Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

18:35 • 28/08

Apple-ը դարձել է կրովի սարքերի երկրորդ ամենամեծ մատակարարը

18:26 • 28/08

Հայաստանի բասկետբոլի մինչև 18 տարեկանների հավաքականը զբաղեցնում է 15-րդ հորիզոնականը

18:17 • 28/08

Լուսանկար, որն ի ցույց է դնում աշխարհի երկու լավագույն ֆուտբոլիստների միջև մրցակցությունը

18:05 • 28/08

Նախագահն ընդունել է Հայաստանում Եգիպտոսի դեսպանին

17:56 • 28/08

Անահիտ Բախշյանն Աշոտյանի նկատմամբ անտիպատիա է ունեցել, բայց շուտով դարձել են համախոհներ

17:47 • 28/08

Չինաստանում վայրի բնության զբոսայգին այցելուների համար արջերի բռնցքամարտ է ներկայացնում (լուսանկարներ, տեսանյութ)

17:42 • 28/08

Մեսի. Երբեք չեմ ասել, որ այլևս չեմ խաղալու Արգենտինայի հավաքականում

17:34 • 28/08

Մասնագիտական կրթության ոլորտն ունի բոլոր խնդիրները լուծելու ներուժ. Արմեն Աշոտյան

17:29 • 28/08

Հունաստանում սեպտեմբերի 20-ին խորհրդարանական ընտրություններ կանցկացվեն

17:21 • 28/08

Պուտինն ու Լավրովը կմասնակցեն ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանին

17:15 • 28/08

Աշխարհի առաջնությանը կմասնակցենք օպտիմալ կազմով. Արայիկ Բաղդադյան

17:12 • 28/08

Հունգարիան Սերբիայի հետ սահմանին բուֆերային գոտի կստեղծի ներգաղթյալների համար

17:10 • 28/08

Քաղաքացուն ապտակած ոստիկանի նկատմամբ սկսված ծառայողական քննությունը կասեցվել է

17:07 • 28/08

ԱՄՆ-ն հրաժարվել է հյուրընկալել Ամերիկայի գավաթը

17:00 • 28/08

ՀՀ Նախագահը սահմանադրական բարեփոխումների շուրջ խորհրդակցությունների շրջանակում հանդիպել է ՎՍԴՀԿ ներկայացուցիչների հետ

16:57 • 28/08

Ադրբեջանի և Թուրքիայի արտգործնախարարները քննարկել են ԼՂ խնդիրը

16:52 • 28/08

Եթե «Ռոսսելխոզնադզորն» արգելում է նորվեգական սաղմոնի ներկրումը, անպայման չէ, որ այն ԵՏՄ բոլոր անդամների վրա տարածվի.ԵՏՄ պաշտոնյա

16:51 • 28/08

Հայ սանհրահանգիչները վերապատրաստվում են ամերիկացի գործընկերների կողմից

16:34 • 28/08

Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի ԱԱ. Ջուլֆալակյանը հրապարակել է Հայաստանի կազմը

16:28 • 28/08

Թուրքիայում կայանալիք արտահերթ ընտրություններին կմասնակցի 29 կուսակցություն

16:14 • 28/08

Նախ կատարվել է գողություն, ապա՝ սպանություն. նախաքննությունն ավարտվել է. ՔԿ

16:14 • 28/08

Սիրիայից փախստականի լուսանկարը տարածվել է համացանցում և օգնել հավաքել ավելի քան 42.000 դոլար (լուսանկարներ)

16:14 • 28/08

Դեսպան Ապիտոնյանը հանդիպել է Ֆինլանդիայի խորհրդարանի խոսնակի հետ

15:58 • 28/08

Տարեսկզբից Միջերկրական ծովում 2.500 փախստական է մահացել. ՄԱԿ

15:58 • 28/08

Ամառային ճամբարներ՝ հենաշարժողական խնդիրներ ունեցող փոքրիկների և պատանիների համար

15:53 • 28/08

Եվրոպա լիգա. խմբային փուլի վիճակահանության արդյունքները

15:45 • 28/08

Գողություն ոսկերչական սրահից. որոնվում են լուսանկարներում պատկերված անձինք (Լուսանկարներ)

15:41 • 28/08

Ստամբուլի հայ համայնքը սպասում է դպրոցի նոր շենքի բացմանը

15:33 • 28/08

Երգչուհի Ադելի նոր ալբոմը կթողարկվի նոյեմբերին

15:30 • 28/08

Եվրոպական նավթային ընկերությունները կկրճատեն Ադրբեջանից գնվող նավթի ծավալները. տնտեսագետ

15:27 • 28/08

Ջեն Փսակին հայտնել է մայրանալու մասին

15:24 • 28/08

Instagram-ը թույլ է տվել նոր ձևաչափով լուսանկարներ հրապարակել (լուսանկարներ)

15:21 • 28/08

Նախագահին հավատարմագրերն է հանձնել ՀՀ–ում Բելառուսի նորանշանակ դեսպանը

15:03 • 28/08

Լողափնյա վոլեյբոլ. Թբիլիսի. Հայաստանի խաղազույգը մտավ քառորդ եզրափակիչ

15:00 • 28/08

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարն այցելել է Արարատի մարզի կարկտահարված դաշտեր

