Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

17:31 • 27/05

ՀՀ արտգործնախարարը հանդիպել է Բաշար ալ-Ասադին

17:20 • 27/05

Մոլորակի յուրաքանչյուր 9-րդ բնակիչ տառապում է թերսնումից. ՄԱԿ

17:19 • 27/05

Օպերայի տնօրինությունը դժգոհ է. ստիպված են իրենք վճարել Ազատության հրապարակի միջոցառումների էլէներգիայի համար

17:07 • 27/05

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն ու «Հայաստանի մանուկներ» հիմնադրամը Գետաշենի դպրոցում ստեղծագործարան են բացել

17:06 • 27/05

Ֆրանսիացին դոլարի հոտով զարթուցիչ է ստեղծել

17:04 • 27/05

Քյոլնում տարհանում են 20 հազար բնակչի՝ Երկրորդ համաշխարհայինի թվերից մնացած ռումբի պատճառով

17:02 • 27/05

Թուրքիան մտադիր է հայրենական արտադրության կործանիչներ թողարկել

16:57 • 27/05

ԼՂՀ Գերագույն դատարանն անփոփոխ է թողել ադրբեջանցի դիվերսանտների գործով վճիռը

16:53 • 27/05

Թուրքիան և ԱՄՆ-ն համաձայնության չեն եկել Սիրիայում ոչ թռիչքային և բուֆերային գոտիների հարցի շուրջ

16:44 • 27/05

Երևանում ամուսինները սպառնում են ցած նետվել բարձրահարկ շենքի տանիքից. shamshyan.com

16:37 • 27/05

ՖԻՖԱ-ի ձերբակալված պաշտոնյաները մեղադրվում են 150 մլն եվրոյի կաշառք վերցնելու մեջ

16:30 • 27/05

ԱՄՆ-ում հետաձգված չվերթի օդաչուն պիցցա է պատվիրել ուղևորների համար հենց ինքնաթիռում

16:21 • 27/05

Բրիտանիան ցանկանում է Իրաքում և Սիրիայում իրավիճակի կարգավորման ուղիներ գտնել. Էլիզաբեթ 2-րդ

16:17 • 27/05

Դատապարտյալների համար մեկնարկել է «Գրական զրույցներ» ծրագիրը

16:15 • 27/05

Հնաոճ կահույքին «նոր կյանք» հաղորդելու հետաքրքիր գաղափարներ՝ լուսանկարներով

16:13 • 27/05

Ներկայիս Բարսելոնան ավելի ուժեղ է, քան Գվարդիոլայի ժամանակ. Պիկե

16:00 • 27/05

Մխիթարյանը՝ Բունդեսլիգայի շաբաթվա լավագույն ֆուտբոլիստ

15:52 • 27/05

Անթալիան կարող է 1,5 մլրդ դոլար կորցնել՝ զբոսաշրջիկների թվի կրճատման պատճառով

15:51 • 27/05

Իրինա Ալեգրովայի հետաձգված համերգի տոմսերի վերադարձը հետաձգվում է մինչև սեպտեմբեր, ինչը դժգոհություն է հարուցել

15:47 • 27/05

Բելգիան փակել է իր օդային տարածքը՝ էլեկտրամատակարարման հետ կապված խնդիրների պատճառով

15:46 • 27/05

Բարսելոնային հետաքրքրել է Մոնակոյի պաշտպանը

15:37 • 27/05

Մոնբլանի համայնապատկերը դարձել է ամենամեծ լուսանկարն աշխարհում (լուսանկարներ)

15:32 • 27/05

Բրիտանիան ճնշում կգործադրի Ռուսաստանի վրա՝ Ուկրաինայում իրավիճակի պատճառով. Էլիզաբեթ II

