Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

13:00 • 21/12

Մոնտոյան գիտի, որ իրավիճակը կարող է փոխվել. Լուիս Էնրիկե

12:57 • 21/12

ԵՏՄ–ին ՀՀ անդամակցության արդյունքում ձկան պահանջարկը կավելանա. Բարդուխ Գաբրիելյան

12:40 • 21/12

Ռոնալդուն չի սեղմել Պլատինիի ձեռքը (տեսանյութ)

12:34 • 21/12

Վրաստանը նախազգուշացրել է Ուկրաինային հետախուզման մեջ գտնվող պաշտոնյաների վերաբերյալ

12:24 • 21/12

ՀՀ Նախագահը խոսել է Սամվել և Կարեն Կարապետյանների գործունեության, «Լույս» և «Արագիլ» հիմնադրամների մասին

12:23 • 21/12

Շալկեն և թիմի հարձակվող Հունտելարը երկարաձգել են պայմանագիրը

12:00 • 21/12

ՊՍԺ-ն ներկայիս կազմով էլ է ուժեղ. հարձակվող Զլատան Իբրահիմովիչ

11:42 • 21/12

Դավիթի արձանը վերականգնելու համար Իտալիան կծախսի 250 հազար դոլար

11:40 • 21/12

Միշտ ցանկացել եմ Սիթիում մնալ. դարպասապահ Ջո Հարթ

11:32 • 21/12

Մոհամեդ Ալին թոքերի բորբոքումով հոսպիտալացվել է

11:25 • 21/12

Զիդանը պատմել է, թե ինչպես են իրեն առաջարկել տեղափոխվել Ռեալ

11:24 • 21/12

ԵՏՄ-ին միանալը էական կապ չունի Սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգի հետ. Գևորգ Դանիելյան

11:00 • 21/12

Հունվարին Աստոն Վիլայից ոչ ոք չի հեռանալու, նույնիսկ մեծ փողերի դիմաց. Պոլ Լամբերտ

10:56 • 21/12

Ավստրալիայում 8 երեխայի սպանության մեջ կասկածվող կնոջը մեղադրանք է առաջադրվել

10:41 • 21/12

Նյու Յորքում ոստիկաններին սպանողը ենթադրաբար վրեժ է լուծել

10:20 • 21/12

Ռեալի հարձակվող Կրիշտիանու Ռոնալդուի յուրահատուկ ձեռքբերումը

10:18 • 21/12

Եռյակը չի պասիվացել, հետագա միջոցառումների մասին՝ շուտով. Միքայել Մելքումյան

10:08 • 21/12

Քարաթափում. Հրազդան-Հանքավան ճանապարհը 22-րդ կիլոմետրը միակողմանի է երթևեկելի

09:50 • 21/12

Ռեալը չորրորդ անգամ նվաճեց մոլորակի ուժեղագույն ակումբի տիտղոսը (տեսանյութ)

09:47 • 21/12

Ռոման չկարողացավ կոտրել Միլանի դիմադրությունը (տեսանյութ)

23:57 • 20/12

Լոնդոնի իշխանությունները հաստատել են Թեմզայի վրայով անցնող կամուրջ-այգու նախագիծը

23:46 • 20/12

Նադալ. Այժմ ինձ համար յուրաքանչյուր հանդիպում մարտահրավեր է

23:35 • 20/12

Բրիտանացիները միլիոններ են ծախսում «խուճապային շաբաթ» օրը (լուսանկարներ)

23:24 • 20/12

Վլադիմիր Պուտինը խոսել է ՌԴ-ում արտասահմանյան հատուկ ծառայությունների ակտիվության աճի մասին

23:13 • 20/12

Գրայֆսվալդեր ակումբը Ռեալից պահանջում է 60 հազար եվրո Կրոսի տրանսֆերի համար

23:02 • 20/12

10 ամենահայտնի համեմունքը, որոնք օգտագործվում են ուտեստների և քաղցրեղենի պատրաստման ժամանակ (լուսանկարներ)

