Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

07:31 • 29/09

 «Ժողովուրդ». Մանրամասներ ԼՂՀ ՊԲ զորամասերից մեկում սեպտեմբերի 7-ին 19-ամյա ժամկետային զինծառայողի մահվան դեպքից

07:20 • 29/09

«Հրապարակ». Նոր վարչապետը Դավիթ Հարությունյանին իջեցրել է աստղային բարձունքից և հասկացրել, որ վունդերկինդների ժամանակներն անցել են

07:06 • 29/09

«Հրապարակ». Սննդամթերքի անվտանգության ծառայության պետը պաշտոնանկ կարվի

06:50 • 29/09

ԱՄՆ-ն պետք է բանական լինի իր զորքերին Սիրիա ուղարկելու հարցում. Օբամա

06:26 • 29/09

D խումբ. Աթլետիկոն հաղթեց Բավարիային, Ռոստովը եւ ՊՍՎ-ն ոչ-ոքի խաղացին (տեսանյութ)

06:05 • 29/09

Բրազիլիայում հարձակման հետևանքով սպանվել է քաղաքի ղեկավարի թեկնածուն

05:43 • 29/09

Թրամփը Քլինթոնին մեղադրել է ֆիզիկական թուլության մեջ

05:21 • 29/09

Քեյթ Ուինսլեթը և Ջասթին Թիմբերլեյքը նկարահանվում են Վուդի Ալենի նոր ֆիլում (լուսանկարներ)

04:50 • 29/09

A խումբ. Արսենալը եւ ՊՍԺ-ն վստահ հաղթանակներ տոնեցին (տեսանյութ)

04:35 • 29/09

Թուրքիայի անվտանգության խորհուրդը առաջարկել է շարունակել արտակարգ իրավիճակի ռեժիմը

04:12 • 29/09

Renault-ը Փարիզյան ավտոսրահում կներկայացնի իր նորագույն սպորտային կուպեի նախատիպը

03:50 • 29/09

C խումբ. Բարսելոնան հաղթեց Մ. Բորուսիային, Սելթիկ - Մանչեսթեր Սիթի՝ 3:3 (տեսանյութ)

03:32 • 29/09

Օբաման «վտանգավոր նախադեպ» է անվանել կոնգրեսի ընդունած որոշումը

03:11 • 29/09

Սիլվիո Բեռլուսկոնին տոնում է 80-ամյակը

02:45 • 29/09

Երևանի բնակարաններից մեկում դի է հայտնաբերվել

02:22 • 29/09

Փարիզում փորձել են համբուրել Քիմ Քարդաշյանի հետույքը (տեսանյութ, լուսանկարներ)

02:00 • 29/09

Սելենա Գոմեսը վերականգնողական կենտրոնում երկու ամիս կանցկացնի

01:40 • 29/09

Թուրքիայի ԱԳՆ յոթ աշխատակից ձերբակալվել է Գյուլենի հետ կապ ունենալու համար

01:19 • 29/09

Մելանի Գրիֆֆիտը և Սինդի Քրոուֆորդը ներկայացել են  Chateau Marmont այգում կայացած երեկույթին (լուսանկարներ)

01:00 • 29/09

Տոտտի. Շատ մոտ էի Ռեալ տեղափոխվելուն

00:45 • 29/09

Քնկոտություն զգալիս շունչը պահեք այնքան, որքան կկարողանաք, ապա արտաշնչեք. հիանալի հնարքներ, որոնց մասին քչերը գիտեն

00:20 • 29/09

Ճգնաժամը ստիպում է արտիստներին ավելի շատ աշխատել. Ալեքսանդր Բույնով

23:57 • 28/09

ՕՊԵԿ-ի անդամ երկրները պայմանավորվել են սահմանափակել նավթի արդյունահանման ծավալները

23:43 • 28/09

Disney-ը մտադիր է վերանկարահանել «Առյուծ արքան» մուլտֆիլմը

23:34 • 28/09

Հրապարակվել է «Հարի Փոթերի» սփին-օֆֆի վերջնական թրեյլերը. տեսանյութ

23:25 • 28/09

Դե Բուր. Ցանկանում ենք հաղթել Եվրոպա լիգան

23:15 • 28/09

ՌԴ-ում քրեական գործ է հարուցվել աշակերտների շրջանում դիզինտերիայի զանգվածային վարակի պատճառով

