Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

00:01 • 06/07

Արսենալը 25 միլիոն եվրո է նախատեսել Բենզեմայի համար

23:47 • 05/07

Եմենում 30 մարդ է զոհվել արաբական կոալիցիայի ավիահարվածի հետևանքով

23:37 • 05/07

Չեմ կարծում, որ Ռեալն այդքան հեշտ բաց կթողնի Ռամոսին. Ինյեստա

23:28 • 05/07

Պորոշենկոն Ուկրաինայի Ռազմածովային ուժերին լիարժեք պատրաստականության կոչ է արել

23:12 • 05/07

Օբամայի քենիացի տատիկը խոստացել է ավանդական ուտեստ պատրաստել նրա համար

23:00 • 05/07

Բարսելոնան պատրաստ է Թուրանի տրանսֆերի համար 34 միլիոն եվրո վճարել

22:42 • 05/07

Հունաստանում կարող է նոր արժույթ հայտնվել

22:30 • 05/07

Լոս Անջելես Գելեքսի - Տորոնտո՝ 4:0. Ռոբի Քինը՝ հեթ-տրիկի հեղինակ (տեսանյութ)

22:29 • 05/07

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը ժամը 06.00-ից մինչև 21.00 բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար

22:03 • 05/07

Չելսիի նոր խաղաշապիկները (լուսանկարներ)

21:43 • 05/07

Հունաստանի դուրս գալը եվրոգոտուց 1 մլրդ եվրոյի «անցք» կբացի Գերմանիայի բյուջեում. Բունդեսբանկ

21:30 • 05/07

Բրազիլացի անվանի նախկին ֆուտբոլիստ Ռոբերտո Կարլոսը հնդկական թիմ է գլխավորել

21:22 • 05/07

Իրանը և «վեցնյակը» կարող են համաձայնագիր կնքել հաջորդ շաբաթ. Ջոն Քերի

21:13 • 05/07

Exit-poll. Հունաստանի հանրաքվեում «ոչ» է ասել վարկատուներին

21:06 • 05/07

Օլիմպիկը պարտվել է Մետալուրգին. Ղադիմյանը մասնակցել է հանդիպմանը

20:43 • 05/07

Քրքումով դիմակ` կնճիռների, բշտիկների և աչքի սև շրջանակների դեմ

20:31 • 05/07

Գուրգեն Մահարի փողոցում այրվել է երեք տուն. դեպքի վայր է մեկնել 5 մարտական հաշվարկ

20:30 • 05/07

Լիվերպուլի պաշտպանը մոտ է Վեսթ Հեմը համալրելուն

20:13 • 05/07

Լոնդոնում բրիտանացի դերասանուհի Օդրի Հեփբերնին նվիրված լուսանկարչական ցուցադրություն է բացվել

20:00 • 05/07

Վիլյայի դուբլը հաղթանակ է պարգևել Նյու Յորք Սիթիին (տեսանյութ)

19:57 • 05/07

Տանզանիայում առյուծները բարձրացել են ծառը՝ «թշնամուց» փախչելու համար

19:41 • 05/07

Սելֆիցիդ. այս տարի 50 մարդ է մահացել սելֆի անելիս

19:30 • 05/07

Բիրկիրկարայի հիմնական դարպասապահը Երևան չի ժամանի

19:28 • 05/07

Բյուրականի աստղադիտարանի՝ տարածաշրջանային կենտրոն հռչակվելը քաղաքական մեծ իրադարձություն է. Արեգ Միքայելյան

19:12 • 05/07

Եգիպտոսի դատարանը հաստատել է հայազգի պարուհու՝ Սաֆինազի ազատազրկման դատավճիռը

19:02 • 05/07

Մասկերանոն միակ ֆուտբոլիստն է, ով պարտվել է Ամերիկայի Գավաթի 3 եզրափակիչներում

18:53 • 05/07

Չիայի սերմերի օգտակար հատկությունները

18:43 • 05/07

Իրանը և «վեցնյակը» կազմել են պատժամիջոցների վերացման մասին համաձայնագրի ծրագիրը. ԶԼՄ-ներ

18:33 • 05/07

Կական կարիերայում առաջին անգամ միանգամից կարմիր քարտ է ստացել

18:23 • 05/07

Հայտնի են արքայադուստր Շառլոտի 5 կնքահայրերն ու կնքամայրերը

18:11 • 05/07

Արտասվող հույն թոշակառուի պատմությունը հուզել է համացանցի օգտատերերին

18:00 • 05/07

Յուվենտեսուը մերժելու է Պոգբային վերաբերող ցանկացած առաջարկ. Մարոտա

17:42 • 05/07

Ռուսաստանի Վորկուտա քաղաքում ձյուն է տեղացել (տեսանյութ)

17:30 • 05/07

Մանչեսթեր Սիթին տրանսֆերային պատուհանի ընթացքում 100 միլիոն ֆունտ ստերլինգ կծախսի

