Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

15:00 • 06/05

Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստը բաց կթողնի Եվրո-2016-ը

14:58 • 06/05

Թուրքիայի խորհրդարանում ի հայտ եկած բռնության երևույթներն անհանգստացնում են. Արա Գոչունյան

14:56 • 06/05

Տեղի է ունեցել զինծառայողների, բժիշկների և բժիշկ-վետերանների պարգևատրման արարողություն (լուսանկարներ)

14:51 • 06/05

Փչովի օղակն օգնում է փոքրիկներին ընտելանալ ջրին (լուսանկարներ)

14:47 • 06/05

Պերմյակովի գործով դատակոչված վկաները հրաժարվել են ներկայանալ դատարան

14:46 • 06/05

Լեռնային Ղարաբաղի ճակատագիրը պետք է որոշվի բանակցային ճանապարհով. ՌԴ ԱԳՆ

14:44 • 06/05

analitik.am կայքի տնօրեն Անի Հովհաննիսյանին տեղափոխել են դատարան, քննարկվում է նրան կալանքի ենթարկելու հարցը.Shamshyan.com

14:39 • 06/05

Մեսսին մարզվել է նաև թիմի հանգստյան օրերին

14:35 • 06/05

Beeline-ը փոխել է ընկերությանը պատկանող անշարժ գույքի օբյեկտների վաճառքի պայմանները

14:32 • 06/05

Նոր Նորքի 3-րդ և 4-րդ զանգվածներում գտնվող ստորգետնյա 2 անցումներ կահավորվել են լուսավորման և տեսահսկման սարքերով

14:26 • 06/05

ՊՆ-ում սոցիալական ապահովման խնդիրների շուրջ աշխատանքային խոհրդակցություն է անցկացվել

14:22 • 06/05

ԼՂ-ն ճանաչելու գործընթացի համար ավելի հարմար պահ էր, երբ լայմասշտաբ պատերազմական գործողություններ էին. Մոդեստ Կոլերով

14:12 • 06/05

Անգլիական ակումբը 40 միլիոն եվրո է առաջարկել Բատշուայիի համար

14:05 • 06/05

Հակամարտող կողմերը պետք է խստորեն հետևեն հրադադարի ռեժիմին. Ուորլիք

14:02 • 06/05

Ամռանն ընդառաջ պարտեզը կարգի բերելու 10 ուշագրավ գաղափար (լուսանկարներ)

14:01 • 06/05

Facebook-ի օգտատերերը դատի են տվել ընկերությանը՝ դեմքերը ճանաչող գործառույթի պատճառով

13:51 • 06/05

Մոտավոր հաշվարկներով կարելի է 10 դրամով իջեցնել էլէներգիայի սակագինը. Վահագն Խաչատրյան

13:49 • 06/05

Թուրքիայի ղեկավարության ճգնաժամը. Bloomberg

13:42 • 06/05

Ռոնալդո. Ռեշֆորդնի մեջ տեսնում եմ ինձ երիտասարդ տարիքում

13:34 • 06/05

Ստեղծվել է ճկուն հոլոգրաֆիկ էկրանով՝ աշխարհում առաջին սմարթֆոնը (տեսանյութ)

13:27 • 06/05

Կլոպն ու Լիվերպուլի երկրպագուները Վիլյառեալի դեմ հանդիպումից հետո (տեսանյութ)

13:22 • 06/05

«Պուտին-Մեդվեդև» ռուսաստանյան բանաձևի թուրքական տարբերակը՝ «Էրդողան-Դավութօղլու» մոդելը, չաշխատեց. Արմեն Պետրոսյան

13:16 • 06/05

ԼՂՀ ճանաչման խնդիրն այսօր ՀՀ-ի օրակարգում չկա. բանավեճ

13:15 • 06/05

Ըմբշամարտ. Ամոյանը զիջեց հավասար պայքարում

13:06 • 06/05

«Աստղային պատերազմների» Հան Սոլոյի համար նոր դերակատար է ընտրվել

12:56 • 06/05

Ավարտվել է ոստիկանության աշխատակիցների նկատմամբ բռնություն գործադրելու դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունը

12:52 • 06/05

Թուրքական լրատվամիջոցները հերքում են իրենց փակվելու մասին լուրերը

12:49 • 06/05

Nissan-ի վարորդը Նորագավիթ-Երևան երկաթուղային գծերը հատելիս տապալել է արդեն փակված ուղեփակոցը

12:47 • 06/05

Արմավիրում գերեզմանատան հարակից ոռոգման ջրանցքում հայտնաբերվել է քաղաքացու դի

12:35 • 06/05

Նախագահը ստորագրել է ԱԺ ընդունած ՀՀ օրենքը

12:34 • 06/05

Յուրի Հայրապետյանը նշանակվել է ԼՂՀ Նախագահի խորհրդական

12:29 • 06/05

Բակո Սահակյանն ընդունել է ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի նախագահին

12:28 • 06/05

Windows 10-ը վճարովի կդառնա (տեսանյութ)

12:19 • 06/05

Oբաման հանդիպել է իրեն նամակ գրած 8-ամյա աղջնակի հետ (տեսանյութ)

12:09 • 06/05

Թուրքիայի ԶՈՒ-ն հայտարարել է ԻՊ-ի դեմ գործողությունների արդյունքում ընդհանուր առմամբ 1100-ից ավելի ահաբեկչի ոչնչացման մասին

12:07 • 06/05

Audi-ն Maybach-ի մրցակից մոդելը կստեղծի

12:00 • 06/05

ՀՀ-ի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը բանակցային գործընթացի վերաբերյալ ունի որոշակի դիրքորոշումների կոշտացում. Սամվել Նիկոյան

11:58 • 06/05

Դավութօղլուի հեռանալով վերջ դրվեց հայ-թուրքական տխրահռչակ հարաբերություններին. թուրքագետ

11:58 • 06/05

Դուեյն Ջոնսոնն իրագործել է քաղցկեղով հիվանդ 7-ամյա տղայի երազանքը (լուսանկարներ)

11:47 • 06/05

Եթե շարժվենք խելագարության կանխավարկածով, ապա կարելի է ուրիշի մատը կտրել և քվեարկել ուրիշի փոխարեն. Հովհաննես Սահակյանը՝ ՀԱԿ առաջարկի մասին

11:46 • 06/05

Ֆիրմինոյի հիանալի խաբքը Սոլդադոյի դեմ (տեսանյութ)

11:42 • 06/05

Դժվար է հայ լինել Թուրքիայում. թուրք արձակագիր Էլիֆ Շաֆաքի հոդվածը The Guardian-ում

11:21 • 06/05

«analitik.am»-ի աշխատակիցների կողմից շորթում կատարելու վերաբերյալ քրգործն ընդունվել է ՀՀ ՀՔԾ վարույթ

11:20 • 06/05

«Հրազդան ՋԷԿ»-ը և Որոտանի հիդրոէլեկտրակայանների կասկադը կապող շուրջ 230 կմ գծի վերակառուցումը կավարտվի մինչև տարեվերջ

11:19 • 06/05

Հեղաշրջում չկա, բայց ժողովրդավարության առումով վիճակն առավել մտահոգիչ է. թուրք սյունակագիրը՝ Դավութօղլուի հեռանալու մասին

11:09 • 06/05

Արձաններ, որոնք մեզ վերադարձնում են մանկության կախարդական աշխարհ (լուսանկարներ)

10:58 • 06/05

Միայն կշահեք. Թրամփը կողմ է Մեծ Բրիտանիայի` ԵՄ կազմից դուրս գալուն

10:54 • 06/05

Լույս աշխարհ է եկել Թալիշում զոհված ավագ լեյտենանտ Հրաչ Գալստյանի առաջնեկը

10:52 • 06/05

Ռուսաստանում «Կալաշնիկով» բրենդի ներքո հագուստ և աքսեսուար կարտադրվի. Известия

10:51 • 06/05

ՈւԵՖԱ-ի վարկանիշում Իսպանիան ռեկորդ է սահմանել

10:45 • 06/05

Կարծում եմ Բունդեսթագը հավանության կարժանացնի Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձևը. պատգամավոր