22:57 • 28/09

Աշխարհի ամենաթանկարժեք պղպեղի 1 կգ-ն արժե 25 000 դոլար

22:50 • 28/09

Լավրովը և Քերին քննարկել են Հալեպում իրավիճակի կարգավորման անհրաժեշտությունը

22:49 • 28/09

Վարդիի արագության բանաձեւը. Էներգետիկ ըմպելիքներ, էսպրեսո եւ ձվածեղ

22:45 • 28/09

Բիոմետրիկ անձնագրերը շրջանառությունից չեն հանվել, պարզապես թույլատրվել է ստանալ նաև հին նմուշի անձնագրեր. Ոստիկանություն

22:37 • 28/09

Թուրքիայում զանգվածային ձերբակալությունների ֆոնին դատարանները չեն բավականացնում լսումներ անցկացնելու համար

22:27 • 28/09

Սթիվեն Հոքինգը կոչ է արել կյանքի շարունակությունը փնտրել այլ մոլորակներում

22:10 • 28/09

Մաքսային հսկողությունը կուժեղացվի, քանի որ ԵԱՏՄ երկրներից կեղծ փաստաթղթերով ապրանքներ են ներկրվում. ՊԵԿ պաշտոնյա

22:02 • 28/09

Ինչպիսին է կյանքը մոլորակի ամենաերջանիկ քաղաքում. լուսանկարներ

21:41 • 28/09

Մխիթարյան. Ուրախ եմ մարզումներս վերսկսելու համար

21:34 • 28/09

ՀՀ-ն մշտապես բարձրացրել է շրջափակման բացասական հետևանքների հարցը․ Ա․ Զաքարյանը «Դեպի ծով ելք չունեցող երկրների» կոնվենցիայի մասին

21:29 • 28/09

Ի ծնե հաշմանդամ հասկին տուն է գտել ու դարձել անվասայլակով ամենաերջանիկ շունը (լուսանկարներ)

21:25 • 28/09

Իրանի հավաքականը հաղթել է Շիրակ-2-ին

21:21 • 28/09

Ջոլին ու Փիթը նախքան ամուսնալուծությունը բնակվում էին իրենց առանձնատան տարբեր թևերում և առանձին կյանք վարում. Us Weekly

21:09 • 28/09

Հալեպի բնակելի թաղամասերի հրթիռակոծման հետևանքով հայուհի է զոհվել

21:00 • 28/09

Ժելսոնը կարող է տեղափոխվել Ռեալ կամ Մանչեսթեր Յունայթեդ

20:47 • 28/09

Ալարիոն Մեսսիի փոխարեն հրավիրվել է հավաքական

20:45 • 28/09

Իտալիայում 1.000-ամյա քարանձավը վերածվել է լյուքս դասի հյուրանոցի (լուսանկարներ)

20:39 • 28/09

Հիջաբով մուսուլմանուհին դարձել է Playboy-ի նոր համարի դեմքը

20:27 • 28/09

Արցախի խորհրդարանական պատվիրակությունը հանդիպումներ է ունեցել Բրյուսելում

20:21 • 28/09

Ամերիկուհուն ամուսնության առաջարկ են անում, իսկ ժամեր անց նա հայտնվում է իր իսկ հարսանիքին

20:18 • 28/09

BlackBerry-ն դադարեցնում է սմարթֆոնների արտադրությունը

20:12 • 28/09

Աղավնաձորցիներն առաջիկայում կստանան խաղողի մթերման գումարները. Գյուղնախարար

19:56 • 28/09

Տեղեկությունը, թե Շիրակի մարզում ինքնասպան եղած 26-ամյա տղայի դին հայտնաբերվել է ավտոտնակում, կեղծիք է. Քննչական կոմիտե (լուսանկարներ)

19:44 • 28/09

Կառավարությունում ՀԿ ներկայացուցիչների մասնակցությամբ քննարկվել են սպառողներին և արտադրողներին հուզող հարցերը

