Հայկական դրոշի «սարյանական թեզի» առեղծվածը կամ ի՞նչ կապ կա հայոց եռագույնի և ծիածանի գույների միջև (լուսանկարներ)

00:26 • 17.06.12



Երեկ՝ հունիսի 15-ին Հայաստանը տոնում էր  ՀՀ պետական խորհրդանշանների օրը: Գաղտնիք չէ, որ ներկայիս պետական խորհրդանշանները Առաջին Հանրապետությունից են ժառանգված: Սակայն գրեթե անհայտ է պետական դրոշի Մարտիրոս Սարյանի առաջարկած տարբերակը, որը այսօր լուրջ հակասությունների տեղիք կտար: Մանավանդ՝ պետական խորհրդանիշ դրոշի գույների իմաստային կողմի բացատրությունը, անշուշտ, խնդիրներ կհարուցեր, եթե եռագույնը լիներ սարյանական տարբերակով՝ բազմագույն-ծիածանագույն:




Բանն այն է, որ վարպետն առաջարկել էր, որ ՀՀ ազգային դրոշը լինի ծիածանի բոլոր գույներով, որը, ինչպես հայտնի է, այսօր ընկալվում է, որպես «միասեռականների դրոշ»:




Սարյանի էսքիզը նույնությամբ «կրկնում է» այսօր հայտնի սեռական փոքրամասնությունների դրոշը, սակայն այն ժամանակ Սարյանը լրիվ ուրիշ նկատառումներով ու հիմնավորումներով է այդ առաջարկն արել և ակամա է «իր ժամանակից առաջ անցել»: Սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշը՝ իր ծիածանագույնային վիճակով, հանրահռչակվեց անցած դարի 70-ականներին:




Հայտնի է, որ Առաջին Հանրապետության պատգամավորները դեմ են եղել եռագույնի մեջ նարնջագույն ներառելուն՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ այդ գույնի կերպաս գտնելը դժվար գործ է եղել Հայաստանում: Պետք է կարծել, որ նույն պատճառով էլ մերժվել է Սարյանի առաջարկը: Եղել են նաև այլ հակասություններ. օրինակ, շատ պատգամավորներ առաջարկել են կանաչ գույնը նարնջագույնի փոխարեն, սակայն վարչապետ Քաջազնունին «պաշտպանել է» նարնջագույնի տարբերակը:




Ամեն դեպքում 1918-ի օգոստոսից ծածանվող հայկական եռագույնը, ի դեպ՝ ոչ նարնջագույնով, այլ դեղինով, ժամանակավոր է եղել, դա հաջորդ տարի դեռ պետք է հաստատեր Սահմանադիր ժողովը: Սարյանն իր առաջարկը արել է վարչապետ Խատիսյանին 1919-ի հուլիսին:




Հետաքրքրական է, որ նկարչի թոռնուհին ժամանակին այդ նամակը հրապարակել է՝ առանց դրան կից ջրաներկ էսքիզների: 
 

 

Սարյանը առաջարկել էր 2 ծիածանի գույներով և մեկ եռագույն տարբերակ, որում գույների հերթագայությունը, սակայն, այսպիսին էր՝ կարմիր, դեղին, կապույտ:

 
 

Այս առիթով իր նամակում Սարյանն ասում է, որ մեր ազգային դրոշը, ինչպես իրեն փոխանցել է Հայոց խորհրդարանի անդամ Մարտիրոս Հարությունյանը «խորհրդանշում է ծիածանը» և հայտնում, որ ամեն դեպքում՝ անգամ եռագույն տարբերակով մեր դրոշը խորհրդանշում է ծիածանը, քանի որ ծիածանի հիմնական գույները կարմիրը, դեղինն ու կապույտն են, իսկ մնացածը լրացուցիչ են: Թերևս այս պատճառով է, որ Սարյանի եռագույնում գույների հերթականությունը ծիածանային կարմիր-դեղին-կապույտ է, իսկ վերջնական տարբերակում այդ հերթականությունը խախտված է:




«Գաղափարը բոլոր առումներով հանճարեղ է: Հրաշալի խորհրդանիշ է: Սակայն Մարտիրոս Հարությունյանի խոսքերից իմացա, որ դրոշը վերջնականապես մշակված չէ, և ես՝ որպես նկարիչ, համարձակվում եմ անել մի քանի առաջարկություններ, - գրում է Սարյանը:




«Ծիածանի հիմնական գույները հետևյալն են՝ կարմիր, դեղին և կապույտ, իսկ լրացուցիչներն են՝ նարնջագույնը, կանաչը և մանուշակագույնը: Ընդամենը վեց գույն, հետևյալ հերթականությամբ` կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն: 
Գույների նման հերթականությունը թողնում են ծիածանի ամբողջական տպավորություն, և ինձ թվում է, թե հենց այդպիսին պետք է լինի Հայաստանի դրոշը:

Եռագույն դրոշներ ընդհանրապես բավականին շատ կան:


Իմ կարծիքով, մեզ՝ որպես արևելյան ժողովրդի, չափազանց կպատշաճեր բազմագույն դրոշը, որն ի հայտ է բերում ինքը` չքնաղ և հավերժ գեղեցիկ ծիածանը:
Նամակին կցում եմ երեք ջրաներկ պատկերներ, որտեղ ամեն ինչ պարզ է:


Ալեքսանդր Իվանովիչ, դիմելով Ձեզ, որպես հին հասարակական գործչի և կրթված մարդու, որ գլխավորում է մեր կառավարությունը, հուսով եմ, որ Դուք անուշադրության չեք մատնի դիտողություններս և Ձեր ուժերի ներածին չափով ծիածանով կկամարեք մեր տանջված և սիրված Հայրենիքը»:


 

Հետաքրքիր է նաև դրոշի վերաբերյալ «սարյանական թեզի» դիտարկումն անել ծիածանի և քրիստոնեության միջև եղած կապի տեսանկյունից: Ծիածանը՝ իր գույներով, աստվածաշնչային խոստման սիմվոլ է: Աստված Նոյին ծիածան ցույց տվեց՝ որպես նշան այն բանի, որ այլևս երբեք համաշխարհային ջրհեղեղ չի լինի: Մասնավորապես Աստվածաշնչում կարդում ենք Տէր Աստուած ասաց Նոյին. «Իմ ու ձեր միջեւ, ձեզ հետ եղող ամէն կենդանի էակի միջեւ գալիք բոլոր սերունդների համար իմ հաստատած ուխտի նշանն այս է. իմ ծիածանը կը կապեմ ամպերի մէջ։ Եւ դա թող լինի իմ ու ողջ երկրի միջեւ յաւիտենական ուխտի նշանը։ Երբ երկրի վրայ ամպեր կուտակեմ, իմ ծիածանը թող երեւայ ամպերի մէջ։ Այնժամ ես կը յիշեմ իմ ուխտը, որ հաստատել եմ իմ ու ձեր միջեւ եւ շնչաւոր բոլոր էակերի միջեւ։ Այլեւս ջրհեղեղ չի լինի, որպէսզի բոլոր էակները չոչնչանան։ Թող իմ ծիածանը լինի ամպերի մէջ, որպէսզի ես տեսնեմ այն եւ յիշեմ իմ ու երկրի վրայ գտնուող բոլոր շնչաւոր էակների միջեւ իմ հաստատած յաւիտենական ուխտը» (Ծննդոց 9, 12-16)։


Աստծո և մարդկության միջև հաշտության ծիածանային խորհրդի մասին գրում է նաև հայտնի Britannica հանրագիտարանը՝ ասելով, որ հենց այդ խորհուրդն արտացոլում ունի Հայաստանի և Եթովպիայի դրոշներում:

 

Ի դեպ, դեռ Սարյանից առաջ ծիածանադրոշը որպես հայկական ազգային դրոշ էր առաջարկել Ղևոնդ Ալիշանը՝ դեռևս 1885-ին՝ այն ժամանակ, երբ նման հարցով իրեն էին դիմել Ֆրանսիայի հայերը՝ ասելով «ծիածանագույն դրոշակ տրվեց հայերին, երբ Նոյյան տապանը հանգրվանեց Արարատ լեռան վրա»:

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

23:02 • 26/03

Հանրապետության տարածքում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ

23:00 • 26/03

Պելեն կարծում է, որ Նեյմարը չի դառնա ֆուտբոլի նոր արքա

22:51 • 26/03

ՄԱԿ-ի 43 երկիր Ռուսաստանին կոչ է արել ճնշում գործադրել անջատողականների վրա

22:40 • 26/03

Հռոմի պապն ու Օբաման կհանդիպեն Վաշինգտոնում

22:30 • 26/03

Պեպեն Կլասիկոյի ժամանակ ինձ հարցնում էր որդուս մասին. Պիկե

22:29 • 26/03

12-ամյա պարտադիր կրթության նպատակը լավն է, տեսնենք՝ ինչպես կիրականացվի. Ա. Բախշյան

22:18 • 26/03

Իտալիայի Տոսկանա նահանգը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

22:07 • 26/03

Թե ինչպես է դատարկ ստամոքսին սուրճ խմելն ազդում օրգանիզմի վրա

22:00 • 26/03

Պիրլոյին փոխարինելը դժվար է. Մարկո Վերատի

21:56 • 26/03

Ադբեջանի ռազմաքաղաքական կլանի հայտարարությունները պետք է մտահոգեն ՄԽ-ին ու միջազգային վեհաժողովներին. Ն. Զոհրաբյան

21:52 • 26/03

Ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականը մեդալների հաշվարկով Եվրոպայում 3-րդ է

21:45 • 26/03

Կյանքը չազանց կարճ է՝ ափսոսանքով արթնանալու համար. մտքեր, որ կօգնեն հաղթահարել վատ տրամադրությունը

21:34 • 26/03

ԱՄՆ-ն և Իրանը Ժնևում սկսել են բանակցությունների նոր փուլը

21:30 • 26/03

Բեյլը մտադիր չէ հեռանալ Ռեալից

21:23 • 26/03

Իսպանիայի Պինտո քաղաքը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

21:12 • 26/03

Մորուքավոր ամերիկուհին մտադիր է «սափրվել»` հանուն սիրո. լուսանկարներ

21:01 • 26/03

Գերմանական օդանավի կործանումից հետո Norwegian ավիաընկերությունը օդաչուներին արգելել է մենակ մնալ խցում

21:00 • 26/03

Լեմանը խորհուրդ է տվել Վայդենֆելերին հեռանալ Բորուսիայից

20:50 • 26/03

Բուքմեյքերները կանխատեսումներ են անում արքայազն Ուիլյամի ապագա երեխայի սեռի և անվան շուրջ

20:39 • 26/03

Հայաստանում խտրականությունը լրջագույն հիմնախնդիր է. քննարկում

20:30 • 26/03

Ագուերոն ամենադժվար մրցակիցն է ցանկացած պաշտպանության համար. Ջո Հարթ

20:28 • 26/03

Թուրք ղեկավարները մեկնում են Վաշինգտոն` խոչընդոտելու Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի քվեարկությանը

20:17 • 26/03

Բակո Սահակյանը հետմահու պարգևատրել է զինծառայող Սամվել Հակոբյանին

20:06 • 26/03

Չինաստանի դերն աշխարհում մեծանում է, և հայ-չինական հարաբերությունները պետք է առանցքային լինեն. տնտեսագետ

20:00 • 26/03

Բենզեման Բրազիլիայի հավաքականից առանձնացրել է երեք ֆուտբոլիստի

19:54 • 26/03

Facebook-ից հեռացվել է Airbus 320-ը կործանած օդաչուի էջը, նրա դեմ քրգործ է հարուցվել

19:44 • 26/03

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումներ են անցկացվելու Երևանի բոլոր հիմնական դպրոցներում

19:31 • 26/03

Ավարտվել է 7 հոգու մահվան ելքով ավտովթարի դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունը. գործն ուղարկվել է դատարան

19:22 • 26/03

Գերմանացի դիզայներն առաջարկել է շարժական պատշգամբներ, որոնք կօգնեն կտրվել կենցաղից. լուսանկարներ

19:11 • 26/03

Ամերիկացին ինքնատիպ սթրիթ-արտ է ստեղծում` անձևային եղանակին անցորդների տրամադրությունը բարձրացնելու համար (տեսանյութ)

19:00 • 26/03

Մանրաթելով հարուստ նախաճաշը նվազեցնում է վաղաժամ մահվան վտանգը

18:51 • 26/03

ՌԴ-ն ԵՏՄ անդամակցության շրջանակներում ՀՀ-ին անհատույց $ 47 մլն օժանդակություն կտրամադրի

18:48 • 26/03

Տեղի է ունեցել վարչապետների ակումբի անդրանիկ նիստը

18:41 • 26/03

Հրապարակվել են Ջոն Լենոնի և Յոկո Օնոյի վերջին համատեղ լուսանկարները` ողբերգական սպանությունից առաջ (լուսանկարներ)

18:26 • 26/03

7 անկրկնելի գեղեցիկ կենդանիներ, որոնք բնակվում են Հոկայդո կղզում (լուսանկարներ)

18:11 • 26/03

Միջավայր չկա, 9-րդ դասարանցիների 60%-ը ավարտում են ու կանգնում բակում. Գ. Սահակյանը կողմ է 12-ամյա պարտադիր կրթությանը

18:05 • 26/03

ԼՂՀ վարչապետն ու Արմեն Աշոտյանը քննարկել են կրթական համագործակցությանը վերաբերող հարցեր

17:57 • 26/03

2018-ին տեղի կունենա ամառային սպորտաձևերի Եվրոպայի առաջին միասնական մրցաշարը

17:56 • 26/03

Ստեղծվել է զարթուցիչ, որ նաև սուրճ է պատրաստում (լուսանկարներ)

17:51 • 26/03

Աղջիկ երեխա է, ուզում է 18 տարի սովորի ու ամուսնանա. Հ. Բիշարյանը՝ 12-ամյա կրթությունը պարտադիր դարձնելու մասին

17:45 • 26/03

Մաքուր կքայլեմ տվածդ Ճանապարհով. Սոս Ջանիբեկյանը` Կարեն Ջանիբեկյանին

17:36 • 26/03

Գյուղնախարարը գյուղատնտեսության աջակցության կենտրոնների ղեկավարների հետ քննարկել է ընթացիկ աշխատանքները

17:28 • 26/03

ԶԼՄ-ներին կաշառելը վտանգավոր միտում է. Վիլի Վայներ

17:27 • 26/03

«Հրազդան» ՔԿՀ-ի աշխատակիցները դատապարտյալի հանձնուքում պոլիէթիլենային երեք փաթեթ են առգրավել

17:26 • 26/03

19-ամյա քաղաքացին ուզում է աշխատել ու թքած ունի 12-ամյա պարտադիր կրթության վրա. Ա. Մանուկյան

17:25 • 26/03

Խ. Հովհաննիսյանի տարեդարձին Երեւան կժամանեն հայ երկրպագուների սիրելիները. Առուստամյան

17:23 • 26/03

Ճարտարապետ Թոմաս Շալերի ջրաներկով արված գեղեցիկ աշխատանքները (լուսանկարներ)

17:21 • 26/03

Հովիկ Աբրահամյանն այցելել է Կոտայքի մարզի Նոր գյուղ համայնքում գտնվող «Տոնուս-Լես» ընկերության լաբորատորիա

17:18 • 26/03

Իսրայելն Իրանի հետքն է տեսնում Եմենում ռազմական գործողության մեջ

17:12 • 26/03

Փհուկետի լողափերից փրկարարները կարող են անհետանալ

17:03 • 26/03

ԱԺ նախագահն ընդունել է Ղազախստանի դեսպանին՝ դիվանագիտական առաքելությունն ավարտելու կապակցությամբ

17:01 • 26/03

12 վայր, որտեղ բնությունը չի ափսոսացել վառ գույները (լուսանկարներ)

16:55 • 26/03

Տեղի կունենա «Տղաս, ո՞ւր է Եփրատը» ֆիլմի պրեմիերան

16:50 • 26/03

Բրիտանական դատարանը թույլ է տվել արքայազն Չարլզի նամակների սկանդալային հրապարակումը

16:45 • 26/03

ԿԳ նախարարությունն առաջարկում է պարտադիր համարել ոչ թե 9-ամյա, այլ 12-ամյա կրթությունը

16:44 • 26/03

Ռուսաստանի հայերի միությունը սկսել է գրանցել Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հանրահավաքի մասնակիցներին

16:40 • 26/03

Ռուսաստանին չի հաջողվել ու չի հաջողվի վախեցնել. Պուտին

16:37 • 26/03

Առաջիկա մեկ ամսվա ընթացքում կներկայացվի Հայաստանի բրենդինգը

16:36 • 26/03

Փաստերը շատ են, տեսնել է պետք. «Ակօս»-ի պատասխանն Էրդողանին

16:32 • 26/03

Զամբիական թիմի ֆուտբոլիստները գոլ խփեցին, մինչ մրցակիցը տոնում էր սեփական գոլը (տեսանյութ)

16:30 • 26/03

Ձեր չափը իմացե՛ք, այլապես իմ պահվածքը կլինի ադեկվատ. Ա. Շաբոյանը՝ ընդդիմախոսներին

16:25 • 26/03

Կամերային երաժշտության տանը տեղի կունենա համերգ՝ նվիրված Դիրիժոր Զավեն Վարդանյանի 70-ամյակին

16:24 • 26/03

Airbus A320-ի օդաչուն միտումնավոր ցանկացել է կործանել ինքնաթիռը. Մարսելի դատախազ (լուսանկար)

16:23 • 26/03

Ժամանակն է, որ միջազգային հանրությունը Ադրբեջանին դիտարկի տեռորիստական պետություն. Ա. Զաքարյան

16:11 • 26/03

Նեպալցին անվճար վիրահատությամբ վերականգնել է ավելի քան 100 000 չքավոր մարդկանց տեսողությունը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:06 • 26/03

Գերմանիան հաստատել է, որ Ալպերում Airbus-ի կործանման ժամանակ խցիկում մեկ օդաչու է եղել

16:01 • 26/03

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի հայտարարություններով պետք է զբաղվեն միջազգային դատարանները և բուժհիմնարկները. Դ. Բաբայան

15:52 • 26/03

Ամփոփվել են Վահան Տերյանի 130-ամյակին նվիրված աշակերտական մրցույթները

15:49 • 26/03

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Չինաստանի պետական խորհրդի նախագահ Լի Քեցյանի հետ

15:47 • 26/03

Սպանության փորձի մեղադրանքով հետախուզվողը Գյումրիում ներկայացել է ոստիկանություն

15:47 • 26/03

Տոլյատիում գերեզմանատան մոտ հարձակվել են ՀՀ քաղաքացու վրա

15:44 • 26/03

Ալաբայի գործակալը բանակցել է Ռեալի հետ

15:41 • 26/03

Ինչ է լինում, երբ սառույցի վրա լավա է լցվում (տեսանյութ)

15:38 • 26/03

Հայտնաբերվել է առևտրի կենտրոնի խանութներից շրջազգեստներ գողացած կինը

15:37 • 26/03

Քաղավիացիայի համակարգում ուսումնական վարժանք է անցկացվել

15:33 • 26/03

Սաուդյան Արաբիան փակել է Եմենի հետ սահմանին օդանավակայանները

15:24 • 26/03

Տեր-Պետրոսյանի մոտեցումները Ցեղասպանության հարցում փաստում են, որ նա գործում է հայ ժողովրդի իղձերին հակառակ. Ա. Ռուստամյան

15:23 • 26/03

Առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելու մեջ մեղադրվողը կալանավորվել է. ՀՔԾ

15:18 • 26/03

Պեսկովն ասել է, թե ինչպես է Պուտինը նշելու նախագահի պաշտոնում առաջին անգամ ընտրվելու 15-ամյակը

15:10 • 26/03

Եմենի նախագահը փորձում է լքել երկիրը, նրան թույլ չեն տվել մտնել Օման. ԶԼՄ-ներ

15:04 • 26/03

ԲՀԿ-ն որևէ հարցում կաշկանդված չէ և ոչ էլ հնազանդ, ու դեռ կտեսնեք մեր ձեռնարկած քայլերը. Վահան Բաբայան

14:55 • 26/03

Սեմ Թեյլոր Ջոնսոնը պաշտոնապես հրաժարվել է նկարահանել «Մոխրագույնի 50 երանգները» ֆիլմի շարունակությունը

14:52 • 26/03

McDonald's-ը հագուստի իր առաջին հավաքածուն է թողարկել (լուսանկարներ)

14:44 • 26/03

«Աշխարհի ամենափոքր ՀԷԿ-ը» կարող է լիցքավորել բջջայինը բնության գրկում հանգստանալիս (տեսանյութ)

14:43 • 26/03

Պետբյուջեից տրամադրվելու է 1 մլրդ 125 մլն դրամ՝ տնտեսության աջակցության ծրագրերի իրականացման համար. Ա. Ասատրյան

14:40 • 26/03

Բակո Սահակյանն Անվտանգության խորհրդի նիստ է հրավիրել

14:36 • 26/03

Գրոհայիններին աջակցելը խոչընդոտում է Հալեպում զինադադարի հաստատմանը. Սիրիայի ԱԳՆ

14:35 • 26/03

ՓՄՁ-ները չեն կարող շաքարավազը «Սիթի»-ի գնով վաճառել. Ն. Փաշինյան

14:32 • 26/03

Եմենում օտար պետությունների օդային հարվածները խախտում են ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը. Իրանի ԱԳՆ

14:22 • 26/03

Թուրք հյուպատոսը դեմ է արտահայտվել Բուլղարիայում հայերին նվիրված զբոսայգի անվանակոչելուն և կոշտ պատասխան ստացել

14:20 • 26/03

Վոլչկով. Հայաստանի առաջնությունը շատ ավելի ուժեղ է էստոնականից

14:17 • 26/03

Կիրա Նայթլին այսօր նշում է ծննդյան 30-ամյակը (լուսանկարներ)

14:11 • 26/03

«Դեղերի մասին» նոր օրենքը կարգավորելու է դեղերի ամբողջ շրջանառության խնդիրները. Արմեն Մուրադյան

14:09 • 26/03

Սաակաշվիլին նշել է Վրաստան վերադառնալու պայմանը

14:08 • 26/03

Ես Ձեզ ստուգարք չէի նշանակի, ի՞նչ գործ ունեք ՏՄՊՊՀ-ում. Հ. Բագրատյանը՝ Ա. Շաբոյանին

14:00 • 26/03

Ստորագրահավաք ենք անցկացնելու նույնականացման քարտերի պարտադիր լինելու դեմ. Խաչիկ Ստամբոլցյան

13:56 • 26/03

Նոր չկպչող պատերով շիշը կօգնի կետչուպի սիրահարներին առանց ջանքերի դուրս բերել այն (տեսանյութեր)

13:53 • 26/03

Christie's-ը 140 մլն դոլարով վաճառքի կհանի Պիկասոյի կտավը

13:37 • 26/03

ԵՄ-ն ԼՂ հակամարտության կողմերին կոչ է արել զերծ մնալ սադրանքներից

13:35 • 26/03

«Մոլորակի ամենաաղքատ նախագահը» նոր ֆիլմի հերոս է դարձել