17:21 • 05/07

Շերը Twitter-ում գրառում է արել Հայաստանում էլէներգիայի սակագնի թանկացման վերաբերյալ

17:07 • 05/07

Արարատյան դաշտում և Սյունիքում սպասվում է բարձր կարգի հրդեհավտանգություն. եղանակի տեսություն

17:02 • 05/07

Արսեն Գալստյանն արժանացել է բրոնզե մեդալի Ձյուդոյի Գրան-պրի առաջնության ժամանակ

17:00 • 05/07

Մոնակոյի կիսապաշտպանը տեղափոխվում է Լոկոմոտիվ

16:55 • 05/07

Գյումրու Հայորդաց տանը հաշվետու համերգ է կազմակերպվել

16:43 • 05/07

Էլզա անունը 100 տարվա մեջ առաջին անգամ տարածված է դարձել ԱՄՆ-ում՝ շնորհիվ «Սառցե սիրտը» մուլտֆիլմի

16:30 • 05/07

Ֆալկաոն Չելսիում Մանչեսթեր Յունայթեդի համեմատ 2 անգամ պակաս աշխատավարձ կստանա

16:19 • 05/07

Թբիլիսիի կենդանաբանական այգին դադարեցրել է գիշատիչների որոնումները

16:03 • 05/07

Սա տոն է, որը նշվելու է վաղը. ՀՀ արդարադատության նախարարի շնորհավորանքը Սահմանադրության օրվա առթիվ

16:00 • 05/07

Մանչեսթեր Յունայթեդը բարելաված առաջարկ կկատարի Սաութհեմփթոնին

15:52 • 05/07

Լոս Անջելեսում մահացել է Մայքլ Դուգլասի մայրը՝ դերասանուհի Դիանա Դուգլասը

15:48 • 05/07

Սահմանադրականության առումով նոր մակարդակի ենք բարձրացել. Խոսրով Հարությունյան

15:30 • 05/07

Վան Պերսին նույնիսկ չի դիտարկել թուրքական գրանդի առաջարկը

15:29 • 05/07

Հիլարի Քլինթոնը կոչ է արել «ավելի խելացի» փոխգործակցել Պուտինի հետ

15:21 • 05/07

Պորոշենկոն և Յացենյուկը ծիծաղել են Կլիչկոյի ելույթի ժամանակ (լուսանկար)

15:06 • 05/07

Հունաստանի հանրաքվեին գերակշռում է «ոչ» պատասխանը. աղբյուր

15:00 • 05/07

Միլանն առաջարկ է նախապատրաստել Իբրահիմովիչի համար

14:54 • 05/07

Ձվի շուկայում այնպես են անում, որ ավելցուկ չառաջանա, գներն էլ չբարձրանան. Թռչնաբույծների միության նախագահ

14:45 • 05/07

Նյու Յորքում անցկացվել է հոթ-դոգ ուտելու ամենամյա առաջնություն

14:31 • 05/07

Պեկինը հայտարարել է Թուրքիայում չինացիներին սպառնացող վտանգի մասին

14:30 • 05/07

Ֆուլհեմի 18-ամյա հարձակվողն առաջատար ակումբների դիտակետում է

14:21 • 05/07

Երիտասարդությունը ցույց տվեց, որ պատրաստ է լինել երկրի տերը. Ռուբեն Բաբայան

14:10 • 05/07

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ցավակցություն է հայտնել Գագիկ Հովհաննիսյանի մահվան կապակցությամբ

14:00 • 05/07

Որևէ մեկի հետ որևէ բանակցություն չեմ վարում. Սերխիո Ռամոս

13:54 • 05/07

Հոլիվուդում կթողարկվի Hello Kitty լիամետրաժ ֆիլմ

13:41 • 05/07

Ռուսաստանում արջը հարձակվել է սրճարանի այցելուի վրա և պոկել ձեռքը

13:36 • 05/07

Հունաստանի վարչապետը մասնակցել է հանրաքվեին

13:30 • 05/07

Օբամեյանգը՝ երկրպագուների վարկածով Բորուսիայի 2014/15 թթ. մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ

13:16 • 05/07

Անշարժ գույքի գներն աճել են թե նախորդ ամսվա, թե նախորդ տարվա մայիսի համեմատ. ԱՎԾ

13:15 • 05/07

Թբիլիսիում փրկարարները գտել են հեղեղման հետևանքով անհետացած վագրի դին

13:04 • 05/07

Ղրիմում վրդովված են Թբիլիսիում Զեմֆիրայի քայլից, նրա հետ չեն համագործակցի

13:00 • 05/07

Մանչեսթեր Յունայթեդը ցանկանում է գնել Դարմիանին, Տորինոն 20 միլիոն եվրո է պահանջում

