ԱՄՆ Մասաչուսեթսի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի գիտնականների եզրակացությունը, կապված Բաքվի հարակից տարածքների երկրաբանական փոփոխությունների հետ (ըստ այդմ՝ Ադրբեջանի տարածքը երկրաշարժերի գոտի է, իսկ երկրաշարժի ռիսկը Բաքվում անհամեմատ մեծ է, քան այլուր- Tert.am), կրկնում է հայաստանյան գիտնական, ֆիզիկոս-գեոֆիզիկոս Մանե Հակոբյանի կանխատեսումները, սակայն դրա չնչին մասն է կազմում:

Tert.am-ի հետ զրույցում հայտարարեց երկրաֆիզիկոս, «Էկո դաշինք»-ի անդամ, «ԺՏԵՄ» միության նախագահ Մանե Հակոբյանը, ով, հիշեցնենք, Tert.am-ին տված նախորդ հարցազրույցներում պնդել էր Ադրբեջանի տարածքում 2011թ. մարտի սկզբին առաջացած հսկա տեխնածին տեկտոնիկ խզվածքի մասին, որը սկիզբ էր առել Սայլանի շրջանից և տեղաշարժվել երկու ուղղություններով` դեպի հարավ- արևելք` Լենքորանի շրջան ու Կասպից ծով և, դեպի հյուսիս-արևելք` Խաչմազի շրջան ու Կասպից ծով:

Այս տեխնածին տեկտոնիկ խզվածքի առաջացման պատճառը Ադրբեջանի տարածքի և Կասպից ծովի ընդերքից երկարաժամկետ և ինտենսիվ նավթարդյունահանումն ու գազարդյունահանումն է (150 տարի), որի արդյունքում Ադրբեջանի Մերձկասպյան ողջ տարածաշրջանը տեղաշարժվել է դեպի Կասպից ծով: Ընդ որում, այդ տեխնածին տեկտոնիկ խզվածքի ճաքը երկրի մակերևույթին 5-10սմ է, իսկ մի քանի մետր խորության վրա՝ 4մ:

Ավելին, ըստ գիտնականի, 2012թ. մայիսի 7-ին Ադրբեջանի Զակատալի քաղաքի մոտակայքում բազմաթիվ երկրաշարժերի, այդ թվում 7 բալ ուժգնության երկու տեխնածին երկրաշարժերի գեներացման արդյունքում, Զակատալիից սկսած առաջացավ ևս մի նոր տեխնածին տեկտոնիկ խզվածք, որը տեղաշարժվում է հարավ-արևելք ուղղությամբ, դեպի Շեքի-Գախ-Բաքու: Այս տեխնածին երկրաշարժերի արդյունքում մեծ թվով շենք-շինություններ փլուզվեցին և 7000-ից ավելի ընտանիքներ մնացին անօթևան:

Գիտնականը հավելեց, որ հիմա Ադրբեջանի սեյսմոլոգները Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի սեյսմիկ կենտրոնի ղեկավար Ղուրբան Եթիրմիշլու գլխավորությամբ, ով սկզբում հայտարարում էր, որ Մանե Հակոբյանը ճիշտ չէ, սկսել են ասել, որ իրենց երկրի տարածքում, իրոք, ոչ բարենպաստ սեյսմիկ վիճակի պատճառը ոչ թե տեխնածին է, այլ բնական: Այն է՝ Արաբական սալի տեղաշարժը է դեպի հյուսիս: Սակայն Մանե Հակոբյանը պնդում է, որ Արաբական սալի տեղաշարժը Ադրբեջանի տարածքում ծանր գեոդինամիկ-սեյսմիկ իրավիճակի բնական բաղադրիչն է միայն, որին գումարվում է հիմնական դերակատարում ունեցող տեխնածին բաղադրիչը:

Ըստ գիտնականի՝ այս պրոցեսները շարունակական են և ծանր հետևանքների են հանգեցնելու ոչ միայն Ադրբեջանի տարածքում, այլ նաև մեր ողջ տարածաշրջանում, եթե համապատասխան միջոցներ չձեռնարկվեն:

Մանե Հակոբյանի տեղեկացմամբ՝ անցած ամսի 21-ին Ադրբեջանի ԳԱԱ երկրաբանության ինստիտուտի գեոդինամիկայի և սեյսմոլոգիայի բաժնի վարիչ Ֆահրադին Գադիրովն իր հարցազրույցներից մեկում հայտարարել էր, որ Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղը գտնվում է վտանգավոր սեյսմիկ գոտում:

Ի դեպ այսօր` հունիսի 16-ին, Վրաստանի Ջավախքի շրջանում գրանցվել է 3,9 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ, որի էպիկենտրոնի խորությունը նշվում է 1-2 կմ, ինչը Մանե Հակոբյանը համարում է Զակատալիի տեխնածին երկրաշարժի հետևանք:
 

«Տարօրինակ է, որ Հայաստանի Արտակարգ իրավիճակների նախարարության սեյսմիկ պաշտպանության ծառայության տեղեկատվության մեջ բացակայում է սա, բայց այն կա բոլոր միջազգային սեյսմիկ ցանցերի տեղեկատվության մեջ»,-ասաց Մանե Հակոբյանը:

Ինչպես հաղորդել էր BBC-ն՝ Ադրբեջանի իշխանություններին առաջարկվել է Բաքվում և մերձակայքում ավելացնել GPS կարգի դիտարկման սարքերը, և նշվել.«Երկրաշարժի ուժգնությունն ու ժամկետը կանխատեսելը չափազանց դժվար է, բայց դիտարկումներ անցկացնելը պարտադիր է»: Այս կանխարգելիչ քայլերն, ըստ Մանե Հակոբյանի, որևէ դրական արդյունք չեն տա:

Ի դեպ, Մանե Հակոբյանը հայ-ադրբեջանական սահմանին և ԼՂՀ շփման գծում ադրբեջանական կողմի իրականացրած դիվերսիոն գործողությունները կապում է նաև Ադրբեջանում ստեղծված սեյսմիկ ահավոր վիճակի հետ:
«Հատկապես Զակատալիի երկրաշարժից հետո, երբ հայտնվեցին բազմաթիվ անօթևան ընտանիքներ, որոնք բողոքի ձայն էին փորձում բարձրացնել, Զակատալիում, Շեքիում առաջացել էր իրարանցում»,- ասաց Մանե Հակոբյանը:

Վերջինս ամփոփեց՝ Ադրբեջանում, հասկանալով, որ հայտնվել են ծուղակում, նման սահմանային միջադեպեր են հրահրում. «Հայաստանի վրա փոքրիկ հարձակումներ են կազմակերպում, մեծ աղմուկներ են բարձրացնում», այդ կերպ փորձելով կոծկել սեփական ներքին և արտաքին պրոբլեմները՝ կապված նավթարդյունահանման և գազարդյունահանման հետ»:

Հիշեցնենք, որ վերջերս «Նաբուկոյին» մասնակցելուց հրաժարվեցին աշխարհի խոշորագույն նավթարդյունահանող ընկերություններից մեկը՝ BP-ն և եվրոպական մի քանի երկրներ ու կազմակերպություններ: Գիտնականը վստահ է, որ սա պայմանավորված է Ադրբեջանի սեյսմիկ վիճակով: