Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

03:37 • 31/08

Իլյուստրատորը մուլտֆիլմերի զվարճալի կերպարներ է ավելացնում անծանոթ մարդկանց Instagram-ի լուսանկարներին. ֆոտոշարք

03:16 • 31/08

Երևանում քաղաքացին նետվել է բնակարանի պատշգամբից և ողջ է մնացել

02:55 • 31/08

Բժիշկները պատմել են, թե ինչու է ձմերուկ ուտելն այդքան օգտակար (լուսանկարներ)

02:34 • 31/08

Ֆրանսիայի Coca-Cola-ի գործարանում 50 մլն եվրո արժողությամբ կոկայինի տարրաներ են հայտնաբերվել

02:13 • 31/08

Ջեյդան և Ուիլոու Սմիթերը հայտնվել են Interview ամսագրի շապիկին (լուսանկարներ)

01:53 • 31/08

ԱՄՆ-ն խորհուրդ է տալիս Զիկա վիրուսի պատճառով չայցելել Սինգապուր

01:28 • 31/08

Forbes-ը կազմել է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող մոդելների վարկանիշը (լուսանկարներ)

01:07 • 31/08

Կոնոպլյանկան՝ Շալկեի ֆուտբոլիստ

00:53 • 31/08

Հալեպում սպանվել է ԻՊ-ի հրամանատարներից մեկը

00:31 • 31/08

Google-ն ու «Մոսֆիլմը» Բուլգակովի 125-ամյակին նվիրված նախագիծ են մեկնարկում

00:23 • 31/08

Բարաք Օբաման կրճատել է 111 բանտարկյալի պատժաչափը  

00:02 • 31/08

Դուբայի էմիրը 9 պաշտոնյաների է հեռացրել` նրանց աշխատասենյակներ այցելելուց հետո (տեսանյութ)

23:57 • 30/08

Apple-ը մտադիր է բողոքարկել Եվրահանձնաժողովի որոշումը 13 մլրդ եվրո տուգանքի մասին

23:55 • 30/08

Դուք պետք է հարմարվեք մեր կենսակերպին. ֆրանսիացի քաղաքապետը` բուրկինիի արգելքի մասին

23:48 • 30/08

Ալյասկայում արջի ձագերը թևանցուկ արած հետևում են մայր արջի որսին (լուսնկարներ)

23:44 • 30/08

ԱՄՆ-ում մտադիր են Հարի Փոթերի մասին նոր գիրքն էկրանավորել Դենիել Ռեդքլիֆի մասնակցությամբ

23:38 • 30/08

Աստղերի երեխաներ, որոնք նման են իրենց ծնողներին (լուսանկարներ)

23:29 • 30/08

Եմենում քաղաքացիական պատերազմի զոհերի թիվը հասել է 10.000-ի. ՄԱԿ

23:25 • 30/08

Բրազիլիայի ոստիկանությունը ձերբակալել է Դիլմա Ռուսեֆին աջակցող ցույցի մասնակիցներին

23:20 • 30/08

Մոսկվայում մինչև 2019 թվականը կտեղադրվի Միխայիլ Կալաշնիկովի հուշարձանը

23:17 • 30/08

Ֆրանսիայի վարչապետը բուրկինիին հակադրել է մերկ կուրծքը

23:12 • 30/08

Շրիլանկացի աշակերտը կոտրել է երկրի նախագահի կայքը` քննությունները հետաձգելու համար

23:07 • 30/08

US Open. Խաչանովը երկրորդ շրջանում է

23:06 • 30/08

ՀԴԲ-ն հարցաքննել է Լեոնարդո Դի Կապրիոյին Մալայզիայում կատարված խարդախությունների շրջանակում

22:54 • 30/08

Արցախի ճանաչված չլինելն ազդում է քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության վրա. Արցախի ՄԻՊ