22:51 • 20/12

Անհավանականից մինչև տարօրինակ. 2014-ին համաշխարհային մամուլում հայտնված լավագույն լուսանկարները

22:40 • 20/12

Ռոնալդուն և 10 այլ ֆուտբոլիստ, ովքեր ամենաշատն են հայտնվում խաղից դուրս վիճակում

22:29 • 20/12

Իսրայելի մամուլը մեկ շաբաթում երկրորդ հարվածն է հասցրել Ալիևին

22:24 • 20/12

Ոչ ոքի չի հաջողվի վախեցնել Ռուսաստանին. Վլադիմիր Պուտին

22:18 • 20/12

Մադոննան իր նոր Rebel Heart ալբոմից 6 երգ է տեղադրել iTunes-ում

22:07 • 20/12

Աշխարհիկ կրթության կողմնակիցների ցույցի շուրջ 100 մասնակից է ձերբակալվել Անկարայում

21:56 • 20/12

Երուսաղեմի մերձակայքում պեղվել է Հերովդեսի պալատի մուտքը. լուսանկարներ

21:50 • 20/12

Թուրք զինյալները Հասան Ջեմալի հետ կապված արդեն որոշում ունեն, մենք մտահոգված ենք նրա կյանքով. Երվանդ Դինք

21:46 • 20/12

Նախագահի հրամանագրով ԱԱԾ մասնագիտական տոնի առթիվ պարգևատրել է ծառայության մի խումբ աշխատակիցներ

21:45 • 20/12

Նոր տարի՝ 2015. տոնածառերն ու անհավանական լուսավորությունները տարբեր երկրներում (լուսանկարներ)

21:34 • 20/12

Հայկական սպորտին ծանր օրեր են սպասվում

21:23 • 20/12

Անցնող տարվա ամենաուշագրավ հարսանեկան լուսանկարները` Huffington Post-ի ֆոտոշարքում

21:18 • 20/12

Ճապոնական «Ֆուկուսիմա-1» ԱԷԿ-ի մոտակայքում երկրաշարժ է տեղի ունեցել

21:12 • 20/12

30 քաղաքային տեսարան` դեպի երկինք խոյացող երկնաքերերով (լուսանկարներ)

21:11 • 20/12

Համաշխարհային ֆուտբոլի 9 աստղեր, ովքեր կարիերան ավարտել են 2014 թվականին (լուսանկարներ)

21:01 • 20/12

Գյուղապետարանի մոտ կրակել է համագյուղացու ուղղությամբ. Հարուցվել է քրեական գործ

20:50 • 20/12

Ստեղծվել է «թվային քիթ», որը «հոտոտելով» պարզում է մարդու հիվանդությունները

20:39 • 20/12

Ոսկեգույն բարձեր ու կաշվե բազմոց. Etihad-ը ներկայացրել է «երկնային» փենթհաուսով նորագույն օդանավը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

20:28 • 20/12

Գորիկ Հակոբյանը կոչ է անում զերծ մնալ ապստամբությունների, իշխանություններին ուժով հեռացնելու անպատասխանատու կոչերից

20:17 • 20/12

Շվեյցարիան քաղաքական ապաստան է տվել ադրբեջանցի իրավապաշտպան Միրկադիրովի ընտանիքին

20:06 • 20/12

Դուք պետություն եք պահում և պահպանում. ԱԱԾ աշխատակիցները նշում են մասնագիտական տոնը

19:55 • 20/12

Ազգային անվտանգության ծառայությունը մեր պետականության անվտանգ գոյության ապահովման կարևորագույն կառույցներից է. Հ. Աբրահամյան

19:46 • 20/12

Պետությունը կշարունակի ԱԱ մարմինների նյութատեխնիկական հագեցմանը, աշխատակիցների սոցիալական ապահովմանն ուղղված քայլերը. Սերժ Սարգսյան

19:44 • 20/12

Արտակ Շաբոյանը ՀՀ վարչապետին է ներկայացրել մի շարք ապրանքատեսակների իրացման այսօրվա գների

19:33 • 20/12

Էլզայից մինչև Անջելինա Ջոլի. ամերիկուհին դիմահարդարման օգնությամբ ինքն իրեն տարբեր կերպարանափոխությունների է ենթարկում (լուսանկարներ)

19:22 • 20/12

Թեղուտում թող մեկը գործ անի ու ցույց տա, թե ինչ կարելի է անել այստեղ. Վալերի Մեջլումյան

19:11 • 20/12

Հայտնի է դարձել գաղտնի բաղադրիչը, որը մինչ օրս կանգուն է պահում հին հռոմեական շինությունները

19:00 • 20/12

Երկրի գեղեցկությունն ապացուցող 50 լուսանկար, որոնք արվել են թռչնի բարձրությունից

18:54 • 20/12

Լիլիթ Մկրտչյանը կայծակնային շախմատի Եվրոպայի առաջնությունում վաստակեց 13,5 միավոր

18:44 • 20/12

Կենտրոնական բանկը 1.7 մլն դոլար է վաճառել

18:32 • 20/12

Նախագահը ներկա է գտնվել Թեղուտի հանքահարստացուցիչ գործարանի բացմանը (լուսանկարներ)

18:22 • 20/12

Նախագահը ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած մի շարք օրենքներ

18:10 • 20/12

Եգիպտոսի «Վենետիկը». իտալական հայտնի քաղաքի կրկնօրինակը՝ լուսանկարներով

18:10 • 20/12

Հայաստանի օդային դարպասները սպասարկել են տարվա երկումիլիոներորդ ուղևորին

18:00 • 20/12

ԵՏՄ երկրների հետ շփվելն ավելի օգուտ կբերի մեր մշակույթին, քան թուրքական երաժշտություն լսելը. Զավեն Սարգսյան

18:00 • 20/12

Ֆուտբոլը հեռուստաեթերում

17:51 • 20/12

Բեռլինում դիմակավորված անձինք փորձել են գրավել առևտրի կենտրոնը. 11 մարդ տուժել է

17:47 • 20/12

Հիմնանորոգվել է Լոռու մարզի Մ-6 Թեղուտ 3.7 կմ երկարությամբ ճանապարհը. Նախագահը ծանոթացավ կատարված աշխատանքներին

17:43 • 20/12

Մեկնարկեց Թեղուտի հանքահարստացուցիչ գործարանի շահագործումը

17:41 • 20/12

Ինեկոբանկը ՎԶԵԲ-ի հետ 10 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկային պայմանագիր է ստորագրել

17:30 • 20/12

Ֆինլանդիայի վարչապետը նշել է Ռուսաստանի տնտեսական ճգնաժամի 3 պատճառ

17:29 • 20/12

Հայտնի են «Ակբա-կրեդիտ ագրիկոլ բանկի» խաղարկության հաղթողների անունները

17:29 • 20/12

Հայ շախմատիստները Եվրոպայի առաջնություններում

17:17 • 20/12

Չինաստանը հարևան երկրներին 3 մլրդ դոլարի ֆինանսական օգնություն է առաջարկել

17:15 • 20/12

Մաքսային բրոքերների գործունեությունը կապահովագրվի. նոր օրենքը կգործի հունվարի 1-ից

17:08 • 20/12

Քերիկը նշանակվել է Մանչեսթեր Յունայթեդի փոխավագ

17:05 • 20/12

Բրիտանիայում այժմ եռաչափ տպիչով սննդամթերք են տպագրում (տեսանյութ)

16:50 • 20/12

Դերասան Աշոտ Տեր-Մաթևոսյանը՝ գոռոզ լինելու, անձնական կյանքի ու առաջիկա ծրագրերի մասին. Life.panorama.am

16:43 • 20/12

Ազարը կարող է Չելսիի լեգենդը դառնալ. Մոուրինյո

16:35 • 20/12

Internet Explorer-ի ղեկավարներից մեկը լքում է Miscorsoft-ը

16:23 • 20/12

Տարվա 20 լավագույն նոկաուտները (տեսանյութ)

16:21 • 20/12

Ինչպես է ստեղծվում Airbus A350 ինքնաթիռը (տեսանյութ, շարժանկար)

16:05 • 20/12

Սիլվա, Մանե և Էդգար Հակոբյանները հայրիկին երգ են նվիրել. Life.Panorama.am

15:55 • 20/12

Եթե չլիներ ֆուտբոլը, հնարավոր է ես բանտում հայտնվեի. Ժերեմի Մենեզ

15:42 • 20/12

Ֆրանսիայում կատուն անցել է 1 200 կմ՝ տիրուհուն միանալու համար (լուսանկարներ)

15:36 • 20/12

Jins Meme ֆիթնես ակնոցն օգնում է հետևել ֆիզիկական ակտիվությանը (լուսանկարներ)

15:28 • 20/12

Մենդիետայի վարկածով տարվա խորհրդանշական հավաքականը

15:26 • 20/12

ԱՆ աշխատակիցները խորհրդատվություն են տրամադրել Տավուշի մարզի բնակիչներին

15:20 • 20/12

Երբ պահանջդ կատարվեց գեթ մեկ անգամ գնացի՞ր Տիրոջը շնորհակալություն հայտնելու. Նարբե Պողոսյան

15:07 • 20/12

Կայացել է պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի վիճակահանությունը

15:00 • 20/12

Կոալիցիայի ավիացիան Իրաքում ոչնչացրել է ԻՊ-ի 40 գրոհայինների

14:45 • 20/12

Իսրայելը սեպտեմբերից ի վեր առաջին անգամ ավիահարված է հասցրել Գազայի հատվածում

14:33 • 20/12

Տարբեր երթուղիների 10 ավտոբուսներում կտեղադրվեն հաշմանդամների համար նախատեսված վերելակներ

14:24 • 20/12

Ինձ համար Եվրոպան միայն Եվրամիություն չէ. Արմեն Աշոտյան

14:23 • 20/12

Արամ Մանուկյանի դեմ հարձակման մեջ կասկածվողին մեղադրանք է առաջադրվել. azatutyun.am

14:14 • 20/12

Բռնությունները ստվերում են այս տարիների ձեռքբերումները, ինչը դատապարտելի է. Հովհաննես Սահակյան

14:13 • 20/12

Ալյուրը հարստացնում են, որպեսզի կանխեն սակավարյունությունը. քննարկում

13:55 • 20/12

Եվրոպան պատրաստվում է Սուրբ Ծննդյան տոներին (լուսանկարներ)

13:52 • 20/12

Մանկուց երազել եմ հաղթել Չեմպիոնների լիգան. Նեյմար

13:49 • 20/12

Ադրբեջանական զինուժը հրադադարը խախտել է շուրջ 1200 անգամ. ԼՂՀ ՊԲ

13:44 • 20/12

Կառաջարկեմ սպասել աշնանը, որպեսզի հաշվենք ճտերին. Աշոտյանը՝ բուհերը հիմնադրամ դարձնելու մասին

13:44 • 20/12

Շատերի հայրենիք, քչերի տուն. CNN-ը ռեպորտաժ է պատրաստել Հայաստանի մասին (տեսանյութ)

13:41 • 20/12

Ռիբերին իրեն պահեց ջենտլմենի նման. Շվայնշտայգեր

13:40 • 20/12

Կարամելապատ խնձորը՝ աղիքային սուր վարակիչ հիվանդության պատճառ. ԱՄՆ-ում 4 մարդ է մահացել, 28-ը՝ վարակվել