Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

11:14 • 02/03

Դևիդ Գարեթը և Վլադիմիր Սպիվակովը համատեղ համերգ կտան Մոսկվայում

11:04 • 02/03

Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» թանգարանում Հայաստանին վերաբերող ցուցահանդես է բացվելու

11:04 • 02/03

Սիրիական բանակն ԻՊ-ից ավելի քան 30 ասորական գյուղ է ազատագրել

10:43 • 02/03

ԼՂ խնդիրը չլուծելու համար Էրդողանը մեղադրել է ԱՄՆ-ին և ՌԴ-ին և սահմանը բացելու համար դարձյալ նախապայման նշել

10:43 • 02/03

Մեծ Բրիտանիայում 100 տարեկանում մահացել է աշխարհի ամենատարեց բարմենուհին (լուսանկարներ)

10:38 • 02/03

ՀՀ արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը կմեկնի Ժնև

10:33 • 02/03

Մոուրինյոյի խենթ պահվածքը Անգլիայի լիգայի գավաթում հաղթանակը տոնելիս (տեսանյութ)

10:30 • 02/03

Ոստիկանները հայտնաբերել են սուրճի ապարատներից մետաղադրամներ գողացողին

10:26 • 02/03

Ինքնահռչակ Դոնեցկի և Լուգանսկի Հանրապետությունները հայտարարել են ծանր տեխնիկան դուրս բերելու մասին

10:17 • 02/03

Viva la Mamma. Dolce & Gabbana-ն Միլանում ներկայացրել է մայրությունը գովերգող հավաքածու (լուսանկարներ)

10:10 • 02/03

Լեդի Գագան հանուն բարեգործության լողացել է Միչիգան լճի սառը ջրերում (լուսանկարներ)

09:53 • 02/03

Դիվանագետի մասնագիտական օրը խորհրդանշում է ՄԱԿ-ում հայոց Եռագույնի բարձրացումը. Սերժ Սարգսյան

09:44 • 02/03

Ռոնալդուն իրացրած 11 մետրանոցներով Պրիմերայում արդեն երկրորդն է

09:41 • 02/03

Վիլյառեալի դեմ խաղում ոչ-ոքի արդյունքը դժբախտ պատահար չէր. Մարսելո

09:31 • 02/03

Ավտոմեքենաները դուրս են բերվել արգելափակումից

09:24 • 02/03

Արքայազն Ուիլյամը ժամանել է Չինաստան

09:15 • 02/03

Հիլարի Քլինթոնը նախագահական արշավին մասնակցության մասին կհայտարարի ապրիլին. ԶԼՄ-ներ

08:55 • 02/03

Լավրովն ու Քերին այսօր կքննարկեն Բորիս Նեմցովի սպանության բացահայտման հարցը

08:53 • 02/03

Հունաստանը դիմել է Ռուսաստանին հունական ելակի, նարնջի ու դեղձի ներկրման էմբարգոն չեղարկելու հարցով

08:30 • 02/03

Իշխանությունները փորձելու են ձևավորել քիչ թե շատ արևմտամետ ընդդիմություն. Վիգեն Հակոբյան

23:53 • 01/03

Խաղաղ օվկիանոսում հրաբխի ժայթքումների հետևանքով առաջացած կղզին շարունակում է մեծանալ (լուսանկարներ)

23:39 • 01/03

Մոուրինյո. Չելսին ֆանտաստիկ խաղաց

23:26 • 01/03

Նեմցովի հիշատակի երթի ընթացքում Մոսկվայում Գերագույն ռադայի պատգամավոր է ձերբակալվել

23:11 • 01/03

«Իսլամական պետության» զինյալները ազատ են արձակել 19 քրիստոնյայի

23:05 • 01/03

Վոլֆսբուրգը 5:3 հաշվով հաղթեց Վերդերին (տեսանյութ)

22:58 • 01/03

Իտալիայում £ 3 մլն-ով գյուղ է վաճառվում` իր ամրոցով և եկեղեցիով (լուսանկարներ)

22:43 • 01/03

Ուկրաինացին պնդում է, որ իր թարթիչներն աշխարհում ամենաերկարն են

22:27 • 01/03

Չելսին հաղթեց Տոտենհեմին և նվաճեց Անգլիայի Լիգայի Գավաթը (տեսանյութ)

22:12 • 01/03

Ամերիկացի լուսանկարչուհին պատկերում է տարեց զույգերի սերը (լուսանկարներ)

21:53 • 01/03

Լուսանկարչական խաբկանքներ` հնդիկ արվեստագետից (ֆոտոշարք)

21:44 • 01/03

Արսենալը զգույշ էր խաղում Էվերթոնի դեմ. Վենգեր

21:33 • 01/03

Հուսով ենք՝ կգտնվեն նաև հրաման արձակողները. Ջոն Քերին՝ Նեմցովի սպանության մասին

21:20 • 01/03

Եգիպտոսում համաներմամբ ազատ են արձակվել 68 բանտարկյալներ

21:10 • 01/03

Արսենալը հաղթեց Էվերթոնին (տեսանյութ)

20:52 • 01/03

Արվեստագետը 7 տարի է ծախսել Բրիտանիայի անտառները արվեստի գործերի վերածելու համար (լուսանկարներ)

20:47 • 01/03

Երկրպագուներ, ովքեր պլաստիկ վիրահատության են դիմել հայտնիներին նմանվելու համար (լուսանկարներ)

20:31 • 01/03

Սիրիայի ընդդիմությունը մերժել է ՄԱԿ-ի հրադադարի ծրագիրը

20:27 • 01/03

Լացիոն խոշոր հաշվով հաղթեց Սասուոլոյին. այլ արդյունքներ (տեսանյութ)

20:09 • 01/03

Իրաքում մեկ ամսվա ընթացքում 1100 մարդ է զոհվել. ՄԱԿ

19:49 • 01/03

ԱՄՆ-ում ամբողջական տուն են գողացել. տանտերը տանը չի եղել

19:35 • 01/03

Ճերմակ արվեստ. բրիտանացին ձյունածածկ լանջերին հսկայական նախշեր է պատկերում (լուսանկարներ)

19:29 • 01/03

Բորուսիան կարող է հասնել առաջատարներին. Ռոյս

19:17 • 01/03

Պորոշենկոն հարկերից ազատել է պաշտպանական նշանակության ապրանքների ներկրումը

19:08 • 01/03

Ամերիկացի տիեզերագնացները դուրս են եկել բաց տիեզերք՝ ուղեծրային նոր կայանը կարգավորելու համար

19:02 • 01/03

Պրեմիեր լիգա. Լիվերպուլը հաղթանակ տարավ չեմպիոնի դեմ խաղում (տեսանյութ)

18:45 • 01/03

Մարտի 1. հեղափոխություն և ՀԱԿահեղափոխություն

18:28 • 01/03

Նեմցովի սպանության մասին տեղեկության դիմաց ՌԴ քննչական կոմիտեն 3 մլն ռուբլի պարգևավճար է սահմանել

18:04 • 01/03

Տաբարե Վասկեսը ստանձնել է Ուրուգվայի նախագահի պաշտոնը

17:52 • 01/03

Արսենալը կողմնորոշվել է Կասորլային փոխարինողի հարցում

17:43 • 01/03

ՌԴ ԱԴԾ-ն Հայաստանի տարածքում ձերբակալել է Չեխիայի քաղաքացու

17:28 • 01/03

Թուրքիայում դատարանը պարտավորեցրել է տղամարդուն վճարել կնոջը` չսիրելու համար

17:19 • 01/03

Մոսկվայում սկսվել է Բորիս Նեմցովի հիշատակի սգո երթը

17:14 • 01/03

Մարտի 1-ի երթի մասնակիցները ծաղիկներ դրեցին Մյասնիկյանի արձանի մոտ

17:08 • 01/03

Մեսսիին տեսնում եմ միայն Բարսելոնայում. Մոուրինյո

16:42 • 01/03

Շնորհակալություն թիմակիցներիս, ովքեր օգնեցին ինձ գոլ խփել. Մխիթարյան

16:40 • 01/03

Ատլետիկոն պատրաստ է Կավանիի համար բաց թողնել Մանջուկիչին և Թուրանին

16:35 • 01/03

Մեզ մնում է շարունակել հանրահավաքային ճնշումը. Լևոն Զուրաբյան

16:24 • 01/03

Վայրի կենդանիների լուսանկարներ, որոնք նկարելու համար լուսանկարիչը վտանգել է իր կյանքը

16:19 • 01/03

Մադագասկարում ջրհեղեղը խլել է 14 մարդու կյանք և տեղահան արել հազարավորների

16:16 • 01/03

Մրցավարը սխալմամբ է հեռացրել Ուես Բրաունին (տեսանյութ)

16:06 • 01/03

Մարտի 1-ը նախկին դեպքերի անպատժելիության հետևանք է. Ստեփան Դեմիրճյան

16:00 • 01/03

Հոլիվուդում կնկարահանեն ֆիլմ McDonald's-ի հիմնադրի մասին

15:59 • 01/03

Մոսկվայում առաջին անգամ կգործեն էլեկտրական ավտոբուսներ (լուսանկարներ)

15:55 • 01/03

Գևորգ Կոստանյանը մեզ խոսք է տվել, որ «Մարտի 1»–ի հանցագործությունները կբացահայտվեն. Սարգիս Քլոյան

15:47 • 01/03

Լեոնարդո ԴիԿապրիոն նոր ֆիլմում խաղալու է 24 անձնավորություն ունեցող մարդու դեր

15:43 • 01/03

Լոգանք ընդունող թութակի տեսանյութը համացանցի հիթ է դարձել (տեսանյութ)

15:41 • 01/03

Անցած տարի Մեսսին չափազանց շատ էր պիցա ուտում. Կարլես Ռեշակ

15:37 • 01/03

Արքայազն Ուիլյամը Ճապոնիայում այցելել է երկրաշարժից և ցունամիից տուժած շրջաններ (լուսանկարներ)

15:31 • 01/03

Հենրիխ Մխիթարյանն ընդդեմ Շալկե-04-ի (վիճակագրություն, տեսանյութ)

15:19 • 01/03

ՀԱԿ-ը մինչ ապրիլի 24-ը զերծ կմնա զանգվածային միջոցառումներ անցկացնելուց. Լևոն Տեր-Պետրոսյան

15:17 • 01/03

Բարսելոնան և Ռեալը հետաքրքրված են Միլանի պաշտպանով

15:03 • 01/03

Տաջիկստանում ընտրությունների օրն արգելել են SMS-հաղորդագրությունները

14:40 • 01/03

Դի Մատեոն ներողություն է խնդրել Բորուսիայից կրած պարտության համար

14:28 • 01/03

Տեխաս նահանգում սառցե անձրևների պատճառով մոտ 1000 ավիաթռիչք է հետաձգվել

14:20 • 01/03

Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն 20 մլն դոլար կստանա դոպինգի դեմ պայքարի համար

14:16 • 01/03

Բնական է, որ անհաջողություններից հետո ցանկանում են Ատլետիկոյին կտոր-կտոր անել. Սիմեոնե

13:45 • 01/03

Ալբան Բարսելոնայի կազմում 100-րդ հանդիպումն է անցկացրել

13:31 • 01/03

Կառլ Լագերֆելդն իր կարողության մի մասը կտակել է կատվին

13:17 • 01/03

Էստոնիայում սկսվել են խորհրդարանական ընտրությունները

13:15 • 01/03

Ֆեդերերը դարձավ 9000-ից ավելի էյս կատարած չորրորդ թենիսիստը

13:00 • 01/03

Մադուրոն հայտարարել է, որ Բուշ-կրտսերն ահաբեկիչ է, և արգելել է նրա մուտքը Վենեսուելա

12:40 • 01/03

Ուսեյնու Դիոպը պայմանագիր է ստորագրել Շիրակի հետ

12:28 • 01/03

Քաղհասարակության և ընդդիմության միջև հակասություն չեմ տեսնում. Արտակ Զեյնալյան

12:20 • 01/03

Առնետները ճանաչում են իրենց բարություն անողները և հատուկ վերաբերմունք ցուցաբերում նրանց

12:15 • 01/03

Այսօր մարտի 1-ի դեպքերի 7–րդ տարելիցն է, սպանությունները դեռ բացահայտված չեն

12:10 • 01/03

Դի Մարիային ժամանակ է հարկավոր Պրեմիեր լիգային հարմարվելու համար. Վան Գալ

11:46 • 01/03

Ֆուտբոլը հեռուստաեթերում

11:32 • 01/03

ԱՄՆ Միսուրի նահանգում 30 ավտոմեքենաների մասնակցությամբ վթար է տեղի ունեցել

11:32 • 01/03

ՖԻԴԵ. Լևոն Արոնյանը նահանջեց ևս մեկ աստիճանով

11:16 • 01/03

Սիերա Լեոնեի վարչապետը մեկուսացել է, երբ նրա թիկնապահը մահացել է էբոլայից

11:09 • 01/03

Հունաստանը Ռուսաստանին խնդրում է չեղյալ հայտարարել որոշ մրգերի էմբարգոն

10:59 • 01/03

Փրկարարներն ավտոմեքենաները դուրս են բերել արգելափակումից

10:46 • 01/03

Կոմունիկացիոն այլընտրանք. քաղաքագետը՝ Հարավային երկաթուղու հնարավորությունների մասին

10:32 • 01/03

Դժվար է ասել, թե որ դիրքում է Իսկոն առավել արդյունավետ. Անչելոտի

23:59 • 28/02

Wikipedia-ում Նեմցովի սպանության մասին լուրը հայտնվել է սպանությունից մի քանի ժամ առաջ. ԶԼՄ-ներ

23:53 • 28/02

1 մլրդ մարդ կարող է կորցնել լսողությունը բարձր երաժշտության պատճառով

23:42 • 28/02

Մարտի 3-ին Ուկրաինան խաղաղապահների հարցով դիմում կներկայացնի Ռադա

23:31 • 28/02

Մահացել է «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալով պարգևատրված թուրք անվանի գրողը

23:20 • 28/02

Կիևը մտադիր է մինչև մարտի 5-ն ավարտել գերիների փոխանակությունը

23:09 • 28/02

Կլոպը գովեստի խոսքեր է ուղղել Մխիթարյանի հասցեին