22:40 • 30/08

Թուրքիան և սիրիացի քրդերը հրադադարի պահմանավորվածություն են ձեռք բերել

22:29 • 30/08

Կիմ Չեն Ընի հրամանով բարձրաստիճան պաշտոնյաների են գնդակահարել. հարավկորեական ԶԼՄ-ներ

22:18 • 30/08

Վալենսիայի երկրագուներն այրում են Ալկասերի խաղաշապիկները (լուսանկար)

22:15 • 30/08

Թուրք դատախազը փախել է Հունաստան և քաղաքական ապաստան խնդրել

22:03 • 30/08

Ֆրանսիայի նախագահը էկոնոմիկայի նոր նախարար է նշանակել

21:50 • 30/08

Գաբիգոլը տեղափոխվեց Ինտեր

21:44 • 30/08

Մեզ պետք է ձիգ Ջավախք. պատգամավորի հայազգի թեկնածու (տեսանյութ)

21:38 • 30/08

Ուկրաինայում ուսանողները կրթաթոշակները կրճատելու համար տորթ են նետել ֆինանսների փոխնախարարի վրա

21:36 • 30/08

Պատահարից 10 օր անց վարորդը, գիտակցության չգալով, մահացել է

21:28 • 30/08

Ադրբեջանի նկրտումները Արցախի նկատմամբ բացահայտ ագրեսորի ձեռագիր են. Հերմինե Նաղդալյան

21:14 • 30/08

Կարել Յարոլիմ. Ցանկանում ենք հաղթել Հայաստանի հավաքականին

21:13 • 30/08

Շրջիկ բանվոր, հաշվապահ ու պահակ. ինչու են ՀՀԿ-ական գյուղապետերի մրցակիցները որոշ դեպքերում ձևական, իսկ ընդդիմադիրները՝ պասիվ

21:08 • 30/08

Ամերիկայում 7-ամյա աղջիկն աղբանոցում օլիմպիական ոսկե մեդալ է գտել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

20:58 • 30/08

Սոմալիում նախագահական պալատի մոտ տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով 12 մարդ է մահացել

20:52 • 30/08

Եթե այսպես շարունակվի, Ախալքալաքի շրջկենտրոնում ոչ ասֆալտապատ փողոց չենք ունենա. Շրջանային ժողովի նախագահ (տեսանյութ)

20:45 • 30/08

Ալպերում հայտնաբերվել է անհետացած շվեյցարական կործանիչը

20:34 • 30/08

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ծանոթացել է Դավիթ Հակոբյանի անհատական ցուցահանդեսի լուսանկարներին

20:23 • 30/08

ԱՄՆ-ն 3 մլն դոլար է խոստանում ԻՊ-ի առաջնորդներից մեկի գտնվելու վայրի մասին տեղեկության համար

20:15 • 30/08

Հայաստանում երբեք չենք հրապարակում նյութեր անհայտ կորած ու հետագայում գտնված անձանց նկատմամբ կիրառված վերաբերմունքի մասին. Լ. Ալավերդյան (տեսանյութ)

20:15 • 30/08

Սաուլ. Գրիզմանը պետք է մտածի, թե ինչ է խոսում

20:07 • 30/08

ԵՄ պատվիրակության ղեկավարը Արփինե Հովհաննիսյանից հետաքրքրվել է հուլիսյան իրադարձությունների իրավական գործընթացներով

19:55 • 30/08

Ես այդ քայլին գնացի Պուտինին իմ խնդիրները հասցնելու համար. գործարար Արամ Պետրոսյանը հարցազրույց է տվել «Դոժդ» հեռուստաալիքին

19:51 • 30/08

Լևոն Մնացականյանը ծառայողական խորհրդակցություն է անցկացրել  ՊԲ հյուսիսային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկում

19:35 • 30/08

Իրանում ՀՀ դեսպանը ներկայացրել է հայ-իրանական տնտեսական հնարավորությունները ԵԱՏՄ անդամակցության շրջանակներում

19:24 • 30/08

Կոտայքի մարզի Կարենիս գյուղում քաղաքացի է ընկել  ջրանցքը

19:20 • 30/08

Մովսիսյանը՝ ՄԼՍ-ի շաբաթվա խորհրդանշական հավաքականում (լուսանկար)

19:20 • 30/08

ՀՀ քննչական կոմիտեն բացահայտել է քաղաքացիներից  խարդախությամբ  գույք հափշտակելու մեխանիզմը

19:09 • 30/08

Իտալիայի թանգարանները 610 000 եվրո են հավաքել երկրաշարժից տուժածներին օգնելու համար

19:00 • 30/08

Մայրաքաղաքի որոշ դպրոցամերձ ճանապարհահատվածներում այսօրվանից կրկին 40կմ/ժամ արագություն կսահմանվի

18:56 • 30/08

Ինչպես են օգտագործելու դադարը հայկական թիմերը

18:52 • 30/08

Երևան-Երասխ ճանապարհին «Կիա Սորենտո»  բախվել է բետոնե սյուներին. ուղևորներից մեկը մահացել է

18:38 • 30/08

Ֆրանսիայի լողափերից մեկում հարձակվել են թոփլես լողացող կնոջ վրա

18:23 • 30/08

Դատարանը մերժեց միջնորդությունը. Արարատ Խանդոյանը կմնա կալանքի տակ. փաստաբան

18:15 • 30/08

Ամերիկացի դպրոցականներին թույլատրում են նկարազարդել իրենց կայանատեղիները (լուսանկարներ)

17:53 • 30/08

Չեխիա - Հայաստան հանդիպումը չի լինի հայկական եթերում

17:37 • 30/08

Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևը կապ չունի «Ինջիրլիքի» խնդրի հետ. Շտայնմայերը պատասխանել է Չավուշօղլուին

17:31 • 30/08

Թուրքիայում բոլոր պետական տոների հետևում մի կոտորածի պատմություն է թաքնված. Թամեր Չիլինգիրի հոդվածը

17:22 • 30/08

Կուրթանում 54-ամյա կնոջը կախված են գտել. համագյուղացին մանրամասներ է պատմում

17:15 • 30/08

Նախագահին հավատարմագրերն է հանձնել ՀՀ–ում Վրաստանի նորանշանակ դեսպանը

17:04 • 30/08

Հելսինկյան ասոցիացիա կազմակերպության նախագահ է ընտրվել Նինա Կարապետյանցը

16:57 • 30/08

«ВКонтакте» սոցցանցում վերացվել է օգտատերերի հեռախոսահամարները հանրայնացնող խոցելիությունը

16:56 • 30/08

Վարչապետը Հարկային նոր օրենսգրքի նախագծի շուրջ խորհրդակցություն է անցկացրել

16:54 • 30/08

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության երաժշտական և արվեստի դպրոցներն ապահովվել են երաժշտական նոր գործիքներով

16:51 • 30/08

Apple-ն Իռլանդիային ռեկորդային 13 միլիարդ եվրո կվճարի

16:43 • 30/08

Անգամ մեր ամենամեծ թշնամիներն այդպես չեն արտահայտվել Չե Գևարայի մասին, ինչպես Թուրքիայի խորհրդարանի խոսնակը. կուբացի դեսպան

16:37 • 30/08

Ծանրորդ Անդրանիկ Կարապետյանը վիրահատվել է

16:30 • 30/08

Ուզբեկստանում չեղարկել են Անկախության օրվան նվիրված հանդիսությունները. լրատվամիջոցներ

16:24 • 30/08

Ավարտվում են Վրաստանից Հայաստան տանող ճանապարհի վերականգնման աշխատանքները

16:24 • 30/08

«Սասնա ծռեր» խմբի անդամ Աշոտ Պետրոսյանի վիրահատությունը նորմալ է անցել

16:19 • 30/08

Կմշակվի փոքր դպրոցների զարգացման հայեցակարգ. Լևոն Մկրտչյան

16:13 • 30/08

ԱՄՆ-ում ավտոմեքենայով հեռացատկի համաշխարհային ռեկորդ է սահմանվել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:07 • 30/08

