Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

21:05 • 17/01

ՌԴ-ում ավտոսրահը տարհանել են կնոջ մեքենային խանդոտ ամուսնու կողմից ամրացված վերահսկման սարքի պատճառով

20:55 • 17/01

Արա Զոհրաբյանը ԼՂ այցելած ռուս բլոգերի իրավունքների խախտման փաստով դիմել է Բելառուսի և ՌԴ ՓՊ նախագահներին

20:40 • 17/01

Զինծառայողների հարազատները հիմնականում բողոքում են բժշկական հետազոտությունների արդյունքներից. ՄԻՊ տեղակալ

20:35 • 17/01

Ռուսաստանում վերահսկման տեսախցիկները ֆիքսել են 12-ամյա աղջկա առևանգումը (տեսանյութ)

20:30 • 17/01

Ռաֆինյան բաց կթողնի Ռեալ Սոսյեդադի հետ հանդիպումը

20:30 • 17/01

Կ. Ռուբինյանն ու Թ. Պողոսյանն առաջիկա ընտրություններին չեն մասնակցի, Ռ. Հակոբյանն ու Վ. Խաչատրյանը դեռ չեն որոշել, Ա. Ախոյանը՝ կմասնակցի ՀՀԿ-ի հետ

20:22 • 17/01

«Միսս Տիեզերք» մրցույթի մասնակիցները լողազգեստով ցուցադրության են ներկայացել (լուսանկարներ)

20:20 • 17/01

Դավիթ Յուրչենկոն տեղափոխվում է Ուրալ

20:10 • 17/01

Գումի շուկայում հակահիգիենիկ պայմաններում մսի վաճառքը կարգելվի. վաճառողներն սկսել են տարածքների վերանորոգումը (տեսանյութ)

20:05 • 17/01

Բաղդադում պայթյուն է որոտացել. կան զոհեր

19:59 • 17/01

ՀՀ-ում գազի գնի իջեցումը կնպաստի տնտեսությունների զարգացմանը, իսկ հետագայում՝  ապրանքների գնի նվազմանը. Գագիկ Մակարյան

19:49 • 17/01

Ե՞րբ սա կավարտվի… մոսկվաբնակ սթրիթռեյսեր Մառա Բաղդասարյանի հայրը կշտամբել է նրան դատարանի դահլիճում

19:40 • 17/01

Անվերջ հրաժեշտ են տալիս, բայց չեն հեռանում. Պուտինը` Օբամայի վարչակազմի մասին

19:38 • 17/01

Գարի Կասպարովը 27 տարի առաջ վաճառել է թագը և գումարը նվիրաբերել Բաքվի հայ փախստականներին

19:36 • 17/01

«Համախմբումը», «Երրորդ հանրապետությունը» և Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին կմասնակցեն դաշինքով

19:21 • 17/01

Շակիրան «Բյուրեղյա մրցանակի» է արժանացել երեխաներին նվիրված բարեգործական աշխատանքի համար

19:10 • 17/01

Նախագահը ոստիկանապետին հանձնարարել է լրամշակել ՃՈ բարեփոխումների հայեցակարգը

19:09 • 17/01

Հայտնաբերվել է Բիշքեկի մոտակայքում կործանված թուրքական օդանավի երկրորդ սև արկղը

19:05 • 17/01

Ուկրաինայում երեք ծնողից բեղմնավորված երեխա է ծնվել

19:01 • 17/01

Ոչ մեկ ինձ չի զանգահարել, ոչ մի խոչընդոտ չի եղել. բանան ներկրած գործարար

18:56 • 17/01

ՊՆ-ում հանդիպում է կայացել երեք տասնյակից ավելի շինարարական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ

18:52 • 17/01

Կարեն Գրիգորյանը առերեսման ժամանակ չի պնդել, որ իր ուղղությամբ կրակել եմ. Էջմիածնի քաղաքապետի նախկին թեկնածու

18:50 • 17/01

Ռակիտիչ. Լուիս Էնրիկեի համար առանց տատանվելու կնետվեի կամուրջից

18:47 • 17/01

ԼՂՀ-ն երբեք, ոչ մի օր չի եղել անկախ Ադրբեջանի կազմում, չկա և  չի լինելու. Էդուարդ Շարմազանով

