Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

15:26 • 27/07

Փրկարարները մոսկվացիներին նախազգուշացրել են մոտեցող ամպրոպի մասին

15:25 • 27/07

Xiaomi-ն ներկայացրել է MacBook-ի 750 դոլարանոց մրցակցին (լուսանկարներ)

15:19 • 27/07

Բրիտանացին ռեստորանում ընթրիքի համար սխալմամբ 1 մլն ֆունտ ստերլինգ է վճարել

15:18 • 27/07

Ադրբեջանում ՌԴ դեսպանատունը բացատրությունների է սպասում ազգությամբ հայ իր քաղաքացու ձերբակալության առնչությամբ

15:06 • 27/07

3-րդ եռամսյակում Apple-ի շահույթը կազմել է 7.8 մլրդ դոլար

14:54 • 27/07

Բժիշկներին խաբեությամբ պատանդ վերցնելով՝ ստորագրել են իրենց դատավճիռը, որ ոչ մի ընդհանուր բան չունեն հայ ժողովրդի հետ. Զորի Բալայան

14:54 • 27/07

Սիրիական Քամիշլիում ահաբեկչության հետևանքով զոհվածների թիվը հասել է 44-ի

14:52 • 27/07

ՀՀ ԱՆ-ն հրապարակել է ՊՊԾ գնդում պատանդ վերցված բուժանձնակազմի նկարները (լուսանկարներ)

14:50 • 27/07

Շատ վատ է, որ բժիշկը գնում է իր պարտականությունը կատարելու ու հայտնվում անազատության մեջ. Արմեն Ավագան

14:48 • 27/07

Գոմեշ. Իմ նպատակն է նվաճել բոլոր հնարավոր տիտղոսները Բարսելոնայի հետ

14:46 • 27/07

Ռուսաստանն ու Թուրքիան կքննարկեն գյուղատնտեսական ապրանքների ներմուծման թույլտվության հարցը

14:45 • 27/07

Եթե այդպես շարունակվի, զինված խումբը հարված կհասցնի  մեր պետությանը. Ռուբեն Մեհրաբյանը  «Սասնա ծռերի» կողմից բժիշկներին գերեվարելու մասին

14:36 • 27/07

Մեղավոր են նրանք, ովքեր թույլ չեն տվել ՊՊԾ գնդում եղած վիրավորներին տեղափոխել հիվանդանոց. բժիշկ

14:35 • 27/07

Զարմանք և տարակուսանք եմ ապրել զինված խմբի կողմից բժիշկներին պատանդ վերցնելու փաստից. Սամվել Թորոսյան

14:29 • 27/07

Վթարային ջրանջատում Էրեբունիում

14:27 • 27/07

Ես խաչել եմ մատներս, որ իրավիճակը խաղաղ կարգավորում ստանա.  ՀՀ-ում Լեհաստանի դեսպանը՝ «Սասնա ծռերի» կողմից բժիշկներին գերեվարելու մասին

14:21 • 27/07

Շվեյցարիայում բացվել է բաց երկնքի տակ աշխարհում առաջին հյուրանոցը (լուսանկարներ)

14:01 • 27/07

Ռիո-2016. Նադալը կարող է մասնակցել միայն զուգախաղին

14:01 • 27/07

ՆԱՏՕ-ի հետ Հայաստանի համագործակցությունը հաջողված է. Հայաստանում Գերմանիայի դեսպան

13:58 • 27/07

Նույնիսկ պատերազմի ժամանակ բժիշկներին պատանդ չեն վերցրել. Աշոտ Սոֆյան

13:55 • 27/07

Անգամ թուրքը պատանդ չի վերցնում այն մարդուն, ում վրա գրված է` բժիշկ. բժիշկը «Սասնա ծռերի» քայլերի մասին

13:53 • 27/07

Ուկրաինայում «Եվրատեսիլի» ներկայացուցչի ընտրությունը կսկսվի սեպտեմբերի մեկից

13:42 • 27/07

Անանուն զանգից հետո Ժնևի օդանավակայանում ուժեղացվել են անվտանգության միջոցները

13:40 • 27/07

Բելգիայում ապաստարան խնդրողների շարքերում 20 ծայրահեղական է հայտնաբերվել

13:36 • 27/07

Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահները որոշել են ընդլայնել Ղարաբաղում ԵԱՀԿ մոնիթորինգային խումբը. Ուորլիք

13:34 • 27/07

Պատանդ մի վերցրեք բժշկին, բժիշկը կատարում է իր գործը.  Թագուհի Ստեփանյան

13:33 • 27/07

«Սասնա ծռեր» զինված խմբի գործողությունները ՀՀ քաղաքացիներին որևէ դրական բան չտվեցին. քաղաքագետ

13:15 • 27/07

Անթույլատրելի է բժիշկների հետ այդպես վերաբերվել. Կարինե Դովլաթբեկյանը զինված խմբի կողմից բժիշկների պատանդառության մասին

13:02 • 27/07

Հռոմի պապին դեմառդեմ հանդիպելու հնարավորությունը վաճառվում է 25.000 դոլարով

12:59 • 27/07

Ավստրալացին 49 դոլարով խաղաղօվկիանոսյան դրախտային հանգստավայր է շահել

12:58 • 27/07

Երևանյան բնակարանում դի է հայտնաբերվել

12:41 • 27/07

Սիրիական Քամիշլի քաղաքում ականապատված ավտոմեքենա է պայթել

12:35 • 27/07

Մխիթարյան. Հայրս է իմ շարժիչ ուժը

12:32 • 27/07

Տեխնոլոգիական ճամբարի պատանիներն իրենց ստեղծած եռաչափ տպիչները նվիրել են Շուշիի, Վանքի և Ճարտարի դպրոցներին

12:29 • 27/07

Իրանում նախագահական ընտրությունները կանցկացվեն 2017 թվականի մայիսի 19-ին

12:28 • 27/07

Պավլիկ Մանուկյանը դեռ երկար կմնա արհեստական շնչառության սարքին միացված, իսկ որդու սարքն անջատել են. բժիշկ

12:23 • 27/07

«Սասնա ծռերի» գործողությունները խոսում են նրանց ծրագրային քայլերի բացակայության մասին. քաղաքագետ

12:14 • 27/07

Բժշկական հանրությունը դատապարտում է զինյալ խմբի կողմից բժիշկների պատանդ վերցնելու անբարո քայլը. հայտարարություն

12:12 • 27/07

Սա չկայացած զինված ապստամբություն էր. Լևոն Ջավախյան

12:03 • 27/07

Երեկ Խորենացի փողոցից և հարակից տարածքներից բերման է ենթարկվել 64 անձ. ՀՀ ոստիկանություն

11:59 • 27/07

ՀՀ կառավարության հերթական նիստը տեղի կունենա հուլիսի 29-ին

11:58 • 27/07

Bugatti-ն հրաժարվել է բաց տանիքով Chiron  արտադրելու մտքից

11:55 • 27/07

ՊՊԾ գնդի գրավման 11-րդ օր. նախորդ օրվա իրադարձությունները՝ ամփոփ

11:53 • 27/07

Կորած չինչինցի ծերունին հիշողության հետ խնդիր ուներ. համագյուղացի

11:53 • 27/07

Իտալիայում բացվել է մերկ հաճախորդների համար առաջին ռեստորանը

11:51 • 27/07

Մխիթարյան. Տրանսֆերային արժեքս թիմի հիմնական կազմում տեղ չի երաշխավորում

11:38 • 27/07

Զինված խմբի անդամները պատանդ են վերցրել իրենց իսկ խնդրանքով ժամանած շտապօգնության բժիշկներին

11:25 • 27/07

Պավլիկ Մանուկյանի և նրա որդու վիճակը գնահատվում է կայուն ծանր, ոստիկանի մոտ կա նաև ակնհայտ դրական շարժընթաց

11:25 • 27/07

Ալբանիայի հիվանդանոցներից մեկում այցելուն հրկիզել է հիվանդներին (տեսանյութ)

11:08 • 27/07

Ռուս դիզայները սովորական աղբից ոճային կերպարներ է ստեղծում (լուսանկարներ)

10:55 • 27/07

Ռիո-2016. Ֆեդերերը չի մասնակցի օլիմպիադային

10:54 • 27/07

ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են «Դատապարտյալների հիվանդանոց» և ձերբակալված անձանց պահման վայր

10:50 • 27/07

Խորենացի փողոցից գիշերը քաղաքացիներ են բերման ենթարկվել (Ֆոտոշարք)

10:43 • 27/07

Բան Կի Մունը «օլիմպիական հրադադար» է հայտարարել

10:39 • 27/07

«Սասնա ծռեր» զինված խմբի 31 անդամներից 24-ն այս պահին շարունակում են մնալ ՊՊԾ  գնդում

10:32 • 27/07

Էստոնիան Բրիտանիայի փոխարեն կդառնա ԵՄ խորհրդի նախագահ

10:25 • 27/07

«Սասնա  ծռերից» Աշոտ Պետրոսյանին և Հովհաննես Հարությունյանին տեղափոխել են դատապարտյալների հիվանդանոց

10:06 • 27/07

Արտարժույթների փոխարժեքները՝ հուլիսի 27-ի  դրությամբ

10:00 • 27/07

«Հայկական ժամանակ». Մեքենայի մի կողմը սետկա Էր դարձել. շարունակվել է Երրորդմասցի Լյովիկի և նրա երկու ընկերների սպանության գործով դատական նիստը

09:56 • 27/07

Ադրբեջանական գործարանում պայթյունի հետևանքով զոհվել է 2, վիրավորվել 24 մարդ

09:52 • 27/07

Թրամփի ընտրվելը «նվեր» կլինի Պուտինի համար. Մադլեն Օլբրայթ

09:46 • 27/07

«Հայոց աշխարհ». Արդյունաբերության ոլորտում իրականացված բանկային ներարկումների պորտֆելը կրճատվել է 18 մլրդ դրամով

09:39 • 27/07

«Առավոտ». Նոր պատերազմը լինելու Է ավելի տեխնոլոգիական, ավելի տնտեսական և ավելի պետական. պետք է պատրաստ լինել

09:29 • 27/07

Tesla-ն տասնյակ միլիարդավոր դոլարների «համեստ» ներդրման կարիք ունի

09:29 • 27/07

Այս գիշեր շփման գծում արձանագրվել են հակառակորդի հետախուզական անօդաչու թռչող սարքերի թռիչքներ. ԼՂՀ ՊՆ

09:10 • 27/07

«Հայկական ժամանակ». Լավրովյան փաստաթուղթն իրականում գոյություն ո՞ւնի, թե՞ ոչ

09:07 • 27/07

ԱՄՆ-ում ռեփերը կրակել է սեփական դեմքին՝ նոր ալբոմը գովազդելու համար

09:02 • 27/07

Քլինթոնը վստահ է, որ չի լինելու ԱՄՆ-ի առաջին ու վերջին կին նախագահը

08:58 • 27/07

 «Ժողովուրդ». Ո՞ւմ է սատարելու Շիրակի մարզպետը Գյումրիում կայանալիք տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում

08:57 • 27/07

Տավուշի մարզի Չինչին գյուղի 82-ամյա քաղաքացին դուրս է եկել տանից և չի վերադարձել

08:47 • 27/07

Բրազիլիայի երկնքում 2 կործանիչ իրար են բախվել

08:40 • 27/07

«Ժողովուրդ». «Վաղարշապատի ծննդատուն» ՓԲԸ-ն առաջիկայում կմիացվի «Վաղարշապատի պոլիկիլինիկա» ՓԲԸ-ին

08:19 • 27/07

«Հայկական ժամանակ». Ոչ մի պայծառատես չի կարող կռահել, թե ինչպիսի հանգուցալուծում կստանա ՊՊԾ գնդի գրավման շուրջ ծագած իրավիճակը

08:04 • 27/07

«Հայկական ժամանակ». Ոստիկանությունը մանրամասնում է ՊՊԾ գնդի տարածքում հայտնաբերված մարմնավաճառների գաղտնի ցուցակների մասին տեղեկատվությունը

07:21 • 27/07

«Ժողովուրդ». Խորհրդարանական ընտրությունների կազմակերպման կարգն իշխանական շրջանակներում լուրջ վերադասավորումների առիթ է դարձել

07:01 • 27/07

«Ժողովուրդ». Սիսիանի քաղաքապետի ընտրություններում բավական թեժ պայքար է սպասվում

06:58 • 27/07

Չիլիում ուժեղ երկրաշարժ է տեղի ունեցել

06:45 • 27/07

Բեյոնսեն լուսանկարվել է Բլյու Այվիի հետ միևնույն զգեստով (լուսանկար)

06:23 • 27/07

Չինաստանի հարավին վրա է հասել Միրինայե թայֆունը

06:00 • 27/07

Զիկա վիրուսը սկսել է նահանջել

05:34 • 27/07

Անկարայի և Վաշինգտոնի հարաբերությունների պահպանությունը կախված է Գյուլենի հանձնումից

04:59 • 27/07

Քլինթոնը դարձել է ԱՄՆ-ի նախագահի պաշտոնական թեկնածու

04:26 • 27/07

Պավել Մանուկյանի և որդու վիճակը գնահատվում է ծանր

04:03 • 27/07

Բեքհեմների ընտանիքը պատրաստվում է բնակարանամուտի

03:43 • 27/07

Թրամփն առաջ է անցել Քլինթոնից հասարակության շրջանում ունեցած համբավի մակարդակով

03:25 • 27/07

ՄԻՊ-ը մի շարք ահազանգեր է ստացել Խորենացի փողոցից բերման ենթարկվածների մասին

03:03 • 27/07

Զինված խմբի անդամները թույլ չեն տալիս բուժօգնություն ցուցաբերել ՊՊԾ տարածքում գտնվող երկու վիրավորներին

02:54 • 27/07

Պավլիկ Մանուկյանն ու նրա որդին այս պահին վիրահատվում են.Աշոտ Ահարոնյան

02:21 • 27/07

iPhone-ի վաճառքը նվազում է երկրորդ եռամսյակը շարունակ

01:56 • 27/07

ՊՊԾ գնդի տարածքում իրավապահներին են հանձնվել զինված խմբի մի քանի անդամներ. կան վիրավորներ

01:36 • 27/07

Դրոնների միջոցով արված լավագույն լուսանկարները. ֆոտոշարք

01:15 • 27/07

Անհայտ անձը կրակ է բացել Շվեդիայի առևտրի կենտրոններից մեկում

00:58 • 27/07

ԱՄՆ-ի դատարանը հաստատել է Volkswagen-ի կողմից մոտ 15 մլրդ-ի փոխհատուցման վճարումը

00:45 • 27/07

Պատոն տեղափոխվեց Իսպանիա

00:45 • 27/07

 Փարիզի դատախազը հաստատել է եկեղեցու վրա հարձակում գործողներից մեկի անձը

00:34 • 27/07

Եգիպտացի օրենսդիրները Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև են առաջ քաշել

00:15 • 27/07

Գերմանիայի միգրացիոն համակարգը շատ խոցելի է. Die Welt

23:57 • 26/07

Համաշխարհային բանկը բարձրացրել է 2016թ. նավթի միջին գնի կանխատեսումը

23:54 • 26/07

ԱՄՆ փոխնախագահի ո՞ր թեկնածուն ավելի լավ դիրքորոշում ունի Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ. Հարութ Սասունյան

23:46 • 26/07

Մյուլեր. Հզորացած Բորուսիային հաղթելն ավելի զվարճալի կլինի