Ոստիկանության 3 աշխատակից գիշերային ակումբում խմբակային խուլիգանության  դեպք են թաքցրել. քրգործի նախաքննությունն ավարտվել է

16:06 • 30/08

Չեխերի խենթ մարզումը Հայաստանի հետ հանդիպումից առաջ (տեսանյութ)

16:04 • 30/08

Օլանդը քննադատել է Սիրիայի տարածքում Թուրքիայի գործողությունները

16:01 • 30/08

Կայացավ Երևանի հանրակրթական դպրոցների տնօրենների խորհրդակցությունը (տեսանյութ)

15:57 • 30/08

Նորվեգիան պատրաստվում է մինչև 15 հազար փախստական արտաքսել երկրից

15:40 • 30/08

Էդվարդ Նալբանդյանը կայցելի Գերմանիա և Սլովակիա

15:40 • 30/08

Ավստրալիայում երիտասարդն ուսումնական հաստատություններում քնելու ժամանակ «չբռնվելու» ուշագրավ միջոց է գտել (նկարներ, տեսանյութ)

15:35 • 30/08

Վան Բաստենը չի աշխատի Հոլանդիայի հավաքականի մարզչական շտաբում

15:32 • 30/08

Ապառիկով գնված մատաղացու գառն Ալլահի կողմից անընդունելի է. Թուրքիայի հոգևոր առաջնորդ

15:26 • 30/08

Վաշինգտոնում «ուղեղային կենտրոնների» վրա հաքերային հարձակման համար կասկածում են Ռուսաստանին

15:21 • 30/08

Տեսանկարահանող սարքերով խաչմերուկների և գործող արագաչափերի ցանկը

15:19 • 30/08

«Սասնա ծռեր» խմբի անդամ Հովհաննես Հարությունյանը կվիրահատվի 10-14 օրից. «Էրեբունի» ԲԿ-ի տնօրեն

15:13 • 30/08

Էջմիածնի գործող քաղաքապետը բանավեճի է հրավիրում իր մրցակցին

15:12 • 30/08

Թաիլանդում բացվել է առաջին «հալալ» հյուրանոցը (լուսանկարներ)

15:07 • 30/08

Էստոնիայի խորհրդարանը չի կարողացել նախագահ ընտրել նաև քվեարկության երկրորդ փուլում

15:04 • 30/08

Սեպտեմբերի 1-ից ԱՊՊԱ ոլորտում փոփոխությունների նոր փաթեթ է ներդրվելու. մանրամասնում է ՀԿ նախագահը

15:01 • 30/08

Հնդկաստանում է բնակվում անհետացած դոդո թռչնին ամենամոտ տեսակը (լուսանկարներ)

14:58 • 30/08

Կառավարության նիստը տեղի կունենա սեպտեմբերի 2-ին

14:56 • 30/08

Սիրիայում և Իրաքում ԻՊ-ի զոհ դարձած մարդկանց շուրջ 70 խմբային գերեզման է հայտնաբերվել. AP

14:54 • 30/08

«Սասնա ծռերից» Արամ Մանուկյանի վիճակը բավարար է, Աշոտ Պետրոսյանի վիրահատությունն էլ կտևի 2-2,5 ժամ. «Էրեբունի» ԲԿ տնօրեն

14:52 • 30/08

ԼՂՀ ԱԺ պատգամավոր Հայկ Խանումյանին ծեծի ենթարկելու դեպքով քրգործը համաներման հիմքով կարճվել է

14:50 • 30/08

Թուրքիայի գործողությունները Սիրիայում սեպ են խրել Անկարայի և Վաշինգտոնի հարաբերություններում. WSJ

14:40 • 30/08

Նոր ուսումնական տարին՝ նոր սմարթֆոնով. ՎիվաՍել-ՄՏՍ

14:20 • 30/08

Հայաստանի ազգային թիմը ժամանել է Պրահա. ՀՖՖ