Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

14:14 • 20/12

Բռնությունները ստվերում են այս տարիների ձեռքբերումները, ինչը դատապարտելի է. Հովհաննես Սահակյան

14:13 • 20/12

Ալյուրը հարստացնում են, որպեսզի կանխեն սակավարյունությունը. քննարկում

13:55 • 20/12

Եվրոպան պատրաստվում է Սուրբ Ծննդյան տոներին (լուսանկարներ)

13:52 • 20/12

Մանկուց երազել եմ հաղթել Չեմպիոնների լիգան. Նեյմար

13:49 • 20/12

Ադրբեջանական զինուժը հրադադարը խախտել է շուրջ 1200 անգամ. ԼՂՀ ՊԲ

13:44 • 20/12

Կառաջարկեմ սպասել աշնանը, որպեսզի հաշվենք ճտերին. Աշոտյանը՝ բուհերը հիմնադրամ դարձնելու մասին

13:44 • 20/12

Շատերի հայրենիք, քչերի տուն. CNN-ը ռեպորտաժ է պատրաստել Հայաստանի մասին (տեսանյութ)

13:41 • 20/12

Ռիբերին իրեն պահեց ջենտլմենի նման. Շվայնշտայգեր

13:40 • 20/12

Կարամելապատ խնձորը՝ աղիքային սուր վարակիչ հիվանդության պատճառ. ԱՄՆ-ում 4 մարդ է մահացել, 28-ը՝ վարակվել

13:31 • 20/12

Մառախուղը ցրվել է, «Զվարթնոց» օդանավակայանը վերականգնել է բնականոն աշխատանքը

13:31 • 20/12

Չեխիայի հրեաները դեմ են հանդես եկել Պուտինի Պրահա այցին

13:27 • 20/12

Եվրոպական խաղերի պատճառով Բաքվի մետրոպոլիտենի 900 աշխատակիցներ գործազուրկ են դարձել

13:24 • 20/12

Դավութօղլուի աղջկան ցածր գնահատական նշանակած ուսուցիչը հեռացվել է

13:22 • 20/12

ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը կայցելի Մոսկվա՝ մասնակցելու ՀԱՊԿ արտգործնախարարների խորհրդին

13:22 • 20/12

Լուկաշենկոն Ռուսաստանի քաղաքականությունն անվանել է «հիմար և անուղեղ»

13:20 • 20/12

«ԳԱԶ-3129»-ը բախվել է կայանված «Օպել»-ին. «ԳԱԶ-3129»-ի 54-ամյա վարորդը սրտի կաթվածից մահացել է

13:18 • 20/12

Նոյեմբերյանում 80-ամյա տղամարդու դի է հայտնաբերվել

13:16 • 20/12

«Ազգային երգ ու պար» առարկան պարտադիր կդառնա ՀՀ բոլոր դպրոցների համար

13:14 • 20/12

Առաջարկներ եմ ունեցել Բարսելոնայից և Օլիմպիակոսից. Աբիդալ

13:10 • 20/12

Վատիկանում վառել են գլխավոր տոնածառի լույսերը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

13:07 • 20/12

Ադրբեջանում հայտնի հասարակական գործիչ է ձերբակալվել

13:01 • 20/12

Հրապարակվել է «Օսկար»-ի հավակնող արտասահմանյան ֆիլմերի կարճ ցուցակը, ընդգրկվել է նաև ռուսական «Լևիթան» ֆիլմը

12:59 • 20/12

Դոլարի արժևորում տարվա առաջին եռամսյակում չի լինի. տնտեսագետ

12:55 • 20/12

Երևանի քաղաքապետի Ոսկե մեդալով է պարգևատրվել երաժիշտ-մանկավարժ Պետրոս Հայկազյանը

12:53 • 20/12

Այս տարի կրծքագեղձի քաղցկեղ ունեցող 299 կնոջ կյանք է փրկվել. Խաչանուշ Հակոբյան

12:50 • 20/12

Եվրահանձնաժողովը խնդրում է Հունաստանին, Իռլանդիային և Սլովենիային 102 մլն եվրո վերադարձնել ԵՄ-ի բյուջե

12:48 • 20/12

Եվրախորհրդարանը կարևորում է ԵՄ-Հայաստան համագործակցության խորացումը. Ռիչարդ Չառնեցկի

12:46 • 20/12

Տնտեսագետնը առանձնապես իմաստ չի տեսնում փոխանակման կետերի կտրուկ սահմանափակման մեջ

12:40 • 20/12

Instagram-ը ոչնչացրել է միլիոնավոր կեղծ հաշիվներ

12:29 • 20/12

Apple-ի ղեկավարը «պատերազմ» է հայտարարել BBC-ին

12:25 • 20/12

Ամենալավ գնահատականն է, որ ես չեմ ասոցացվում կրթության ոլորտի հետ. Արմեն Աշոտյան

12:23 • 20/12

Հեշտ է խաղալ Մեսիի հետ, իսկ ես կարող եմ ավելին անել. Նեյմար

12:20 • 20/12

Լարի Ֆլինտը ցանկանում է նկարահանել Կիմ Չեն Ընի մասին «Հարցազրույց» ֆիլմի իր տարբերակը

12:10 • 20/12

Անցնող շաբաթվա լավագույն լուսանկարները` կենդանիների մասնակցությամբ (լուսանկարներ)

12:06 • 20/12

Ավետիս Բալոյանը հրաժարական չի ներկայացրել, նա «Ինեկոբանկի» հիմնադիրն ու խոշոր բաժնետերն է. հերքում՝ «Հայկական ժամանակ»-ին

12:02 • 20/12

Բելառուսում 21 խանութ են փակել՝ հայրենական արտադրության կոշիկների բացակայության պատճառով

11:48 • 20/12

Ինքնաթիռները չեն կարողանում վայրէջք կատարել «Զվարթնոցում». Դոնի-Ռոստովի օդանավը hետ է գնացել

11:45 • 20/12

Կրթության մատչելիության բարձրացման տարի էր, որն ուղեկցվում էր հին խնդիրներով. Ա. Աշոտյանը՝ ամփոփիչ ասուլիսին

11:34 • 20/12

ԼՂՀ–ում ապրանքների թանկացումները գրանցվել են հիմնականում խոշոր առևտրի կետերում

11:31 • 20/12

Մրցավարների տարիքային սահմանափակումը չեղյալ է հայտարարվել. ՖԻՖԱ

11:28 • 20/12

Թուրքիայում Հայոց ցեղասպանության հիշատակի արարողություններ տեղի կունենա 28 նահանգում

11:27 • 20/12

100 մլն դոլար. վաճառվել է Փոլ Սեզանի քիչ հայտնի կտավներից մեկը

11:19 • 20/12

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը հայտնել է Էբոլա համաճարակի տարածման դանդաղեցման մասին

11:06 • 20/12

Հայաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի մինչեւ 23 տ. հավաքականը կմասնակցի Եվրոպայի անդրանիկ առաջնությանը

11:04 • 20/12

Ալեքսիս Սանչեսը հիանալի տարբերակ կլիներ Լիվերպուլի համար. Ռոջերս

11:03 • 20/12

Օբաման խոստացել է պատասխան տալ Հյուսիսային Կորեային Sony-ի կիբերհարձակումների համար

10:55 • 20/12

Ներկայացվել է Marchesa Pre-Fall 2015 նախաշնանային հավաքածուն (լուսանկարներ)

10:47 • 20/12

Վստահ եմ՝ Ռոնալդուն գոլ կխփի եզրափակչում. Անչելոտի

10:47 • 20/12

Facebook-ը շարունակում է կորցնել հեղինակությունը դեռահասների շրջանում

10:42 • 20/12

Բարսելոնան նոր տեսանյութ է պատրաստել. շնորհակալություն, Աբիդա՛լ (տեսանյութ)

10:38 • 20/12

Օբաման Սուրբ Ծնունդն ընտանիքի հետ կնշի Հավայան կղզիներում

10:30 • 20/12

Ավստրալիայում ձերբակալել են 8 երեխաների սպանության համար կասկածվող կնոջը

10:24 • 20/12

Դոլարի փոխարժեքը շարունակում է նվազել. վաճառքի առավելագույն գինը 470 դրամ է

10:24 • 20/12

Բնական է, որ Արցախը չէր ընդգրկվելու ԵՏՄ-ում, քանի որ հայտ չի ներկայացրել

10:14 • 20/12

Facebook սոցկայքի Messenger հաղորդագրային ծառայությունը թարմացվել է

10:08 • 20/12

Ֆրանսիացին հանուն վճարովի արձակուրդի կազմակերպել է սեփական ծեծուջարդը

10:01 • 20/12

Օբաման ստորագրել է ԱՄՆ-ի 2015-ի ռազմական բյուջեն՝ 584 մլրդ դոլար

09:55 • 20/12

ԱՄՆ-ն ցանկանում է 18 մլրդ դոլարով տուգանել British Petrolium նավթային ընկերությանը

09:52 • 20/12

Այրվել է կոնյակ տեղափոխող բեռնատարի մի մասը. Վրաստանի քաղաքացին տեղափոխվել է ԲԿ

09:35 • 20/12

Բևեռային արջի ձագուկներն առաջին անգամ դուրս են եկել որջից. վայրի բնության լուսանկարչի ֆոտոշարքը

09:20 • 20/12

Ուինսթոն Չերչիլ, Մարգարեթ Թետչեր և այլ հայտնիներ, որոնց Ալցգեյմերի հիվանդություն են ախտորոշել (լուսանկարներ)

09:15 • 20/12

Չինացի ատաղձագործ-դիզայներն իր համար թեյնիկի տեսքով փայտե տուն է կառուցել անտառի խորքում (լուսանկարներ)

09:05 • 20/12

Պիտեր անունով մուտանտ նապաստակը երկու քիթ ունի (լուսանկարներ)

08:14 • 20/12

«Չորրորդ իշխանություն». Կառավարության ցուցանակն անհետացել է

08:05 • 20/12

«Ժողովուրդ». Տարոն Մարգարյանը երեկ էլ Ամանորյա քեֆ է արել Արաբկիր վարչական շրջանի ներկայացուցիչների հետ

08:02 • 20/12

«Ժողովուրդ». Հացի շուկայի երկու հիմնական խաղացողների՝ ալյուր և հաց արտադրողների ասածներն իրար չեն համապատասխանում

07:47 • 20/12

«168 ժամ». Սպեկուլյացիաներով, «շուստրիություն» անելով՝ հնարավոր է նաև լուրջ վնասներ կրել

07:41 • 20/12

«Ժողովուրդ». Նախկին պատգամավոր Նապոլեոն Ազիզյանի և նրա կնոջ՝ Լարիսա Միքայելյանի միջև առաջացած դատական վեճը լուծվել է

07:36 • 20/12

«Ժողովուրդ». «Ֆինքա» և «Արեգակ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություններն առաջիկայում միավորվելո՞ւ են

07:30 • 20/12

«Հայկական ժամանակ». Վարդան Ղուկասյանի հորեղբոր որդին նշանակվել է Շիրակի մարզի կադաստրի պետի տեղակալ

07:26 • 20/12

«Հայկական ժամանակ». Վերջին շաբաթվա ընթացքում ՀՀ-ում գործող 4 բանկերի ղեկավարներ հրաժարականներ են ներկայացրել

07:20 • 20/12

«Հրապարակ». Արարատի մարզպետ Ռուբիկ Աբրահամյանը ոչ մի կերպ չի հարմարվում այս պաշտոնին

07:17 • 20/12

«Հրապարակ». Ազգային անվտանգության աշխատողի օրը ԱԱԾ ոչ մի աշխատակցի գեներալի կոչում չի շնորհվի

01:20 • 20/12

Բոյան Կրկիչը միակ խաղացողն է, որ քիչ էր մնացել ինձ սպաներ. Ժոզե Մոուրինյո (տեսանյութ)

