«Տյառնընդառաջի» ծագումնաբանությունը` ըստ ազգագրագետների և քահանայի

13:10 • 11.02.12



«Տյառնընդառաջի» կամ «տրնդեզի» տոնի նախաշեմին քահանան և ազգագրագետները այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրեցին տոնի քրիստոնեկան և հեթանոսական կողմերն առանձին-առանձին:

Տեր Նիկողոս քահանա Հովհաննիսյանը ներկայացնելով տոնի եկեղեցական նշանակությունը՝ նշեց, որ «Տյառնընդառաջը» քառասնօրյա Հիսուս Քրիստոսի տաճար ընծայելու օրն է, որը Հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է անխախտ՝ փետրվարի 13-14-ը:

«Երբ լրանում է Հիսուսի քառասուն օրականը, Հովսեփն ու Մարիամը նրան տանում են Աստծո տաճար: Փոքրիկ Հիսուսին տեսնելով՝ նրան ընդառաջ է գալիս Սիմոն անունով մի ծերունի: Այստեղից էլ առաջացել է «տյառընդառաջը», որը նշանակում է տիրոջն ընդառաջ գնալ»,- ասաց նա:

Քահանան նաև նշեց, որ փետրվարի 14-ը նորապսակների օրհնության օրն է: Նա հիշեցրեց, որ Տյառնընդառաջը, որը տոնում է եկեղեցին, կապված չէ որևէ հեթանոսական տոնի հետ: Ըստ նրա՝ ուղղակի եղեկեցին լինելով ազգային՝ վերցրել է նաև ազգային սովորությունները, այդ թվում և բակերում խարույկ վառելը, որը Քրիստոսի լույսով մաքրարգործվելու խորհուրդն է:

Հոգևորականի խոսքով, ըստ եկեղեցական արարողակարգի, հունվարի 13-ին քահանան կատարում է անդաստանի արարողություն, օրհնվում է երկրի չորս կողմերը, որպեսզի տարին արագասաբեր լինի, ապա տեղի է ունենում նախատոնի ժամերգություն, որից հետո բակերում կրակ է վառվում, իսկ կրակը մոմերով տուն տանելով՝ հավատացյալները Քրիստոսի լույն են տանում իրենց օջախները:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության քարտուղար Վահե Անթանեսյանն այս ամենին զուգահեռ հավելեց, որ մեր բոլոր տոներն ունեն ավելի խոր ամրատներ, քան քրիստոնեությունն է: Ըստ ազգագրագետի՝ «Տյառնընդառաջի» տոնը մեզանում նշվել է դեռևս բնապաշտական ժամանակաշրջանից և կապված է եղել Տիրի և Վահագնի պաշտանմունքի հետ: Իսկ տոնի բաղադրիչ մասն է եղել խարույկը, որին հեթանոս հայերը վերագրել են մաքրագործող հատկություն:

«Խարույկի վրայով թռչում էին չբեր կանայք, որպեսզի երեխա ունենան, Վահագնի նման արու զավակ, թռչում էին նաև երեխաները, որ առողջ լինեն, տղաները, որ ուժեղ լինեն, բոլոր հիվանդները նույնպես ակնկալում էին, որ կրակը կբուժի իրենց»,- ասաց նա:

Ազգագրագետը նշեց, որ խարույկը վառել են միմիայն ցորենի հասկերով, իսկ վերջում մոխիրը շախ տվել այգիներում, տներում, գոմերում, որպեսզի տարին բերքառատ ու արգասաբեր լինի:

Վահե Անթանեսյանը նաև նշեց, որ եթե «Ծաղկազարդը» համարվում է աղջիկների տոն, ապա «Տյառնընդառաջը» փեսաների համար է:

«Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեդրակ Մամուլյանն էլ այսօր խոսեց տոնին պարտադիր մատուցվող ազգային կերակրատեսակների մասին, որոնոք, ըստ նրա, պատրաստված էին հացազգիների հումքի վրա:

«Ազգային բոլոր տոները իրենց ծիսակարգի հետ միասին ունեցել են նաև ընդգծված սննդի համակարգ՝ ծիսական իմաստավորված կերակրատեսակներով»,- ասաց նա և նշեց, որ այդ օրը պարտադիր պատրաստվում էին փոխինձից պատրաստած գնդիկներ, ապա նաև փուռնիկներ, որը նրա խոսքերով՝ հացատեսակների մի շարք է:

«Փուռիկները պատրաստում են ուղղակի հացի խմորի մեջ լցոնելով չրեր, ուտելի խոտաբույսեր: Ընդհանուր առմամբ՝ ձմռան համար պաշարաված յուրաքանչյուր մթերք լցոնվում էր»,- ասաց նա և ավելացրեց, որ սեղանին է դրվում նաև հալվան՝ պատրաստված մեղրից ու յուղից, նաև աղանձը՝ բոված ցորենի ու կանեփի հատիկներով: Սեդրակ Մամուլյանը նաև նշեց, որ ազգային համարյա բոլոր տոներին սեղանին է դրվում հարիսա:

Սեդրակ Մամուլյանը ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով մեծանում է հետաքրքրությունը թե ազգային կերակրատեսակների, և թե ընդհանրապես սովորույթների նկատմամբ: Այդ իսկ պատճառով հերթական «Տառնընդառաջի» տոնը «Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման» ՀԿ-ն փետրվարի 13-ին Արագածոտնի մարզում կանցկացնի տոնական արարողություն: Խոհարար ազգագարագետը համոզված է, որ նման ձևով ավելի հեշտ կլինի վերականգնել տոներն ու ծեսերը:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

01:25 • 27/03

Եմեն կուղարկվի արաբական կոալիցիայի 5000 զինվորական

01:20 • 27/03

Մեսսին, Նեյմարը և Սուարեսը Beko-ի նոր գովազդում (տեսանյութ)

01:10 • 27/03

ԱՄՆ-ն 3 մլն դոլար պարգևավճար է սահմանել ՌԴ երկու կիբերհանցագործի մասին տեղեկության դիմաց

01:00 • 27/03

Ալբանիայի հետ խաղը եզրափակիչ է և այն պետք է հաղթել. Արմեն Պետիկյան

00:52 • 27/03

Բորիս Բերեզովսկու անվտանգության նախկին պետը պատմել է ՌԴ-ում պետական հեղաշրջման փորձի մասին

00:41 • 27/03

Առաջին անգամ գալակտիկաների միավորում է նկատվել` սև խոռոչների պատճառով

00:30 • 27/03

Մերձավոր Արևելքում շաքարախտի ավելի լայն տարածում է սպասվում

00:30 • 27/03

Մոուրինյոն և Սիմեոնեն նույն կերպ են տեսնում ֆուտբոլը. Կոստա

00:19 • 27/03

Արաբական երկրները դաշնային ԶՈւ ձևավորելու մասին բանաձև են համաձայնեցրել

00:08 • 27/03

Lufthansa-ն անվտանգության բարձրացման նպատակով կվերանայի օդաչուների ընտրության չափանիշները

00:00 • 27/03

Վոլֆսբուրգը 15 մլն ֆունտ կառաջարկի Սալահի համար

23:57 • 26/03

Իսրայելի նախագահը մայիսի 9-ին Մոսկվա չի ժամանի

23:46 • 26/03

Յոհանեսբուրգում երեխան ծնվել է` ճակատին «12» նշանով

23:35 • 26/03

Եմենից հեռացած նախագահը ժամանել է Սաուդյան Արաբիա

23:30 • 26/03

Ինտերը պատրաստ է բրազիլացի կիսապաշտպանի համար 15–18 միլիոն եվրո վճարել

23:24 • 26/03

Մեծ Բրիտանիայում հողին են հանձնել Ռիչարդ 3-րդի աճյունը

23:13 • 26/03

Եվրոպայում առաջին անգամ մահացած սիրտ են փոխպատվաստել

23:02 • 26/03

Հանրապետության տարածքում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ

23:00 • 26/03

Պելեն կարծում է, որ Նեյմարը չի դառնա ֆուտբոլի նոր արքա

22:51 • 26/03

ՄԱԿ-ի 43 երկիր Ռուսաստանին կոչ է արել ճնշում գործադրել անջատողականների վրա

22:40 • 26/03

Հռոմի պապն ու Օբաման կհանդիպեն Վաշինգտոնում

22:30 • 26/03

Պեպեն Կլասիկոյի ժամանակ ինձ հարցնում էր որդուս մասին. Պիկե

22:29 • 26/03

12-ամյա պարտադիր կրթության նպատակը լավն է, տեսնենք՝ ինչպես կիրականացվի. Ա. Բախշյան

22:18 • 26/03

Իտալիայի Տոսկանա նահանգը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

22:07 • 26/03

Թե ինչպես է դատարկ ստամոքսին սուրճ խմելն ազդում օրգանիզմի վրա

22:00 • 26/03

Պիրլոյին փոխարինելը դժվար է. Մարկո Վերատի

21:56 • 26/03

Ադբեջանի ռազմաքաղաքական կլանի հայտարարությունները պետք է մտահոգեն ՄԽ-ին ու միջազգային վեհաժողովներին. Ն. Զոհրաբյան

21:52 • 26/03

Ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականը մեդալների հաշվարկով Եվրոպայում 3-րդ է

21:45 • 26/03

Կյանքը չազանց կարճ է՝ ափսոսանքով արթնանալու համար. մտքեր, որ կօգնեն հաղթահարել վատ տրամադրությունը

21:34 • 26/03

ԱՄՆ-ն և Իրանը Ժնևում սկսել են բանակցությունների նոր փուլը

21:30 • 26/03

Բեյլը մտադիր չէ հեռանալ Ռեալից

21:23 • 26/03

Իսպանիայի Պինտո քաղաքը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

21:12 • 26/03

Մորուքավոր ամերիկուհին մտադիր է «սափրվել»` հանուն սիրո. լուսանկարներ

21:01 • 26/03

Գերմանական օդանավի կործանումից հետո Norwegian ավիաընկերությունը օդաչուներին արգելել է մենակ մնալ խցում

21:00 • 26/03

Լեմանը խորհուրդ է տվել Վայդենֆելերին հեռանալ Բորուսիայից

20:50 • 26/03

Բուքմեյքերները կանխատեսումներ են անում արքայազն Ուիլյամի ապագա երեխայի սեռի և անվան շուրջ

20:39 • 26/03

Հայաստանում խտրականությունը լրջագույն հիմնախնդիր է. քննարկում

20:30 • 26/03

Ագուերոն ամենադժվար մրցակիցն է ցանկացած պաշտպանության համար. Ջո Հարթ

20:28 • 26/03

Թուրք ղեկավարները մեկնում են Վաշինգտոն` խոչընդոտելու Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի քվեարկությանը

20:17 • 26/03

Բակո Սահակյանը հետմահու պարգևատրել է զինծառայող Սամվել Հակոբյանին

20:06 • 26/03

Չինաստանի դերն աշխարհում մեծանում է, և հայ-չինական հարաբերությունները պետք է առանցքային լինեն. տնտեսագետ

20:00 • 26/03

Բենզեման Բրազիլիայի հավաքականից առանձնացրել է երեք ֆուտբոլիստի

19:54 • 26/03

Facebook-ից հեռացվել է Airbus 320-ը կործանած օդաչուի էջը, նրա դեմ քրգործ է հարուցվել

19:44 • 26/03

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումներ են անցկացվելու Երևանի բոլոր հիմնական դպրոցներում

19:31 • 26/03

Ավարտվել է 7 հոգու մահվան ելքով ավտովթարի դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունը. գործն ուղարկվել է դատարան

19:22 • 26/03

Գերմանացի դիզայներն առաջարկել է շարժական պատշգամբներ, որոնք կօգնեն կտրվել կենցաղից. լուսանկարներ

19:11 • 26/03

Ամերիկացին ինքնատիպ սթրիթ-արտ է ստեղծում` անձևային եղանակին անցորդների տրամադրությունը բարձրացնելու համար (տեսանյութ)

19:00 • 26/03

Մանրաթելով հարուստ նախաճաշը նվազեցնում է վաղաժամ մահվան վտանգը

18:51 • 26/03

ՌԴ-ն ԵՏՄ անդամակցության շրջանակներում ՀՀ-ին անհատույց $ 47 մլն օժանդակություն կտրամադրի

