Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

08:30 • 08/07

«Ժամանակ». ՀՀ–ում արտաքին առևտուրը շարունակում է աննախադեպ արագ տեմպերով անկում ապրել

08:19 • 08/07

«Ժողովուրդ». Վիգեն Սարգսյանը դարձել է Սերժ Սարգսյանի ամենավստահելի անձանցից մեկը

08:02 • 08/07

«Հրապարակ». Կարար մի քանի հոգու գլուխ ջարդվեր՝ մի քանի ապակի ջարդվեց. Սյունիքի մարզպետի թիկնապահը իր կազմակերպած ինքնադատաստանի մասին

07:39 • 08/07

«Հրապարակ». ՀՀԿ-ն այժմ ունի 15 հազար 684 լիցենզավորված՝ հանրաքվեի և Աժ ընտրությունների համար աշխատելու համար

07:21 • 08/07

«Հայկական ժամանակ». Աուդիտից հետո ՀԷՑ-ը կվաճառվի Սամվել Կարապետյանին՝ որոշակի պայմաններով

07:03 • 08/07

«Հայկական ժամանակ». Առաջիկա մեկ ամսվում Արմեն Աշոտյանը կնշանակվի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար

01:26 • 08/07

Լոս Անջելես Գելեքսին մտադիր է ձեռք բերել Դոս Սանթոսին

01:11 • 08/07

Հունիսին սպառողական շուկայում արձանագրվել է 1.4% գնանկում

01:02 • 08/07

Մանչեսթեր Յունայթեդը մոտ է Դարմիանին ձեռք բերելուն

00:54 • 08/07

Նյու Յորքից «Շուշի» պարախմբի անդամները հյուրընկալվել են սփյուռքի նախարարությունում

00:47 • 08/07

Կառավարության որոշման դեպքում Գորիսի Կոմերիտմիության 2 հանրակացարանի բնակարանները կտրվեն բնակիչներին

00:32 • 08/07

Արարատը հավաք կանցկացնի Ռուսաստանում և կխաղա Կրասնոդարի հետ

00:25 • 08/07

ԲՐԻՔՍ-ի երկրները ստեղծել են սեփական «Արժույթի միջազգային հիմնադրամը»` $100 մլրդ ծավալով

00:13 • 08/07

800 քրիստոնյաներ պայքարի են դուրս եկել «Իսլամական պետության» դեմ

00:03 • 08/07

Ամկարը մերժել է Ռոբերտ Արզումանյանի տրանսֆերը վաճառելու առաջարկները

23:57 • 07/07

ԱՄՆ-ի ափերի մոտ ռուսական ռմբակոծիչներ են «որսացել»

23:45 • 07/07

«Արմատա»-ն կներկայացվի Russia Arms Expo-2015 միջազգային ցուցահանդեսում

23:37 • 07/07

Ավելի ապահով սելֆիներ. Ռուսաստանում թողարկվել է ուղեցույց` սելֆիների սիրահարների համար (լուսանկարներ)

23:32 • 07/07

Չինական ակումբները Գյանին մեկը մյուսից ֆանտաստիկ առաջարկներ են կատարում

23:21 • 07/07

Ես միշտ շնորհակալ կլինեմ նրան. Բարբրա Սթրեյզանդը հիշել է Քըրք Քրքորյանին

23:17 • 07/07

Արցախ այցից հետո Ադրբեջանի «սև ցուցակում» հայտնված հայտնի ռուս երգչուհին ասել է` ինչ է մտածում այդ առիթով

23:04 • 07/07

Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում անցկացված համերգի հասույթը կուղղվի 9-ամյա երեխայի բուժմանը

23:00 • 07/07

Յուվենտուսի պաշտպանը հնարավոր է տեղափոխվի Վեսթ Հեմ

22:52 • 07/07

Հունաստանի հետ կապված որոշումը կընդունվի առաջիկա օրերին. Մերկել

22:42 • 07/07

Հռոմի պապը կհանդիպի բոլիվիացի կախարդ կանանց հետ

22:36 • 07/07

Ժամանակակից հեռախոսների շնորհիվ ուրվականներն ավելի շատ են սկսել հայտնվել ֆոտոներում. (լուսանկարներ)

22:30 • 07/07

Դրոգբան նշել է այն պաշտպաններին, որոնց հետ ամենաբարդն էր խաղալ

22:27 • 07/07

Ամերիկացին սպանել է ալիգատորին, որը խժռել էր իր ընկերոջը (լուսանկարներ)

22:13 • 07/07

ULS լոգիստիկ կենտրոնը Կովկասում համաշխարհային կարգի առաջին և միակ լոգիստիկ օպերատորն է

22:08 • 07/07

Բրիտանիայում խիստ թունավոր օձը ճողոպրել է իր հետևից եկած մարդկանցից... հեռախոսալարով (լուսանկարներ)

22:00 • 07/07

Գվարդիոլան և Մյուլերը վիճաբանել են մարզման ընթացքում. ֆուտբոլիստն ընդուել է իր սխալը

21:53 • 07/07

Պամելա Անդերսոնը նամակ է գրել Պուտինին

21:44 • 07/07

Մոսկվայի օդանավակայանում մեղուների պարսը հարձակվել է Boeing-ի վրա (լուսանկարներ)

21:30 • 07/07

Մանչեսթեր Սիթին երրորդ անգամ առաջարկ է անելու Ստերլիգին գնելու համար

21:26 • 07/07

Նախագահը ներկա է գտնվել «Ուրբան լոգիստիկ սերվիսիզ» ՓԲԸ-ի լոգիստիկ կենտրոնի բացման արարողությանը (լուսանկարներ)

21:13 • 07/07

Համաշխարհային էլիտաներն էլ սկսել են ապստամբել համաշխարհային կառավարման համակարգի դեմ. Ա. Մանուչարյան

21:00 • 07/07

Յուվենտուսը երկարաձգել է Ալեգրիի և Մարկիզիոյի հետ պայմանագրերը

20:54 • 07/07

Մերկ-մերկ սելֆի անելու համար Էյֆելյան աշտարակի մոտ ձերբակալել են հայտնի արվեստագետին (լուսանկարներ)

20:51 • 07/07

Ուիմբլդոն. Շարապովան դուրս է եկել կիսաեզրափակիչ

20:42 • 07/07

Կառավարությունը միջնաժամկետ ծախսային ծրագրով կանխատեսում է տնտեսության հետևողական աճ

20:33 • 07/07

Ուկրաինայի հարցով կոնտակտային խմբի բանակցությունները ավարտվել են. Բելառուսի ԱԳՆ

20:30 • 07/07

Բելառուսի հավաքականի կիսապաշտպանը տեղափոխվել է Անժի

20:20 • 07/07

Լարսի անցակետում աշխատանքային ժամը 3 ժամով ավելացել է՝ բեռների կուտակումներ թույլ չտալու համար

20:10 • 07/07

Յուրա Մովսիսյան գոհ է, որ Սպարտակը նոր հարձակվող է ձեռք բերել

20:06 • 07/07

Պարզվել են Երևանի Քաջազնունի փողոցում 37-ամյա տղամարդու սպանության հանգամանքները

20:00 • 07/07

Պարմայի ավագը չի լքելու ակումբը, որը ելույթ է ունենալու չորրորդ դիվիզիոնում

19:52 • 07/07

Կանադացին աթոռով ու փուչիկներով թռիչք է կատարել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

19:45 • 07/07

Վրաստանի գյուղնախարարը Հայաստանի վարչապետին է ներկայացրել այցի արդյունքում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները

19:33 • 07/07

«Հանրապետություն» կուսակցությունը Սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացին կմասնակցի և կբացատրի, որ դա բլեֆ է. Ա. Սարգսյան

19:23 • 07/07

Արտեմ Ասատրյանն ընդունել է ԵԽ գրասենյակի նորանշանակ ղեկավարին

19:18 • 07/07

Բասկետբոլ. Հայաստանի (Մ20) հավաքականը ժամանեց Հունգարիա

19:11 • 07/07

ՍԴ-ն կայացրել է կուտակայինի վերաբերյալ վճիռը

19:04 • 07/07

ԼՂՀ վարչապետն Ասկերանի շրջանում ծանոթացել է ֆերմերային տնտեսությունների աշխատանքներին

19:00 • 07/07

«Հաջողություն եմ մաղթում քեզ, ընկեր». Բուֆոնը հրաժեշտի խոսք է հղել Պիրլոյին

18:52 • 07/07

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի աջակցությամբ Երևանում էկո-գրադարան է ստեղծվել (լուսանկարներ)

18:40 • 07/07

Շվեդ նկարիչն արվեստի գործեր է ստեղծում խխունջների պատյանին (լուսանկարներ)

18:40 • 07/07

Արդարադատության նախարարն ընդունել է ՀՀ-ում Ճապոնիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանին

18:32 • 07/07

Բարսելոնան սկսել է Թուրանի խաղաշապիկների վաճառքը (լուսանկար)

18:22 • 07/07

Կալանավորը հայտնել է, որ ցուցմունք կորզելու նպատակով ոստիկանությունում իր նկատմամբ բռնություն են կիրառել

18:04 • 07/07

Գողություն ոսկյա զարդերի խանութից. որոնվում է լուսանկարում պատկերված տղամարդը

17:56 • 07/07

Ջոկովիչը կամային հաղթանակ տարավ երկու օրերի բաժանված խաղում

17:53 • 07/07

ՀՀ սահմանային անցակետերի արդիականացման ծրագիրը թևակոխել է վճռական փուլ

17:30 • 07/07

Գյուղ, Շորժա, Ծաղկաձոր, հայրական օջախ. «Ծավալուն աշխատանքից» հետո որտե՞ղ կհանգստանան ԱԺ պատգամավորները

17:08 • 07/07

Քանյե Ուեսթի ցիտատները ներկայացվել են էլեկտրոնային գրքի տեսքով

16:55 • 07/07

Ոստիկանությունում անհատական աշխատանք է տարվել երեկ Բաղրամյանից բերման ենթարկված անչափահասների հետ. Նելլի Դուրյան

16:52 • 07/07

Է. Նալբանդյանն ընդունել է Հարավային Կովկասում և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցչին

16:43 • 07/07

Կիևը երաշխավորում է գազի տարանցումը Եվրոպա. Յացենյուկ

16:32 • 07/07

Բաղրամյան 1-ում փողոցը փակելու քաղաքական պրոյեկտն ավարտվել է. Արմեն Բադալյան

16:32 • 07/07

Աշխարհում յուրաքանչյուր 3-րդ մարդը տառապում է ճարպակալումից. ԱՀԿ

16:21 • 07/07

ԱՄՆ-ն հանձնառու է աշխատել Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի հետ ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորման հարցում. Ուորլիք

16:05 • 07/07

Աշխատանքային այցով Հայաստանում է Վրաստանի գյուղատնտեսության նախարարը

16:03 • 07/07

Կավասակի - Բորուսիա՝ 0։6. Մխիթարյանը՝ գոլային փոխանցման հեղինակ (տեսանյութ)

15:59 • 07/07

Ռուս գործարար Գերման Ստերլիգովի անունը կներառվի Ադրբեջանի «սև ցուցակում»՝ ԼՂՀ տեղափոխվելու համար

