Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

01:36 • 07/02

Դի Կապրիոյի ռուս երկրպագուները ձուլում են իրենց ոսկին՝ նրա համար Օսկար պատրաստելու համար

01:33 • 07/02

Մահրեզն ԱՊԼ-ի տարվա ֆուտբոլիստի գլխավոր ֆավորիտներից է. Կարագեր

01:15 • 07/02

Թայվանի երկրաշարժի հետևանքները՝ Daily Mail-ի ֆոտոշարքում. (լուսանկարներ)

01:00 • 07/02

Ռունին ճանաչվել է Մանչեսթեր Յունայթեդի հունվար ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ

00:55 • 07/02

Ռոբերտո Կառլոսին հիշեցրել են Ռուսաստանում իր չմարած վարկի մասին

00:34 • 07/02

Բուրունդիում կինը հայտնվել է սեփական թաղմանը, բացահայտել ամուսնու հանցագործությունը

00:30 • 07/02

Տեր Շտեգենը կարող է լքել Բարսելոնան սակավ խաղաժամանակի պատճառով

00:14 • 07/02

Եվրախորհրդարանում կքննարկեն Ռուսաստանում մարդու իրավունքների վիճակը

00:00 • 07/02

Յուվենտուսը ամռանը կարող է վերադարձնել Վիդալին

23:53 • 06/02

Հյուսիսային Կորեան կարող է նոր հրթիռ արձակել ամերիկյան Սուպերգավաթի ժամանակ

23:32 • 06/02

Դա փակ թեմա է. Սիլվա Հակոբյանի հայրը՝ երգչուհու անձնական կյանքի մասին. Life.panorama.am

23:30 • 06/02

Վերդերի պերուացի հարձակվող Կլաուդիո Պիսարոն Բունդեսլիգայի ռեկորդ է գրանցել

23:11 • 06/02

Դամասկոսը խոստացել է արտասահմանյան անկոչ զորքերին «տուն ուղարկել դագաղներում»

23:00 • 06/02

Հնարավոր է Պերեյրան ավելի լավն է Մատայից. Վան Գալ

22:51 • 06/02

Պուերտո Ռիկոյում արտակարգ դրություն է հայտարարվել՝ զիկա վիրուսի պատճառով

22:30 • 06/02

Չինական ակումբի առաջարկից հետո չէի կարողանում երեք օր քնել. Իգալո

22:29 • 06/02

Կյանքս իմաստավորվել է ամուսնուս հետ, իսկ մեր բալիկի ծնունդն է՛լ ավելի է երջանկացրել մեզ. Սոնա Շահգելդյան. Life.panorama.am

22:20 • 06/02

Ռուսաստանում հաշվարկել են՝ որքան կարժենա ճգնաժամի հաղթահարումը

22:10 • 06/02

Ինչ պայմաններում են ապրում ժամանակակից քաղաքակրթության «բարիքները» չճաշակած մարդիկ (լուսանկարներ)

22:00 • 06/02

Մոուրինյոյին պաշտոնանկությունից հետո SMS-ով ներողություն ուղարկեցի. Ազար

21:50 • 06/02

Պաշտոնատար անձանց հայտարարագրերին ներկայացվող պահանջների խստացումը համընթաց է միջազգային փորձին. նախարար

21:44 • 06/02

Դրեզդենում հազարավոր մարդիկ պահանջում են Մերկելի հրաժարականը

21:30 • 06/02

Մելգարեխոն հաջորդ շաբաթ կտեղափոխվի Սպարտակ

21:29 • 06/02

ԱՄՆ-ի իշխանությունների կողմից տուգանվել է բրիտանական HSBC բանկը՝ 470 մլն ԱՄՆ դոլարով

21:26 • 06/02

Թուրքիայի նախագահի թիկնազորը կանանց է ծեծել Էկվադորում. (տեսանյութ)

21:09 • 06/02

ԱՎԾ-ն ներկայացնում է Երևանի բազմաբնակարան շենքերի բնակարանների 1 քմ-ի գինը դեկտեմբերի դրությամբ

21:00 • 06/02

Վարդին իսկական որսորդ է. Մանչեսթեր Սիթիի արգենտինացի հարձակվող Սերխիո Ագուերո

21:00 • 06/02

Հայտնի զույգը գովազդային դեմք է դարձել

20:56 • 06/02

Բորուսիան չկարողացավ հաղթել Բունդեսլիգայի երրորդ թիմին (տեսանյութ)

20:49 • 06/02

Մահացել է Լուսնի վրա հայտնված հազվագյուտ մարդկանցից մեկը, ով մասոն էր

20:33 • 06/02

Ռուսաստանում մերկ տղամարդը ներխուժել է սրճարան, մատուցողուհուն խնդրել սպանել իրեն (տեսանյութ)

20:30 • 06/02

Լևանդովսկին աշխատավարձի բարձրացում է պահանջում պայմանագրի երկարաձգման համար

20:28 • 06/02

Փետրվարի 1-6-ը հանրակրթական դպրոցներում պահպանվել է աշակերտների 20-25% բացակայություն

20:08 • 06/02

Ռուսաստանի Ֆիննախը պարտքով փող է խնդրել Արևմուտքից

20:00 • 06/02

Իմ Միլանում Բալոտելիին նույնիսկ հանդերձարան չէին թողնի. Կոստակուրտա

19:49 • 06/02

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը 2016 թվականի համար նախատեսել է ունենալ տասը տոկոս աճ. արտադրության պետ

19:30 • 06/02

Այսօրվա դրությամբ Սուարեսը Մեսսիից ուժեղ է. Ռոդրիգես

19:30 • 06/02

Քիմ Քարդաշյանը սրտիկների տեսականի է առաջարկել՝ Վալենտինի տոնին ընդառաջ

19:09 • 06/02

Մեղրու տարածաշրջանային ԲԿ-ն կառուցվել է ժամանակակից սարքավորումներով, սանիտարահիգիենիկ նորմերին համապատասխան (տեսանյութ)

19:09 • 06/02

Լեսթերը հաղթեց Մանչեսթեր Սիթիին և ամրապնդվեց առաջատարի դիրքում (տեսանյութ)

18:50 • 06/02

ՀՀ տարածքում փակ և դժվարանցանելի ճանապարհներ կան

18:36 • 06/02

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը Անկախության 25-ամյակի խորհրդանիշի և կարգախոսի ստեղծման մրցույթ է հայտարարում

18:11 • 06/02

Հերտա-Բորուսիա. Դորտմունդցիների մեկնարկային կազմը

18:09 • 06/02

ՀՀ տնտեսությունը, թեև խնդիրներ ունի, սակայն ավելի դիվերսիֆիկացված է. տնտեսագետը՝ դրամի կայունության մասին

18:08 • 06/02

Ֆեդերիկա Մոգերինին առաջիկայում կայցելի Իրան

18:04 • 06/02

Կապանի հարկային տեսչությունում ներդրվել է «մեկ պատուհանի» սկզբունքը

18:00 • 06/02

Twitter-ը տասնյակ հազարավոր էջեր է փակել՝ «ահաբեկչության» պատճառով

17:55 • 06/02

Քաջարանում ևս 90 երեխա կհաճախի վերանորոգված մանկապարտեզ և 40-ից ավելի աշխատատեղ կբացվի (լուսանկարներ, տեսանյութ)

17:54 • 06/02

Ан-2 ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել Օրենբուրգի շրջանում

17:53 • 06/02

ՄԼՍ-ի երեք ակումբներ հետաքրքրված են Տորեսի ծառայություններով

17:39 • 06/02

1.750.000 դոլար. Փարիզում վաճառվել է 2 կեսի բաժանված Ferrari Enzo-ն (լուսանկարներ)

17:36 • 06/02

ԱՄՆ-ում դատարանը մեղավոր է ճանաչել 11-ամյա տղային 8-ամյա աղջկա սպանության համար

17:35 • 06/02

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն աշխատանքային այցով եղել է Սյունիքի մարզում. լուսանկարներ

17:29 • 06/02

Լիվերպուլը 32 մլն եվրո է պատրաստում Իտալիայի հավաքականի կիսապաշտպանի համար

17:28 • 06/02

Թուրք-սիրիական սահմանին կուտակվել է 35.000 փախստական

16:57 • 06/02

Գվարդիոլան կնոջ պես մի քանի բան միանգամից է անում (ծաղրանկար)

16:47 • 06/02

Թուրքիայի իշխանությունները Ռուսաստանին անվանել են «անլուրջ պետություն»

16:36 • 06/02

Մարդկային դաժանության զոհերը. ինչ պայմաններում են վարժեցվում կապիկները (լուսանկարներ)

16:36 • 06/02

Հռոմի պապն ու Համայն Ռուսիո պատրիարքը չեն աղոթի միասին

16:33 • 06/02

Վին Դիզելը նոր լուսանկարներ է հրապարկել «Երեք իքս. Քսանդեր Քեյջի վերադարձը» ֆիլմի նկարահանման հրապարակից

16:23 • 06/02

ԱՄՆ-ում մահացել է Լուսնի վրա եղած 6-րդ տիեզերագնացը (տեսանյութ)

16:21 • 06/02

Մեդվեդևը 2016-ը համարում է պատասխանատու որոշումների տարի

16:18 • 06/02

Բաքվում քաղաքացին ինքնահրկիզվել է

15:55 • 06/02

Հունաստանում ցուցարարները փորձել են ավանակին տանել խորհրդարանի շենք

15:29 • 06/02

Քիսինջերը կոչ է արել ՌԴ-ին ու ԱՄՆ-ին մշտական երկխոսություն պահպանել

15:25 • 06/02

Գվարդիոլան Մանչեսթեր Սիթի չի հրավիրի Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներին

15:23 • 06/02

Oծվել են «Արմավիր» ՔԿՀ–ի մատուռում տեղադրված խաչքարը և սրբապատկերները

15:09 • 06/02

Ինչպիսին էր աշխարհի տեխնոլոգիապես ամենաառաջադեմ պետություններից մեկը 100 տարի առաջ (լուսանկարներ)