01:10 • 20/12

Իտալուհին կլինիկական մահ տանելուց 9 շաբաթ անց առողջ որդի է լույս աշխարհ բերել

01:00 • 20/12

Դիպուկ հարված և ինքնագոլ՝ Չիլիի առաջնությունից (տեսանյութ)

00:52 • 20/12

ՌԴ ԿԲ-ն կքննարկի բանկային ոլորտի կայունացման մասին գերատեսչությունների առաջարկը

00:41 • 20/12

Անջելինա Ջոլին և Բրեդ Փիթը հատուկ աշխատողների միջոցով վերահսկում են իրենց երեխաների ակտիվությունը ինտերնետում

00:40 • 20/12

Իգուաինը միշտ էլ վտանգավոր է. Յուվենտուսի հարձակվող Կարլոս Տևես

00:30 • 20/12

Լեյլա Յունուսին աջակցության նոր արշավ է սկսվել Ադրբեջանում

00:23 • 20/12

Օլիմպիակոսի պաշտպան Էրիկ Աբիդալը ավարտել է ֆուտբոլային կարիերան

00:19 • 20/12

Աստղազարդ երկինքը՝ գեղեցիկ լուսանկարներով

00:18 • 20/12

Աշխարհի ամենախոր կետում ձկան նոր տեսակ է հայտնաբերվել. լուսանկար

00:00 • 20/12

Կառլեն Մկրտչյանը միացել է Տոբոլին և առաջին մարզումն է անցկացրել (տեսանյութ)

23:57 • 19/12

Թուրքիան Էրդողանին տապալել փորձող ամերիկաբնակ թուրք հոգևորականին ձերբակալելու հրահանգ է արձակել

23:46 • 19/12

Հանրապետության տարածքում հանգստյան օրերին սպասվում է առավելապես առանց տեղումների եղանակ

23:40 • 19/12

Ցանկանում ենք ընդմիջման գնալ մեծ առավելությամբ. Գվարդիոլա

23:35 • 19/12

20 հսկա շուն, որ իրենց շնիկների պես են պահում. լուսանկարներ

23:24 • 19/12

Սիրիայի կառավարական ուժերում տեխնիկայի և զինվորների պակաս կա

23:23 • 19/12

Շաբաթվա լավագույն գոլերը, փոխանցումները և սեյվերը (տեսանյութ)

23:13 • 19/12

Լուծումը թանկացնելը չէ, Կառավարությունը պետք է սուբսիդավորի այդ ոլորտը. Անահիտ Բախշյանը` տրանսպրտի գնի մասին

23:02 • 19/12

Աստղեր, ում մասին բամբասել են, թե միասեռական են. լուսանկարներ

23:00 • 19/12

NHL. Օրվա ծեծկռտուքները (տեսանյութ)

22:51 • 19/12

Փոխարժեքի տատանումն իրականում որևէ տնտեսական հիմք չի ունեցել. Անդրիաս Ղուկասյան

22:40 • 19/12

10 կախարդական սառցե և ձյունե ձևավորում (լուսանկարներ)

22:40 • 19/12

Սթերլինգին բարձրակարգ ֆուտբոլիստ եմ համարում. Վենգեր

22:33 • 19/12

Թուրքիան մինչև մարտ կմարզի ու կզինի Սիրիայի ընդդիմությանը. արտգործնախարար

22:24 • 19/12

ԼՂՀ-ն դե յուրե ՀՀ մաս չէ, և մեր նպատակը ԼՂՀ-ի միջազգային ճանաչումն է. Էդուարդ Շարմազանով

22:23 • 19/12

Որակազրկո՞ւմը. Որքան շատ են մեզ անհագստացնում, այնքան ավելի ուժեղ ենք կռվում. Գարսիա

22:18 • 19/12

Սխալվում եք, եթե կարծում եք՝ սպեկուլյացիաններն ու գնաճը Նախագահի հետևողական գործունեությամբ չկանխվեցին. Է. Շարմազանով