Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

20:14 • 28/07

Անընդունելի է ՊՊԾ գնդում արդեն 2-րդ օրը պահվող 3 բժիշկների դեպքը. Ա.Պետրոսյանը հայ-ադրբեջանական պատմություն է հիշում

19:59 • 28/07

Գյուլենի կողմնակիցները կարող են Ղրղզստանում հեղաշրջում անել. Չավուշօղլու

19:50 • 28/07

Ամփոփվել են 4-րդ բանակային կորպուսում իրականացված աշխատանքները

19:50 • 28/07

Google-ն իր քարտեզներում կվերականգնի Ղրիմի քաղաքների ռուսական անվանումները

19:48 • 28/07

Շիրակը կորցնում է իր առաջատարներից մեկին

19:43 • 28/07

Թուլացնելով Հայաստանը` վտանգում եք նաև Արցախի ապագան. Արցախի ազատամարտիկների միություն

19:30 • 28/07

Մեծ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան կձգտեն Սիրիայում քաղաքական կարգավորման հասնել

19:15 • 28/07

Հայաստանն ուզում է թռչել. թող կատարվի գրվածքը

19:02 • 28/07

ՄԻՊ-ի միջնորդությամբ Ալեք Ենիգոմշյանին տրամադրվել է իր ձեռքի ձայնային ժամացույցը, խցում տեղադրվել է սեղան, ինչպես նաև ռադիոընդունիչ

19:02 • 28/07

Այվազովսկու հոբելյանական ցուցահանդեսի ավելի քան 20 հազար տոմս է վաճառվել

18:50 • 28/07

Իսպանիայի Ալիկանտե քաղաքը պաշտոնապես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

18:45 • 28/07

«Սասնա ծռերից» Աշոտ Պետրոսյանը և Հարություն Հովհաննիսյանը պնդում են՝ իրենց քայլերը ոստիկանների դեմ չի եղել. փաստաբան

18:41 • 28/07

Խուրշուդյանի դոպինգ-թեստը դրական արդյունք է տվել

18:25 • 28/07

Հայտնաբերվել է նախապատրաստվող ահաբեկչության մասին կեղծ ահազանգեր կատարած անձը. ԱԱԾ (լուսանկար)

18:20 • 28/07

Պավլիկ Մանուկյանը հացադուլ է հայտարարել, հրաժարվում է դեղորայքից, իսկ կնոջն ու աղջկան թույլ չեն տալիս տեսակցել նրան. պաշտպան

18:15 • 28/07

ԼՂՀ ԱԺ-ը հանրային քննարկումներով ամփոփել է սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգը

18:08 • 28/07

Հրանտ Դինքի սպանության գործով 5 մարդ է ձերբակալվել Թուրքիայում

18:05 • 28/07

Դեսպան Բաղդասարյանն իր հավատարմագրերն է հանձնել Իտալիայի նախագահ Սերջիո Մատարելլային

18:04 • 28/07

Կլյուվերտը բարկացրել է Բարսելոնայի երկրպագուներին

18:02 • 28/07

ՊՊԾ տարածքում գտնվող բժիշկներին սնունդ ու դեղորայք է ուղարկվել. Թագուհի Ստեփանյան

17:41 • 28/07

Սիմեոնե. Ինձ համար Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում պարտվելը հավասարազոր էր մահվան

17:40 • 28/07

Ապրիլյան պատերազմի գյումրեցի զոհերի գերեզմանները դեռ անբարեկարգ են. ՊՆ-ի և Գյումրիի քաղաքապետարանի պարզաբանումները

17:31 • 28/07

Ֆինլանդիայում շտապօգնության մեքենան բախվել է արջին ու սպանել կենդանուն

17:28 • 28/07

Ալավերդիում քարն ընկել է 11-ամյա երեխայի վրա. նա մահացել է

17:24 • 28/07

Գիտնականները ստեղծել են Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացումը դանդաղեցնող առաջին դեղամիջոցը

17:17 • 28/07

Բրյուսելը հավանության է արժանացրել փախստականների համար Անկարային 1,4 միլիարդ եվրոյի տրամադրումը

17:14 • 28/07

Բանդերասը և Վոդյանովան նախագիծ կներկայացնեն, որը կդրդի բարի գործերի

17:13 • 28/07

Հրապարակվել է Սարոյանի «Մարդկային կատակերգության» էկրանավորման առաջին թրեյլերը (տեսանյութ)

17:02 • 28/07

Վթարային ջրանջատում Աջափնյակում

17:02 • 28/07

Ազար. Կրկին ցանկանում եմ դառնալ ԱՊԼ-ի լավագույն ֆուտբոլիստը

17:01 • 28/07

Ալեք Ենիգոմշյանի համար ներգրավվել է կույրերի համար ստեղծված բրայլյան գրի մասնագետ. ԱԱԾ

17:01 • 28/07

Ռուսաստանյան աստղերի երեխաները՝ H&M-ի գովազդում (լուսանկարներ)

16:59 • 28/07

SpaceX-ը 320 մլն դոլար կծախսի Red Dragon կապսուլը Մարս ուղարկելու համար. ՆԱՍԱ

16:54 • 28/07

«Ժառանգությունը» պահանջում է վերսկսել բանակցությունները ՊՊԾ գնդի միջադեպի անարյուն հանգուցալուծման նպատակով

16:54 • 28/07

Ավստրալուհին ծովախեցիներից ջրահարսերի պսակներ է պատրաստում (լուսանկարներ)

16:41 • 28/07

Լիպեցկում ինքնաթիռը շարժիչի խափանման պատճառով վթարային վայրէջք է կատարել

16:34 • 28/07

Ֆրանսիայում որոշել են Ազգային գվարդիա ստեղծել

16:34 • 28/07

Ջոկովիչը կմասնակցի Օլիմպիական խաղերին

16:25 • 28/07

Ավտոմեքենաների մաքսային արժեքի վերաբերյալ տեղեկատվությանը կարելի է ծանոթանալ ՊԵԿ հեռախոսազանգերի սպասարկման կենտրոնից

16:21 • 28/07

Ինքնատիպ ոսկերչական զարդեր` ստեղծված մանուկների նկարների օրինակով (լուսանկարներ)

16:20 • 28/07

Լևոն Բարսեղյանի ձերբակալությունը պայմանավորված էր հարթակից նրա ելույթներով. Ավետիք Իշխանյան

16:15 • 28/07

ԵՄ-ն կոչ է արել դադարեցնել մարտերը Հալեպում մարդասիրական օգնության մատակարարման համար

16:13 • 28/07

Կասանո. Իգուաինը գիշատիչ է

16:11 • 28/07

Eurasia Mobile Challenge մրցույթ. 20 000 դոլար մրցանակ և մասնակցություն Բջջային կապի համաշխարհային կոնգրեսին Բարսելոնում

16:07 • 28/07

ՀՀ ԶՈւ ավիացիոն էսկադրիլիայում թռիչքներ են իրականացրել օդաչու-հրահանգիչները (լուսանկարներ)

16:06 • 28/07

Սեյրան Օհանյանը դասախոսություն է կարդացել «Ռազմական պատմություն» ամառային դպրոցի ունկնդիրների համար

16:02 • 28/07

Վիճակախաղով 19 մլն դոլար շահած շոտլանդացին շարունակում է փականգործ աշխատել

15:44 • 28/07

Ռոբին վան Պերսին հնարավոր է տեղափոխվի Գլազգո Ռեյնջերս

15:35 • 28/07

Աթլետիկո Նասիոնալը՝ Լիբերտադորսի գավաթի հաղթող (տեսանյութ)

15:33 • 28/07

«Կանոններ», որոնց պետք է հետևեն դուստր ունեցող տղամարդիկ

15:27 • 28/07

ՊՊԾ գնդում գտնվող բուժաշխատողները շարունակում են մնալ նույն` պատանդի կարգավիճակում. ՀՀ ԱՆ

15:21 • 28/07

Բակային փառատոնի «Հեծանվավազք» մարզաձևում հաղթել է Նորք-Մարաշի թիմը. Երևանի քաղաքապետարան

15:20 • 28/07

Չինչին գյուղի անհետ կորած 82-ամյա բնակչին 5 օր է փնտրում ու չեն գտնում

15:12 • 28/07

Վերակենդանացման բաժնում գտնվող Պավլիկ Մանուկյանը սկսել է ինքնուրույն շնչել

15:08 • 28/07

Հռոմի պապն ընկել է Լեհաստանում պատարագի ժամանակ (լուսանկարներ, տեսանյութ)

15:04 • 28/07

Ի՞նչ են գրում միջազգային լրատվամիջոցները Երևանի ՊՊԾ գնդում կատարվող իրադարձությունների մասին

15:00 • 28/07

Երևան-Մեղրի ճանապարհին Grand Cherokee-ն շրջվել է ձորը

14:59 • 28/07

Վթարային ջրանջատում Մալաթիա-Սեբաստիայում

14:52 • 28/07

Ռիբերի. Գվարդիոլային պակասում էր փորձը

14:44 • 28/07

Հարյուրավոր ամերիկյան աստղեր Թրամփի դեմ ուղղված խնդրագիր են ներկայացրել

14:33 • 28/07

Համաշխարհային առաջնորդները՝ երիտասարդության տարիներին (լուսանկարներ)

14:29 • 28/07

Զիդան. Ռեալը չպետք է թույլ տա նման արդյունքի կրկնություն

14:28 • 28/07

Ցանկացած հրապարակում ուսումնասիրվում է. Ոստիկանությունը տարեց կնոջ ձեռքերը ոլորած կին ոստիկանի մասին

14:07 • 28/07

Բաշար Ասադը հրամանագիր է ստորագրել զինված խմբավորումների հանձնված անդամներին համաներելու մասին

13:56 • 28/07

Արսենալը փոխարինող է գտել Վենգերին

13:48 • 28/07

7.22 մլրդ դոլար. Samsung-ը գրանցել է վերջին 2 տարվա մեջ եկամտի ամենաբարձր ցուցանիշը

13:45 • 28/07

Cirque du Soleil-ը չեղարկել է Թուրքիայում պլանավորված 40 ներկայացում

13:36 • 28/07

Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է Սևանի դպրոցում աչքը կորցրած 9-ամյա աշակերտի գործով վճիռը

13:28 • 28/07

Գյումրիում ռուսական ռազմաբազայից զինծառայողի փախուստի և կրակոցների մասին լուրն իրականությանը չի համապատասխանում. Ա. Ահարոնյան

13:26 • 28/07

Ռուսական ինքնաթիռը կործանել են իմ հրամանով. Թուրքիայի նախկին վարչապետ

13:25 • 28/07

Xiaomi-ն ներկայացրել է կրկնակի տեսախցիկով իր առաջին սմարթֆոնը (լուսանկարներ)

13:22 • 28/07

Դիրկ Նովիցկին կմնա Դալասում

13:21 • 28/07

Նժդեհը, որ փողոցով քայլի ու մի երկու շնիկ հաչան, ի՞նչ կանի. Հայրիկյանը իրեն հեռանալու կոչ անողների մասին

13:20 • 28/07

Շվեդական Մալմյո քաղաքում փոխհրաձգություն է տեղի ունեցել

13:18 • 28/07

ՀՀ գյուղնախարարը Թեհրանի նահանգապետարանի պատվիրակության հետ քննարկել է համագործակցության հարցեր

13:12 • 28/07

ՔԿՀ պատասխանատուները չարաշահել են լիազորությունները, հարուցվել է քրգործ. ՀՔԾ

13:08 • 28/07

ՊՊԾ գնդի շուրջ ստեղծված իրավիճակի հարցով ԱԺ արտահերթ նստաշրջան հրավիրելու նախաձեռնությանը միացել է 9 պատգամավոր

12:55 • 28/07

Ճապոնիայում  ժայթքել է Սակուրաջիմա հրաբուխը (լուսանկարներ)

12:53 • 28/07

Չարենցավանում 31-ամյա տղամարդուն դանակի բազմաթիվ հարվածներով սպանելու կասկածանքով ձերբակալվել է հարևանը

12:46 • 28/07

ՊՊԾ գնդի միջադեպի հետագա զարգացումների շրջանակներում երեկ բերման է ենթարկվել 66 քաղաքացի

12:40 • 28/07

Հնդկաստանում ինքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել` ԻՊ-ի կարգախոսներ բղավող ուղևորի պատճառով

12:36 • 28/07

Նորզելանդուհին լազերով կտրում է փայտն ու արվեստի անհավանական գործեր ստեղծում (լուսանկարներ)

12:35 • 28/07

ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են Արամ Մանուկյանին, Ալեք Ենիգոմշյանին, Լևոն Բարսեղյանին և կալանքի տակ գտնվող անձանց

12:35 • 28/07

Աստղերը` Ջեյ Լոյի ծննդյան տոնին (լուսանկարներ)

12:28 • 28/07

Սարրի. Իգուաինն առանց որևիցե մեկին հրաժեշտ տալու թողել է ու հեռացել

12:28 • 28/07

Արամ Ա-ն հովվապետական այցով կլինի Լաթաքիայում, Քեսաբում և Տարտուսում

12:20 • 28/07

Ձերբակալվել է Ալեք Ենիգոմշյանը, նրա փաստաբանը պահանջում է ՄԻՊ-ին

12:10 • 28/07

Ռիգայի քաղաքապետին տուգանել են ռուսերեն խոսելու համար

12:04 • 28/07

Երկու տարվա ընթացքում Եվրոպայում ահաբեկչությունների զոհ է դարձել 443 մարդ

12:03 • 28/07

ՊՍԺ-ի վստահ հաղթանակը Ռեալի նկատմամբ (տեսանյութ)

11:56 • 28/07

Ոչ մի երաշխիք, որ փոխարինող բրիգադ ուղարկենք, նրանց պատանդ չեն վերցնելու. Թագուհի Ստեփանյան

11:56 • 28/07

Ամերիկացին վիճակախաղով շահած միլիոնները ներդրել է նարկոբիզնեսի մեջ

11:51 • 28/07

 Նյույորքցիներին օրական 120 անգամ չինական քարոզչական տեսանյութ են ցուցադրում (տեսանյութ)

11:42 • 28/07

Հուլիսի 28-ի դրությամբ Հայաստանից արտահանվել է 18 268 տոննա ծիրան

11:31 • 28/07

Դա իր ձեռքի ծալովի դանակն էր. Լևոն Բարսեղյանի որդին հոր ձերբակալության մասին

11:27 • 28/07

Բժշկին պատանդ վերցնելը խիստ դատապարտելի է. փաստաբան (տեսանյութ)

11:14 • 28/07

Արամ Մանուկյանի վիճակը կայուն է. Գոռ Ղլեչյան

10:57 • 28/07

Օբաման կարծում է, որ Քլինթոնը կլինի ԱՄՆ ավելի լավ նախագահ, քան ինքը

10:48 • 28/07

Բրազիլիայում դատարանն արգելափակել է  Facebook-ի հաշիվներին եղած 11.7 մլն դոլար

10:39 • 28/07

ՊՊԾ գնդի միջադեպի և հետագա զարգացումների հետևանքով հիվանդանոցում է 11 հիվանդ, որից 4-ը` ոստիկան