15:02 • 06/02

Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհահատվածը բացվել է

14:58 • 06/02

Դա կարող է լինել կարճաժամկետ, միջնաժամկետ, երկարաժամկետ. Գագիկ Մինասյանը՝ ՀՀԿ-ՀՅԴ կոալիցիայի մասին

14:47 • 06/02

Պիրլոն կազմել է ԱՊԼ-ի խորհրդանշական հավաքականը

14:46 • 06/02

Գազի սակագնի նվազեցման բանակցությունները նախաձեռնողներն ունեն դրա բոլոր հիմքերը. Գ. Մինասյան

14:33 • 06/02

Դիարբեքիրում զինված բախում է տեղի ունեցել թուրք զինվորականների ու քրդերի միջև

14:30 • 06/02

Վերահսկիչ պալատն այսուհետ դառնալու է Հաշվեքննիչ պալատ և ավելի անկախ է լինելու. Գ. Մինասյան

14:19 • 06/02

Google-ի աշխատակիցների տարեկան միջին աշխատավարձը գերազանցել է 230.000 դոլարը. The Daily Mail

14:07 • 06/02

Սուրեն Սուրենյանցը 4-րդ օրն է շարունակում հացադուլն ու ջրադուլը .Գոռ Ղլեչյան

13:52 • 06/02

Տեղի է ուենցել Ա. Օզանյանի անվան զորամասի նորակոչիկների երդման արարողությունը (լուսանկարներ)

13:49 • 06/02

Պենտագոնը հրապարակել է ռազմական բանտերում կտտանքների փաստն ապացուցող լուսանկարներ

13:41 • 06/02

Շաբաթվա ընթացքում հակառակորդը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է շուրջ 5600 կրակոց

13:30 • 06/02

Ամերիկացի կոնգրեսական Ադամ Շիֆը դատապարտել է Ադրբեջանի ագրեսիան ընդդեմ հայերի (տեսանյութ)

13:25 • 06/02

Լևոն Արոնյանը շախմատ է խաղացել Ռեալի նախկին ֆուտբոլիստի հետ (լուսանկար)

13:09 • 06/02

Ղազախստանը երբեք չի հրաժարվի Անկարայի հետ համագործակցության քաղաքականությունից. Նազարբաև

13:06 • 06/02

Արմեն Աշոտյանը՝ հին ՀՅԴ-ում նոր դեմքեր փնտրելու մասին

12:48 • 06/02

Հաջորդ շաբաթ ԱԺ արտահերթ նստաշրջան չկա. Վահրամ Բաղդասարյան

12:41 • 06/02

Իրաքյան Քուրդիստանում հյուրանոցում բռնկված հրդեհի հետևանքով 17 մարդ է մահացել, մեծ մասը՝ օտարերկրացիներ

12:29 • 06/02

Հեքիաթային մթնոլորտ աշխարհի ամենառոմանտիկ քաղաքներից մեկում. Վենետիկի կառնավալը՝ ֆոտոշարքով (լուսանկարներ)

12:25 • 06/02

Մի օր Նեյմարը չափը կանցնի իր խաբքերով և ցավալի հարված կստանա. Լևանտեի պաշտպան

12:22 • 06/02

Հայտնի են ՀՀ լավագույն դպրոցները. հրապարակվել են վարկանիշավորման աղյուսակը

12:11 • 06/02

Ինձ համար 2-րդ հայրենիքն իմ նախնիների հայրենիքն է` Ղազախստանը. Թուրքիայի վարչապետ

12:06 • 06/02

Հանրաքվեի ընտրախախտումների վերաբերյալ քրեական գործերով մեղադրանք է առաջադրվել 32 անձի. Դատախազության պարզաբանումը

12:04 • 06/02

Կանադան չեղարկել է Իրանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների մի մասը

11:39 • 06/02

Կալիֆոռնիայում փնտրում են վիճակախով 63.000.000 դոլար շահած անձին

11:31 • 06/02

Բիլ և Հիլարի Քլինթոնները 14 տարվա ընթացքում 153 մլն դոլար են վաստակել վճարովի ելույթների շնորհիվ. CNN

11:26 • 06/02

Ամփոփվել են ՀՀ զինված ուժերում իրականացված միջոցառումները

11:21 • 06/02

Լոս Անջելեսի մոտակայքում 2 ոչ մեծ ինքնաթիռներ բախվել են միմյանց ու ընկել Խաղաղ օվկիանոսը

11:09 • 06/02

Եթե անգամ թանկացել է ներկրված գյուղմթերքը, ապա դրամի հերթական արժեզրկման պատճառով. Հ. Բերբերյան

11:00 • 06/02

Ալբանիան 10-ամյա արգելք է սահմանել ծառահատումների համար

10:40 • 06/02

Բահրեյնը Սիրիայում ցամաքային գործողությանը մասնակցելու պատրաստակամություն է հայտնել

10:34 • 06/02

ԼՂՀ ՊԲ–ն այս գիշեր ճնշել է հակառակորդի ակտիվությունը

10:30 • 06/02

Էրդողանը չի կարողանում կապ հաստատել Պուտինի հետ. Թուրքիայի նախագահի մամուլի խոսնակ