18:48 • 26/03

Տեղի է ունեցել վարչապետների ակումբի անդրանիկ նիստը

18:41 • 26/03

Հրապարակվել են Ջոն Լենոնի և Յոկո Օնոյի վերջին համատեղ լուսանկարները` ողբերգական սպանությունից առաջ (լուսանկարներ)

18:26 • 26/03

7 անկրկնելի գեղեցիկ կենդանիներ, որոնք բնակվում են Հոկայդո կղզում (լուսանկարներ)

18:11 • 26/03

Միջավայր չկա, 9-րդ դասարանցիների 60%-ը ավարտում են ու կանգնում բակում. Գ. Սահակյանը կողմ է 12-ամյա պարտադիր կրթությանը

18:05 • 26/03

ԼՂՀ վարչապետն ու Արմեն Աշոտյանը քննարկել են կրթական համագործակցությանը վերաբերող հարցեր

17:57 • 26/03

2018-ին տեղի կունենա ամառային սպորտաձևերի Եվրոպայի առաջին միասնական մրցաշարը

17:56 • 26/03

Ստեղծվել է զարթուցիչ, որ նաև սուրճ է պատրաստում (լուսանկարներ)

17:51 • 26/03

Աղջիկ երեխա է, ուզում է 18 տարի սովորի ու ամուսնանա. Հ. Բիշարյանը՝ 12-ամյա կրթությունը պարտադիր դարձնելու մասին

17:45 • 26/03

Մաքուր կքայլեմ տվածդ Ճանապարհով. Սոս Ջանիբեկյանը` Կարեն Ջանիբեկյանին

17:36 • 26/03

Գյուղնախարարը գյուղատնտեսության աջակցության կենտրոնների ղեկավարների հետ քննարկել է ընթացիկ աշխատանքները

17:28 • 26/03

ԶԼՄ-ներին կաշառելը վտանգավոր միտում է. Վիլի Վայներ

17:27 • 26/03

«Հրազդան» ՔԿՀ-ի աշխատակիցները դատապարտյալի հանձնուքում պոլիէթիլենային երեք փաթեթ են առգրավել

17:26 • 26/03

19-ամյա քաղաքացին ուզում է աշխատել ու թքած ունի 12-ամյա պարտադիր կրթության վրա. Ա. Մանուկյան

17:25 • 26/03

Խ. Հովհաննիսյանի տարեդարձին Երեւան կժամանեն հայ երկրպագուների սիրելիները. Առուստամյան

17:23 • 26/03

Ճարտարապետ Թոմաս Շալերի ջրաներկով արված գեղեցիկ աշխատանքները (լուսանկարներ)

17:21 • 26/03

Հովիկ Աբրահամյանն այցելել է Կոտայքի մարզի Նոր գյուղ համայնքում գտնվող «Տոնուս-Լես» ընկերության լաբորատորիա

17:18 • 26/03

Իսրայելն Իրանի հետքն է տեսնում Եմենում ռազմական գործողության մեջ

17:12 • 26/03

Փհուկետի լողափերից փրկարարները կարող են անհետանալ

17:03 • 26/03

ԱԺ նախագահն ընդունել է Ղազախստանի դեսպանին՝ դիվանագիտական առաքելությունն ավարտելու կապակցությամբ

17:01 • 26/03

12 վայր, որտեղ բնությունը չի ափսոսացել վառ գույները (լուսանկարներ)

16:55 • 26/03

Տեղի կունենա «Տղաս, ո՞ւր է Եփրատը» ֆիլմի պրեմիերան

16:50 • 26/03

Բրիտանական դատարանը թույլ է տվել արքայազն Չարլզի նամակների սկանդալային հրապարակումը

16:45 • 26/03

ԿԳ նախարարությունն առաջարկում է պարտադիր համարել ոչ թե 9-ամյա, այլ 12-ամյա կրթությունը

16:44 • 26/03

Ռուսաստանի հայերի միությունը սկսել է գրանցել Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հանրահավաքի մասնակիցներին

16:40 • 26/03

Ռուսաստանին չի հաջողվել ու չի հաջողվի վախեցնել. Պուտին

16:37 • 26/03

Առաջիկա մեկ ամսվա ընթացքում կներկայացվի Հայաստանի բրենդինգը

16:36 • 26/03

Փաստերը շատ են, տեսնել է պետք. «Ակօս»-ի պատասխանն Էրդողանին

16:32 • 26/03

Զամբիական թիմի ֆուտբոլիստները գոլ խփեցին, մինչ մրցակիցը տոնում էր սեփական գոլը (տեսանյութ)

16:30 • 26/03

Ձեր չափը իմացե՛ք, այլապես իմ պահվածքը կլինի ադեկվատ. Ա. Շաբոյանը՝ ընդդիմախոսներին

16:25 • 26/03

Կամերային երաժշտության տանը տեղի կունենա համերգ՝ նվիրված Դիրիժոր Զավեն Վարդանյանի 70-ամյակին

16:24 • 26/03

Airbus A320-ի օդաչուն միտումնավոր ցանկացել է կործանել ինքնաթիռը. Մարսելի դատախազ (լուսանկար)

16:23 • 26/03

Ժամանակն է, որ միջազգային հանրությունը Ադրբեջանին դիտարկի տեռորիստական պետություն. Ա. Զաքարյան

16:11 • 26/03

Նեպալցին անվճար վիրահատությամբ վերականգնել է ավելի քան 100 000 չքավոր մարդկանց տեսողությունը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:06 • 26/03

Գերմանիան հաստատել է, որ Ալպերում Airbus-ի կործանման ժամանակ խցիկում մեկ օդաչու է եղել

16:01 • 26/03

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի հայտարարություններով պետք է զբաղվեն միջազգային դատարանները և բուժհիմնարկները. Դ. Բաբայան

15:52 • 26/03

Ամփոփվել են Վահան Տերյանի 130-ամյակին նվիրված աշակերտական մրցույթները

15:49 • 26/03

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Չինաստանի պետական խորհրդի նախագահ Լի Քեցյանի հետ

15:47 • 26/03

Սպանության փորձի մեղադրանքով հետախուզվողը Գյումրիում ներկայացել է ոստիկանություն

15:47 • 26/03

Տոլյատիում գերեզմանատան մոտ հարձակվել են ՀՀ քաղաքացու վրա

15:44 • 26/03

Ալաբայի գործակալը բանակցել է Ռեալի հետ

15:41 • 26/03

Ինչ է լինում, երբ սառույցի վրա լավա է լցվում (տեսանյութ)

15:38 • 26/03

Հայտնաբերվել է առևտրի կենտրոնի խանութներից շրջազգեստներ գողացած կինը

15:37 • 26/03

Քաղավիացիայի համակարգում ուսումնական վարժանք է անցկացվել

15:33 • 26/03

Սաուդյան Արաբիան փակել է Եմենի հետ սահմանին օդանավակայանները

15:24 • 26/03

Տեր-Պետրոսյանի մոտեցումները Ցեղասպանության հարցում փաստում են, որ նա գործում է հայ ժողովրդի իղձերին հակառակ. Ա. Ռուստամյան

15:23 • 26/03

Առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելու մեջ մեղադրվողը կալանավորվել է. ՀՔԾ

15:18 • 26/03

Պեսկովն ասել է, թե ինչպես է Պուտինը նշելու նախագահի պաշտոնում առաջին անգամ ընտրվելու 15-ամյակը

15:10 • 26/03

Եմենի նախագահը փորձում է լքել երկիրը, նրան թույլ չեն տվել մտնել Օման. ԶԼՄ-ներ

15:04 • 26/03

ԲՀԿ-ն որևէ հարցում կաշկանդված չէ և ոչ էլ հնազանդ, ու դեռ կտեսնեք մեր ձեռնարկած քայլերը. Վահան Բաբայան

14:55 • 26/03

Սեմ Թեյլոր Ջոնսոնը պաշտոնապես հրաժարվել է նկարահանել «Մոխրագույնի 50 երանգները» ֆիլմի շարունակությունը

14:52 • 26/03

McDonald's-ը հագուստի իր առաջին հավաքածուն է թողարկել (լուսանկարներ)