19:37 • 28/09

Ուկրաինայում ադրբեջանցիների ակցիան ուղղված չէր հենց հայազգի Արսեն Ավակովի դեմ. խորհրդական

19:34 • 28/09

Հարկային օրենսգրքով նեղացնում են փոքրերին, մի քանի խոշոր տղա «կբարելավվեն». Հրանտ Բագրատյան (տեսանյութ)

19:08 • 28/09

Ոստիկանության զոհված ծառայողների հիշատակին նվիրված ոգեկոչման արարողություն՝ ոստիկանության կրթահամալիրում (լուսանկարներ)

19:04 • 28/09

ԲՀԿ-ն չէ, որ պետք է զբաղվի Գյումրիում «ակնոց» օպերացիայի կազմակերպիչների բացահայտմամբ. Նաիրա Զոհրաբյան (տեսանյութ)

18:45 • 28/09

Կոպենհագենի ուսանողները կարող են բնակվել լողացող տրանսպորտային կոնտեյներներում (լուսանկարներ)

18:34 • 28/09

Մոուրինյու. Իբրահիմովիչը մեկնարկային կազմում կլինի

18:31 • 28/09

ԿԳ նախարարը բուհերին հորդորել է ճիշտ գնահատել սեփական ռեսուրսները

18:24 • 28/09

Հաջորդ Միջազգային էներգետիկ համաժողովը կհյուրընկալի Հնդկաստանը

18:15 • 28/09

17 երկիր հաստատել է «Մանկական եվրատեսիլ»-ին մասնակցությունը, այդ թվում` Հայաստանը

18:13 • 28/09

Կայացել են հայ-գերմանական ռազմական համագործակցության ամենամյա երկկողմ բանակցությունները

17:53 • 28/09

Կարսում 35 զինվոր է բերման ենթարկվել

17:45 • 28/09

ՀՀ-ում 2016 թ. առաջին 6 ամիսներին գրանցվել է սպանության 41 դեպք, որից  38-ը բացահայտվել է

17:39 • 28/09

Սփյուռքի նախարարությունը չի վերանվանվի Սփյուռքի և հայրենադարձության նախարարություն. պատգամավորների առաջարկները չընդունվեցին

17:34 • 28/09

Պուտինը հնարավոր է հոկտեմբերին այցելի Անկարա. Պուտինի մամլո խոսնակ

17:14 • 28/09

«Էսկոբար» ֆիլմի նկարահանումները կմեկնարկեն հոկտեմբերին

17:14 • 28/09

Մխիթարյանը վերադարձել է ընդհանուր խմբի մարզումներին (լուսանկարներ)

17:09 • 28/09

Նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել Իսրայելի Նախագահ Ռեուվեն Ռիվլինին

17:06 • 28/09

«181 տնտեսվարող սուբյեկտներ 47 մլրդ դրամ պակաս հարկ են վճարել, քան նախորդ տարի». ՊԵԿ փոխնախագահ

17:03 • 28/09

Թուրքիայում շորտերով կնոջ վրա հարձակված տղամարդուն մինչև 9 տարի ազատազրկում է սպառնում

16:58 • 28/09

Կառավարությունը ներկայացնելու է իրատեսական բյուջե. վարչապետն ընդունել է ԱՄՀ հայաստանյան առաքելության պատվիրակությանը

16:58 • 28/09

Թուրքիայում հեղաշրջման փորձից հետո շատացել են կրոնական փոքրամասնությունների հանդեպ բացահայտ սպառնալիքները. «ՀայԹերթ»

16:57 • 28/09

Հետևյալ խնդիրն ենք դրել՝ փոխել սկզբունքային վերաբերմունքը դեպի գործարարը. ՀՀ վարչապետ

16:57 • 28/09

Հովհաննես Համբարձումյանը չի մասնակցի Ռումինիայի և Լեհաստանի հետ հանդիպումներին

16:55 • 28/09

Նշել, թե ՀՀԿ-ն չի սատարում Հարկային օրենսգրքին, նույնն է թե ասել, որ Արաքսը թափվում է Սև ծով. Է. Շարմազանով (տեսանյութ)

16:46 • 28/09

«Սասնա ծռեր» խմբին օժանդակած վեց անչափահասի հայրն ազատ արձակվեց «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ից  

