Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

16:27 • 25/07

Սևանում դուստրը փորձել է խեղդամահ անել մորը

16:16 • 25/07

Առաջնագծի ողջ երկայնքով անօդաչու թռչող սարքեր ոչ միայն չեն կիրառվել, այլ խստիվ պահպանվում է հրադադարի ռեժիմը. Արցախի ՊՆ

16:11 • 25/07

Ակտիվ հանգիստ և ներդրում ներգրավելու հիանալի հնարավորություններ. մեկնարկել է «Սևան ստարտափ սամիթ 2017»-ը

16:11 • 25/07

Էն Հեթուեյը կարող է նկարահանվել Բարբիի մասին ֆիլմում. Entertainment Weekly

16:08 • 25/07

Անի Հովհաննիսյանը դատապարտվեց 1,5 տարվա ազատազրկման

15:48 • 25/07

Աշխարհում 2-րդ ամենամեծ չմշակված ադամանդը չի վաճառվում՝ չափազանց մեծ լինելու պատճառով (լուսանկարներ)

15:42 • 25/07

Սևանա լճի մակարդակը հուլիսի ընթացքում նվազել է 10 սմ-ով

15:42 • 25/07

Ռուսաստանաբնակ հայ ռեժիսորին սպառնում է ազատազրկում՝ ԱՄԷ-ում անօդաչու սարք օգտագործելու համար. «Московский Экспресс»

15:37 • 25/07

Չինական 13 ակումբներ պարտքերի պատճառով կարող են բաց թողնել մրցաշրջանը

15:31 • 25/07

Մյուս տարի բուհեր ընդունվողների շատ ավելի մեծ անկում է սպասվում. Սերոբ Խաչատրյան

15:26 • 25/07

Մակրոնը Ելիսեյան պալատում կընդունի Ռիհանային

15:20 • 25/07

Թափուր տեղերը պայմանավորված են շրջանավարտների պակասով, որն անմիջապես ազդում է մրցույթի վրա. Ռոբերտ Սուքիասյան

15:18 • 25/07

Հրաչյա Հարությունյանի առողջական վիճակը բավարար է. ՔԿ վարչություն

15:15 • 25/07

Եռօրյա պաշտոնական այցով Հայաստան կժամանի Իսրայելի տարածաշրջանային համագործակցության նախարարը

15:08 • 25/07

Չելսին իր ֆուտբոլիստին տուն է ուղարկել` սոց. կայքերում արված վիրավորական գրառումների համար

14:53 • 25/07

Անօթևանների 90 տոկոսը մուրացկանություն չի անում. Շավարշ Խաչատրյան

14:52 • 25/07

Բրիտանացի վարսավիրը սրահի հատակը պատել է 70 հազար մետաղադրամով՝ խուսափելով ավելորդ ծախսերից (լուսանկարներ)

14:43 • 25/07

Marca. Ռեալը ռեկորդային գումարով համաձայնեցրել է Կիլիան Մբապեի տրանսֆերը

14:42 • 25/07

Նա տարիներ շարունակ բեմերից մատուցել է հայ պոեզիայի գոհարները. Նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել Վ. Հակոբյանի մահվան կապակցությամբ

14:38 • 25/07

Հայաստանը պարտվել է ՄԻԵԴ-ում, այդ գործով քննվում է մեկ այլ բողոք ևս. Երվանդ Վարոսյան

14:38 • 25/07

Բաքվում ՌԴ դեսպանատունը պատրաստ է անհրաժեշտ աջակցություն ցուցաբերել դատապարտված բլոգեր Լապշինին

14:36 • 25/07

Անծանոթ 3 տղա Վանաձորի հրապարակից առևանգել են երիտասարդ աղջկան և բռնաբարել

14:33 • 25/07

Օտարամոլությունը խեղդում է մեզ՝ քոֆիհաուզ, «Երևան սիթի». լեզվաբանն առաջարկում է կարգավորել այս հարցերը