18:46 • 17/01

Ստամբուլում Թուրքիայի հայ ակնագործերի և ոսկերիչների մասին գիրք է հրատարակվել

18:33 • 17/01

Հարավային Օսիայի խորհրդարանը հայտնել է նախագահական ընտրությունների անցկացման ամսաթիվը

18:24 • 17/01

Կիպրոսում ձերբակալվել է Էրդողանի նախկին օգնականը, ով մեղադրվում է հեղաշրջման փորձին մասնակցություն ունենալու համար

18:16 • 17/01

Ֆինլանդիայում փախստականների ընդունելության կենտրոն է գնդակոծվել

18:15 • 17/01

Կասկածները կցրվեն, երբ Հայաստանն ու ԵՄ-ն ռեալ համաձայնագիրը ստորագրեն․ քաղաքագետ

18:01 • 17/01

«Սասնա ծռերից» Արամ Մանուկյանի կալանքի ժամկետը երկարաձգվեց 2 ամսով

17:52 • 17/01

Հանրային խորհուրդը նամակ է հղել Լուկաշենկոյին՝ բլոգեր Լապշինին Բաքվին չարտահանձնելու հորդորով

17:43 • 17/01

Էմմա Ուոթսոնը ժամանակին հրաժարվել է «Մոխրոտի» դերից

17:39 • 17/01

Արցախում վիրավորված զինվորի վիրահատությունն ավարտվել է, բժիշկները հույս են տվել

17:35 • 17/01

Վրացական ՀԿ-ները պահանջում են հրապարակել Հայաստան գազի տարանցման վերաբերյալ «Գազպրոմ»-Վրաստան համաձայնագրի մանրամասները

17:33 • 17/01

2016թ. 30 ոստիկան ազատվել է աշխատանքից

17:24 • 17/01

Անթալիայում գործող 69 զբոսաշրջային ընկերությունից 46-ը հաճախորդ է կորցրել

17:15 • 17/01

ԱԻՆ-ը հրդեհատեխնիկական հետազոտություն կանցկացնի ավելի քան 100  բենզալցակայաններում

17:15 • 17/01

Թուրքիան անկախության երկրորդ պատերազմի միջով է անցնում. Էրդողան

17:12 • 17/01

Դիսնեյյան արքայադուստրը մետամֆետամինային կախվածության դեմ պայքարի դեմքն է դարձել (լուսանկար)

17:08 • 17/01

Ռամոսը Սևիլիայի մարզչին. Երկար կյանք իսկական տղամարդկանց, դու դրանցից մեկն ես

17:05 • 17/01

Nokia 3310-ը ենթարկվել է «քրաշ-թեստի»՝ տեղադրվելով 40 տոննանոց ծանրության տակ (տեսանյութ)

16:58 • 17/01

Չինացին փորձել է փողոցում վաճառել որդուն՝ կնոջը մեքենա գնելու համար (տեսանյութ)

16:54 • 17/01

Երևանյան բնակարանում դի է հայտնաբերվել

16:53 • 17/01

Լիոնի Օլիմպիկը 15 միլիոն ֆունտ է առաջարկում Դեպայի համար

16:41 • 17/01

Մենք քեզ հետ ենք, Կարո. Սերժ Թանկյանը՝ Կարո Փայլանին

16:35 • 17/01

Ռաֆինյան վնասվածք է ստացել

16:29 • 17/01

Ընկճախտից տառապող բրիտանուհին իր ոտքի վրա վերարտադրել է Վան Գոգի կտավը (լուսանկարներ)

16:23 • 17/01

«Հնարավոր է, որ ՀՀԿ-ի հետ էլ մասնակցեմ ընտրություններին». նախկին ԲՀԿ-ական

16:21 • 17/01

Եվրախորհրդարանի նախագահի ընտրությունների առաջին փուլում հաղթող չի եղել

16:20 • 17/01

100-ից ավելի բռնության գործերը և դատական հայցեր չլինելը հուշում  է՝ ԶԼՄ ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործելու և անպատիժ մնալու խնդիր կա. իրավաբան

16:17 • 17/01

Գիտեիր, որ կրակի հետ ես խաղում, բայց ի հեճուկս ամենի՝ վճռական էիր. Հասան Ջեմալի՝ Դինքի մահվան 10-րդ տարելիցի առիթով հրապարակած հոդվածը

16:13 • 17/01

Կուրտուան կարող է հայտնվել Ռեալում

16:10 • 17/01

Sky Sports. Մխիթարյանը` մրցաշրջանի լավագույն գոլի համար քվեարկությունում

15:59 • 17/01

Ford-ը գաղտնազերծել է նոր Mustang-ը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

15:54 • 17/01

Արցախի ԱԺ-ն համաձայնություն է տվել Սահմանադրության նախագիծը հանրաքվեի դնելուն

15:50 • 17/01

ԱԺ ապրիլի 2-ի ընտրություններին մասնակցել-չմասնակցելու հարցով ԳԱԼԱ-ի՝ երեկ ընդհատված վարչության նիստը այսօր կշարունակվի

15:48 • 17/01

Ֆիզիկական բռնության 10 դեպք, 26 տուժած լրագրող ու օպերատոր, այլ ճնշումների 52 փաստ. ԽԱՊԿ-ի 2016թ-ի տարեկան զեկույցը

15:48 • 17/01

Ռուսաստանը ճիշտ է վարվել՝ որոշելով ռազմական գործողություն սկսել Սիրիայում. Լավրով

15:45 • 17/01

ՀՅԴ առաջարկները չեն ընդունվել. Դաշնակցությունը դեմ է Արցախի Սահմանադրության նախագծին

15:40 • 17/01

Գերմանիայի դատարանը մերժել է աջ ծայրահեղական կուսակցությունը լուծարելու հայցը

15:34 • 17/01

Ստամբուլի «Արմեն» ճամբարը, որտեղ մեծացել է Հրանտ Դինքը, կվերածվի երիտասարդական կենտրոնի (լուսանկարներ)

15:32 • 17/01

Մարադոնան կդառնա Նապոլիի դեսպանը

15:31 • 17/01

Հենրիխ Մխիթարյանը` պատմության ամենաթանկ տրանսֆերների 50-յակում

15:28 • 17/01

Կավանի. Կարող էի վերադառնալ Իտալիա

15:21 • 17/01

Մոսկվան կփորձի լուծել ԼՂ այցելության համար Մինսկում ձերբակալված բլոգեր Լապշինի հարցը. Լավրով

15:09 • 17/01

Ռուսաստանն արգելել է Թուրքիայից 22 տոննա նարնջի ներկրումը

15:03 • 17/01

Հայկական կողմը «Շմել» տիպի ռեակտիվ համակարգ չի օգտագործել. Սենոր Հասրաթյան 

15:02 • 17/01

NBA. Շաբաթվա լավագույն բասկետբոլիստները

14:59 • 17/01

Շների համար աշխարհում առաջին ավտոբուսը գործարկվել է Լոնդոնում (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:53 • 17/01

Եթե Վանաձորում ընտրություններ լինեն, ապա չենք բացառում, որ ՀՎԿ-ն իր թեկնածուին առաջադրի. Էդգար Առաքելյան

14:51 • 17/01

Աշխարհի «նոր հրաշալիքները», որոնք ամենաշատն են հրապարակվել Instagram-ում (լուսանկարներ)

14:45 • 17/01

Ամերիկացին կնոջ սպանությունը թաքցնելու համար նրա անունից գրառումներ է արել Facebook-ում