14:58 • 28/08

Կլիչկոն գլխավորել է Պորոշենկոյի կուսակցությունը

14:54 • 28/08

Պորոշենկոն ստորագրել է այլ երկրների հետ ռազմական համագործակցության մասին գաղտնի որոշումը

14:49 • 28/08

ԱՄԷ-ում առաջին անգամ նշում են Կանանց ազգային տոնը

14:32 • 28/08

Հայտնի է Ադրբեջանում խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման օրը

14:27 • 28/08

Դուբայում «խելացի արմավենիներն» անվճար Wi-Fi են մատակարարում արևային էներգիայի հաշվին

14:20 • 28/08

Սանկտ Պետերբուրգում ադրբեջանցիների միջև ծեծկռտուք է տեղի ունեցել. կա զոհ

14:16 • 28/08

Մոնակոյի արքայազնը ներողություն է խնդրել Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին հրեաների արտաքսման համար (լուսանկարներ)

14:15 • 28/08

Ռոնալդու. Խմբային փուլը բարդ է լինելու, բայց կփորձենք հաղթել Չեմպիոնների լիգան

14:08 • 28/08

Հրապարակվել է «Աստղային պատերազմների» նոր թիզերը (տեսանյութ)

14:05 • 28/08

Մայրաքաղաքի կրթամշակութային օջախներում նորոգման աշխատանքներ են տարվում

14:00 • 28/08

Հալեպում մնացած հայերի փորձությունները, «կենաց-մահու» պայքարը՝ «Ակօս»-ի անդրադարձում

13:55 • 28/08

Ռեյկյավիկի փողոցներից մեկը կանվանակոչվի Դարթ Վեյդերի պատվին

13:42 • 28/08

Ճապոնիայի խոշոր մաֆիոզական խմբավորումում պառակտում է սկսվել

13:33 • 28/08

ՔԿՀ–ներում դեզինսեկցիոն և դեզինֆեկցիոն աշխատանքներ են տարվում

13:32 • 28/08

Բրիտանացին Հյուսիսային Կորեայից ԱՄՆ 100 կգ թմրանյութ է տեղափոխել

13:24 • 28/08

Fiat Chrysler-ի նախագահ Սերժիո Մարկիոնեն կարող է գլխավորել Ferrari-ն

13:21 • 28/08

Ավստրիայում ձերբակալվել են 70 ներգաղթյալների մահվան համար կասկածվող անձինք

13:15 • 28/08

Իրանում ցուցադրել են Մուհամեդ մարգարեի մասին 40 մլն դոլար արժողությամբ ֆիլմը

13:12 • 28/08

Նախագահական գնալու հարցը ՀՀՇ–ում քննարկվել է, քվորում ապահովվել է. Ա. Զուրաբյանը՝ Կ.Ռուբինյանին

12:50 • 28/08

Բակո Սահակյանն անվտանգության խորհրդի նիստ է անցկացրել

12:44 • 28/08

Թոմ Հենքսի որդուն որոնում են ԱՄՆ-ում

12:42 • 28/08

Դավիթ Արշակյանի հեթ-տրիկը՝ տեսանյութով

12:41 • 28/08

Թուրքիան մխրճվում է Մերձավոր Արևելքի խնդիրների մեջ և դա վտանգավոր է իր համար. Ռուբեն Սաֆրաստյան

12:38 • 28/08

Դրախտ ամուրիների համար. վայրեր, որտեղ տղամարդկանց «սարսափելի» պակաս կա (լուսանկարներ)

12:33 • 28/08

Սեռերի հարաբերակցությունը Հայաստանում ոչ մի լավ բան չի խոստանում. ՄԱԿ-ի կանխատեսումները

12:17 • 28/08

Ավելի քան 10 քառակուսի մետր. մարդիկ, որոնք ապրում են շատ փոքր տներում (լուսանկարներ)

12:06 • 28/08

Ավստրիայում բեռնատարում ոչ թե 50, այլ ավելի քան 70 ներգաղթյալի դի է հայտնաբերվել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

12:03 • 28/08

Ռուսաստանում հանգուցյալների դիերը շփոթել են և հարազատներին անծանոթ մարդկանց դիեր տվել

12:02 • 28/08

«Կարին» ավանդական երգի ու պարի համույթը բաց դաս է անցկացրել Գավառում

11:56 • 28/08

Ֆրանսիայում քանդել են երկրի ամենահին գնչուական ճամբարը

11:50 • 28/08

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը լայնաշերտ ինտերնետ, IP-հեռախոսակապ և IP հեռուստատեսության ծառայություններ է մատուցում Դիլիջանում ԿԲ ենթակայության տարածքներում

11:47 • 28/08

Դոնալդ Թրամփը պատասխանել է իր սանրվածքի մասին հարցին

11:42 • 28/08

Դոմինիկյան Հանրապետությունում «Էրիկա» արևադարձային փոթորկի պատճառով սկսվել է բնակիչների տարհանումը