10:36 • 06/05

Չիլիում դպրոցականների խաղաղ ակցիան վերաճել է ոստիկանության հետ բախումների (տեսանյութ)

10:35 • 06/05

Գյումրիում շարունակվում են Ավետիսյանների ընտանիքի սպանության մեջ մեղադրվող Վալերի Պերմյակովի գործով դատական նիստերը

10:29 • 06/05

Վենեսուելայի ԱԳՆ-ն ԱՄՆ-ին մեղադրել է երկրում հեղաշրջման փորձ նախապատրաստելու համար

10:22 • 06/05

ԼՂ-ի վերջնական կարգավիճակը որոշվելու է միայն հարցի համապարփակ կարգավորման համատեքստում. Պետդեպի ներկայացուցիչ

10:21 • 06/05

Հակառակորդը հայ-ադրբեջանական սահմանին անկանոն կրակահերթեր է արձակել հայ դիրքապահների ուղղությամբ

10:15 • 06/05

Էլէներգիայի պլանային անջատումներ Երևանում և մարզերում՝ մայիսի 6-ին

10:13 • 06/05

Օտարերկրյա մոտ 180 լրագրողի հրավիրել, սակայն թույլ չեն տվել մասնակցել Փհենյանում իշխող կուսակցության համագումարին (տեսանյութեր)

10:01 • 06/05

Երբ կուսակցական գործիչը ենթարկվում է բռնության, մտահոգության առիթ է մեզ համար. ԱՄՆ-ի պետդեպը՝ Կարո Փայլանի շուրջ ստեղծված իրավիճակի մասին

10:00 • 06/05

Տարադրամի փոխարժեքը հայաստանյան բանկերում

09:52 • 06/05

Մոսկվա է վերադարձել «օրենքով գող» Գուրամ Չիխլաձեն, ով որոնվում է արյան վրեժ լուծելու համար

09:52 • 06/05

«Ազգ». Կարգապահ և օրինապահ աշակերտից գոհ են լինում բոլորը, սակայն սովորաբար առաջինը նրա՛ն են իրավազրկում

09:41 • 06/05

«Առավոտ». Պետք է բոլորի հետ փնտրենք ընդհանուր շահեր

09:38 • 06/05

Երևանի «Կազիրոկ» սրճարանում ծեծել են «ԱԼՖԱ-ԴԵԼՏԱ» անվտանգության ծառայության 42-ամյա աշխատակցին. Shamshyan.com

09:37 • 06/05

Ճապոնիայում 1 շաբաթվա ընթացքում 180 մարդ է հոսպիտալացվել շոգի պատճառով

09:35 • 06/05

«Չորրորդ իշխանություն». Դատարանից փախուստի դիմած, խարդախություններով զբաղվող հանցավոր խմբավորման պարագլուխը հիմա էլ հոգեկան հիվանդ է ձևանում

09:29 • 06/05

Ֆլորիդայում ինքնաթիռը, հայտնվելով տուրբուլենտության գոտում, հարկադիր վայրէջք է կատարել. կան տուժածներ

09:25 • 06/05

«Հրապարակ». «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի նախկին պետ գեներալ Սեյրան Սարոյանի ազգականների՞ց Է

09:24 • 06/05

Թուրքիայի վարչապետի հրաժարականը սպառնում է ԵՄ-ի հետ միգրացիոն համաձայնագրին. The Financial Times

09:21 • 06/05

«Ժողովուրդ». «Էյր Արմենիա» ավիաընկերությունը բանկերից մեկին պարտքի դիմաց տվել է ընկերության գրասենյակը

09:19 • 06/05

Photoshop-ի վարպետները «ծերացրել» են հայտնի գեղեցկուհիներին (լուսանկարներ)