15:31 • 27/05

Վրաստանի և Ռուսաստանի երկխոսության ձևաչափը կընդլայնվի

15:31 • 27/05

Փրկարարները Հրազդան գետից դուրս են բերել 16-ամյա տղայի դի

15:26 • 27/05

Սթիվ Վոզնյակը Սնոուդենին «բացարձակ հերոս» է անվանել

15:26 • 27/05

Երթևեկության փոփոխություն՝ Րաֆֆու և Անդրանիկի փողոցների խաչմերուկի շրջանաձև երթևեկության հատվածում

15:24 • 27/05

Նոր վայրագությունների պատճառով միլիոնավոր սիրիացիներ, այդ թվում՝ հայեր, ստիպված են նորից բռնել գաղթի ճամփան. Է. Նալբանդյան

15:22 • 27/05

Շվարցենեգերի մասնակցությամբ «Կոնան բարբարոսը» ֆիլմի շարունակության նկարահանումները կսկսվեն աշնանը

15:17 • 27/05

ՀՀ վարչապետի գլխավորած պատվիրակությունը կմեկնի Ղազախստան

15:13 • 27/05

Ղրղզստանն արդեն երկու ամսից կարող է ԵՏՄ-ի անդամ դառնալ. ԵՏՀ նախարար Ռոբերտ Հարությունյան

15:11 • 27/05

Մոսկվայում քննարկվել է ԼՂ խնդիրը

15:04 • 27/05

Սիրիահայերի համար հեշտացված պայմաններ են ստեղծված թե՛ քաղաքացիություն ստանալու, թե՛ մուտքի արտոնագրի համար. ԱԳ փոխնախարար

14:57 • 27/05

Չելյաբինսկի բնակիչը տեղաշարժել է 30 տոննա քաշով փայտե տունը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:51 • 27/05

ՄԻՊ-ը Սուրիկ Խաչատրյանի որդու հետ կապված միջադեպի հարցով տուժողների ծնողների դիմումը ստացել է

14:43 • 27/05

Աշնակում նշվել է ավանդական ֆիդայատոնը

14:42 • 27/05

Ֆրանսիայի ամենահարուստ մարդը ցանկանում է գնել Le Parisien թերթը. Financial Times

14:34 • 27/05

Ինչ էլ տաս մարդկային ցեղին, նա ամեն ինչ կքանդի, կփչացնի ու կաղավաղի. Չարլզ Բուկովսկու լավագույն մտքերը

14:32 • 27/05

Վերակերտեցինք պետականություն. պատմաբանները՝ մայիսյան հաղթանակի մասին

14:28 • 27/05

56 տարեկանում մահացել է ԱԱԾ մամուլի քարտուղար Արծվին Բաղրամյանը

14:27 • 27/05

100-րդ տարելիցով ոչինչ չի ավարտվում, մինչև չհասնենք համընդհանուր ճանաչման՝ այս ուղղությամբ անդադար աշխատելու ենք. Սերժ Սարգսյան

14:25 • 27/05

10 եղանակ՝ դժվար լվացվող մակերևույթներն արդյունավետ մաքրելու համար (լուսանկարներ)

14:19 • 27/05

Կիևում Յանուկովիչի սեփականությունն անցել է նոր սեփականատիրոջ՝ Արթուր Ռոստոմյանին. ԶԼՄ-ներ

14:17 • 27/05

Ռեալը դեռ չի պատրաստվում գնել Ռոյսին

14:15 • 27/05

Հոսանքի սակագնի հարցում միջամտություն ներկայացնելու իրավունք չունենք. ՄԻՊ

14:13 • 27/05

ՄԻՊ-ը էլեկտրաէներգիայի սակագնի թանկացման հարցով գրություն է ուղարկել ՀԾԿՀ՝ ներկայացնելով «իրոք անհանգստացնող դրույթներ»

14:07 • 27/05

Չինական կողմը խնդրում է, որ մենք փոսն էլ փորենք. Արմեն Աշոտյանը՝ չինական դպրոցի կառուցման մասին

14:00 • 27/05

Ռիգան Հայաստանին ոչինչ չտվեց, որովհետև Հայաստանը պատրաստ չէր ոչ մի բան ստանալու. իրավապաշտպան