12:51 • 05/07

Հիլարի Քլինթոնը Չինաստանին մեղադրել է ԱՄՆ-ից գաղտնի տեղեկություններ գողանալու համար

12:51 • 05/07

Միկրոնեզիայի հավաքականը պարտվել է 0:30 և 0:38 հաշիվներով

12:46 • 05/07

Սահմանադրությունը ոչ միայն մեր երազանքների ամփոփումն է, այլև նպատակների ամրագրում. Գալուստ Սահակյան

12:38 • 05/07

Ունիվերսիադա. հայ մարզիկների ելույթները (լուսանկարներ)

12:30 • 05/07

Ցանկանում էի նոր մարտահրավեր ընդունել. Ստիվեն Ջերարդ

12:09 • 05/07

Անժելինա Ջոլին կմարմնավորի Եկատերինա 2-րդին

12:00 • 05/07

Անչափ ուրախ եմ, որ հաջողվեց «չոր» հանդիպում անցկացնել. Շիրակի դարպասապահ

11:58 • 05/07

Հունաստանի դուրս գալը եվրոգոտուց վնաս կհասցնի ԵՄ-ի հեղինակությանը. Գերմանիայի ԱԳՆ

11:46 • 05/07

ԱՄՆ-ի անկախության տոնի ամենաշքեղ ու թանկարժեք հրավառությունները. լուսանկարներ և գներ

11:42 • 05/07

Ունիվերսիադա. Անդրանիկ Չափարյանը 7-րդ տեղն է զբաղեցրել

11:37 • 05/07

Ավարտվել է վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի աշխատանքային այցը Ֆրանսիա

11:30 • 05/07

Չիլի - Արգենտինա. Վիդալը՝ հանդիպման լավագույն ֆուտբոլիստ

11:21 • 05/07

Սիրիայում «Իսլամական պետության» դիրքերին 16 ավիահարված է հասցվել

11:18 • 05/07

Պետք է օրենսդրական փաթեթ մշակել. Հ. Բերբերյանը` ծիրանի մթերումից դժգոհությունների մասին

11:05 • 05/07

Բերձոր-Ստեփանակերտ ճանապարհին մեքենան գլորվել է ձորը. 2 զինծառայողներ մահացել են

11:00 • 05/07

Խաղացողները շատ ջերմ ընդունեցին մարզչական շտաբին. Թոմաս Տուխել

10:52 • 05/07

Հունաստանում մեկնարկել է վճռորոշ հանրաքվեն

10:51 • 05/07

Թբիլիսիում ջրհորի մեջ հայտնված 2 գայլի ձագի են փրկել

10:47 • 05/07

Բաղրամյան պողոտան շարունակում է փակ մնալ (ուղիղ)

10:36 • 05/07

Վանաձորում նոր բժշկական կենտրոն է բացվել

10:31 • 05/07

Ֆրանսիայի Ալֆորվիլ քաղաքում հայկական վարժարան է բացվել (լուսանկարներ)

10:30 • 05/07

Չեմպիոնների լիգայի 2017/18 թթ. մրցաշրջանի եզրափակիչը կարող է անցկացվել Կիևում

10:24 • 05/07

ՀՀ Սահմանադրությունը 20 տարեկան է. ինչ ունենք այսօր և ինչ է անհրաժեշտ. իրավագետի արձանագրումը

10:15 • 05/07

Չիլին հաղթում է Արգենտինային եւ նվաճում Ամերիկայի գավաթը (տեսանյութ)

10:12 • 05/07

Հանրային կյանքի առաջընթացը համարժեք սահմանադրական զարգացումներ է պահանջում. Սերժ Սարգսյան

00:15 • 05/07

Հնդկուհին ինքնասպան է եղել զուգարան չունենալու պատճառով

00:02 • 05/07

Սերխիո Ռամոս. որևէ մեկի հետ որևէ բանակցություն չեմ վարում

23:59 • 04/07

«Իսլամական պետության» երիտասարդները զանգվածային սպանդ են իրականացրել Պալմիրայում

23:45 • 04/07

Ֆրանսիայի Շամպայն և Բուրգունդիա գինեգործական շրջաններըներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային ժառանգության ցուցակում

23:33 • 04/07

ԱՄՆ-ն ԻՊ-ի դեմ գործողություններում թուրքական ռազմաբազաներից օգտվելու թույլտվություն է պահանջում

23:31 • 04/07

Հունաստանի վարչապետը պետք է հեռանա` վարկատուների հետ համաձայնության դեպքում. Սարկոզի

23:30 • 04/07

Դիեգո Կոստան սպասում է Թուրանին և նրա պատրաստած քյաբաբներին (ծաղրանկար)

23:17 • 04/07

Գյումրու Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցում կղողանջի նաև փոքր զանգը

23:02 • 04/07

Ադրբեջանական նավթը երկու դոլարով էժանացել է