09:15 • 06/05

«Ժողովուրդ».ՀՀ ոստիկանության զորքերի հրամանատար Լևոն Երանոսյանը մեկնել Է Արցախ

09:15 • 06/05

ԵՄ-ում 400.000 փախստական երեխաներ զրկված են իրավական կարգավիճակից. ՄԱԿ

09:00 • 06/05

«Իրավունք». Լավ էլ կապ ունեք ադրբեջանական «Կյանքի խոսքի» հետ

08:53 • 06/05

«Իրատես». Վարդան Օսկանյանն առանձնապես ոգևորված չի եղել կուսակցություն բացելու հեռանկարով

08:50 • 06/05

Բարաք Օբաման ներում է շնորհել ավելի քան 5 տասնյակ թմրավաճառի

08:49 • 06/05

Հակառակորդն այս գիշեր շփման գծում կիրառել է ականանետեր և հակատանկային նռնականետ

08:44 • 06/05

Հիլարի Քլինթոնին հարցաքննության կկանչեն ՀԴԲ. CNN

08:44 • 06/05

Լաս Վեգասում մանկապարտեզի դիմաց երեխաների աչքի առաջ սպանել են նրանց ծնողներին

08:44 • 06/05

«Իրավունք». Ինչո՞ւ Յուրի Վարդանյանը մինչ օրս Ջավախք չի մեկնել

08:37 • 06/05

«Հայոց աշխարհ». Որքա՞ն գումար կտնտեսեն սպառողնեը գազի գնի իջեցումից

08:28 • 06/05

«Ժողովուրդ». Դադարեցվել են ոչ միայն «Նուբարաշեն» ՔԿՀ պետ Ռուբիկ Ստեփանյանի, այլ նաև նրա 4 ենթականների լիազորությունները

08:15 • 06/05

«Ժողովուրդ». Սամվել Նիկոյանի որդին «թռել» Է ԱՄՆ՝ ուսանելու

07:56 • 06/05

«Ժամանակ». Տասը մատնահետքի պահանջն ու Ընտրական օրենսգիրքը

07:45 • 06/05

«Ժամանակ». Ինչ հսկայական պոտենցիալ ունի ԼՂ խնդիրը, որ անգամ կիսաքայլը կարող է ունենալ նման մեծ արձագանք

07:29 • 06/05

«Հայկական ժամանակ». Գրեթե ապաքրեականացվում Է մաքսանենգությունը

07:16 • 06/05

«Հայկական ժամանակ». Ինչո՞ւ Հայաստանը զենք չի գնում նաև Չինաստանից կամ Իսրայելից

07:03 • 06/05

«Հրապարակ». ՀՀԿ-ում որոշվել է Գյումրիի քաղաքապետի ընտրություններին մասնակցել սեփական ցուցակով և թեկնածուով

02:47 • 06/05

Քրդական պեշմերգան 60 ահաբեկչի է ոչնչացրել

02:30 • 06/05

Տեղի է ունեցել ՀՖՖ կարգապահական կոմիտեի հերթական նիստը

02:23 • 06/05

ԱՄՆ իշխանություններն արգելել են էլեկտրոնային ծխախոտի վաճառքը 18-ից ցածր տարիքի անձանց

02:11 • 06/05

Սաուդյան Արաբիան կտրուկ բարձրացրել են նավթի գներն Ասիայի համար

02:04 • 06/05

«Ամենացանկալի ելքը» մոտոցիկլետի վթարի դեպքում (տեսանյութ)

02:00 • 06/05

Մեկնարկել է Սամվել Հակոբյանի անվան ծանրամարտի 26-րդ հուշամրցաշարը

01:46 • 06/05

Google-ի արհեստական ինտելեկտը պատրաստ է ինքնուրույն վեպ գրել

01:30 • 06/05

Շաբաթվա լավագույն գոլերը, գոլային փոխանցումներն ու սեյվերը (տեսանյութ)

01:24 • 06/05

«Օքթոբերֆեստ» գարեջրի փառատոնի այցելուների համար առաջին անգամ անցակետ կգործի

01:13 • 06/05

Պակիստանում 16-ամյա աղջկա ողջ-ողջ այրել են

01:00 • 06/05

Չելսին ու Լիվերպուլը կպայքարեն Լեսթերի կիսապաշտպանի համար

00:46 • 06/05

Ռաքքայում «Իսլամական պետության» բանտից փախել է 11 մարդ