Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

18:09 • 21/01

Անտարկտիկայում պինգվինն «այցելել է» գիտնականներին (տեսանյութ)

17:54 • 21/01

ԱՄՆ պրոդյուսերների գիլդիան ընտրել է տարվա լավագույն ֆիլմը

17:43 • 21/01

Կիևում առևանգված ՀՀ երկու քաղաքացին ազատության մեջ են. դեսպան

17:34 • 21/01

«Նապոլին» հաղթեց և պահպանեց առաջատարի դիրքը (տեսանյութ)

17:24 • 21/01

Շան և բվի անհավանական ընկերությունը՝ գերմանացի լուսանկարչի ֆոտոշարքում (լուսանկարներ)

17:16 • 21/01

Շվեյցարական Ցեռմատ հանգստավայրը փակվել է ձնահյուսի վտանգի բարձրացման պատճառով

17:09 • 21/01

Australian Open. Ռաֆայել Նադալը մրցաշարը կավարտի որպես աշխարհի ռակետ

17:03 • 21/01

Հունվարի 24–ից սկսած Երևանում և շրջանների զգալի մասում տեղումներ են սպասվում

16:55 • 21/01

Բրայթոնի երկրպագուն, որը սիրում է Չելսիի ֆուտբոլիստ Ազարին, խաղից հետո ստացել է նրա մարզաշապիկը (տեսանյութ)

16:40 • 21/01

Բրազիլացին արդեն 22 տարի ապրում է ավազե «դղյակում» (լուսանկարներ)

16:34 • 21/01

Սառցե հեքիաթ. աշխարհի հնագույն սառցասարերը՝ ֆոտոշարքով (լուսանկարներ)

16:12 • 21/01

Իրաքի դատարանը մահապատժի է դատապարտել Գերմանիայի քաղաքացուն՝ ԻՊ-ի հետ կապերի համար

16:02 • 21/01

Թուրքական տանկերը մտել են սիրիական Աֆրին, զրահապատ տեխնիկան առաջ է շարժվում. լրատվամիջոցներ

15:50 • 21/01

Երբ զանգ ենք ստանում, էկրանին ոչինչ չի երևում. iPhone X-ի օգտատերերը պատմել են ևս մեկ թերության մասին

15:38 • 21/01

Թայլանդում մայրը երեխաներին սմարթֆոնից հետ վարժեցնելու յուրահատուկ ձև է գտել (տեսանյութ)

15:19 • 21/01

Ադրբեջանական զինուժը անօդաչուի օգտագործումից հետո ևս մեկ հարվածային ԱԹՍ է կիրառել Արցախում. ՊԲ

15:09 • 21/01

Australian Open. Նադալը, Չիլիչը և Էդմունդը քառորդ եզրափակչում են

15:05 • 21/01

Ամերիկացի նկարչուհին սննդի միջոցով ստեղծում է նորաձևության էսքիզներ (լուսանկարներ)

15:04 • 21/01

Իսպանացի դարպասապահը ծննդյան օրը գոլ է հեղինակել սեփական կիսադաշտից (տեսանյութ)

14:38 • 21/01

Թրամփի նախագահության մեկ տարին ամփոփող ամենաինքնատիպ լուսանկարները՝ The Guardian-ի ֆոտոշարքում

14:35 • 21/01

Մխիթարյանի քույրն արխիվային տեսանյութով շնորհավորել է Հենրիխի ծննդյան օրը

14:21 • 21/01

Չիկագո Ուեսթ. Քիմ Քարդաշյանի դստեր անունը զվարճացրել է համացանցի օգտատերերին

14:20 • 21/01

Թեո Ուոլքոթը պատմել է, որ կարող էր դեր ստանալ «Հարի Փոթեր» ֆիլմում

14:11 • 21/01

Երկրին երկնաքերի չափով աստերոիդ է մոտենում. ՆԱՍԱ

13:52 • 21/01

Ամերիկացին փողոցի ձյունը մաքրել է հրանետով (տեսանյութ)

