ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետեկամուտների կոմիտեն հրապարակել է 1000 խոշոր հարկատուների ցանկը: Ընդհանուր առմամբ՝ 1000 խոշոր հարկատուները միասին վերցրած վճարել են 261.9 մլրդ դրամ, ինչը 29.3 մլրդ դրամով կամ 12.6%-ով ավելին է, քան 2011թ. նույն ժամանակահատվածում 1000 խոշոր հարկատուների վճարածը: Ընդ որում, այդ 29.3 մլրդ-ից 20.4 մլրդը բաժին է ընկնում 100 խոշոր հարկատուներին, որոնց վճարած հարկերի աճը տարեկան կտրվածքով կազմել է 14.1% (աղյուսակ 2):


Եթե հաշվի առնենք, որ ՀՀ բոլոր տնտեսվարող սուբյեկտների վճարած հարկերը 1-ին կիսամյակում կազմում են 323.3 մլրդ դրամ, ինչը ընդամենը 6.2%-ով է ավել քան 2011թ. նույն ժամանակաշրջանինը, այսինքն աճի տեմպն ավելի դանդաղ է, քան 1000-ի դեպքում, այլ հավասար պայմաններում կարելի է ասել, որ խոշոր հարկատուների նկատմամբ վարչարարությունը խստացել է կամ դարձել արդյունավետ, առավելևս, եթե հաշվի առնենք, որ խոշորագույն 100-ի դեպքում այդ աճն ավելի մեծ է՝ 14.1%:


Իսկ ահա խոշորագույն 10-յակի մոտ աճը գրեթե հավասար է ընդհանուր միջինին՝ կազմելով 6.5%: Այստեղ «պատկերը» փչացրել են անցյալ տարվա առաջատար «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը», որի հարկային մուտքերն այս տարի կրճատվել են շուրջ ¼-ով՝ կազմելով 11.3 մլրդ՝ նախորդ տարվա 15 մլրդի համեմատ, «Արմենտելը», որը 11.3%-ով ավելի քիչ հարկեր է մուծել՝ 6.1 մլրդ դրամ նախորդ տարվա 6.8 մլրդի համեմատ և «Սիթի պետրոլ գրուպը»՝ 4.1 մլրդ՝ նախորդ տարվա 4.8 մլրդի համեմատ:


Աղյուսակի առաջատարը «Հայռուսգազարդ» ընկերությունն է, որի վճարած հարկերը կազմել են 18.2 մլրդ դրամ կամ 43.3%-ով ավել՝ նախորդ տարվա առաջին կիսամյակի համեմատությամբ: Այդ աճն էլ այս ընկերությանը թույլ է տվել 2-րդ տեղից բարձրանալ 1-ին տեղ:


«Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային» կոմբինատը հայտնվել է 2-րդ տեղում և առաջատարին զիջում է շուրջ 7 մլրդ դրամով: Առավել վատթար է այս ընկերության մոտ ուղղակի հարկերի վիճակը, որոնք «կես են եղել»՝ 4.1 մլրդ դրամ՝ 8.6 մլրդ դրամի համեմատ: 3-րդ տեղում «Ալեքս Գրիգն» է, որը արձանագրել է 13.8% աճ՝ վճարելով 9.3 մլրդ դրամի հարկ: ԱԺ պատգամավոր Սամվել Ալեքսանյանի ընկերությունը, չնայած ընդհանուր հարկերի աճին, ուղղակի հարկերի շուրջ 1.5%-անոց նվազում է արձանագրել:


Նշենք, որ անուղղակի հարկերը մեծ հաշվով վճարվում են սովորական հարկատուի՝ քաղաքացու «գրպանից», իսկ ահա ուղղակի հարկերը (շահութահարկ, եկամտահարկ)՝ տնտեսվարողի:

Բավական լավ են «Վիվա Սել-ՄՏՍ» ապրանքանիշը ներկայացնող «Ղ-Տելեկոմ» ընկերության ցուցանիշները, որը տարեկան կտրվածքով արձանագրել է 52.6%-անոց աճ և, վճարելով 7.2 մլրդ դրամի հարկ՝ 3 կետով վեր է բարձրացել աղյուսակում և հայտնվել 4-րդ տեղում:

Լավագույն 5-յակը եզրափակում է մյուս խոշոր կապի օպերատոր «Արմենտել» ընկերությունը, որը, ինչպես վերևում նշվեց, վճարել է 6.1 մլրդ դրամի հարկ:


Խոշորագույն հարկատուների ցանկն ուսումնասիրելիս տարեկան կտրվածքով աճի տեսանկյունից աչքի ընկնող ընկերություններն են հանքարդյունաբերական «Դինո գոլդ մայնինգը» (9-րդ տեղ), որը գրեթե կրկնապատկել է հարկերը՝ հասցնելով 3.86 մլրդ դրամի, շինարարության ոլորտում մասնագիտացած իտալական «Ռենկո Արմէստեյտը» (12-րդ տեղ), որի վճարումներն աճել են 2.4 անգամ ՝ կազմելով 2.59 մլրդ դրամ, հանքարդյունաբերական մեկ այլ՝ «Գեո պրո մայնինգը» (15-րդ տեղ), որը ցուցաբերել է շուրջ 3.5 անգամանոց աճ՝ վճարելով 2.43 մլրդ դրամ, «Երևանի կոնյակի գործարանը» (20-րդ տեղ)՝ 2.7 անգամանոց աճ և 1.99 մլրդ դրամի վճարումներ:

Նվազման տեսանկյունից առաջատարների շարքում, «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատից» հետո աչքի են ընկնում «Գրանդ Տոբակոն» (19-րդ տեղ), որը 18.1%-ով նվազեցրել է հարկային վճարումները և 9 տեղով նահանջել, «Օրանժ Արմենիան» (34-րդ տեղ), որի նվազումը կազմում է բավական բարձր՝ 39.6%, իսկ հարկային վճարումները՝ 1.24 մլրդ դրամ: Սակայն «Օրանժ Արմենիային» նվազման առումով գերազանցում է աղյուսակում նրա հարևան «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ընկերությունը (35-րդ տեղ), որը ավելի քան 70%-ով քիչ հարկեր է վճարել: Նվազման առումով աչքի է ընկնում նաև Միկա Բաղդասարովին պատկանող «Միկա քորփորեյշն» ընկերությունը (59-րդ տեղ), որը 46.1%-ով քիչ հարկեր է վճարել 2011թ. 1-ին կիսամյակի համեմատությամբ: Ի դեպ, Միկա Բաղդասարովին պատկանող մեկ այլ խոշոր ընկերություն՝ «Արմավիան», որն այս տարվա աղյուսակում գտնվում է 251-րդ տեղում՝ 169.2 մլն դրամ ցուցանիշով, նախորդ տարվա համեմատ (67.5 մլն դրամ) վճարել է ավելի քան 2.5 անգամ ավել աճ:


1000 խոշոր հարկատուներին բաժին է ընկնում բոլոր հարկատուների վճարած հարկերի 81%-ը: Անցյալ տարի այդ ցուցանիշը կազմում էր 76.4%: 100 խոշոր հարկատուները, միասին վերցրած, վճարել են բոլոր հարկատուների վճարած հարկերի 51.1%-ը: Անցյալ տարի այդ ցուցանիշը կազմում էր 47.6%: Այս ցուցանիշները ևս, այլ հավասար պայմաններում խոսում են վարչարարության խստացման մասին: Այնուամենայնիվ պետք է նկատել, որ անուղղակի հարկերի մասով պատկերն այլ է: Մասնավորապես, եթե անցյալ տարվա 1-ին կիսամյակում 1000 խոշոր հարկատուների վճարած ուղղակի հարկերը (շահութահարկ, եկամտահարկ) կազմում էին ընդհանուրի 69.6%-ը, ապա այս տարի՝ ուղիղ 3%-ով պակաս՝ 66.6%: Բացասական փոփոխությունն առկա է նաև 100 և 10 խոշորագույնների կտրվածքով (աղյուսակ 3), ինչը նշանակում է, որ ուղղակի հարկերի ավելի մեծ բեռը բաժին է ընկել առավելապես մանր բիզնեսին:
 

Հայաստանի 1000 խոշորագույն հարկատուների ամբողջական ցանկն՝ այստեղ: