահի թեկնածուները

08:20 • 29/01

«168 ժամ». Ասոցացման համաձայնագիրը, որը բանակցվել է 2013 թվականին, այլևս սեղանին չէ

08:15 • 29/01

Ձյունե քանդակների արվեստը` ստեղծագործ մարդկանց աչքերով (լուսանկարներ)

08:01 • 29/01

«Ժողովուրդ». Օրական շուրջ 1 միլիոն դրամի եկամուտ միայն զուգարանների շահագործումից

07:41 • 29/01

«Ժողովուրդ». Եթե ՌԴ ռազմաբազան դուրս գա Հայաստանից, ՆԱՏՕ-ն կպաշտպանի՞ ՀՀ անվտանգությունը

07:28 • 29/01

«Հրապարակ». Կեղծ հայրենասիրություն

07:16 • 29/01

«Հրապարակ». Ռուսական բանկերի սվիֆթ կոդերի անջատման ազդեցությունը ՀՀ տնտեսության վրա

07:00 • 29/01

«Հայկական ժամանակ». Հայաստանի գլխին երաշտի վտանգ է կախվել

00:00 • 29/01

ՊՍԺ–ն կարող է վարձակալել Ադեբայորին

23:57 • 28/01

Մոնղոլիայում լոտոսի դիրքով նստած վանականի մումիա է հայտնաբերվել. լուսանկար

23:46 • 28/01

Կանադան անհետացել է, Ռուսաստանը «փոքրացել». աշխարհի քարտեզը վերաձևվել է՝ ըստ երկրների բնակչության

23:40 • 28/01

Սպարտակի պաշտպանը վարձավճարով հանդես կգա Միլանում

23:35 • 28/01

Իսպանիայում ազատազրկել են 10 մանկապիղծ հոգևորականի

23:24 • 28/01

Չինաստանում ծխելու դեմ պայքարում են ծխելուց սևացած թոքերը եթերում ցուցադրելով. լուսանկար

23:23 • 28/01

Եթե ամեն ինչ հաջող ընթանա, Բորուսիան նույնիսկ կհայտնվի Չեմպիոնների լիգայում. Գյունտեր Նետցեր

23:13 • 28/01

Սեզար - 2015. հայտնի են դարձել Ֆրանսիայի ազգային կինոպարգևի հավակնորդները

23:02 • 28/01

Հայտնվել է տեսանյութ, որում «Իսլամական պետությունը» խոստանում է ազատ արձակել արտասահմանցի գերիներին

23:00 • 28/01

Նույնիսկ հայրս է ասում, որ չափազանց ուժեղ կազմ ունենք հետնապահ լինելու համար. Շահին

22:51 • 28/01

Կառավարությունը դիաբետոն կգնի անմիջապես դեղարտադրողից

22:40 • 28/01

Գվարդիոլայի տրամաչափի մասնագետը կաշխատի այնտեղ, որտեղ ցանկանա. Բեկենբաուեր

22:31 • 28/01

ՄԻԵԴ-ը մեծագույն սխալ է կատարել` Հայոց ցեղասպանության իրողությունը կասկածի տակ դնելով. Ամալ Քլունի

22:29 • 28/01

Այն շրջադարձը, որ եղել է 90-ականներին, այսուհետ ընկալելու ենք որպես պատգամ. Գեղամ Հարությունյան

22:25 • 28/01

Մոուրինյոն տուգանվել է 25 հազար եվրոյով

22:18 • 28/01

ՌԴ-ի նկատմամբ ԵՄ պատժամիջոցները կարող են ազդել կապիտալի շուկայի և նավթաարդյունահանման տեխնոլոգիաների վրա

22:07 • 28/01

Իսպանիայում հաշիշով բեռնված ուղղաթիռ է կործանվել

22:00 • 28/01

Հնարավոր է շուտով Պոգբան դառնա աշխարհի 5 ամենաուժեղ ֆուտբոլիստներից մեկը. Գրիզման

21:56 • 28/01

Համաշխարհային բրենդների նոր հավաքածուները Փարիզի Բարձր նորաձևության շաբաթում` լուսանկարներով

21:45 • 28/01

Զինված ուժերում բժշկությունը բավականին բարձր մակարդակի է. ռազմական բժիշ Արամ Ասատուրյան

21:40 • 28/01

Ռոնալդուն որակազրկվել է երկու խաղով