11:42 • 28/08

Դեմկուսն իր դիտողությունները կներկայացնի սահմանադրական բարեփոխումների շուրջ. Արամ Սարգսյան

11:37 • 28/08

2014-ի համեմատ բանջարեղենը թանկացել է 9%-ով, միրգը էժանացել՝ 11%-ով. ՀԿ

11:17 • 28/08

Կարապետ Ռուբինյանը դադարեցնում է անդամակցությունը ՀՀՇ-ին

11:15 • 28/08

Ռուս երաժիշտ Բարեցկին խանութում արտասահմանյան արտադրության սմարթֆոններ ու պլանշետներ է կոտրել (տեսանյութ)

11:12 • 28/08

Բակո Սահակյանը մասնակցել է ԵԿՄ ուխտագնացության շրջանակում կազմակերպված միջոցառմանը

11:12 • 28/08

Կինը նկարահանել է այն անհավանական պահը, երբ իր շունը փրկել է իր կյանքը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

11:08 • 28/08

Ռունին եվրագավաթում վերջին հեթ-տրիկը ձևակերպել էր Յունայթեդում իր նորամուտի խաղում (տեսանյութ)

10:41 • 28/08

Քյոլնի կենտրոնում հազարավոր մարդիկ են տարհանվել հայտնաբերված մոտ 1 տոննա կշռող ռումբի պատճառով

10:31 • 28/08

Թեհրանը չի մոռանա պատժամիջոցների ծանր հետևանքները. Իրանի փոխնախագահ

10:27 • 28/08

ՈւԵՖԱ. Տեր Շտեգենի սեյվը լավագույնն էր նախորդ մրցաշրջանում (տեսանյութ)

10:24 • 28/08

ԼՂՀ զինուժը կանխել է հակառակորդի դիվերսիոն փորձը և կորուստներ պատճառել նրան

10:20 • 28/08

Արամ Խաչատրյանի անվան 3-րդ միջազգային փառատոնը կհամախմբի հանրահայտ երաժիշտների

10:17 • 28/08

Ռիկի Մարտինը կոչ է արել լատինամերիկացիներին միավորվել ընդդեմ Դոնալդ Թրամփի

10:13 • 28/08

ԱՄՆ-ն առաջարկել է Ուզբեկստանին միանալ «Իսլամական պետության» դեմ կոալիցիային

10:07 • 28/08

Ֆրանսիայում երկու լրագրողի են ձերբակալել՝ Մարոկկոյի թագավորին շանտաժ անելու համար

10:03 • 28/08

Մեծ Բրիտանիա ներգաղթը մեկ տարում ռեկորդ է սահմանել

10:00 • 28/08

Թուրքիան կշարունակի վերապատրաստել սիրիական «չափավոր ընդդիմությանը»

09:59 • 28/08

«Առավոտ». Սեպտեմբերի 1-ը՝ վիսկիով ու սիգարով. վիսկիի գովազդը դպրոցի շեմին

09:46 • 28/08

«Ժողովուրդ». Սրվել են ՀԱԿ-ի անդամների և Լյուդմիլա Սարգսյանի փոխհարաբերությունները

09:41 • 28/08

Վատիկանը կողմ է Հռոմում Մարտին Լյութերի պատվին հրապարակ անվանակոչելուն

09:41 • 28/08

Ավտովթար Տաշիր քաղաքում, տուժածներից մեկը 5-ամյա երեխա է

09:38 • 28/08

ԱՄՆ-ում ուղիղ եթերում սպանված լրագրողի հայրը դիմել է Բարաք Օբամային

09:32 • 28/08

«Ժողովուրդ». Պտղնիում տեղի ունեցած սպանությունը կենցաղային հողի վրա ծագած վեճի արդյունք է եղել

09:30 • 28/08

ԵՄ-ն դեռևս չի կարող չեղարկել Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները. Մերկել

09:24 • 28/08

ԱՄՆ-ի համար հիմնական սպառնալիքներն են «Իսլամական պետությունն» ու Ռուսաստանը. Պենտագոն

09:20 • 28/08

«Ժամանակ». Արթուր Հարությունյանի՝ Պալաչի «Քինգ դելյուքս» ընկերությունը սնանկացել է դատարանի վճռով

09:17 • 28/08

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը խորհուրդ է տվել Վրաստանին շարունակել երկխոսությունը ՌԴ-ի հետ

09:14 • 28/08

Անօդաչու սարքը ֆիքսել է քամու տուրբինի վրա արևային լոգանք ընդունող տղամարդու (տեսանյութ, լուսանկարներ)

09:12 • 28/08

«Հայկական ժամանակ». Փակվել է «Կյանքի խոսք» միջնակարգ դպրոցը

09:09 • 28/08

Շոտլանդացին 3 տարի է ծախսել «աշխարհի ամենամեծ» Lego-ռազմանավը կառուցելու համար (լուսանկարներ)

09:04 • 28/08

Եգիպտոսի դատարանը մահապատժի է դատապարտել «Իսլամական պետության» 12 զինյալի

08:55 • 28/08

«Ժամանակ». «Ժառանգության» վարչության նիստն՝ առանց կուսակցության ղեկավարի