Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

00:55 • 20/02

Հենրիխ Մխիթարյան. Ցնցող աջակցություն էր

23:57 • 19/02

Falcon 9 հրթիռակիրն արդեն Երկիր է վերադարձել հաջող գործարկումից հետո

23:50 • 19/02

Անգլիայի Գավաթ. Հայտնի են քառորդ եզրափակչի մրցակիցները

23:48 • 19/02

Իրանը ցանկանում է Մերձավոր Արևելքում ռազմավարական միություն ստեղծել Ռուսաստանի հետ

23:43 • 19/02

Հատուկ ծառայություններն ապացուցել են Թրամփի նախընտրական շտաբի և ՌԴ-ի միջև կապի բացակայությունը. Սպիտակ տուն

23:36 • 19/02

Լոնդոնի քաղաքապետը կոչ է արել չեղարկել Դոնալդ Թրամփի այցը Բրիտանիա

23:27 • 19/02

Մխիթարյանը ճանաչվեց հանդիպման լավագույն ֆուտբոլիստ (տեսանյութ)

23:25 • 19/02

Իրաքյան բանակը «Իսլամական պետության» 93 գրոհայինի է ոչնչացրել Մոսուլում

23:13 • 19/02

Պայթյուն է որոտացել Կոլումբիայի մայրաքաղաքի ցլամարտի մրցասպարեզում. տասնյակ տուժածներ կան

23:06 • 19/02

Բելգիայի Թագավորության պատվիրակներն այցելել են Արցախի խորհրդարան

22:54 • 19/02

Իրաքը հույս ունի ամրապնդել համագործակցությունը ՌԴ-ի հետ, հատկապես` նավթային ոլորտում

22:40 • 19/02

Բնական գեղեցկություն. ահա ինչպիսի տեսք ունեին 80-ականների մոդելները (լուսանկարներ)  

22:16 • 19/02

Մխիթարյանն օգնեց ՄՅՈւ-ին դուրս գալ Անգլիայի Գավաթի քառորդ եզրափակիչ (տեսանյութ)

22:11 • 19/02

Իտալիայի նախկին վարչապետ Մատեո Ռենցին հեռացել է իշխող կուսակցության ղեկավարի պաշտոնից

22:03 • 19/02

Փարիզում բեն Լադենների բնակարան ներխուժած կողոպտիչներն արժեքավոր բան չեն գտել և ձեռնունայն են հեռացել

21:58 • 19/02

Լոս Անջելես Գելեքսի-Ալաշկերտ հանդիպման լավագույն դրվագները տեսանյութով

21:41 • 19/02

Ընտրական հանձնաժողովների թիվ 1 խնդիրը Թալիշի բնակչության մասնակցությունն ապահովելն է. Արցախի ՀԿՀ նախագահ

21:33 • 19/02

Երևանի Նոր Արեշ թաղամասի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել. ԱԻՆ 4 մարտական հաշվարկ է մեկնել դեպքի վայր

21:24 • 19/02

«Ընտրեք մեզ, լավ կլինի, չենք խաբում». PR մասնագետը՝ ընտրություններին մասնակցող քաղուժերի կարգախոսների մասին

21:15 • 19/02

ՊԱՕԿ-ը ջախջախեց Վերիային, Անդոնյանը մասնակցեց հանդիպմանը

21:03 • 19/02

Ժամանակակից էթիկետի 12 կանոն, որոնք պետք է պահպանվեն շփման ցանկացած ոլորտում

20:53 • 19/02

Մխիթարյանի հիասքանչ գոլային փոխանցումը Բլեքբերնի դեմ խաղում (տեսանյութ)

20:42 • 19/02

«Հրեշտակի թռիչքը». Վենետիկում մեկնարկել է ամենամյա կառնավալը

20:22 • 19/02

Իտալիայի առաջնություն. հետնապահի սենսացիոն հաղթանակը 23 տուր անց (տեսանյութ)

20:21 • 19/02

SpaceX  ընկերությունը Միջազգային տիեզերակայան է ուղարկել Dragon տիեզերանավը

20:11 • 19/02

Ժամանակին չես խաբի, բայց գեղեցիկ մնալ հնարավոր է. աշխարհին իրենց գեղեցկությամբ ապշեցնող 50-ն անց կանանց խորհուրդները  

19:45 • 19/02

Երևանի Թոթովենցի փողոցի բնակարաններից մեկում դի է հայտնաբերվել

19:43 • 19/02

Պիոլի. Ինտերը դեռ ոչինչի չի հասել

19:34 • 19/02

Առավել կարևոր է, որ Ղարաբաղի ճակատում մեր երիտասարդների արյունը չհոսի. Իսի լե Մուլինոյի հայազգի փոխքաղաքապետը ֆրանսահայ համայնքի պահանջների մասին

19:15 • 19/02

Հպարտ եմ Ղարաբաղի իշխանություններով, նրանք ջանք չեն խնայում պետությունը զարգացնելու համար. Եվրախորհրդարանի պատգամավորն այցելել է Արցախ

19:12 • 19/02

Մոուրինյուին մինչև 2022 թվականը գործող պայմանագիր կառաջարկվի

19:02 • 19/02

Արգենտինացի պատգամավորն ու ուրուգվայցի հայտնի իրավապաշտպանը մեկնել են Արցախ` ներկա գտնվելու սահմանադրական հանրաքվեին

18:42 • 19/02

Ջիբրալթարում կալանքի տակ է առնվել ռուս միլիարդատիրոջը պատկանող աշխարհի խոշորագույն առագաստանավը

18:20 • 19/02

Պայթյուն է որոտացել Սոմալիի մայրաքաղաքում. կա 18 զոհ

18:00 • 19/02

Գերմանիան պատրաստվում է ռեկորդային թվով ներգաղթյալ արտաքսել երկրից 2017թ.

17:52 • 19/02

Բքի պատճառով Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհը փակ է

17:32 • 19/02

«Չայբախանի» կոչվող սարահատվածում Արարատի մարզի բնակիչը ցրտահարությունից մահացել է. shamshyan.com

17:30 • 19/02

Գաբիգոլը հաղթանակ է բերել Ինտերին

17:08 • 19/02

Սիրիայի ճակատագիրը վճռվում է Ժնևում, այլ ոչ Աստանայում. Թուրքիայի արտգործնախարար

16:53 • 19/02

Բանանց-Սպարտակ խաղի ուղիղ հեռարձակումը

16:50 • 19/02

Երևանի Գ. Մահարու փողոցի տներից մեկի տանիքը ձյան ծանրությունից փլուզվել է

16:40 • 19/02

Թբիլիսիում բողոքի ակցիա են կազմակերպել ի աջակցություն «Ռուսթավի 2» հեռուստաալիքի

16:31 • 19/02

Ակնկալում ենք 400-500 դիտորդ սփյուռքից և մոտ 3000՝ ՀՀ-ից. Վ. Հոկտանյանը ընտրություններին նախատեսված 3 ծրագրերի մասին (տեսանյութ)

16:22 • 19/02

Ռեալը և Մանչեսթեր Սիթին կապվել են Սելթիկի հարձակվողի հետ

16:14 • 19/02

ԱՄՆ-ն ցանկանում է ուժեղացնել ապաստանի դիմումների քննության պահանջները. Reuters

15:52 • 19/02

Մենք չենք պատրաստվում միջուկային զենք ստեղծել. Իրանի ԱԳՆ

15:41 • 19/02

Արցախի ԱԺ նախագահն ընդունել է Աբխազիայի խորհրդարանական պատվիրակությանը

15:33 • 19/02

Թուրքիան առաջարկել է ԱՄՆ-ին ցամաքային զորքեր տեղակայել Սիրիայում

15:30 • 19/02

Հայաստանի Մ-16 հավաքականը հաղթեց Անդորրային

15:25 • 19/02

Իտալական ընկերության տնօրենը 1.000 եվրո պարգևավճար կտա յուրաքանչյուր աշխատողին՝ ծխելը թողնելու դիմաց

15:08 • 19/02

Ամերիկացի սենատորը հայտարարել է Ռուսաստանի դեմ հնարավոր նոր պատժամիջոցների մասին

14:59 • 19/02

Lotus-ը ներկայացրել է Evora սուպերքարի նոր մոդելը (լուսանկարներ)

14:51 • 19/02

Մրցավարը բացատրել է, թե ինչու է դաշտից հեռացրել Բալոտելիին

14:44 • 19/02

Արցախի Նախագահն ընդունել է Բոլիվիայի Պատգամավորների պալատի անդամներին

14:25 • 19/02

Երևանում սպասվում է մինչև -20 աստիճան ցուրտ. առաջիկա օրերի եղանակի տեսություն

14:25 • 19/02

ՖԻԴԵ Գրան Պրի. Լևոն Արոնյանը մեկնարկել է ոչ-ոքիով

14:16 • 19/02

Տևական ժամանակ լինելով իշխանության մաս՝ ՀՀԿ-ն արձանագրել է տպավորիչ հաջողություններ. Խոսրով Հարությունյան

14:03 • 19/02

Համապատասխան պայմանների ստեղծման դեպքում պատրաստ ենք գործարկել ԼՂ շփման գծում միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմը. ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղար

13:55 • 19/02

Ռոնալդուն ամաչել է իր իսկ կատակից (տեսանյութ)

13:40 • 19/02

ԼՂ հարցում չհիմնավորված փոխզիջումներով խաղաղության կոչերն առնվազն տարօրինակ են. Արտակ Զաքարյան

13:34 • 19/02

Այսօրվա սերնդից դժգոհում են մարդիկ, ովքեր գիրք չեն կարդում և գրքին փող չեն տալիս. Արքմենիկ Նիկողոսյան

13:15 • 19/02

NBA. Էրիկ Գորդոնը հաղթել է երեք միավորանոցների մրցույթում (տեսանյութ)

13:15 • 19/02

«Հայկական ֆոկուսներ»՝ Ռուսաստանի 1-ին ալիքով. հայ աճպարարը փայլել է հայտնի հեռուստաշոուում (տեսանյութ)

13:01 • 19/02

Ընտրությունների օրը հետաձգելու շուրջ ընդդիմության բարձրացրած աղմուկը արհեստական էր. Արմեն Բադալյան

12:41 • 19/02

Անջելինա Ջոլին 6 երեխաների հետ հանդիպել է Կամբոջայի միապետին (լուսանկարներ)

12:41 • 19/02

Sun-ը և Mirror-ը կանխատեսում են Մխիթարյանի վերադարձը դաշտ (ֆոտո)

12:31 • 19/02

Պիրլոն կդառնա Յուվենտուսի դեսպանը

12:22 • 19/02

Ծաղկաշենում հողաշեն տան պատը փլուզվել է

12:20 • 19/02

Ապրանքների գնաճը ՀՀ-ում մշտական է ու ոչ մի կապ չունի նախընտրական շրջանի հետ. Բաբկեն Պիպոյան

12:11 • 19/02

Ատոմ Էգոյանն արժանացել է Կանադայի պետական բարձրագույն պարգևի (տեսանյութ)

11:58 • 19/02

Իրանում 2 մլրդ բարել ծավալով թերթաքարային նավթի պաշարներ են հայտնաբերվել

11:58 • 19/02

Հոկեյ. Արարատը հաղթել է և հավասարեցրել դիմակայության հաշիվը

11:34 • 19/02

Ֆրանսիայի արտգործնախարարը նախազգուշացրել է ԱՄՆ-ին չպառակտել Եվրոպան

11:28 • 19/02

Բյուրեղավանում միայնակ մայրը, 3 անչափահաս երեխաներն ու հաշմանդամ տատիկը հայտնվել են փողոցում (տեսանյութ)

11:26 • 19/02

Մատա. Մխիթարյանի հետ ամեն ինչ հեշտ է դառնում

11:16 • 19/02

Անչելոտին տգեղ ժեստ է ցուցադրել Հերտայի երկրպագուներին

11:05 • 19/02

Երևան-Երասխ ճանապարհին տեղի ունեցած ՃՏՊ-ից հետո հոսպիտալացված 35-ամյա տղամարդը մահացել է. shamshyan.com

11:03 • 19/02

Ռանիերի. Լեսթերին պետք են զինվորներ, գլադիատորներ

10:53 • 19/02

Իրաքի վարչապետը հայտարարել է արևմտյան Մոսուլի ազատագրման օպերացիայի մեկնարկի մասին

10:40 • 19/02

Մոուրինյու. Շուտով Պոգբան կդադարի լինել աշխարհի ամենաթանկ ֆուտբոլիստը

10:25 • 19/02

Լարսում՝ ՌԴ կողմից կուտակվել է մոտ 100 բեռնատար ավտոմեքենա

10:15 • 19/02

ՀՀ տարածքում և ԼՂՀ-ում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

10:11 • 19/02

Հակառակորդը շուրջ 35 անգամ խախտել է հրադադարը, կիրառվել է ՀՀՆ-9 տիպի նռնականետ. ԼՂՀ ՊՆ

23:58 • 18/02

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավարն ընդունել է միջազգային դիտորդներին

23:53 • 18/02

Ավարտվել է ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի առաջնությունը

23:51 • 18/02

Ստամբուլի օդանավակայանում պայթյունի վտանգի պատճառով տարհանել են Boeing 777 –ի ուղևորներին

23:43 • 18/02

«Նորմանդական քառյակը» որոշել է ԱՄՆ-ին չներառել որպես ձևաչափի 5-րդ մասնակցի

23:36 • 18/02

Չելսին Անգլիայի Գավաթի խաղարկության քառորդ եզրափակչում է (տեսանյութ)

23:35 • 18/02

Ինչի մասին են հուշում մաշկի վրա առաջացող կարմիր կետիկները

23:27 • 18/02

Արգենտինյան Անդերում ավտոբուս է վթարվել. կա 19 զոհ

23:15 • 18/02

Լավրովը տեղեկացրել է Պուտինի և Թրամփի հանդիպման շուրջ պայմանավորվածության մասին

23:04 • 18/02

ԱՄՆ-ն մեկ ամսում 117 կուբացի ներգաղթյալի է արտաքսել

22:54 • 18/02

Զիմբաբվեի նախագահի կինը վստահ է, որ նույնիսկ ամուսնու դին կհաղթի ընտրություններում

22:42 • 18/02

Ֆիզիկայի ուսուցչից՝ 400 000 դրամ, մաթեմատիկայի ուսուցչից՝ 637 000 դրամ, մանկավարժության ուսուցչից՝ 617 000 դրամ կաշառք.Նոր Կյանքի դպրոցի տնօրենին կաշառել են

22:30 • 18/02

Անգելա Մերկելը Թուրքիայից պահանջել է արդարացի վարվել կալանավորված գերմանացի լրագրողի հետ

22:18 • 18/02

Վահան Բիչախչյանի դուբլը հաղթանակ է պարգևել Շիրակին Թուրքմենստանի չեմպիոնի հետ խաղում

22:17 • 18/02

Իսրայելուհին պատահաբար ոտնակոխ արած խխունջին անասնաբույժի է տարել՝ կենդանու կյանքը փրկելու համար

22:00 • 18/02

Ռոնալդուի հիասքանչ անցումը (տեսանյութ)

21:54 • 18/02

Էրդողանի ավտոբուսը վրաերթի է ենթարկել նրա թիկնապահներից մեկին (տեսանյութ)

21:38 • 18/02

Գանձասար Կապանը պարտվեց Ատլանտասին