13:44 • 21/01

«Ինտերը» և «Ռոման» կարող են վարձակալել «Լիվերպուլի» հարձակվողին

13:37 • 21/01

ՌԴ-ի՝ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները խորացնելը չպետք է դիտել որպես հակահայկական քայլ, միգուցե դա նպաստի իրավիճակի կայունացմանը. Դ. Բաբայան

13:22 • 21/01

Թրամփն ամփոփել է պաշտոնավարման առաջին տարվա արդյունքները

13:05 • 21/01

Հավանական չէ, որ ռուսական զենքը վերանա Հրվ. Կովկասից, նման մեկնաբանությունները սպեկուլյացիա են․ Անդրանիկ Միհրանյան

12:41 • 21/01

Հռոմի պապը 200.000 հավատացյալի համար բացօթյա պատարագ է մատուցել Պերուում (լուսանկարներ)

12:37 • 21/01

Ֆուտբոլիստը կոտրել է մրցակցի ոտքն ու սկսել է լաց լինել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

12:27 • 21/01

Ավելի քան 50.000 մարդ. Ռումինայում զանգվածային հակակոռուպցիոն ցույցեր են անցկացվել (լուսանկարներ)

12:26 • 21/01

«Ռեալը» պատրաստ է տրանսֆերային ռեկորդ սահմանել

12:03 • 21/01

Էրեբունու զինկոմիսարի տեղակալը մեղադրվում է կաշառքի պատրվակով  $28 000 պահանջելու և $10000-ը հափշտակելու մեջ

11:51 • 21/01

Ռուս տիեզերագնացը «հեծել» է փոշեկուլն ու դրանով թռչել ՄՏԿ-ում (տեսանյութ)

11:50 • 21/01

Ռեալն ամռանը պատրաստ է վաճառել Ռոնալդուին

11:45 • 21/01

Australian Open. Վոզնյացկին դուրս է եկել քառորդ եզրափակիչ երկու սեթում հաղթելով Ռիբարիկովային

11:35 • 21/01

Լարսը բաց է միայն մարդատար ավտոմեքենաների համար. ռուսական կողմում կուտակված բեռնատարների թիվը հասել է 280–ի

11:14 • 21/01

Թուրքիան հրթիռակոծվել է Սիրիայի տարածքից

10:52 • 21/01

Կոուտինյոն հունվարին 25-ին կարող է նորամուտը նշել Բարսելոնայի կազմում

10:44 • 21/01

Կառավարական ճգնաժամ. Սպիտակ տանն այլևս չեն պատասխանում հեռախոսազանգերին

10:14 • 21/01

Հենրիխ Մխիթարյանը ժամանել է Լոնդոն` Արսենալում բուժզննում անցնելու համար (տեսանյութ, լուսանկարներ)

10:07 • 21/01

Հակառակորդը Արցախում անօդաչու թռչող սարքից հայ դիրքապահների նկատմամբ ականանետի արկ է կիրառել

23:59 • 20/01

Վերա Բրեժնևան պարել է կայանատեղիում՝ շփոթեցնելով ամերիկացի վարորդներին (տեսանյութ)

23:50 • 20/01

51 խաղալիք Porsche-ից բաղկացած հավաքածուն գնահատվել է 10 մլն ռուբլի (լուսանկարներ)

23:43 • 20/01

Արձակուրդում գտնվող բժիշկը ծնունդ է ընդունել Փարիզից Նյու Յորք թռչող օդանավում

23:31 • 20/01

Մահացել է «Աստղային պատերազմներ» և «Քաղցած խաղեր» ֆիլմերի պրոդյուսերը

23:30 • 20/01

Սերխիո Ագուերոյի հեթ-տրիկի շնորհիվ «Մանչեսթեր Սիթին» հաղթանակ է տանում (տեսանյութ)

23:28 • 20/01

Ռուսաստանը կխոչընդոտի Սիրիայում Թուրքիայի ռազմական գործողություններին

23:22 • 20/01

«Մարիտիմուն» ոչ-ոքի է խաղացել. Գևորգ Ղազարյանը մասնակցել է երկրորդ խաղակեսին

23:17 • 20/01

Շնորհակալ եմ, շատ. Ալբերտ Դալլաքյանի վիրահատության համար անհրաժեշտ 45000 դոլարը հավաքվել է (տեսանյութ)