14:31 • 25/07

Ռուսաստանի բանտերում պատիժ է կրում Ադրբեջանի 2.350 քաղաքացի. RT

14:26 • 25/07

3D նոր նկար՝ Ազատության հրապարակում

14:23 • 25/07

Վթարային ջրանջատում Արարատի և Կոտայքի մարզերում

14:17 • 25/07

Ռուսաստանում ինքնաթիռի սրահում հեռախոսի ու վերնահագուստի տեղափոխումը կարող է վճարովի դառնալ

14:07 • 25/07

Հայաստանի ըմբիշների 6-րդ մեդալը Ֆրանկոֆոնիայի խաղերում

14:00 • 25/07

Մտածում ենք սահմանային գյուղերի ռմբակոծությունների հետ կապված գանգատներ հավաքել և ուղարկել ՄԻԵԴ. Արա Ղազարյան (տեսանյութ)

13:53 • 25/07

Չինովնիկն իր գրպանը համարում է գերակա շահ և վնասում է հասարակ ժողովրդին. սփյուռքահայը բողոքում է, թե պետությունը խոչընդոտում է իրեն

13:49 • 25/07

Արմավիրի մարզպետի խորհրդականը որոնվում է որպես անհետ կորած

13:47 • 25/07

Մեկնարկում է «Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացման»  3-րդ անվճար ծրագիրը

13:45 • 25/07

Սինգապուրի 50-ամյա բնակիչն ապշեցրել է բոլորին իր երիտասարդ տեսքով (լուսանկարներ)

13:39 • 25/07

Michael Kors-ը մոտ 1.2 մլրդ դոլարով համաձայնել է գնել Jimmy Choo բրենդը

13:38 • 25/07

Նեյմարը ՊՍԺ-ից երաշխիքներ է պահանջել

13:36 • 25/07

Լեզվաբանները ՀՀ-ում ռուսերենը պետական լեզու ճանաչելու հարցը փակված են համարում, բայց կոչ են անում պարտաստ լինել մարտահրավերներին

13:25 • 25/07

Այն շենքում, որտեղ պահվում է Գևորգ Սաֆարյանը, առաստաղից, պատերից կեղտաջրեր են արտահոսում խուց, միջանցքներ. Լենա Նազարյան

13:23 • 25/07

Հայկական գենետիկ տարրեր կան այլ ազգերի մոտ. Լևոն Եպիսկոպոսյանը հայկական գենոֆոնդի նոր բացահայտումներ է անում

13:22 • 25/07

Հենրիխ Մխիթարյանը թիմակիցների հետ շրջել է Վաշինգտոնում (ֆոտո)

13:20 • 25/07

Իսպանիայում տղամարդը, «Ալլահու աքբար» բացականչելով, հարձակվել է ոստիկանների վրա

13:20 • 25/07

Ապաստան ստանալու համար դիմել եմ Հունաստանին. Սևան Նիշանյան

13:14 • 25/07

Գտնվել է «Մատանիների տիրակալի» հեղինակ Թոլքինի մասին ֆիլմի ռեժիսորը

13:13 • 25/07

«Ես անմեղ եմ». 15-ամյա հանդբոլիստի սպանության համար դատապարտվածը դադարեցրել է հացադուլն ու հայտարարություն տարածել

13:08 • 25/07

Սյունիքում 9-ամյա աղջկան մահացու վրաերթի ենթարկելու մեղադրանքով կալանավորվել է 26-ամյա վարորդը. ՔԿ

13:05 • 25/07

«Իսկանդերի հակաթույնը» Ադրբեջանի ժողովուրդն է, որին պետք է «քշեն առաջ». Գ. Իսագուլյան

12:58 • 25/07

Ուղևորը 2 մլն ռուբլի և արժեքավոր իրեր է մոռացել Մոսկվա-Վլադիվոստոկ ինքնաթիռում

12:57 • 25/07

Ապրիլյան պատերազմի ընթացքում կատարված հանցագործությունների մասին միջազգային կառույցների գնահատականներում չկան հստակ քննադատություններ. ՄԻՊ (տեսանյութ)

12:55 • 25/07

Դաշնային խորհուրդը Պուտինին առաջարկել է սահմանափակել Լեհաստանի հետ համագործակցությունը

