Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

07:05 • 27/01

«Հայկական ժամանակ». Անցած Ամանորը եղել է ՀՀ պատմության մեջ ամենահամեստը, ամենաճգնաժամայինը

01:25 • 27/01

Փարիզի մերձակայքում այրվել է ազգայնական կուսակցության հիմնադիր Ժան-Մարի Լե Պենի տունը

01:20 • 27/01

Բլատերը հայտնել է, թե որտեղ է աշխատելու պաշտոնավարման ավարտից հետո

01:09 • 27/01

Սբ Վալենտինի տոնի առիթով.ԱՄՆ-ում միայնակ մարդկանց առաջարկել են հովանավորել կարիճներին ու խավարասերներին

01:00 • 27/01

Լիվերպուլը Բալոտելիի հետ մեկնարկային կազմում եւ առանց նրա (ինֆոգրաֆիկա)

00:52 • 27/01

Թուրքիան Հունաստանի նոր կառավարությանը կառաջարկի վերսկսել Կիպրոսի խնդրի շուրջ բանակցությունները

00:41 • 27/01

Լոնդոնի դատարանը որոշել է Բորիս Բերեզովսկու ունեցվածքը փոխանցել մրցակցային կառավարման

00:40 • 27/01

Միկայի մարզումը տեսանյութով

00:30 • 27/01

Փողկապ կապելու 30 եղանակ, որ պիտի իմանա յուրաքանչյուր տղամարդ. լուսանկարներ, տեսանյութեր

00:25 • 27/01

Լուիսն ամենաբարձրն է ՊՍԺ-ի հանդերձարանում, Կավանին ամենալուռն է. Պաստորե

00:19 • 27/01

Հայոց ցեղասպանության հիշատակը շատ վառ է` ի պատասխան Թուրքիայի ժխտողականության. իսպանացի հոդվածագիր

00:08 • 27/01

Աշխարհի հնագույն խաղաքարտերը, որոնք մեզ են հասել 15-րդ դարից (լուսանկարներ)

00:00 • 27/01

Ռիկելմեի խփած գոլերը Բարսելոնայի կազմում (տեսանյութ)

23:57 • 26/01

Հունաստանի նոր վարչապետը հրաժարվել է երդում տալ Աստվածաշնչի վրա

23:46 • 26/01

«Իսլամական պետությունն» սպառնացել է նոր ահաբեկչություններ իրականացնել Արևմուտքում

23:43 • 26/01

Իր վերջին կինոգործերի ու Հայոց ցեղասպանության մասին. Ատոմ Էգոյանի հարցազրույցը France 24-ին. տեսանյութ

23:40 • 26/01

Շախմատ. Ադրբեջանի ընտրանին չի մասնակցի Երևանում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը

23:35 • 26/01

Թունիսի կառավարությունը հրաժարական է տվել

23:24 • 26/01

Հանրապետության տարածքում սպասվում են տեղումներ և մառախուղ

23:23 • 26/01

Հայաստանի հավաքականի հարձակվող Էդգար Մանուչարյանը շարք է վերադարձել

23:21 • 26/01

Ադրբեջանը լուրջ սպառնալիք է դարձել տարածաշրջանի կայունության ու անվտանգության համար. Հ. Նաղդալյանի ելույթը ԵԽ ԽՎ-ում

23:02 • 26/01

Չանաքքալե՞, թե՞ Ծիծեռնակաբերդ. վայրը բարոյական ընտրության հարց է երկրների համար. Ա. Պապյան

23:00 • 26/01

Փողի համար չեմ տեղափոխվել Ռեալ. Մարտին Էդեգոր

22:58 • 26/01

Մարտունիում սպանության դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ

22:51 • 26/01

Վիեննայում տեղի է ունեցել «Եվրատեսիլ 2015»-ի կիսաեզրափակիչների վիճակահանությունը

22:49 • 26/01

Իսպանական ռազմաբազայում հունական օդանավ է կործանվել, կան զոհեր. լուսանկարներ

22:40 • 26/01

Կիևը հավելյալ ռազմական օգնություն է խնդրել գործընկերներից, այդ թվում` ՆԱՏՕ-ից

22:40 • 26/01

Ալվեսը մարզման ընթացքում Նեյմարին պարել էր սովորեցնում (տեսանյութ)

22:29 • 26/01

Հանրապետության մի շարք տարածքներում հունվարի 27-ին և 28-ի առավոտյան ջուր չի մատակարարվի

22:29 • 26/01

ԱՄՆ-ում մոտեցող ձնամրրիկի պատճառով ավելի քան 4000 չվերթ է հետաձգվել

22:23 • 26/01

Պոգբան ավելի թանկ արժե, քան Ռոնալդուն ու Մեսսին. Մինո Ռայոլա

22:18 • 26/01

Ներկայիս վիճակը չես համեմատի 15-20 տարի առաջ եղածի հետ. Ս. Սաֆարյանը` ՀՀ-ի՝ ԵԽ-ին անդամակցելու մասին

22:07 • 26/01

Հունվարի ամենակարևոր 30 կադրը. լուսանկարներ

22:00 • 26/01

Մեսսին և Ռոնալդուն ուղղակի մրցակցում են գոլերի թվի համար. Ռիկելմե

21:56 • 26/01

Վարկերն այսօր տնտեսական ակտիվության կարևորագույն նախադրյալներից են.ԿԲ խորհրդի անդամ

21:45 • 26/01

Քրդերը իսլամիստներին ամբողջությամբ դուրս են մղել սիրիական Քոբանիից

21:40 • 26/01

Ալաշկերտ - 2-ը ստուգողական խաղում հաղթել է Բանանց - 2-ին

21:34 • 26/01

Մեր և տարածաշրջանի կայունության գործոնը վերցնում ենք մեր ձեռքը. քաղաքագետ

21:25 • 26/01

Շաբաթվա լավագույն դանկերը (տեսանյութ)

21:23 • 26/01

Տունը հեշտ ու գեղեցիկ զարդարելու 25 գաղափար` լուսանկարներով

21:12 • 26/01

Բուենոս Այրեսում մարտի 19-ին պատարագ կմատուցվի` ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի

21:01 • 26/01

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հակառուսական պատժամիջոցները կքննարկի ԵՄ դիվանագիտության ղեկավարի հետ

21:00 • 26/01

Երազում եմ աշխատել Ռեյնջերսում. Ջենարո Գատուզո

20:50 • 26/01

Էդվարդ Նալբանդյանը ներկայացրել է արտաքին գործերի նախարարության 2014թ. գործունեությունը. նախարարի ասուլիսի սղագրությունը

20:40 • 26/01

Ռուս հոկեյիստի ցնցող բուլիտը КХЛ–ի Բոլոր աստղերի խաղում (տեսանյութ)

20:39 • 26/01

ՀՀԿ-ն ծանոթ չէ Զ. Փոստանջյանի՝ Գյումրիի մասին ԱԺ հայտարարության նախագիծը

20:28 • 26/01

Աշխարհի 31 երկրի բնակչության մեծամասնությունը 1915-ին հայերի նկատմամբ իրականացվածը որակել է Ցեղասպանություն

20:23 • 26/01

Կրուզեյրոյի կիսապաշտպան Լուկաս Սիլվան տեղափոխվեց Ռեալ (լուսանկար)

20:15 • 26/01

ՀՀ Նախագահը հանդիպում է ունեցել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի և Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսի հետ

20:06 • 26/01

ԵՄ-ն Ուկրաինայի հետ ազատ վիզային ռեժիմին անցումը կանխատեսում է հաջորդ տարի

20:00 • 26/01

Սպարտակի հարձակվողի ծառայություններով հետաքրքրվում է Զենիթը

19:50 • 26/01

Ջեյմս Ուորլիքը Լեհաստանում կհանդիպի Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովին

19:43 • 26/01

Ադրբեջանն իր զոհերի մասին տեղեկատվությունը որոշել է «դոզավորված» տալ. փորձագետ

19:40 • 26/01

Ռոյսին ձեռք բերելու վերաբերյալ դեռ որոշում չենք կայացրել. Զամեր

19:32 • 26/01

Ուկրաինայում արտակարգ իրավիճակի ռեժիմ է սահմանվել

19:25 • 26/01

Պատմության 10 լավագույն սոլո գոլերը (տեսանյութ)

19:21 • 26/01

Հայկական զինուժը 2014թ. պատվով է կատարել իր գլխավոր խնդիրը. Ս. Օհանյան

19:10 • 26/01

Հայուհին Ուրուգվայը ներկայացրել է «Միսս տիեզերք 2014»-ին. լուսանկարներ

19:02 • 26/01

Կերկիրան հետաքրքրված է Ղազարյանի վարձակալությամբ

18:40 • 26/01

Կորուսյալ քաղաք. լուսանկարները բացահայտում են 1950-ականների Լոնդոնը (լուսանկարներ)

18:30 • 26/01

ՀՀ-ն, Արցախը և Սփյուռքը պետք է միասնական լինեն Ցեղասպանության միջազգային դատապարտման հարցում. Է. Շարմազանով

18:12 • 26/01

Ես միշտ կարողացել եմ մխիթարել, բայց այս դեպքում դա չստացվեց. Վարդան Պետրոսյանի վերջին խոսքը դատարանում

18:12 • 26/01

Բելառուսի մաքսատանը արգելափակել են Մոսկվայից Կալինինգրադ վերադարձող բեռնատարները

18:06 • 26/01

«Նասդաք Արմենիա»-ում կատարվել է 200 հազար դոլարի առքուվաճառք

17:49 • 26/01

Երիտասարդ Բորիս Ելցինը արխիվային լուսանկարների շարքով

17:43 • 26/01

Ջոկովիչը քառորդ եզրափակչում է. Australian Open

17:41 • 26/01

Փասադենայում կայացել է Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հուշարձանի հիմնարկեքը

17:38 • 26/01

Իրանը և Թուրքիան պատրաստվում են հաշվարկներում ազգային արժույթներն օգտագործել

17:32 • 26/01

Վարշավայի կենտրոնում հզոր պայթյուն է տեղի ունեցել (լուսանկարներ)

17:23 • 26/01

Ապրիլի 24-ին Օբաման կամ Մերկելը կարող են Հայաստանում լինել. թուրք հոդվածագիր

17:15 • 26/01

Սպիտակ տան մոտակայքում անօդաչու սարք է հայտնաբերվել

17:12 • 26/01

Բելառուսի ԱԳՆ-ն առաջարկել է արագացնել Դոնբասի հարցով բանակցությունները

17:06 • 26/01

Տորոնտոյում թուրք հոգևորականը ներողություն է խնդրել Հայոց ցեղասպանության համար

17:04 • 26/01

Կայացել է նորվեգացի պրոֆեսորի` «Հայերի ցեղասպանությունը» գրքի շնորհանդեսը

17:02 • 26/01

ԵՄ-ն պետք է Թուրքիայի հետ բանակցություններում նոր փուլ սկսի. թուրք նախարար

16:51 • 26/01

Ծեծից և խոշտանգումներից hրաժարվել ենք. փոխոստիկանապետ

16:45 • 26/01

Գրանցվել է «Ակբա-Կրեդիտ Ագրիկոլ բանկ» ՓԲԸ-ի «Անի» մասնաճյուղը

16:42 • 26/01

Մեծ Բրիտանիան կրկին առաջարկել է զրկել Ռուսաստանին ԵԽԽՎ-ում իրավունքներից

16:42 • 26/01

Դիմեք մեզ. փոխոստիկանապետը՝ Ոստիկանությունից դժգոհ գյումրեցիներին

16:34 • 26/01

Օբամային կրկին քննադատել են մաստակ ծամելու համար (շարժանկար)

16:29 • 26/01

Նրանց կսպանե՛ն. համբուրվող հյուսիսկորեացի զինվորները՝ համացանցում քննարկման թեմա (լուսանկարներ)

16:13 • 26/01

Մկրատի կատարյալ աշխատանք. Atelier Versace-ն ներկայացրել է նոր հավաքածուն (լուսանկարներ)

16:09 • 26/01

Բաքուն աննախադեպ կերպով սրում է ԼՂ կոնֆլիկտի գոտու իրավիճակը. Կարեն Միրզոյան

16:06 • 26/01

Շվեդիայի 6 քաղաքում Ցեղասպանությունը ճանաչելու կոչեր են հնչել

15:57 • 26/01

Միջադեպ Վարդան Պետրոսյանի գործով դատական նիստի ընթացքում

15:52 • 26/01

ԱԺ-ում շրջանառության մեջ է դրվել Գյումրիի դաժան սպանությունների մասին նախագիծը

15:45 • 26/01

Մահացել է հույն հանրահայտ երգիչ Դեմիս Ռուսոսը

15:43 • 26/01

ՀՀ գյուղնախարարն ընդունել է իսրայելական «Նետաֆիմ» ընկերության պատվիրակությանը

15:43 • 26/01

Հրապարակվել են Նոր Զելանդիայում 11 մարդու կյանք խլած օդապարիկի հրդեհվելու լուսանկարները

15:34 • 26/01

Քաղաքային տրանսպորտի որոշ երթուղիներ փոփոխվել են. Երևանի քաղաքապետարան

15:33 • 26/01

Այսօրվանից օտարերկրացիների համար ավելի դժվար կլինի Ռուսաստան մուտք գործելը

15:30 • 26/01

Բացվեց Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի կինոստուդիան

15:28 • 26/01

2014թ-ին ՀՀ-ի տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը աճել է 3.9%. ԱՎԾ

15:28 • 26/01

Ռուսաստանն ու Իրանը կշարունակեն աջակցել Սիրիային. Ասադ

15:20 • 26/01

Ադրբեջանին թվում է, թե եկել է իր աստեղային ժամը, սակայն տաք գլուխները բազմաթիվ անակնկալների պիտի սպասեն. Սերժ Սարգսյան

15:17 • 26/01

Թուրքիայում սիրիացի փախստականների համար նոր ճամբար է բացվել

15:15 • 26/01

Քննարկվում է վարկած, որ Գյումրիի սպանության մեղադրյալը մենակ չի գործել. փոխոստիկանապետ

15:08 • 26/01

Դիարբեքիրի, Վանի, Կեսարիայի հայկական եկեղեցիներում հոգևորականներ չկան

15:07 • 26/01

Հունան Պողոսյանը պնդում է, որ ոստիկանության գերխնդիրը Պերմյակովին վնասազերծելն էր

15:04 • 26/01

Քուրդ զինյալներն առաջխաղացում են գրանցել Քոբանիում