Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

15:42 • 01/08

Էլեկտրաէներգիայի թանկացումը կառավարությունը կսուբսիդավորի «Որոտան»-ի վաճառքից ստացվելիք միջոցներով

15:33 • 01/08

Հայաստանը` Իտալիայի Մեսինա քաղաքի «Օրչինուս Օրկա» փառատոնի պատվավոր հյուր

15:28 • 01/08

Ռուսաստանի և Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են ռազմական համագործակցության հարցը

15:21 • 01/08

Զավեշտալի ինքնագոլ Ճապոնիայի առաջնությունում (տեսանյութ)

15:18 • 01/08

Երիտասարդ վարորդը ոչ սթափ վիճակում Porsche Cayenne-ով փորձել է մտնել Սևանի հանգստյան տներից մեկը. shamshyan.com

15:12 • 01/08

ԱՄՆ-ում մահացել է քանթրի ոճի երգչուհի Լին Անդերսոնը

15:11 • 01/08

Կալյեխոնը մոտ է Ինտեր տեղափոխվելուն

15:06 • 01/08

Ադրբեջանամետ լոբբիստները SOCAR-ի փողերով խաբել են ամերիկացի կոնգրեսականներին

15:05 • 01/08

Օբաման աշխարհում ամենաարագ աշխատող գերհամակարգիչը ստեղծելու մասին հրամանագիր է ստորագրել

14:52 • 01/08

Պետք է օրական 1.5-2 լիտր ջուր խմել և խուսափել արևի ուղիղ ճառագայթներից. մասնագետ

14:49 • 01/08

Ջուրը սառեցնելու տարան օգտագործելու հետաքրքիր տարբերակներ (լուսանկարներ)

14:42 • 01/08

Սևանա լճում ջրահեղձվող քաղաքացու են ափ հանել. տուժողի վիճակը գնահատվել է ծայրահեղ ծանր

14:40 • 01/08

Սերժի Ռոբերտոն Բարսելոնայում աջ պաշտպանի դիրք տեղափոխության մասին

14:38 • 01/08

Ֆինլանդիան չի ների Հունաստանի պարտքը

14:19 • 01/08

Ոսկե ծիրանի կարճամետրաժները՝ Կարապի լճի բացօթյա էկրանին

14:14 • 01/08

ԻՊ-ի և PKK-ի քայլերն անպատիժ չեն մնալու. Դավութօղլուն հոդված է գրել Washington Post -ում

14:09 • 01/08

Մահացել է Թբիլիսիի հայերի ասամբլեայի նախագահը

14:07 • 01/08

Երևան-Իջևան ճանապարհին «ԶԻԼ» մակնիշի մեքենա է շրջվել, որը նաև շարժական գազալցակայան է

14:04 • 01/08

Բրիտանացիները ստիպված են հետաձգել իրենց արձակուրդները՝ Ֆրանսիայի հետ ճանապարհներին ստեղծված քաոսային իրավիճակի պատճառով (նկարներ)

14:00 • 01/08

Վենետիկի հանձնաժողովի եզրակացությունն այն է, որ նոր Սահմանադրությունը քայլ է դեպի արդար պառլամենտական համակարգ. Լ. Մարտիրոսյան

13:47 • 01/08

Մարկը մարդ էր, ով հիմա շատ է պակասում. ընկերները` Մարկ Սաղաթելյանի մասին. Life.panorama.am

13:44 • 01/08

Խորհուրդներ, որոնք կօգնեն բարելավել ձեր տան Wi-Fi ցանցի ծածկույթը (լուսանկարներ)

13:42 • 01/08

Անցնող շաբաթվա ընթացքում հակառակորդը զինադադարը խախտել է 1100 անգամ

13:39 • 01/08

Սա իմ առաջին ռեժիսորական աշխատանքն է. Լիլիթ Հովհաննիսյանը ներկայացրել է իր նոր տեսահոլովակը՝ «Մեքսիկական»

13:16 • 01/08

WikiLeaks-ն ԱՄՆ-ի կողմից ճապոնացի գործիչներին ու ընկերություններին լրտեսելու մասին փաստաթղթեր է հրապարակել

13:09 • 01/08

Samsung-ի շահույթը 8%-ով նվազել է՝ սմարթֆոնների շուկայում խնդիրների պատճառով

13:05 • 01/08

Մայքլ Ջեքսոնի ձեռնոցն աճուրդում վաճառվել է մոտ 65.000 դոլարով

13:00 • 01/08

Ավստրալիայում նախկին բռնցքամարտիկը «ծեծի է ենթարկել» շնաձկանը

12:42 • 01/08

Բարսելոնան հետաքրքրված է Միլանի պաշտպանի ծառայություններով

12:41 • 01/08

Լատինական Ամերիկայի խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

12:27 • 01/08

ԱՄՆ-ը կօգնի ղարաբաղյան գոտում զինադադար պահպանել. Դ. Տոնոյան. amerikayidzayn.com

12:14 • 01/08

Դ. Տոնոյանը պաշտոնական հանդիպումներ է ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղարի փոխտեղակալների հետ

12:12 • 01/08

Մանչեսթեր Յունայթեդը տուգանել է Դի Մարիային

12:06 • 01/08

Կապուտաչյա Սևանը՝ Lenta.ru-ի առաջարկած հանգստավայրերի ցանկում

12:03 • 01/08

Վենետիկի հանձնաժողովն արձանագրել է սահմանադրական մտքի էական առաջխաղացում, հատկապես՝ առանցքային հարցադրումներում. Գ. Դանիելյան

11:50 • 01/08

Համաշխարհային բանկը հաստատել է ՀՀ գյուղական ճանապարհների բարելավմանն ուղղված 40 մլն ԱՄՆ դոլար ֆինանսավորումը

11:40 • 01/08

Ինչպես ենք շարժվում քնի մեջ. Huffington Post (շարժանկարներ, տեսանյութ)

11:27 • 01/08

Թուրքիայում վերակառուցվում է հայկական ամենամեծ եկեղեցիներից մեկը. այն Մշակույթի տուն է դառնալու

11:23 • 01/08

Մանչեսթեր Յունայթեդը ներկայացրել է 2015/16 մրցաշրջանի տնային խաղաշապիկը (լուսանկարներ)

11:20 • 01/08

Քլինթոնները 8 տարում մոտ 140 մլն դոլար են վաստակել

11:07 • 01/08

ԱՄՆ-ում ձերբակալել են Սպիտակ տուն ներխուժել փորձող կնոջը

11:02 • 01/08

Վրաստանը կրկին կդիմի Ինտերպոլին` պահանջելով միջազգային հետախուզում հայտարարել Սաակաշվիլիի նկատմամբ

10:52 • 01/08

«Հա՛յ, մեռնելո՛ւ ես». Թուրքիայի քրդամետ կուսակցության հայ համանախագահին Facebook-ով սպառնացել են

10:44 • 01/08

Daily Mail-ը հայտնել է ավիաաղետի հետևանքով Ուսամա բեն Լադենի ընտանիքի անդամների զոհվելու մասին (լուսանկարներ)

10:21 • 01/08

Թայվանում ուսանողները ներխուժել են Կրթության նախարարության շենք

10:12 • 01/08

Մխիթարյանը տեսականորեն կարող է հարցազրույցները գերմաներեն տալ. Ցորկ

10:01 • 01/08

Մերկելը պատրաստվում է 4-րդ անգամ առաջադրվել կանցլերի պաշտոնում. լրատվամիջոցներ

10:00 • 01/08

Սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացը պետք է տեսնել առաջիկա տարիների զարգացման մեջ. Արտակ Զաքարյան

09:56 • 01/08

Mercury բրենդը ներկայացրել է զարդերի նոր հավաքածու (լուսանկարներ)

09:40 • 01/08

Քիշնևում ոստիկանությունն ապամոնտաժել է սակագների բարձրացման դեմ բողոքող ցուցարարների վրանները

09:35 • 01/08

Ցուկերբերգի ապագա դուստրն ուլտրաձայնային հետազոտության ժամանակ «լայք» է ցույց տվել

09:22 • 01/08

Կոլումբիայում ռազմատրանսպորտային ինքնաթիռ է կործանվել. կա 11 զոհ

09:19 • 01/08

«Հայկական ժամանակ». Բրլիանտի Արշակի ունեցվածքը

09:17 • 01/08

Ծնողների մղձավանջը. ինչերի են ընդունակ չարաճճի երեխաները (լուսանկարներ, տեսանյութ)

09:13 • 01/08

Մոնթե Մելքոնյան պողոտայում «Օպել Աստրա»-ն բախվել է արգելապատնեշին և շրջվել. 26-ամյա վարորդը տեղում մահացել է

08:58 • 01/08

«Հայոց աշխարհ». 50 տարում Հայաստանում բնակչությունը կրճատվելու է գրեթե մեկ միլիոնով. ՄԱԿ–ի կանխատեսում

08:52 • 01/08

«Առավոտ». Հանգստյան տան ճոխ գովազդն ու տխուր իրականությունը

08:36 • 01/08

«Առավոտ». Բանավեճի մակարդակը Հայաստանում

07:53 • 01/08

«Հայկական ժամանակ». ՏՄՊՊՀ-ն զբաղվում է բանանի շուկայով

07:32 • 01/08

«Հայկական ժամանակ». ԵԿՄ–ի կազմակերպած ամառային դաշտային ճամբարում աղիքային վարակներ են գրանցվել

01:37 • 01/08

Գիտնականները ռոբոտ-միջատ են ստեղծել, որը կարողանում է ցատկել ջրի մակերեսին

01:28 • 01/08

Երկնային գեղեցկություն. Hubble աստղադիտակից ստացվել է Ծովածոց միգամածության լուսանկարը

01:03 • 01/08

Աչքի տակի պարկերը վերացնելու տնական միջոցներ

00:59 • 01/08

Չեմ ցանկանում Բավարիայի համար խնդիր դառնալ. Գվարդիոլա

00:46 • 01/08

Հյութ, որն օգնում է մաքրել երիկամները

00:29 • 01/08

Թե ինչպես հավատացյալ հրեան զանգվածային դանակահարություն կատարեց նույնասեռականների երթին. Լուսանկարներ

00:29 • 01/08

Բենտեկեն Լիվերպուլում հանդես կգա 9 համարի խաղաշապիկով

00:14 • 01/08

Ինտերպոլը հրաժարվել է հետապնդել Միխեիլ Սաակաշվիլիին

23:59 • 31/07

Աուգսբուրգի պաշտպանի համար Չելսին կվճարի 25 մլն եվրո

23:57 • 31/07

Դաղստանում արտասովոր աղբամաններ են տեղադրվել. լուսանկարներ

23:47 • 31/07

Ջիհադականները գերի են վերցրել ԱՄՆ-ի հետ կապեր ունեցող զինյալներին Սիրիայում

23:38 • 31/07

Նյու Յորքում ներկայացվել է Սքարլեթ Յոհանսոնի մոմե արձանը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

23:32 • 31/07

Շնաձուկը խանգարել է ամերիկացուն ռեկորդ սահմանել

23:31 • 31/07

«Նորք-Մարաշ» ԲԿ մասնագետները «Բաց դռների օր» են կազմակերպել Գավառի բժշկական կենտրոնում

23:29 • 31/07

Audi Q7 արտաճանապարհայինը կհամալրվի V8 դիզելային շարժիչով

23:13 • 31/07

150 տարվա մեջ առաջին անգամ «նոր շնազգի» է հայտնաբերվել. լուսանկար

23:06 • 31/07

Յուրչենկոն եւ Թումասյանը խաղացին Կուբանի դեմ

22:55 • 31/07

Թուրքական զինուժը ավիահարվածներ է հասցրել Իրաքում քրդերի դիրքերին

22:51 • 31/07

Հարի Փոթեր-35. հանրահայտ հեքիաթային հերոսը նշում է տարեդարձը

22:45 • 31/07

Ոսկու գինը մոտեցել է 5 տարվա նվազագույն ցուցանիշին

22:32 • 31/07

Հելոուինին ամերիկյան ուղիղ եթերով կհալածեն դևերին

22:27 • 31/07

ԱՄՆ-ում Դաունի համախտանիշով 12-ամյա աղջիկը 3-ամյա քրոջը փրկել է խեղդվելուց

22:18 • 31/07

Ամենազվարճալի ֆուտբոլիստները եւ գլխավոր մարզիչները (տեսանյութ)

22:12 • 31/07

Վանաձորում մայր և որդի հարվածել են ոստիկանի գլխին, փորձել խլել զենքը. Shamshyan.com

22:04 • 31/07

Facebook-ի հիմնադիր Մարկ Ցուկերբերգը հայր կդառնա

22:01 • 31/07

Ծաղկաձորում ավարտվել է «Արի տուն» ծրագրի ևս մեկ փուլ

21:56 • 31/07

Դեսպան Ղազարյանն այցելել է Իտալիայի Մարկե նահանգի մայրաքաղաք Անկոնա

21:34 • 31/07

Ճիշտ պահին արված լուսանկարներ, որոնք առաջին հայացքից անհավանական են թվում

21:34 • 31/07

Երբ Բենիտեսը Չելսիում էր, կարծում էի, որ Տերրին ավարտված ֆուտբոլիստ է. Մոուրինյո

21:29 • 31/07

Ինչպիսին է Անջելինա Ջոլին` որպես ՄԱԿ-ի դեսպան. լուսանկարներ

21:16 • 31/07

Իրավաբան-բանաստեղծը հանրության դատին է ներկայացրել իր ստեղծագործությունների ժողովածուն

21:05 • 31/07

Հայաստանը Ռուսաստանից օղի ներկրող հիմնական երկրների թվում է

20:59 • 31/07

Մարադոնան հաղթել է ավելի, քան աշխարհի առաջնությունը. Վալդանո

20:50 • 31/07

Սերֆերների զույգն անհավանական հնարքներ է ցուցադրել ալիքների վրա. լուսանկարներ, տեսանյութ

20:48 • 31/07

ՊՆ առաջին կիսամյակի մարտական պատրաստության ծրագիրն ամբողջովին կատարված է

20:41 • 31/07

CNN-ը հաղորդել է ԻՊ–ի զինյալ Ջիհադական Ջոն-ի գտնվելու վայրի մասին

20:36 • 31/07

Անգլիական օդանավակայանում օդանավ է հրդեհվել. լուսանկարներ

20:34 • 31/07

Նադալը կիսաեզրափակչում է. Համբուրգ

20:31 • 31/07

Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից դրական արձագանքեր կան սահմանադրական բարեփոխումների վերաբերյալ. Գագիկ Ղազինյան

20:28 • 31/07

Բոլոր ժամանակների 10 ամենահարուստ մարդիկ. լուսանկարներ ու թվեր