14:00 • 27/05

Մոուրինյոն խոսում էր ավելորդ քաշիս մասին, իսկ ես չէի ցանկանում դրանից կրկես սարքել. Կասիլյաս

13:56 • 27/05

Որպես իրավագետ, ինձ հետաքրքրել են դատական իշխանությանը վերաբերող կարգավորումները Սահմանադրության մեջ. ՄԻՊ

13:56 • 27/05

Իրանի ԱԳՆ-ն սպառնացել է դատի տալ Մահմուդ Ահմադինեժադին

13:49 • 27/05

Մադամ Տյուսոյի թանգարանը «ծերացրել» է Դևիդ Քեմերոնի արձանը

13:46 • 27/05

ԱՄՆ-ն Իտալիային է վերադարձրել 25 անօրինական դուրս բերված հնագույն իր

13:32 • 27/05

Երևանում 4 երիտասարդ բենզինի կտրոններ են կեղծել և իրացրել

13:32 • 27/05

ՄԻԵԴ-ը մարդու իրավունքների ոտնահարում է համարել թուրքական բանտում 2000 թ. հացադուլն ուժով կասեցնելու որոշումը

13:25 • 27/05

Կանցկացվեն հայ-կիպրական համատեղ զորավարժություններ. Սեյրան Օհանյան (լուսանկարներ)

13:12 • 27/05

Հնդկաստանում շոգից արդեն ավելի քան 1000 մարդ է մահացել (լուսանկարներ)

13:08 • 27/05

Գազի բալոնները արտադրական վտանգավոր օբյեկտների ցանկում ներառելը կնվազեցնի դժբախտ դեպքերը. ՏԿԱԻՆ մասնագետ

13:06 • 27/05

Թբիլիսիի կենդանաբանական այգու աշխատակցուհին զրկվել է ձեռքից՝ վագրի հարձակման հետևանքով

13:03 • 27/05

Երեխային շան պես թոկով կապած ֆիլիպինուհին զրկվել է փոքրիկից (լուսանկար)

13:01 • 27/05

Նախագահը ստորագրել է ԱԺ ընդունած մի շարք օրենքներ

12:58 • 27/05

Apple-ն առաջ է անցել Google-ից ամենաթանկարժեք բրենդների վարկանշային ցանկում

12:53 • 27/05

Եգիպտոսը ԵՏՄ-ի հետ ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու հայտ է ուղարկել

12:46 • 27/05

«Սինգապուրի ավիաուղիների» ինքնաթիռը կարողացել է բարեհաջող վայրէջք կատարել՝ 4.000 մետր անկում գրանցելուց հետո

12:43 • 27/05

Մենք «Պոլիտեխնիկում» կվերականգնենք բարձրագույն կրթական հաստատությանը հարիր բարոյական մթնոլորտը. Արմեն Աշոտյան

12:36 • 27/05

Քիմ Քարդաշյանը Մերիլին Մոնրոյի կերպարով զարդարել է Vogue-ի շապիկը (լուսանկարներ)

12:29 • 27/05

Հայաստանում ռուսական ռազմաբազան ռադիոէլեկտրոնային պայքարի «Ինֆաունա» համակարգեր է ստացել

12:26 • 27/05

Մանկատներից օրավարձով երեխաներ են վերցնում և օգտագործում մուրացկանության համար. Նաիրա Զոհրաբյան

12:25 • 27/05

ՀՀ կառավարությունը հաստատեց 2015թ. ամառային «Զորակոչը կազմակերպելու մասին» որոշման նախագիծը

12:21 • 27/05

Air France-ի օդանավը չափազանց մոտ է եղել Աֆրիկայում գործող հրաբխին. քննիչներ

12:19 • 27/05

Քլոե Քարդաշյանը բարկացրել է Instagram-ի օգտատերերին՝ նիքաբով նկար հրապարակելով

12:15 • 27/05

Պետք է կրճատենք գործուղումների քանակը. Հովիկ Աբրահամյան

12:13 • 27/05

Հայաստանի և Կանադայի խորհրդարանական բարեկամական խմբերն ընդունել են համատեղ հռչակագիր