12:52 • 25/07

Խամես. Բավարիայի հետ հնարավորինս շատ տիտղոս եմ ցանկանում նվաճել

12:48 • 25/07

Ավստրալացին այցելել է 50 երկիր՝ չօգտվելով ինքնաթիռներից (լուսանկարներ)

12:47 • 25/07

Ադրբեջանում դատարանը 3.3 տարվա ազատազրկման է դատապարտել ընդդիմադիր թերթի ֆինանսական տնօրենին

12:41 • 25/07

Արցախի նախագահն այցելել է անհայտ կորած ազատամարտիկների հարազատների միություն

12:40 • 25/07

Despacito հանրահայտ երգի հեղինակին զայրացրել է Վենեսուելայում հանրահավաքների ժամանակ երգի օգտագործումը (տեսանյութ)

12:32 • 25/07

Արցախն այսօր շատ խնդիրներով բացարձակ ինքնաբավ է. Գառնիկ Իսագուլյան (տեսանյութ)

12:30 • 25/07

Իգուային. Ամեն տարի Իտալիայում խոսում են ուրիշ թիմերի մասին, բայց հաղթում է Յուվենտուսը

12:14 • 25/07

Ռուսաստանցիների 76%-ն աջակցել է «Եհովայի վկաներ» կազմակերպության գործունեության արգելքին. հարցում

11:59 • 25/07

Alphabet հոլդինգը հայտնել է շահույթի ռեկորդային անկման մասին

11:52 • 25/07

Թմրամիջոցի հայտնաբերման 6, գողության 7, խարդախության 4 դեպք. օպերատիվ իրավիճակը ՀՀ–ում

11:50 • 25/07

ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը տրամադրել է ընդերքօգտագործման 21 թույլտվություն

11:50 • 25/07

Բարսելոնայի ներկայացուցիչները մեկնել են Անգլիա` Կոուտինիոյի տրանսֆերի շուրջ բանակցություններ վարելու

11:41 • 25/07

Օլիմպիական փառատոն. Թենիսիստ Արթուր Սողոյանն առաջին հաղթանակը տարավ

11:37 • 25/07

«Աշ Շաբաբ»-ի ահաբեկիչները Թրամփին «անուղեղ միլիարդատեր» են անվանել

11:32 • 25/07

Ծննդկանի մահվան գործով ամբաստանյալ բժիշկը հարցերին չպատասխանեց, դատական նիստը հետաձգվեց ռուսերեն փաստաթղթերը թարգմանելու համար

11:22 • 25/07

Ամերիկյան ընկերությունը միկրոչիպեր կտեղադրի աշխատակիցների մաշկի տակ. BBC

11:21 • 25/07

Ներդրումների և առևտրի հարցերով հայ-իրանական օպերատիվ խումբը քննարկել է աշխատանքների ձևաչափը

11:20 • 25/07

ՀՀ ԱԳ փոխնախարարի և ԵԽ աշխատակիցների միջև հանդիպմանն անդրադարձ է եղել ԵՄ ծրագրերում ՀՀ մասնակցությանը

11:17 • 25/07

Հարավաֆրիկյան Հանրապետության մեծահարուստների երեխաներն Instagram-ում պարծենում են իրենց շքեղ կյանքով (լուսանկարներ)

11:06 • 25/07

Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություններ Արաբկիրում 

11:03 • 25/07

Հայտնի է Ջեյմս Բոնդի մասին նոր ֆիլմի թողարկման ամսաթիվը

10:57 • 25/07

«Առավոտ». Հայաստանին պետք է ոչ թե Սփյուռքի, այլ Ներգաղթի և Հայրենադարձության նախարարություն

10:54 • 25/07

Լյուքսեմբուրգում կամրջից «կախված» հետիոտնային անցում կբացվի (լուսանկարներ)

10:50 • 25/07

Ռոնալդուն հաստատել է, որ մտադիր չէ հեռանալ Ռեալից

10:48 • 25/07

«Առավոտ». Կժառանգվի՞, արդյոք, կինոմիությունը հորից որդուն

10:45 • 25/07

Նարեկ Սարգսյանը հանդիպել է «Քաղաքային քանդակ» ցուցահանդեսի մասնակից արվեստագետների հետ

10:41 • 25/07

Իսրայելը կհանի Տաճարի լեռան մոտ տեղադրված ու բողոքի ցույցերի պատճառ դարձած մետաղորսիչները

10:36 • 25/07

Գյումրիի բենզալցակայաններից մեկում դի է հայտնաբերվել

10:35 • 25/07

«Առավոտ». Առաջնեկի սեռը, սկեսուրների համեմատությամբ, քիչ են կարևորում հարսների մայրերը

10:33 • 25/07

Ցուկերբերգը քննադատել է մարդկությանն ուղղված «առանցքային սպառնալիքի» վերաբերյալ Իլոն Մասկի խոսքերը

10:27 • 25/07

ԱՄՆ-ն գաղտնազերծել է Քենեդիի սպանության վերաբերյալ ՊԱԿ-ի գործակալի վկայությունները

10:25 • 25/07

Պատանի ազատ ոճայինները մեդալ չնվաճեցին Եվրոպայի առաջնության մեկնարկային օրը

10:15 • 25/07

Կանադացուն ձերբակալել են 25 կնոջ հետ ամուսնանալու և ավելի քան 145 երեխա ունենալու համար (լուսանկարներ)

10:11 • 25/07

«Ժողովուրդ». «Հ3»-ը սև ցուցակում է

10:07 • 25/07

«Հրապարակ». Շիրակ Թորոսյանը 9 տարի ընդմիջումից հետո կարողացել է մուտք գործել Ջավախք

09:58 • 25/07

Էրդողանը հայտարարել է, որ չի հասկանում Ռուսաստանից С-400 համալիրներ գնելու առնչությամբ ԱՄՆ-ի անհանգստությունը

09:58 • 25/07

Մահացել է հաղորդավար, ասմունքող Վերա Հակոբյանը

09:52 • 25/07

«Ժողովուրդ». Բա որ բլեֆը բացահայտվի՞

09:51 • 25/07

Ապոստիլի ձևաթուղթն այսուհետ կտրամադրվի անգլերենով. ԱՆ

09:45 • 25/07

«Իրատես». Կարեն Կարապետյանի «դրայվը» փաստում է, որ նա գոհ է սպասվող զարգացումներից

09:41 • 25/07

Թրամփի նկարած նկարն աճուրդի կհանվի 9.000 դոլարով

09:36 • 25/07

«Ժողովուրդ». Այս տարի բուհերում թափուր է 11 հազար 375 տեղ  

09:33 • 25/07

Հայաստանի բանկերի կողմից գնվող և վաճառվող արտարժույթների փոխարժեքները հուլիսի 25-ի դրությամբ

09:27 • 25/07

Ջրվեժ գյուղում կորած երեխան գտնվել է

09:24 • 25/07

«Հրապարակ». Որտե՞ղ են հանգստանում նախարարները

09:18 • 25/07

ԱՄՆ պետքարտուղարը կարող է լքել պաշտոնը Թրամփի հետ տարաձայնությունների պատճառով.CNN

09:16 • 25/07

Երկրաշարժ` Վայքից 6 կմ արևմուտք. ստորգետնյա ցնցման ուժգնությունն էպիկենտրոնում կազմել է 4 բալ

09:15 • 25/07

Երևանում և 6 մարզերում մինչև 6-ժամյա հոսանքազրկումներ են սպասվում

09:10 • 25/07

«Ժողովուրդ». Քաղաքապետերի մոտ նոր ախտանիշ է նկատվում՝ «աթոռամոլություն»

09:10 • 25/07

Եղեգնաձորի մի քանի թաղամասում այսօր 12 ժամ ջուր չի լինի

09:02 • 25/07

«Իրավունք». Հողամասեր, առանձնատուն, 30 մլն դրամ. պատգամավոր Հրանտ Մադաթյանի ունեցվածքը

08:39 • 25/07

Չարաճճիություններ, որոնք անում են շները՝ օգտվելով տերերի բացակայությունից (լուսանկարներ)