Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

01:50 • 27/02

Ռեալի գերֆանտաստիկ քամբեքը Վիլյառեալի հետ խաղում (տեսանյութ)

23:52 • 26/02

Դամասկոսում ՌԴ դիվանագիտական առաքելության տարածքի մոտակայքում երկու ական է պայթել

23:44 • 26/02

Արոնյանի ութերորդ անընդմեջ ոչ-ոքին

23:41 • 26/02

Բարսելոնայում ներկայացվել է լեգենդար Nokia 3310-ի նոր տարբերակը

23:31 • 26/02

Մահացել է «Գահերի խաղ» սերիալում հսկայի կերպարը մարմնավորած 36-ամյա Նիլ Ֆինգլթոնը

23:21 • 26/02

Իբրահիմովիչ. Կարծում եմ` սա իմ կարիերայի 32-րդ տիտղոսն է

23:08 • 26/02

Լոռու մարզում ավտոմեքենան գլորվել է ձորը. 5 անձ հոսպիտալացվել է. shamshyan.com

23:00 • 26/02

ԵԱՏՄ-ն շատ դանդաղ է առաջ գնում, դրանից պետք է ՀՀ-ն օգտվի՝ կարևոր հարցերի շուրջ պայմանավորվածություն ունենալով ԵՄ հետ․ Արթուր Ղազինյան

23:00 • 26/02

Դավիդ Լուիզ. Չելսին չպետք է ճախրի երկնքում

22:42 • 26/02

LG-ն ներկայացրել է իր G6 նորագույն առաջատար սմարթֆոնը  

22:37 • 26/02

Արարատյան Հայրապետական թեմում նշվել է Բուն բարեկենդանը

22:30 • 26/02

Ռոհանին կրկին կմասնակցի Իրանի նախագահական ընտրություններին

22:28 • 26/02

Մանչեսթեր Յունայթեդը` Անգլիայի լիգայի գավաթակիր (տեսանյութ)

22:16 • 26/02

Սիրիական բանակը տարեսկզբից ավելի քան 60 բնակավայր է ազատագրել ԻՊ-ից

22:00 • 26/02

ՄՅՈւ-ի նախկին ֆուտբոլիստի դուբլը, զարմանալի ինքնագոլը Լիոն-Մետց խաղում

21:55 • 26/02

Տորոնտոյում խոշոր ավտովթար է տեղի ունեցել` 40 մեքենայի մասնակցությամբ

21:31 • 26/02

Որոշվեցին նետաձգության Հայաստանի չեմպիոնները

21:30 • 26/02

Իրաքյան բանակի հատուկջոկատայիններն ԻՊ-ից ազատագրել են Արևմտյան Մոսուլի առաջին շրջանը

21:09 • 26/02

Բարսելոնան դժվարին խաղում հաղթեց Աթլետիկոյին (տեսանյութ)

21:05 • 26/02

ԱՄՆ-ում վաճառքի է հանվել Թուփակ Շակուրի BMW-ն, որում նա սպանվել է

20:55 • 26/02

Փորձագետները նշել են առաջիկա տասնամյակում զարգացման մեծ պոտենցիալ ունեցող տեխնոլոգիաները

20:31 • 26/02

Մահացել է «Այլմոլորակայինները» և «Տիտանիկ» ֆիլմերի դերակատար Բիլ Փեքսթոնը

20:04 • 26/02

Լացիոն և Միլանը հաղթեցին, այլ արդյունքներ (տեսանյութ)

20:01 • 26/02

Փարիզի քաղաքապետը ծաղրել է Դոնալդ Թրամփին ֆրանսիական մայրաքաղաքի շուրջ մեկնաբանության համար

19:38 • 26/02

Տոտենհեմը միայն առաջին խաղակեսում ջախջախեց Սթոք Սիթիին (տեսանյութ)

19:32 • 26/02

Ինդոնեզիան մտադիր է նավթ գնել Իրանից

19:24 • 26/02

Փյունիկը պարտվել է ստուգողական վերջին խաղում

19:14 • 26/02

«Համանախագահները հիշեցնում են կողմերին ուժի կիրառումից զերծ մնալու իրենց հանձնառությունների մասին». հայտարարություն

19:08 • 26/02

Վարդարը հաղթել է. Տիգրան Բարսեղյանը՝ գոլի հեղինակ (տեսանյութ)

19:01 • 26/02

Ամերիկացի դերասան Դին Քեյնը Հայաստան է այցելել և լուսանկար հրապարակել Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրից

18:54 • 26/02

Ադրբեջանցուն նոկաուտի ենթարկած Վարդան Ասատրյանի հետ պայմանագիրը խզել են Արցախի դրոշը ծածանելու համար

18:34 • 26/02

Հովհաննես Բաչկովը` Ստրանջա 2017-ի հաղթող

18:23 • 26/02

Հայտնի է առաջին «թռչող մեքենայի» գինը, որը վաճառքում կհայտնվի 2018թ. (տեսանյութ)

18:07 • 26/02

Թրամփը հայտարարել է, որ իր պաշտոնավարման առաջին ամսում ԱՄՆ-ի արտաքին պարտքը նվազել է $12 մլրդ-ով

17:53 • 26/02

Տոտենհեմի հարձակվող Հարի Քեյնը խփել է կարիերայի 100-րդ գոլը (տեսանյութ)

17:50 • 26/02

Լոնդոնում ավտոմեքենան վրաերթի է ենթարկել մարդկանց ամբոխը (լուսանկարներ)

17:41 • 26/02

Ծխախոտի գումարը պայմանագրայիններին փոխանցելը լավ լուծում է, բայց որոշ «ազդեցիկներ» այդ գումարը կարող են հավաքել. փաստաբան

17:34 • 26/02

Բեյոնսն ու Jay Z-ն ռոմանտիկ հանդիպում են ունեցել «Օսկարի» երեկույթին (լուսանկարներ)

17:29 • 26/02

Մեսսին համաձայնության է հասել Բարսելոնայի հետ

17:24 • 26/02

Քրիստեն Ստյուարտը, Նիկոլ Քիդմանն ու այլ աստղեր մասնակցել են Chanel-ի երեկույթին (լուսանկարներ)

17:13 • 26/02

Ծեծ չի եղել, մենք բոլորս բարեկամ ենք, Բազմասերինը ո՞րն է. Փարպիի գյուղապետը հերքում է, որ Բազմասեր Առաքելյանի կողմնակիցները մարդ են ծեծել

17:00 • 26/02

Բուն Բարեկենդանի տոնը Երևանում (լուսանկարներ)

16:53 • 26/02

«Օսկար-2017». կարևորագույն փաստերը մրցանակաբաշխության մասին (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:39 • 26/02

2017-ի քաղաքական գործընթացները որոշակի առումով հետաձգելու են տնտեսական աճ ապահովելու ժամանակահատվածը. Վիլեն Խաչատրյան

16:27 • 26/02

Մոսկվայի կոնտակտային գազանանոցում մակակը հարձակվել է երեխայի վրա

16:11 • 26/02

Տղամարդիկ անասուններ են. Մոնիկա Բելուչիի պատասխանը սերբ լրագրողներին

16:04 • 26/02

Սքոոլզը հույս ունի՝ Գվարդիոլան երբևէ կգլխավորի Անգլիայի հավաքականը

15:54 • 26/02

Միխայլովիչ. Ֆուտբոլիստներն են եղել Ռանիերիի հեռացման նախաձեռնո՞ղը. դե հիմա թող խաղան առանց մարզչի

15:49 • 26/02

Ջերմաստիճանը որոշ շրջաններում կնվազի 5-6 աստիճանով, այնուհետև նույնքան կբարձրանա. առաջիկա 5 օրվա եղանակը

15:41 • 26/02

Ղազախստանում ինքնաթիռը մայրուղով հասել է Կարագանդա (տեսանյութ)

15:23 • 26/02

Մոուրինյու. Հուլիսին ՄՅՈւ-ն ցանկանում է երկու կամ երեք ֆուտբոլիստի ձեռք բերել

15:17 • 26/02

Արարատյան դաշտում նկատվում է բացառիկ երևույթ, որը չի գրանցվել վերջին 100 տարիների ընթացքում. արդյունքում՝ օդի ջերմաստիճանը չի բարձրանում. ԱԻՆ