12:12 • 27/05

Կանանց հանդեպ բռնությունները շատ են, բայց ընտանիքները հրաժարվում են հրապարակել. ՄԻՊ

12:10 • 27/05

«Հայփոստ» ՓԲԸ-ն վաճառքի կհանվի

12:09 • 27/05

Պուտինը բարձր է գնահատել ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների մակարդակը

12:06 • 27/05

Երկրպագուները Սանչեսին ճանաչել են Պրեմիեր լիգայի լավագույն ֆուտբոլիստ

12:02 • 27/05

Մեկնարկեց «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նիստը

11:53 • 27/05

2.5 մ. հնդիկ տղամարդը չի կարողանում իր «միակին» գտնել` հասակի պատճառով (լուսանկարներ)

11:51 • 27/05

Հռոմի պապը կարոտում է պիցցերիա այցելելուն

11:48 • 27/05

Արտոնյալ պայմաններ կտրվեն արհեստական բեղմնավորման դիմող կանանց

11:35 • 27/05

Մեր միջև կապը շարունակվում է. Գուրգեն Դաբաղյանը՝ Քարդաշյան քույրերի հետ կապի և առաջիկա ծրագրերի մասին. Life.panoarama.am

11:31 • 27/05

Էլիզաբեթ II-ը ելույթով հանդես կգա Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում

11:29 • 27/05

2014.թ. կատարել ենք 275 արագ արձագանքում Երևանում ու մարզերում. ՄԻՊ

11:24 • 27/05

Դավութօղլուի կերպարանափոխումը. «Սփյուռքը մերն է»-ից մինչև «Թուրքիայի հողերի հանդեպ իրավունքներից խոսողներ»

11:20 • 27/05

Վարչապետը հանձնարարեց խիստ վերահսկել գազալցակայանների անվտանգության ռեժիմները

11:18 • 27/05

Հունիսի 1-ից Երևանում կգործարկվեն նոր արագաչափ սարքեր

11:14 • 27/05

Ջոն Լենոնի հոբելյանի առթիվ Beatles-ի երգերի հիման վրա մյուզիքլ կցուցադրվի

11:10 • 27/05

Լեհաստանը քննադատում է Բրիտանիայի վարչապետին «ներգաղթյալների խտրականության» համար

11:05 • 27/05

Հունիսի 1-ի առթիվ ԱԺ-ի այգում տոնական միջոցառում կանցկացվի

11:04 • 27/05

ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատ ներկայացված բանաձևը կոչ է անում Թուրքիային հարգել խոսքի ազատության իրավունքը

10:54 • 27/05

Ստամբուլում հակաահաբեկչական գործողության արդյունքում 20 մարդ է ձերբակալվել

10:46 • 27/05

Կոտայքում ոստիկանները հանցագործության դեպքը թաքցրել են հաշվառումից

10:42 • 27/05

Էդվարդ Նալբանդյանը Սիրիայի փոխվարչապետի հրավերով կայցելի Դամասկոս

10:42 • 27/05

Դեկտեմբերին ԼՂՀ-ում մարդահամար կանցկացվի

10:41 • 27/05

Վալենսիան 15 միլիոն եվրո կվճարի Բենֆիկայի ֆուտբոլիստի համար

10:32 • 27/05

Էդվարդ Նալբանդյանը Լիբանանում մի շարք հանդիպումներ է ունեցել

10:27 • 27/05

Ալլա Լևոնյան, Մրո, պարային ու ազգագրական համույթներ. Հանրապետության օրվան նվիրված համերգ՝ օպերայում

10:26 • 27/05

ՖԻՖԱ-ի 14 պաշտոնյա է ձերբակալվել Ցյուրիխում

10:20 • 27/05

Ջենիֆեր Լոպեսը որոշել է օգնել նիհարել ցանկացող աղջիկներին