22:55 • 20/01

Աշխարհի տարբեր մասերում գտնվող զարմանահրաշ կամուրջները՝ BBC-ի ֆոտոշարքում

22:40 • 20/01

Բեռլինը կողմ է Թեհրանի դեմ նոր պատժամիջոցներ սահմանելուն. Der Spiegel

22:30 • 20/01

Ջեյմս Մակկարտին ոտքի կրկնակի կոտրվածք է ստացել (տեսանյութ, լուսանկարներ)

22:09 • 20/01

Գեղասահքի ԵԱ. Հայաստանի պարային զույգը զբաղեցրեց 19-րդ տեղը

22:06 • 20/01

Աջ ղեկով ավտոմեքենաների վերասարքավորումը ձախակողմյանի լիցենզավորման ենթակա գործունեություն չէ. պարզաբանում

21:56 • 20/01

Ես վերաբերմունք չեմ ուզում, ուզում եմ մի քիչ լավ ապրել. ազատամարտիկի բամզանդամ ընտանիքը ծանր պայմաններում է ապրում (տեսանյութ)

21:54 • 20/01

Էդ Շիրանը հայտարարել է նշանադրվելու մասին

21:47 • 20/01

Ֆոտոլրագրողներն Իվանկա Թրամփին «բռնացրել են» սպորտային հագուստով մարզասրահից վերադառնալիս (լուսանկար)

21:41 • 20/01

Տասնյակ խաղաղ բնակիչներ են վիրավորվել Սիրիայում թուրքական ավիահարվածների հետևանքով

21:29 • 20/01

Չեմ լսել, որ Արմեն Սարգսյանը ՀՀ–ում կատարվող իրադարձությունների մասին որևէ տեսակետ հայտնած լինի. Հրանուշ Խառատյան

21:25 • 20/01

«Աթլետիկոն» ոչ-ոքի խաղաց Ժիրոնայի հետ (տեսանյութ)

21:21 • 20/01

ՌԴ քաղաքացին փորձել է 30 մլն ռուբլի դուրս բերել Ադրբեջանից՝ ծաղկակաղամբի տակ քողարկելով

20:54 • 20/01

«Արսենալը» խոշոր հաշվով հաղթեց «Քրիստալ Փելասին» (տեսանյութ)

20:49 • 20/01

Էրդողանը հայտարարել է Աֆրինում ցամաքային գործողություններն սկսելու մասին

20:40 • 20/01

Պետական պարտքը բավականին լուրջ բեռ է դարձել պետական բյուջե վրա. Թաթուլ Մանասերյան

20:27 • 20/01

«Բայերը» խոշոր հաշվով հաղթանակ տոնեց, այլ արդյունքներ

20:16 • 20/01

Մահացել է Սարգիս Հացպանյանը

19:52 • 20/01

Բրիջիտ Բարդոն հոլիվուդյան դերասանուհիներին մեղադրել է կեղծավորության մեջ

19:50 • 20/01

Զիդան. Այս ձմռանը «Ռեալը» ոչ մի տրանսֆեր չի իրականացնի

19:41 • 20/01

Խավարն այնտեղ է, ուր արթուն չէ միտքն ու դիմադրությունը. լուսավորությունը` ուղիղ ճանապարհ

19:31 • 20/01

Նազարբաևը ԱՊՀ երկրներին «մասթեր-կլաս» ցուցադրեց, թե ինչպիսին պետք է լինի իրական «կոմպլեմենտար» արտաքին քաղաքականությունը․ Էդուարդ Աբրահամյան

19:25 • 20/01

Մայքլ Դուգլասն ու Քեթրին Զետա-Ջոնսը 4 տարի է՝ չեն կարողնում վաճառել Մայորկայի իրենց շքեղ առանձնատունը (լուսանկարներ)

19:18 • 20/01

«Հաջորդիվ ես ուշադրություն եմ դարձնելու հանրահավաքների իրավունքների ազատության միջամտությանն ու դրանց սահմաններին». Գևորգ Կոստանյան (տեսանյութ)

19:17 • 20/01

«Արսենալը» պաշտոնական առաջարկով դիմել է «Բորուսիային»