14:39 • 17/01

Փոքրիկները ձմռանն առանձնահատուկ խնամք են պահանջում. ԱՆ խորհուրդները

14:38 • 17/01

Վանաձորում 55-ամյա կնոջը գտել են կախված. հայտնաբերվել է գրություն

14:36 • 17/01

Գվարդիոլան լուրջ տրանսֆերների է նախապատրաստվում

14:31 • 17/01

ԻՊ-ը Թուրքիային սպառնացող նոր տեսանյութ է հրապարակել

14:23 • 17/01

Ստրասբուրգում ընթանում են Եվրախորհրդարանի նախագահի ընտրությունները

14:17 • 17/01

Անգլիայում կարող են որակազրկել ֆուտբոլիստին սիմուլիացիայի համար

14:16 • 17/01

Վեներայի վրա հսկայական ալիք է նկարահանվել (լուսանկար)

14:12 • 17/01

Քննարկվել են Հայաստան-ՎԶԵԲ համագործակցության առաջնահերթությունները

14:04 • 17/01

Հայտնի են դարձել Երևանում ԵԱՀԿ գրասենյակի մանդատի երկարաձգման դեմ Բաքվի գործունեության մանրամասները

14:01 • 17/01

Քաղաքացին այլևս չի գնա Ազգային արխիվ, որ թոշակ ստանալու համար իր մասին տեղեկանք ստանա. Ամատունի Վիրաբյան

14:00 • 17/01

ՀԱԿ-ի հետ մեր դաշնակցային հարաբերությունները չենք դադարեցրել. ՀԺԿ փոխնախագահ

13:53 • 17/01

Մանչեսթեր Սիթին պատրաստ է 100 մլն ֆունտ վճարել Մեսսիի համար

13:49 • 17/01

Օբամաներն արդեն տեղափոխվում են Սպիտակ տնից (լուսանկարներ)

13:48 • 17/01

Ես բացում եմ քաղաքական գործունեության փակված էջը և մասնակցելու եմ 2017թ-ի ԱԺ ընտրություններին. Գագիկ Ծառուկյան

13:46 • 17/01

Ռեալը պատրաստ է 10 միլիոն եվրո վճարել 17-ամյա հարձակվողի համար

13:43 • 17/01

Երևանյան տարադրամի փոխանակման կետում կինը տղամարդուց խաբեությամբ վերցրել է $100 և հեռացել

13:33 • 17/01

Իզմիրում Գյուլենի շարժման հետ կապ ունեցող 41 մարդ է ձերբակալվել

13:30 • 17/01

Իմ ցանկությունն էլ կախված է կուսակցության դիրքորոշումից. Լ. Ալեքսանյանը՝ ՀՀԿ ցուցակում իր անունը  լինելու մասին

13:22 • 17/01

Զիդան. Այս պարտությունը Ռեալին ավելի ուժեղ է դարձրել

13:20 • 17/01

ԱՄՆ-ում արգելոցի մոտակայքում հսկայական ալիգատոր է նկատվել (տեսանյութ)

13:13 • 17/01

ՌԴ-ն որոշիչ դեր ունեցավ արյունահեղության դադարեցման հարցում. Լավրովը ապրիլյան դեպքերի մասին

13:08 • 17/01

Իտալացի նկարիչը «տաղտուկ» պատը վերածել է արվեստի գործի (տեսանյութ)

13:04 • 17/01

Ճապոնիայում Pokemon Go-ի պատճառով 39-ամյա կնոջ սպանած կռունկավարը դատապարտվել է ազատազրկման

13:04 • 17/01

Արցախում զինծառայողը վիրավորվել է սերժանտի կողմից զենքի հետ վարվելու կանոնները խախտելու հետևանքով, նրա վիճակը ծայրահեղ ծանր է

12:57 • 17/01

Ստամբուլի ահաբեկչությունն իրականացրած ուզբեկ գրոհայինը պատրաստություն է անցել Աֆղանստանի ճամբարներում (տեսանյութ)

12:56 • 17/01

Սեյրան Օհանյանը և Վարդան Օսկանյանը քննարկել են առաջիկա ԱԺ ընտրություններին վերաբերող հարցեր

12:54 • 17/01

ՃՈ-ն վարորդներին հորդորում է մառախլապատ եղանակին երթևեկել լապտերիկները միացված վիճակում

12:47 • 17/01

Երևանում 29-ամյա երիտասարդը դուրս է եկել տանից և չի վերադարձել (լուսանկար)