15:52 • 07/07

Բավարիան Մյուլերի համար 82 միլիոն եվրոյի առաջարկ է ստացել

15:42 • 07/07

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը տեղեկացնում է իր բաժանորդներին՝ բջջային խարդախությունից պաշտպանելու միջոցների մասին

15:39 • 07/07

Ռոնալդուն հեռախոս է գտել և նրա տիրոջը հրավիրել ընթրիքի

15:30 • 07/07

Ավստրալիայում Բեյոնսեի մարմնի ուրվագծով երկնաքեր կկառուցվի (լուսանկարներ)

15:19 • 07/07

«Հավանելու» փոխարեն «Ամեն». բրազիլական «բարոյական» սոցցանցն արդեն 100 հազար օգտատեր ունի

14:55 • 07/07

Հուլիսի 8-12-ը Երևանում տեղի կունենա «Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցության» 12-րդ համաժողովը

14:46 • 07/07

Հյու Ջեքմանի կինն արգելել է նրան նկարահանվել Անջելինա Ջոլիի հետ

14:38 • 07/07

Սպառնալից գրություն օդանավի զուգարանի հայելու վրա. Turkish Airlines-ի ինքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել

14:25 • 07/07

McDonald's-ը հետ է կանչել միլիոնավոր հավի նագեթսներ

14:19 • 07/07

Հայոց ցեղասպանությունից մինչև Սիրիայի դեպքեր.Վիեննայում քննարկվել են անպատժելիության հետևանքները

14:15 • 07/07

Պաղպաղակ կապիկների և արջերի համար. Հռոմում կենդանիներին «փրկում» են շոգից (տեսանյութ)

14:00 • 07/07

Ինչպես բնական ճանապարհով ազատվել երիկամային քարերից

13:58 • 07/07

Միկրոնեզիայի ընտրանին խմբային փուլի վերջին խաղում պարտվել է 0:46 հաշվով

13:44 • 07/07

Բաքվում հերքել են Ալիևի դստեր՝ պատգամավորի թեկնածու առաջադրվելու մասին լուրերը

13:40 • 07/07

Գալուստ Սահակյանն ընդունել է ՀՀ-ում Թուրքմենստանի դեսպանին

13:35 • 07/07

Վանաձորում սնկից թունավորման 3 դեպք է գրանցվել՝ 4 տուժածով

13:35 • 07/07

Ուկրաինական «Բումբոքս» խումբը համերգ կտա Բաթումում

13:26 • 07/07

Հայաստանը կարող է դառնալ ֆրանսիական բարձրագույն կրթության տարածաշրջանային կենտրոն. Արմեն Աշոտյան

13:23 • 07/07

Մահացել է «Օուշենի 11 ընկերները» ֆիլմի պրոդյուսեր Ջերի Վայնտրաուբը

13:22 • 07/07

Իտալիայում զանգվածային ձերբակալություններ են տեղի ունեցել մաֆիայի դեմ պայքարի շրջանակում

13:10 • 07/07

Ֆլորիդայում տղամարդուն դատապարտել են 2.5 տարվա ազատազրկման` լողափին սեքսով զբաղվելու համար

13:07 • 07/07

Իրինա Շեյքն ու մյուս երկարոտն մոդելները` Vogue Paris-ի խնջույքին (լուսանկարներ)

13:04 • 07/07

Հրապարակվել են հայտնի Ջեք մարդասպանի ընտանեկան բացառիկ լուսանկարները

12:50 • 07/07

Եթե Կասիլյասը տեղափոխվի Պորտու, Ռեալը նրան ստիպված կլինի վճարել 15 մլն եվրո

12:42 • 07/07

Վրաստանի քաղաքացիները բողոքում են թուրք սահմանապահների կոպիտ պահվածքից

12:27 • 07/07

Հայաստանում ռուսական զորքերի մարտական պատրաստվածության անսպասելի ստուգում է սկսվել

12:22 • 07/07

Լաս Վեգասն «անցել» է ջրի տակ (լուսանկարներ)