18:58 • 20/01

Գերմանիայի կառավարությունը հավանություն է տվել թուրքական տանկերն արդիականացնելու ծրագրին

18:41 • 20/01

ԱՊԼ. «Չելսին» ջախջախեց «Բրայթոնին» (տեսանյութ)

18:24 • 20/01

Մենք այն մարդկանց ժառանգն ենք, որոնք դժոխքը դրախտի էին վերածում, նորից կանենք. Հրանտ Դինքի ընտանիքի փաստաբան

17:58 • 20/01

Եթե «Ելքը»  նման կերպ շարունակի, հաջորդ ընտրություններում հաջողություն չի ունենա. Նարեկ Սամսոնյան

17:52 • 20/01

Բարսելոնան պաշտոնական հայտարարություն է արել Գրիզմանի վերաբերյալ

17:40 • 20/01

«Օսկարի» տարբեր տարիների ամենահիշարժան կերպարները մեկ ֆոտոշարքում (լուսանկարներ)

17:16 • 20/01

Զինեդին Զիդան. Նեյմարին սիրում է ամբողջ ֆուտբոլային աշխարհը

16:54 • 20/01

Ռեալի հարձակման գծում վաղը կարող է խաղալ BBC եռյակը` 270 օրվա մեջ առաջին անգամ

16:49 • 20/01

Ինքնախեղման փորձ. նորակոչիկը ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվում է հոսպիտալում

16:43 • 20/01

Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում կինը երեխա է ունեցել մահից 10 օր անց

16:35 • 20/01

Տեղի է ունեցել ՀՀ տեսչական մարմինների միասնական բողոքարկման հանձնաժողովի նիստ

16:31 • 20/01

Australian Open. գործող չեմպիոնը շարունակում է առաջ շարժվել (տեսանյութ)

16:20 • 20/01

ՀՀ որևէ քաղաքացի արգելափակված չէ Վրաստանում, Թբիլիսիից դուրս եկող բոլոր ճանապարհները բաց են. դեսպանատուն

16:10 • 20/01

Իրականացվել է ավելի քան 1300 պետական վերահսկողական միջոցառում. վարչապետին ներկայացվել է  ՍԱՊԾ 2017 թ.–ի հաշվետվությունը

16:03 • 20/01

Կալիֆոռնիական ծոցում 6.3 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել

15:58 • 20/01

ՀԱԿ վարչության նիստում 2 որոշում է կայացվել, քննարկվել են ընթացիկ քաղաքական իրավիճակին առնչվող հարցեր

15:57 • 20/01

Արտուրո Վիդալը կհեռանա «Բավարիայից»

15:52 • 20/01

Ամիրյան փողոցի բնակարաններից մեկում հայտնաբերվել է 81–ամյա անձի դին

15:48 • 20/01

Արցախում շինարարության ծավալը տարեկան կազմում է 16-22 մլրդ դրամ, ոլորտի հիմնական խնդիրը մասնագետների վերապատրաստումն է. նախարար

15:44 • 20/01

Ազատ ոճի ըմբիշները հավաք են անցկացնում Ծաղկաձորում

15:43 • 20/01

Նախագահի ավելի լավ թեկնածու հնարավոր չէր պատկերացնել, Արմեն Սարգսյանն ընդունելի է նաև սփյուռքում․ Մուրադ Փափազյան

15:38 • 20/01

10 ամիս շարունակ Հալաբյան փողոցից դեպի Իոսիֆյան փողոց տանող ճանապարհահատվածը փակ է լինելու

15:31 • 20/01

Նպատակն է հստակեցնել պետության լիազորությունների սահմանը մարդու իրավունքների իրականացման հարցում. Գ. Կոստանյանը պաշտպանեց դոկտորական ատենախոսությունը (տեսանյութ)

15:23 • 20/01

Հռոմի պապը կոչ է արել պայքարել կոռուպցիայի դեմ և այն անվանել «սոցիալական վիրուս»

15:15 • 20/01

3 տուն, 2 բնակարան, 2016-ի դրությամբ 5,7 մլն եվրո. ՀՀ նախագահի թեկնածու Արմեն Սարգսյանի և կնոջ ունեցվածքի հայտարարագիրը