Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

10:49 • 26/05

Միյատովիչ. ՉԼ-ում պարտությունն Ատլետիկոյի համար հարված կլինի առաջիկա 50 տարվա համար

10:46 • 26/05

Ադրբեջանական SOCAR-ը փակում է գրասենյակները՝ նավթի գների անկման պատճառով. Reuters

10:43 • 26/05

Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 184 շենքի մոտակայքում այրված քաղաքացու այրվածքները կյանքի հետ անհամատեղելի են

10:37 • 26/05

Կարո Փայլանը մեկնաբանել է «հայերի որսի դուրս եկող» թուրք պաշտոնյային ազատազրկելու որոշումը

10:36 • 26/05

Գեղարքունիքում զոհված զինծառայողների անուններով դասարաններ և ռազմագիտության կաբինետներ են անվանակոչվել

10:32 • 26/05

Իվան Վոլինկինը Հայաստանում է. ՌԴ դեսպանատուն

10:28 • 26/05

Այս գիշեր հայ-ադրբեջանական պետական սահմանին հակառակորդը հատուկենտ կրակոցներ է արձակել

10:28 • 26/05

Գեղեցկուհին` ապագայից. Ռիհանան ցուցադրել է Dior-ի նոր ակնոցները (լուսանկարներ)

10:25 • 26/05

Հնդկաստանում ավտոբուսների մեջ տագնապի կոճակներ կտեղադրվեն՝ բռնաբարության փորձերը կանխելու համար

10:20 • 26/05

Ութ միջոց, որով Լոնդոնն օգնում է Ադրբեջանի ավազակապետությանը

10:12 • 26/05

Պետք է հաշվի առնել, որ ունենք նոր կազմավորվող հավաքական. Հենրիխ Մխիթարյան

10:04 • 26/05

«Աբովյան» ՔԿՀ-ում կին դատապարտյալները մասնակցել են մարզական մրցույթներին (լուսանկարներ)

10:00 • 26/05

«Հայոց աշխարհ». «Արձանային» արձագանքներ

09:56 • 26/05

«Չորրորդ իշխանություն». Վերջույթների լուրջ արատով ծնված երեխայի մորը հղիության ողջ ընթացքում վստահեցրել են, որ պտղի մոտ ամեն ինչ նորմալ է

09:51 • 26/05

«Ժողովուրդ». Բղավոցներ ու լեզվակռիվ ԱԺ-ում

09:49 • 26/05

Apple-ի չինական մատակարարը 60.000 աշխատողներին փոխարինել է ռոբոտներով. Fox News

09:41 • 26/05

«Հրապարակ». Արամ Հարությունյանին դուր չեն եկել կոռուպցիայի և իր ունեցվածքի վերաբերյալ հարցերը, ու նա որոշել է «քֆուր դնել» իրեն նման հարցեր տալու առիթով

09:40 • 26/05

Թողարկվել է Վինի Թուխի մասին նոր գիրք, որը նվիրված է արջուկի և Էլիզաբեթ 2-րդ թագուհու 90-ամյակներին (լուսանկարներ)

09:30 • 26/05

27.000 դոլար. Ճապոնիայում ռեկորդային գնով 2 սեխ են վաճառել

09:28 • 26/05

Արտարժույթների փոխարժեքները` մայիսի 26 -ի դրությամբ

09:25 • 26/05

Էմբեր Հերդն ամուսնալուծվում է Ջոնի Դեփից

09:24 • 26/05

Հակառակորդը խախտել է հրադադարը՝ կիրառելով հրաձգային և դիպուկահար զինատեսակներ և ՀԱՆ-17 տիպի նռնականետ. ԼՂՀ ՊԲ

09:21 • 26/05

Սերը հավերժ է. այս զույգերը մի քանի տասնամյակ անց վերստեղծել են իրենց ռոմանտիկ լուսանկարները (ֆոտոշարք)

09:21 • 26/05

Վեդի-Գինեվետ ճանապարհին «Opel Astra G»-ն ընկել է Արտաշատյան ջրանցքը

09:19 • 26/05

«168 ժամ». Որևէ պետական մարմին, որ ունի արտաբյուջե, չի կարող այս արտաբյուջետային հաշվի լուման անգամ տնօրինել այլ կերպ, քան նախանշված ուղղություններով

09:11 • 26/05

Մեծ Բրիտանիայում ավելանում է ուսանողների շրջանում ինքնասպանությունների թիվը

09:02 • 26/05

«Առավոտ». Ի՞նչն է իրական կոռուպցիան

08:59 • 26/05

Բելգիայում ահաբեկչության համար կասկածվող 4 մարդ է ձերբակալվել

08:54 • 26/05

Հիրոսիմայում միջուկային ռմբակոծությունից տուժածները կհանդիպեն Բարաք Օբամայի հետ

08:47 • 26/05

ԱՄՆ Պետդեպը Հիլարի Քլինթոնին կիբեռանվտանգության կանոնների խախտող է համարում

08:46 • 26/05

«168 ժամ». Ադրբեջանը շատ ավելի շուտ կմոտենա ԵՄ-ի հետ ինչ-որ համաձայնագրի ստորագրմանը, քան Հայաստանը

08:42 • 26/05

Երևանի Բաշինջաղյան փողոցի շենքերից մեկի մոտ քաղաքացի է այրվել (լուսանկարներ)

08:39 • 26/05

ԱՄՆ Պետդեպը ողջունել է ադրբեջանցի լրագրող Խադիջա Իսմայիլովայի պայմանական ազատ արձակումը և պահանջել չեղարկել բոլոր մեղադրանքները

08:36 • 26/05

«168 ժամ». Անգամ ամենալավ ընտրական օրենսգրքով հնարավոր չէ անցկացնել ազատ և արդար ընտրություններ, եթե բացակայում է քաղաքական կամքը

08:26 • 26/05

«Ժամանակ». Ոստիկանության 14 աշխատակից օրական չի կարող ուսումնասիրել մոտ 5000 ակտ. արդյունքում լուրջ սխալներ են լինում

08:12 • 26/05

«Չորրորդ իշխանություն». Արագածոտնի դաշնակցական մարզպետը դպրոցների տնօրեններին մեկ ամիս ժամանակ է տվել՝ լրացնելու 100-ով պակասած աշակերտների թիվը

07:57 • 26/05

«Չորրորդ իշխանություն». Հայաստանի դիրքերը դիվանագիտական ասպարեզում բավական ուժեղացել են Լևոն Տեր-Պետրոսյանի՝ ՍերԺ Սարգսյանի հետ հանդիպումից հետո

07:48 • 26/05

«Հայկական ժամանակ». Հայաստանում գիտական աստիճանները բաշխվում են շռայլորեն

07:31 • 26/05

«Հայկական ժամանակ». Երբ եկեղեցի ենք կառուցում, ուզում ենք ավելի՞ քրիստոնյա դառնալ, իսկ երբ արձան ենք տեղադրում...

07:16 • 26/05

«Ժողովուրդ». Հայաստանի քաղաքական դաշտում նոր աղմուկ Է հասունանում

07:01 • 26/05

«Հրապարակ». Հայաստանում մայիսի 3-ից գործում է «Եվրոպական ակումբ»

02:57 • 26/05

Թունիսի անվտանգության ուժերը ձերբակալել են ԻՊ-ի 8 անդամի

02:43 • 26/05

Շվեդիայի դատարանը անփոփոխ է թողել WikiLeaks-ի հիմնադիր Ջուլիան Ասանժի ձերբակալման թույլտվությունը

02:38 • 26/05

Եգիպտական բանակը Սինայի հյուսիսում 85 ահաբեկիչների է ոչնչացրել

02:30 • 26/05

Մանչեսթեր Յունայթեդին յուրահատուկ մրցաշրջան է սպասվում. Շվայնշտայգեր

02:22 • 26/05

Շվեյցարիայում մուսուլման-աշակերտներին պարտադրել են սեղմել կին ուսուցիչների ձեռքերը

02:14 • 26/05

Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարարը հավաստիացրել է, որ վարձակալված կատուն լրտես չէ

02:00 • 26/05

Անտուանը պատրաստ է բանակցել այլ ակումբների հետ. Գրիզմանի գործակալ

01:43 • 26/05

Եմենի հարավում ավիահարվածի հետևանքով զոհվել է 11 խաղաղ բնակիչ

01:38 • 26/05

ԱՄՆ-ն հույս ունի, որ «Թալիբանի» նոր առաջնորդը Աֆղանստանում խաղաղության օգտին հանդես կգա

01:30 • 26/05

Կոկեն խոսել է Ռեալի դեմ խաղի մասին

01:14 • 26/05

Քլինթոնի էլեկտրոնային փոստը կոտրած ռումինացի հաքերն ընդունել է իր մեղքը

01:00 • 26/05

6 պատճառ, թե ինչու Փյունիկը չպահպանեց չեմպիոնի կոչումը

00:44 • 26/05

ԱՄՆ-ի նախկին պետքարտուղարներն անփույթ են վարվել իրենց աշխատանքային գրագրության հետ

00:31 • 26/05

ՄԱԿ-ի աշխատանքային խումբն Ադրբեջանի ուղղիչ հաստատություններում մոնիթորինգ է իրականացրել

00:30 • 26/05

Ցանկանում եմ կարիերաս ավարտել Ռեալում. Ռոնալդու

00:24 • 26/05

Նավթի համաշխարհային գները շարունակում են աճել

00:19 • 26/05

Համացանցում հայտնվել է iPhone 7-ի հավանական լուսանկարներից մեկը (լուսանկար)

00:14 • 26/05

Կերուխում մեռյալների հետ. Պոնտացի հույները պահպանել են իրենց արտասովոր ավանդույթը Օսմանյան կայսրությունից գաղթելուց հետո

00:11 • 26/05

Հնագետները Ֆրանսիայում «նեանդերթալյան Սթոունհենջի» հետքեր են հայտնաբերել

00:04 • 26/05

Կարո Փայլանը շահել է թուրք ազգայնականի դեմ դատական հայցը. վերջինս ազատազրկման է դատապարտվել հակահայկական ելույթների համար

00:02 • 26/05

Երևանում որդին կասկածվում է հորը դեղորայքային թունավորման և խեղդամահ անելու մեջ. Shamshyan.com

00:00 • 26/05

Ցանկանում եմ գավաթներ նվաճել և երջանկացնել Արսենալի երկրպագուներին. Ջակա

23:47 • 25/05

Իլհամ Ալիևն անվանական զենք է նվիրել Ռամզան Կադիրովին՝ հարաբերությունների ամրապնդման համար

23:36 • 25/05

Վակուումային գերարարգ գնացքում պատուհանների փոխարեն 3D էկրաններ կտեղադրվեն (տեսանյութ)

23:30 • 25/05

Ցավում եմ, որ չեմ կարող մասնակցել Եվրո-2016-ին. Վարան

23:29 • 25/05

Չինական ստարտափը մտադիր է դաստակի շուրջ փաթաթվող սմարթֆոն ներկայացնել (տեսանյութ)

23:25 • 25/05

Թուրքիայում ականապատ մեքենա է պայթել. կան զոհեր և վիրավորներ

23:10 • 25/05

Հնդկաստանում կես տարեկան երեխայի քաշով աղջիկ է ծնվել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

23:06 • 25/05

Հանձնարարական կա բանակցելու ՀԲ-ի հետ՝ Գառնիի Ազատ գետից ջուր վերցնելու ծրագրին այլընտրանք գտնելու համար. Արամ Հարությունյան

23:00 • 25/05

Գվարդիոլան կկարողանա փոխել անգլիական ֆուտբոլի դեմքը. Չավի

22:44 • 25/05

ԵՄ-ի հետ հարաբերություններում մենք հասել ենք հերթական պատասխանատու և կարևոր հանգրվանի. Էդվարդ Նալբանդյան

22:41 • 25/05

Բելգիայում նոր ահաբեկչությունների նախապատրաստման կասկածանքով ձերբակալվել է 4 մարդ

22:30 • 25/05

Ցանկանում եմ օրերից մի օր վերադառնալ Արգենտինա. Լիոնել Մեսսի

22:25 • 25/05

Ֆինլանդիայում կբացվի շոգեբաղնիք ունեցող աշխարհում առաջին «Սատանի անիվ» ատրակցիոնը

22:17 • 25/05

Մենք պետք գումար ներդնենք գյուղատնտեսության մեջ, որ գյուղատնտեսությունը տա արդյունք. Լյովա Խաչատրյան

22:05 • 25/05

Հյուսիսային Կորեայի կյանքը ներսից. Instagram-ի օգտատերերը ցույց են տալիս «Ճգնավոր թագավորության» առօրյան (ֆոտոշարք)

22:00 • 25/05

Վարդիի հետ Լևանդովսկու մակարդակի ենք. Հարի Կեյն

21:59 • 25/05

Դա իմ անձնական որոշումն է և ոչ ԲՀԿ-ինը. Վահան Բաբայանը դուրս է գալիս ԵԽԽՎ հայաստանյան պատվիրակությունից

21:56 • 25/05

ԻՊ-ի կողմից Գրավված Էլ-Ֆալլուջա քաղաքում շարունակում է մնալ մոտ 90.000 բնակիչ

21:52 • 25/05

Շատ բարդ է գտնել միանգամից բոլորին և այդ կծիկը քանդել. Գագիկ Մակարյանը՝ մենաշնորհների դեմ պայքարի մասին

21:48 • 25/05

Հենրիխ Մխիթարյանը մասնակցել է Բեռլինի դրամահավաքին. ԼՂՀ-ի համար ձեռք են բերվել ռազմական սարքավորումներ

21:30 • 25/05

Բավարիան հրաժեշտ կտա երեք ֆուտբոլիստների

21:29 • 25/05

Փարիզի մետրոն առաջիկայում կաշխատի առանց տոմսերի

21:27 • 25/05

Բունդեսթագը պետք է գնահատական տա Հայոց ցեղասպանության մեջ Գերմանական կայսրության դերին. Բունդեսթագի փոխնախագահ

21:21 • 25/05

Արմավիրում 47-ամյա կինը կացնահարել է 76-ամյա մորը (լուսանկարներ).Shamhyan.com

21:09 • 25/05

Ուկրաինայի նախագահը «Ուկրաինայի հերոսի» աստղ է հանձնել Նադեժդա Սավչենկոյին

21:00 • 25/05

Մանչեսթեր Յունայթեդի եկամուտն ԱՊԼ-ում կարող է գերազանցել միլիարդ ֆունտը

20:55 • 25/05

Անի Հովհաննիսյանի կողմից շորթում չի եղել. Analitik.am կայքի տնօրենի փաստաբան

20:49 • 25/05

Քննադատելն այդ մարդկանց բնավորությունն է, իսկ արձանը ստացված է, որը Նժդեհի հավաքական կերպարն է. քանդակագործ Գագիկ Ստեփանյան

20:41 • 25/05

Ֆրանսիացի պատգամավորները շարունակելու են իրենց նպաստը բերել ղարաբաղյան հիմնահարցի բացառապես խաղաղ կարգավորմանը.ԱԳՆ

20:30 • 25/05

ԵՄ-ն կարող է մինչև տարվա վերջ մեղմել Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցները

20:30 • 25/05

Իտալական Միլանի նախկին գլխավոր մարզիչ Սինիշա Միխայլովիչը գլխավորեց Տորինոն

20:22 • 25/05

Նոր արևային մարտկոց է ստեղծվել, որը ջերմությունը փոխակերպում է պիտանի էներգիայի

20:08 • 25/05

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի է ունեցել Քահանայից տարեկան ժողովը

20:00 • 25/05

Ռուսաստանի առաջնության նորեկն անվանափոխվել է

19:58 • 25/05

ՀՀ Նախագահի բանակցությունները նոր լիցք են հաղորդել հայ-գերմանական հարաբերություններին. Էդելգարդ Բուլման

19:49 • 25/05

ՃՏՊ Վայոց Ձորի մարզում. կան վիրավորներ. Shamshyan.com

19:35 • 25/05

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Արգենտինայի նախագահ Մաուրիսիո Մակրիին

19:30 • 25/05

Յուվենտուսը նոր պայմանագիր է առաջարկել Պադոինին