Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

02:29 • 30/03

Եվրախորհրդարանում կարծում են, որ Բրեքսիթը կարող է չեղյալ հայտարարվել

02:08 • 30/03

ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

01:33 • 30/03

Վիճակագրական փաստեր, որոնք անհավանական են թվում

01:10 • 30/03

Բուֆոնը խոստովանել է, որ վախենում է Բարսելոնայի հետ խաղերից

00:57 • 30/03

Երևանի Նոր Արեշի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել

00:45 • 30/03

Մեսսի. Չեմ վիրավորել մրցավարին, դա օդում եմ ասել

00:26 • 30/03

Մոուրինյուն դեմ է մրցաշրջանի ընթացքում հավաքականների ընկերական խաղերին

23:52 • 29/03

ԱՄՆ-ում դայակը «վերածվել է» ջրահարսի` երջանկացնելով իր փոքրիկ խնամարկյալին (լուսանկարներ)

23:51 • 29/03

Նեյմար. Ինձ կարելի է կանգնեցնել միայն խախտման օգնությամբ

23:46 • 29/03

Փաստեր Շոտլանդիայի լեռնականների ավանդական հագուստի` քիլթի մասին

23:41 • 29/03

Թուրքիայում արգելափակվում է հյուրանոցների ամրագրման Booking.com կայքը

23:34 • 29/03

Պոլ. Մեսսիի որակազրկումը հակասում է խաղի կանոններին

23:27 • 29/03

Ապրիլի 1-ին Երկրին հսկայական գիսաստղ կմոտենա

23:25 • 29/03

Քուրդ քաղաքական գործիչը մեղադրել է Թուրքիային, Քաթարին և Սաուդյան Արաբիային սիրիական ճգնաժամի հանգուցալուծումը խափանել ցանկանալու համար

23:11 • 29/03

Քիմ Քարդաշյանը ելույթ կունենա Forbes-ի Կանանց ամենամյա գագաթնաժողովում

22:59 • 29/03

Լոս Անջելեսի Դիտորդական խորհուրդը ապրիլը հռչակում է «Հայոց պատմության ամիս»` հիշատակելով Ցեղասպանության օրերը

22:57 • 29/03

Արթուր Թովմասյան. Նման իրավիճակներում փորձում եմ վայելել այդ րոպեները

22:48 • 29/03

Samsung-ը ներկայացրել է երկար սպասված Galaxy S8 և S8+ սմարթֆոնները` նոր ձայնային օգնականով

22:40 • 29/03

Մարդու իրավունքների կանադական թանգարանի նախագահը կգլխավորի Ցեղասպանության տարելիցին նվիրված միջոցառումը

22:36 • 29/03

Հրապարակվել է Լյուկ Բեսոնի «Վալերիանը և հազարավոր մոլորակների քաղաքը» ֆիլմի թրեյլերը (տեսանյութ)

22:35 • 29/03

Հենրիխ Մխիթարյանն ընդդեմ Ղազախստանի հավաքականի (տեսանյութ)

22:29 • 29/03

Բրազիլիայում շունն ամեն օր անցնում է նույն ճանապարհը, որով իրեն զբոսանքի էր տանում իր տերը

22:19 • 29/03

Մարզահամերգայինից և Ազատության հրապարակից մինչև բակեր և գյուղեր. քաղաքական ուժերի նախընտրական քարոզարշավների վերջին օրերը

22:10 • 29/03

«Ֆորսաժի» հերոսները կես մլն դոլարի մեքենաներ ու շենքեր են ոչնչացրել

22:08 • 29/03

Բարսելոնան կվերադարձնի Դեուլոֆեուին

21:55 • 29/03

Ինչ թանկարժեք քարերով ու մետաղներով է համալրվել Ֆիննախի պետական գանձարանը 2016-ի և 2017 -ի ընթացքում

21:51 • 29/03

Գաղտնազերծվել է Mercedes-Benz S-Class-ի արտաքին տեսքը` նախքան պաշտոնական ներկայացումը (լուսանկարներ)

21:46 • 29/03

ՌԴ-ի 26-ամյա բնակչուհին բազմոցներ փորձարկողի աշխատանք է ստացել` ամսական $1000 աշխատավարձով

21:42 • 29/03

Այն բառապաշարը, որ 1-ին նախագահը վերջին 10 օրվա մեջ կիրառում է, չի տարբերվում գործողություններից, որ իրականացնում են հակահայ ուժերը. ՀՅԴ (տեսանյութ)

21:40 • 29/03

Անգլիայում ֆուտբոլիստը խաղի ընթացքում դանակով սպառնացել է երկրպագուին

21:31 • 29/03

Լոնդոնում տեղի է ունեցել երգիչ Ջորջ Մայքլի հուղարկավորությունը

21:23 • 29/03

Եվրոպական դատարանը չի մերժել Վահան Շիրխանյանի գանգատը. փաստաբանը պարզաբանում է

21:17 • 29/03

Մոուրինյու. Վեսթ Բրոմվիչի հետ խաղից առաջ կորցրել եմ 5 ֆուտբոլիստների

21:11 • 29/03

Վրաստանի քաղաքացիության ձեռքբերումը բարդ գործընթաց է, և ԵՄ հետ վիզային ռեժիմի չեղարկումը ՀՀ համար սպառնալիք չէ. Շիրակ Թորոսյան

21:05 • 29/03

Հայկական արմատներով գեղասահորդուհի Եվգենյա Մեդվեդևան աշխարհի առաջնությունում մրցելույթից առաջ բարդացրել է ծրագիրը

21:00 • 29/03

Լուկաշենկոյին պաշտոնապես հրավիրում ենք Արցախ. խավիար, մեդալ չենք տալու, բայց կտանենք Գանձասարի վանք մի հատ մոմ կվառի.Դավիթ Բաբայան

20:57 • 29/03

Արարատի մարզում վրաերթի են ենթարկվել Հայանիստի դպրոցի տնօրենն ու հետիոտնը. 2-ն էլ տեղում մահացել են

20:57 • 29/03

Արթուր Դավթյան. Նրանք վրիպեցին, իսկ ես լավ կատարեցի իմ առջև դրված խնդիրը

20:50 • 29/03

Կլաուդիա Կարդինալեն դարձել է Կաննի 70-րդ կինոփառատոնի դեմքը (լուսանկար)

20:47 • 29/03

Գլխավոր դատախազությունը դիմել է Վ. Հոկտանյանին՝ ընտրակաշառքի դեպքերի վերաբերյալ տեղեկությունները ԳԴ փոխանցելու առաջարկով

20:33 • 29/03

Իռլանդացին այցելել է մոլորակի բոլոր երկրներն ու $1 մլն վաստակել

20:24 • 29/03

Իբրահիմովիչ. Ընտրել եմ լավագույն անգլիական ակումբը

20:22 • 29/03

Առաջին նախագահի բացատրությունները տանուլ տված կողմի բացատրություններ են. Լարիսա Ալավերդյան

20:21 • 29/03

Պոլսահայ մտավորական Սևան Նշանյանի անվան հետ ասոցացվող Թուրքիայի Շիրինջե գյուղը հայտնվել է երկրի ամենագեղեցիկ գյուղերի ցուցակում

20:17 • 29/03

Հայաստանը սեփական փորձով ցույց տվեց, որ հնարավոր է համադրել տարբեր ինտեգրացիոն գործընթացներ՝ յուրաքանչյուրից քաղելով դրականը. Նախագահը՝ ԵԺԿ-ում

20:10 • 29/03

Աշխարհի առաջնություն. Անաստասիա Գալուստյանը եզրափակիչ փուլում է

20:05 • 29/03

«Ապրիլի 2-ը վերածենք զարթոնքի քվեարկության՝ հանուն խաղաղության, որը ոչ թե պետք է մուրալ, այլ պարտադրել». Արծվիկ Մինասյան

19:55 • 29/03

Աշխատատեղերի պակաս, թոշակի հարց ու համայնքների խոշորացում. գողթեցիների հարցերը վարչապետին (տեսանյութ)

19:53 • 29/03

Ուկրաինային կարող են զրկել «Եվրատեսիլ-2017» մրցույթն անցկացնելու իրավունքից

19:51 • 29/03

Ընտրությունների արդյունքում ձևավորվող կառավարությունը պետք է հենվի մի քանի քաղաքական ուժի համաձայնության վրա. Արմեն Ռուստամյան (տեսանյութ)

19:50 • 29/03

Չինաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստի կինը խնդրում է հեռացնել ամուսնուն խաղերից

19:45 • 29/03

ՄԱԿ-ում ԱՄՆ մշտական ներկայացուցիչն Ասադին և Իրանը «մեծ խոչընդոտներ» է անվանել Սիրիայում խաղաղության ճանապարհին

19:33 • 29/03

Կառավարության ղեկավարը ծանոթացել է Գողթում վարդերի աճեցմամբ զբաղվող ընկերության ներդրումային նոր ծրագրին

19:25 • 29/03

Մելանյա Թրամփը փոքր սև զգեստ է կրել Սպիտակ տան երեկույթի ժամանակ (լուսանկարներ)

19:24 • 29/03

Գյումրիում մայր և որդի Հակոբյանների սպանության դեպքի նախաքննությունն ավարտվել է. կան մեղադրյալներ

19:24 • 29/03

Հակոբ Սերոբյան. Եվրոպայի առաջնությանը կմասնակցի վեց մարմնամարզիկ

19:16 • 29/03

Խրամատում կանգնած զինվորն առանց «Իսկանդերի» օգտագործման էլ կարող է իր առջև դրված խնդիրը լուծել. Վիտալի Բալասանյան

19:01 • 29/03

Ռեալը խոշոր հովանավորչական պայմանագիր կկնքի

18:50 • 29/03

Ո՞ր ուժերն են պահում Արամ Աթեշյանին Պոլսո Հայոց պատրիարքարանում. արքեպիսկոպոս Բեկչյանը կոչ է արել Աթեշյանին անկեղծանալ

18:44 • 29/03

Արգենտինացի ֆուտբոլիստը շնորհավորել է 105-ամյա երկրպագուհու հոբելյանը

18:43 • 29/03

Արսենալը և ՄՅՈւ-ն` Պրեմիեր լիգայի ամենաշատ վնասվածք ստացող ակումբներ

18:34 • 29/03

Սանչեսը դարձել է Չելսիի գլխավոր տրանսֆերային նպատակը

18:32 • 29/03

Խաղաղության ծրագիրն աշխատում է. Կոնգրես-ՀԺԿ դաշինքն իր համախոհների հետ վերադարձավ Ազատության հրապարակ (տեսանյութ)

18:29 • 29/03

Թուրքական հայտնի «Անադոլու» լրատվականի 8 աշխատակից ձերբակալվել է գյուլենականների դեմ գործողության ընթացքում

18:25 • 29/03

Պուտինը և Լուկաշենկոն ապրիլի 3-ին կքննարկեն ԵԱՏՄ-ում սահմանափակումները

18:24 • 29/03

Համանախագահները շեշտում են դեսպան Կասպշիկի առաքելության ընդլայնման կարևորությունը. հայտարարություն

18:23 • 29/03

Առողջապահության կազմակերպիչների միավորումն իր վստահության քվեն կտա ՀՀԿ-ին

18:01 • 29/03

ՀՀ ԱԳ նախարարը ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանի հարցով զեկուցողին է ներկայացրել ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ՀՀ ջանքերը

17:56 • 29/03

Բարսելոնայի կիսապաշտպանը 3 շաբաթով շարքից դուրս է մնացել

17:49 • 29/03

«Որոտան» ՀԷԿ-ի վերազինման վարկի վերադարձը կապահովվի էլէներգիայի սակագնում սպասարկման և մարման ծախսերի ներառմամբ. ՀԾԿՀ

17:42 • 29/03

Ռոնալդինյոն ներկայացրել է առաջին երգը (տեսանյութ)

17:38 • 29/03

Էդուարդ Շարմազանովն ընդունել է ԱԺ-ում պրակտիկա անցնող ուսանողներին

17:31 • 29/03

ԱՄՆ-ում կաթվածահար տղամարդը կարողացել է շարժել թևը՝ օգտագործելով մտքի ուժը

17:28 • 29/03

Ռեալը դատի չի տա Պիկեին

17:25 • 29/03

Իսրայելում տղամարդը զբոսնել է փողոցում իր նախկին կնոջ կտրած գլուխը բռնած

17:24 • 29/03

Որոշ բաժանորդների վճարումների հաշվարկի անճշտությունները ուղղելու համար ճշգրտումներ են արվում. Վեոլիա Ջուր

17:18 • 29/03

Վերսկսվում են Մինսկ-Երևան ուղիղ չվերթները

17:12 • 29/03

Էջմիածնում կինը չորրորդ հարկից ցած է նետվել

17:11 • 29/03

Շվեյցարիան նույնպես Թուրքիային կասկածում է լրտեսության համար

17:05 • 29/03

Բոբ Դիլանը համաձայնել է ընդունել Նոբելյան մրցանակը

17:01 • 29/03

Ինչո՞ւ է այսքան դյուրագրգիռ դարձել Նիկոլը և ի՞նչ է ուզում Դաշնակցությունից. Աղվան Վարդանյան

16:51 • 29/03

Մահացել է օպ-արտ գեղարվեստական ուղղության հիմնադիր Ջուլիան Ստանչակը

16:47 • 29/03

Այն, որ ընտրացուցակները հրապարակվում են, չի նշանակում, որ ընտրությունները չեն կեղծվում. Ա. Սաքունց

16:44 • 29/03

ԱՄՆ Կոնգրեսը չեղարկել է համացանցում տվյալների պաշտպանության մասին օրենքը

16:37 • 29/03

ՀՀ-ն միակ երկիրն է, որը ունի բացառիկ պայմանագիր ԵՄ-ի հետ` անդամակցելով ԵԱՏՄ-ին, ինչը ծանրակշիռ առավելություն է ՀՀ-ի համար. ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան

16:32 • 29/03

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն աշխատանքային այցով ժամանել է Մալթա (լուսանկարներ)

16:31 • 29/03

268.000 դոլար. Մեծ Բրիտանիայում վաճառքի է հանվել 910 ադամանդով զարդարված ձու (լուսանկարներ)

16:28 • 29/03

Audi-ն բացահայտել է խաղալիք մեքենաների միջոցով գովազդ նկարահանելու գաղտնիքը (տեսանյութ)

16:27 • 29/03

Երևանում իրանցի զբոսաշրջիկին գտել են կախված

16:22 • 29/03

Թուրքիայում հեղաշրջման փորձի մասնակիցները ցանկանում էին սպանել Օջալանին և քաղաքացիական պատերազմ հրահրել. լրատվամիջոցներ

16:12 • 29/03

Ռազմական գործողությունների վերսկսման վտանգը  բավական բարձր է․ Արա Պապյան

16:10 • 29/03

Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն Երևանում

16:07 • 29/03

Beeline-ը և ԵՊՀ համագործակցության հուշագիր են ստորագրել

16:06 • 29/03

Ֆրանսիայում առաջին անգամ «Եվրատեսիլը» կցուցադրվի կինոթատրոններում

16:01 • 29/03

Ճիշտ ժամանակն է հասկանալու, որ փոխզիջումն ու փոխհամաձայնությունն է ԼՂ հիմնախնդրի միակ լուծումը. Ռիչարդ Կիրակոսյան

15:59 • 29/03

AFFA հիմնադրամը Մասիսում մարզական համալիր կկառուցի (լուսանկարներ)

15:57 • 29/03

Գոհ ենք կիրակի կայանալիք ընտրությունների համար նախատեսված ընտրողների նույնականացման սարքավորումների վերջին փորձարկումների արդյունքներից. հայտարարություն

15:54 • 29/03

Իսրայելում օրթոդոքս հրեաների` զորակոչի դեմ բողոքի ցույցերն ավարտվել են ոստիկանության հետ բախումներով (լուսանկարներ, տեսանյութեր)

15:47 • 29/03

Առանց վստահության մեխանիզմների ներդրման արդյունավետ բանակցային գործընթաց հնարավոր չէ. ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան

15:41 • 29/03

Ռեալը հնարավոր է դատի տա Պիկեին