16:46 • 28/09

Հրապարակվել է «Դոկտոր Սթրենջ» ֆիլմի նոր թրեյլերը (տեսանյութ)

16:42 • 28/09

Սուրիկ Խաչատրյանի հրաժարականի դիմումի մասին լուրն ապատեղեկատվություն է. Սյունիքի մարզպետարան

16:39 • 28/09

Հետադարձ ճանապարհը դժվար է լինելու. Կադիրովը նախազգուշացրել է երկրից հեռանալ պատրաստվող չեչեններին

16:34 • 28/09

Գալուստ Սահակյանը և Ֆրանսիայի ԱԺ պատգամավոր Ֆրանսուա Ռոշբլուանը քննարկել են երկկողմ հետաքրքրության հարցեր

16:30 • 28/09

19-ամյա թրքուհին աշխարհի ամենաբարձրահասակ պարմանուհի է ճանաչվել (լուսանկարներ)

16:24 • 28/09

Կլոր-սեղան ՀՀ ԿԲ-ում՝ «Այցելուների կենտրոնների դերը ժամանակակից ԿԲ-երի իմիջի ձևավորման գործընթացում» թեմայով

16:23 • 28/09

Պորտուգալիան սկանդալից հետո Խոան Միրոյի աշխատանքները չի վաճառի երկրի սահմաններից դուրս

16:17 • 28/09

Չինաստանը հնարավոր է ընդունի ֆուտբոլի ԱԱ-2030-ը

16:09 • 28/09

Էմի Շումերը դարձել է ամենաբարձր վարձատրվող կատակերգուների վարկանիշի միակ իգական սեռի ներկայացուցիչը

16:07 • 28/09

Նորանշանակ վարչապետին նախորդից թողած ժառանգությունը՝ ծանր տնտեսություն, «պրիմիտիվ գողեր», Հարկային օրենսգիրք. Զ. Փոստանջյան

16:05 • 28/09

Ֆրանսիացի խորհրդարանականն այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր

16:01 • 28/09

Թուրքիայում իսլամի դասին մասնակցել չցանկացող հայ երեխաներից մկրտության փաստաթուղթ են պահանջում

15:59 • 28/09

Պետք է հասկանանք, թե որքանով է նոր Հարկային օրենսգիրքը համապատասխանում վարչապետի ծրագրի փիլիսոփայությանը. Ալ. Արզումանյան

15:54 • 28/09

Մի ոչխարի պատճառով գնում եմ տնից․Եղիպատրուշ գյուղի բնակչուհին հեռանալուց առաջ գրություն է թողել

15:51 • 28/09

Գուրգեն Արսենյանը հասկացել է, թե Հարկային նոր օրենսգրքի շահառուն ով է և նրան հորդորում է երկրի ներքին գործերին չմիջամտել

15:51 • 28/09

Միջազգային քննչական խումբը հայտարարել է մալայզիական Boeing-ի կործանմանը Ռուսաստանի ներգրավվածության մասին

15:49 • 28/09

Վարչապետը աշխատակազմերին է ներկայացրել նորանշանակ նախարարներին (լուսանկարներ)

15:44 • 28/09

Հալեպը հրթիռակոծության է ենթարկվել, վիրավորների թվում հայ կա

15:32 • 28/09

Պետք է ներդրողին, գործարարին ապացուցենք, որ իր կողքին կանգնած ենք. վարչապետ

15:31 • 28/09

Lacoste-ը «խելացի» թևնոցներ է ստեղծել (լուսանկարներ)

15:29 • 28/09

Delta Airlines-ի ինքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել՝ Samsung ընկերության այրված պլանշետի պատճառով

15:17 • 28/09

Արցախը ճանաչելի է դառնում նաև Ձեզանով. Բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը ԼՂՀ ԱԺ-ում է

15:07 • 28/09

Կանադայում գտնվող Քեմբրիջի դքսուհին շարունակում է տպավորել իր անթերի ճաշակով (լուսանկարներ)

15:00 • 28/09

Վիեննայում թուրքերի ու չեչենների մասնակցությամբ զանգվածային ծեծկռտուք է տեղի ունեցել