15:12 • 26/02

Ատալանտայի ավելի քան 3 հազար երկրպագու դիմավորել է թիմին՝ Նապոլիի նկատմամբ տոնած հաղթանակից հետո

14:59 • 26/02

Սևանա լճից  ջրային կորուստների կրճատում չկա, քանի որ անձեռնմխելի մարդկանց հարցում քաղաքական կամք չկա. բնապահպան

14:54 • 26/02

Համացանցում կադրեր են հայտնվել Նոր Օրլեանում տեղի ունեցած զանգվածային վրաերթի դեպքի վայրից (տեսանյութ)

14:47 • 26/02

Նոյերը Բավարիայի կազմում 100-րդ «չոր» հանդիպումն է անցկացրել Բունդեսլիգայում և ռեկորդ սահմանել

14:36 • 26/02

Իրենց ընդդիմադիր հռչակած մարդկանց համար կուսակցական շահն ավելի կարևոր է, քան հայրենիքի. Սմբատ Հակոբյանը հակադարձում է Փաշինյանին (տեսանյութ)

14:30 • 26/02

Ճապոնացի ֆուտբոլիստ Միուրան իր 50-ամյակի օրը 65 րոպե է անցկացրել խաղադաշտում

14:11 • 26/02

Դավիթ Արշակյանը մասնակցել է Չիկագո Ֆայրի վստահ հաղթանակին

14:11 • 26/02

Կանադուհին իր դստեր հետ կրկնօրինակում է դիսնեյան կերպարները (լուսանկարներ)

13:53 • 26/02

Ճապոնիայում առյուծը հոշոտել է կենդանաբանական այգու աշխատակցուհուն

13:45 • 26/02

Գոլդեն Սթեյթը NBA-ի նոր ռեկորդ սահմանեց՝ փլեյ-օֆում իր տեղը ապահովելով փետրվարի 25-ին

13:28 • 26/02

Չելսին հրաժարվել է Կոստային վաճառել Տյանցզին Ցյուանցզյանին 107 մլն եվրոյի դիմաց

13:18 • 26/02

Աֆրիկայի փախստականների ճամբարից մինչև Pier 59 Studios պոդիում. հիջաբով մոդելն ու նրա կյանքի պատմությունը (ֆոտոշարք)

13:10 • 26/02

Չեխիայում հարձակվողը փրկել է դարպասապահի կյանքը, որի լեզուն կուլ էր գնացել

13:04 • 26/02

Boyfriends of Instagram կամ՝ որքան բարդ է լինել «Instagram-ի թագուհու» տղամարդը (ֆոտոշարք)

12:52 • 26/02

Պահքի հիմնական նպատակը մեր մեղքերի թողությունն է, ապաշխարությունը, պահքը երազանք պահելու կամ նիհարելու համար չէ. Տեր Եսայի

12:46 • 26/02

ՊՍԺ-ն ձմեռային տրանսֆերային պատուհանի ընթացքում ցանկացել է Դի Մարիային վաճառել Չինաստան

12:31 • 26/02

Անջելինա Ջոլին վերադառնում է մեծ կինո

12:22 • 26/02

Վարդի. Ռանիերին հավատաց ինձ, երբ շատերն արդեն չէին հավատում. ես չեմ մասնակցել նրա հեռացմանը

12:08 • 26/02

NBA. Առանց Լեբրոն Ջեյմսի Կլիվլենդը 3 մրցաշրջանում ընդամենը 4 խաղ է հաղթել

12:04 • 26/02

Այս պահին Թալիշում իրավիճակը հանգիստ է, գիշերը արձակված արկերը որևէ վնաս չեն հասցրել գյուղին

11:48 • 26/02

Թուրքիայի արտգործնախարարը խոսել է Հունաստանից ապաստան խնդրած թուրք զինվորականների մասին

11:41 • 26/02

Կանտոնա. ՄՅՈւ-ն մեկ տիտղոս չէ, որ կնվաճի այս մրցաշրջանում, և լիգայի Գավաթն առաջինը կլինի

11:30 • 26/02

Մենք գործ ունենք ոչ միայն նենգ, այլև սեփական զինվորի դիակի հանդեպ հարգանքը կորցրած թշնամու հետ. Սենոր Հասրաթյան

11:27 • 26/02

Արթուր Հարությունյան. Մեր լեռնադահուկորդները հնարավորություն ունեն օլիմպիական վարկանիշ ձեռք բերել սեփական հարկի տակ

11:16 • 26/02

Մոուրինյու. Ռանիերիի մեկ տիտղոսը Լեսթերի հետ ավելի կարևոր է, քան իմ բոլոր տիտղոսները Չելսիի հետ

11:06 • 26/02

Մարիտիմուն ոչ-ոքի է խաղացել. Գևորգ Ղազարյանը մասնակցել է խաղին

10:54 • 26/02

Անկարայում թաթարական համայնքի մասնակցությամբ հակառուսական բողոքի ցույց է տեղի ունեցել

10:53 • 26/02

Ֆալկաոյի ֆանտաստիկ գոլային հնարավորությունը Գենգամի հետ խաղում (Տեսանյութ)

10:42 • 26/02

ԱՄՆ-ի Նոր Օրլեան քաղաքում հարբած վարորդը վրաերթի է ենթարկել 28 քաղաքացու

10:32 • 26/02

Արթիկի տարածաշրջանում բուք է, մի շարք մարզերում կան մառախլապատ ավտոճանապարհներ

10:23 • 26/02

Կսանտին հաղթել է. Մարկոս Պիզելին խաղաժամանակ չի ստացել

10:18 • 26/02

Շփման գծի ողջ երկայնքով հրանոթներից, ականանետերից ու նռնականետերից հակառակորդը շարունակել է ինտենսիվորեն խախտել է հրադադարը. Արցախի ՊՆ

05:48 • 26/02

Ճապոնիայում հատուկ ճաղատ մարդկանց համար մրցույթ են կազմակերպել (տեսանյութ)

05:19 • 26/02

Նատալի Փորթմանը ստիպված է բաց թողնել «Օսկարը» հղիության պատճառով

04:38 • 26/02

O.Torvald ռոք խումբը կներկայացնի Ուկրաինան «Եվրատեսիլ-2017»-ին Կիևում

04:09 • 26/02

Յուվենտուսը 7-րդ անընդմեջ հաղթանակը տարավ (տեսանյութ)

03:34 • 26/02

Չի կարելի թույլ տալ ահաբեկիչներին տապալել Ժնևի բանակցությունները. դե Միստուրա

03:08 • 26/02

Օղակաձև արևային խավարմանն ականատես կլինեն Հարավային Ամերիկայի և Աֆրիկայի բնակիչները

02:26 • 26/02

Օլանդն ակնարկել է, թե պատրաստվում է Թրամփին Փարիզի Դիսնեյլենդի հրավիրատոմս ուղարկել

02:04 • 26/02

Մոսկվայում Գինեսի ռեկորդների գրքին հավակնող հսկա նրբաբլիթ կթխեն

01:36 • 26/02

Ֆուտբոլային երկրպագուները մասսայական անկարգություն են կազմակերպել Բեռլինում (տեսանյութ)

01:04 • 26/02

Հիլարի Քլինթոնի մասին պատմող վավերագրական ֆիլմը տարվա «Ամենավատ ֆիլմ» է ճանաչվել

00:31 • 26/02

Նապոլին անակնկալ պարտություն կրեց (տեսանյութ)

00:16 • 26/02

Ինքնասպանության փորձ Երևանի Արցախի պողոտայում

23:57 • 25/02

Սիրիայում հաստատվող հրադադարի ռեժիմին ևս մեկ բնակավայր է միացել

23:48 • 25/02

Համբուրգեր ուտող դարպասապահի փոխարեն դարպասում պաշտպանն է կանգնել

23:45 • 25/02

Անգելա Մերկելը քրիստոնեա-դեմոկրատների կողմից ընտրվել է որպես կանցլերի թեկնածու

23:38 • 25/02

Սաուդյան Արաբիայի ԱԳ նախարարը հազվադեպ այցով ժամանել է Իրաք