Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

03:00 • 01/09

Ֆրանսիան չի ցանկանում Քլինթոնին տեսնել ԱՄՆ-ի նախագահի պաշտոնում. Լե Պեն

02:36 • 01/09

Գիտնականները Գրենլանդիայում հայտնաբերել են հնագույն օրգանիզմների քարացած մնացորդներ

02:15 • 01/09

Հարավային Աֆրիկայում առաջին անգամ շան միանման զույգեր են լույս աշխարհ եկել. լուսանկարներ

01:55 • 01/09

Ամերիկուհին Միսիսիպիում 4.2 մետր երկարությամբ ալիգատոր է որսացել` ռեկորդ սահմանելով նահանգում

01:34 • 01/09

Գերմանիան հաղթեց Ֆինլանդիային, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ոչ-ոքի խաղացին

01:16 • 01/09

Կայացել է Վենետիկի 73-րդ միջագային կինոփառատոնի հանդիսավոր բացումը (լուսանկարներ)

00:58 • 01/09

«Չար հանճարի ծիծաղը». փոքրիկն իր ծիծաղով գրավել է համացանցը (տեսանյութ)

00:40 • 01/09

ԻՊ-ը Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապին անվանել է իրենց «համար մեկ թշնամի»

00:22 • 01/09

«Գազպրոմն» ու Թուրքիան համաձայնության են եկել «Թուրքական հոսքի» հարցով

00:17 • 01/09

Դանիան ջախջախիչ հաղթանակով է մոտենում Հայաստանի հետ խաղին (տեսանյութ)

00:10 • 01/09

Ավստրիայում մամոնտի մնացորդեր են հայտնաբերել

23:58 • 31/08

Վուդի Ալենն առաջին անգամ սերիալ է նկարահանել, ներկայացվել են հեռուստաշոուի առաջին կադրերը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

23:50 • 31/08

Ավստրալիայում բազեն օձ է վայր գցել հանգստացողների վրա (լուսանկարներ, տեսանյութ)

23:42 • 31/08

Brent ապրանքանիշի նավթի գինը նվազել է 47 դոլարից

23:37 • 31/08

Mercedes-ը մտադիր է 1500 ձիաուժ հզորությամբ մեքենա ստեղծել` AMG մոդելի 50-ամյակի առթիվ

23:26 • 31/08

Թայվանցի նկարիչը անհավանական մանրաքանդակներ է պատկերում մատիտի ծայրերին (լուսանկարներ, տեսանյութ)

23:18 • 31/08

Մտահոգիչ պարտություն ընտրական փուլի մեկնարկից առաջ

23:14 • 31/08

Լեհաստանը թույլ չի տալիս Չեչնիայից հարյուրավոր փախստականների մուտք գործել ԵՄ տարածք

23:03 • 31/08

Մեծ Բրիտանիայում կրիան իր ակվարիումից դուրս բերվելուց  24 ժամ անց  վերադարձել է

22:52 • 31/08

ԼՂ հարցում բանակցային տարբերակով բեկում չի լինի․ Հրանտ Մելիք- Շահնազարյանը Էլմար Մամեդյարովի հայտարարության մասին

22:41 • 31/08

Ամերիկյան ընկերությունը ջրածնով աշխատող հիբրիդային բեռնատարներ է մշակում. լուսանկարներ

22:30 • 31/08

Գիտնականները պարզել են, որ շները հասկանում են այն ամենն, ինչ ասում ենք իրենց

22:20 • 31/08

Կարտոֆիլի մթերման գնի անկման պատճառներն ու հետևանքները՝ ըստ մասնագետների

22:15 • 31/08

Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարը հրաժարական է տվել

22:11 • 31/08

ՄԻՊ աշխատակիցները «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում այցելել են Անդրիաս Ղուկասյանին

22:08 • 31/08

Փարիզի իշխանությունները փախստականների առաջին ճամբարը կբացեն սեպտեմբերի վերջին

22:06 • 31/08

Շարմազանովի համոզմամբ` ՏԻՄ ընտրություններում ՀՀԿ-ն ունի ամենամեծ շանսերը

22:04 • 31/08

Ընտրողների ցուցակների հրապարկումը չի բացառվում. ընդդիմության հետ բանակցությունները կշարունակվեն. Շարմազանով

21:57 • 31/08

«Բալասանյան» դաշինքին սատարող Արտաշես Գեղամյանի կուսակիցները «նպատակահարմար չեն գտել» ընդգրկվել դաշինքում

21:45 • 31/08

Որուգվայում սեպտեմբերի 2-ին Լեռնային Ղարաբաղի հարցով համաժողով կանցկացվի

21:44 • 31/08

Դոնալդ Թրամփը կհանդիպի Մեքսիկայի նախագահի հետ

21:35 • 31/08

Իշխանությունները կընդունեն ԸՕ–ի շուրջ այն առաջարկները, որոնք գումարի ու ռեսուրսների հետ կապ չունեն. Վիգեն Հակոբյան

21:25 • 31/08

Անկարան առաջարկել է ռուս զբոսաշրջիկներին Թուրքիայում ռուբլիով վճարել

21:12 • 31/08

17-ամյա ինդոնեզացին հարձակվել է քահանայի վրա` ոգեշնչվելով ֆրանսիացի քահանայի սպանությամբ

21:05 • 31/08

Սենատի քվեարկության արդյունքում Դիլմա Ռուսեֆը հեռացվում է Բրազիլիայի նախագահի պաշտոնից

21:00 • 31/08

Փախստականների խնդիրը չափազանց երկար է անտեսվել. Մերկել

20:49 • 31/08

Բավական պառակտված է ընդդիմադիր դաշտը. Լյուդմիլա Սարգսյան (տեսանյութ)

20:39 • 31/08

Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպել է Ֆրանսիայի Եվրոպական հարցերով պետքարտուղար Հարլեմ Դեզիրի հետ

20:32 • 31/08

Պուշկինի թանգարանը Ռաֆայելի ցուցահանդեսի այցելության համար 45 րոպե տևողությամբ սեանսներ կսահմանի

20:25 • 31/08

Փաշիկ Ալավերդյան. Գլխովս եմ պատասխանատու իմ մարզիկների համար

20:24 • 31/08

Վենեցիական կինոփառատոնի պատմության լավագույն զգեստները (լուսանկարներ)

20:21 • 31/08

Ուկրաինան ընդլայնել է պատժամիջոցների ցուցակը` ռուս քաղաքացիների և ընկերությունների նկատմամբ

20:10 • 31/08

Հունան Պողոսյանի որդին իր անունով մեքենա չունի. ՀՀ ոստիկանություն

20:02 • 31/08

Շվեյցարիայի դատարանը մերժել է Ռիոյի Պարալիմպիկ խաղերից ռուս մարզիկների հեռացման բողոքարկումը

19:57 • 31/08

ՀԱՕԿ-ը է պետք է վերադարձնի Տիգրան Մարտիրոսյանի Օլիմպիական մեդալը

19:56 • 31/08

Իտալիայում հայտարարել են, որ երկրաշարժի հետևանքների չեզոքացման համար տարիներ կպահանջվեն

19:49 • 31/08

Քրդերի անկախ պետության երազանքը գնալով ավելի է հեռանում իրականությունից. Financial Times

19:34 • 31/08

Ճապոնիան մոտ 10 մլրդ դոլար է վճարել` պատերազմի տարիներին կորեուհիների բռնաբարության համար

19:32 • 31/08

Գրավի դիմաց Անդրիաս Ղուկասյանին չազատելն ապօրինություն կլինի․ պաշտպան

19:29 • 31/08

ՀՀ ՊՆ-ում քննարկվել են օգոստոսին զինված ուժերում իրականացված միջոցառումների արդյունքները

19:27 • 31/08

Նախագահի կողմից ընդունելության արժանանալը պարտավորեցնող է. գերազանցիկները նախագահական նստավայրում էին

19:17 • 31/08

ՀՀ Նախագահը հյուրընկալել է բարձր առաջադիմություն ցուցաբերած ու միջազգային օլիմպիադաներում հաջողությունների հասած դպրոցականներին

19:08 • 31/08

Լևոն Տեր-Պետրոսյանը  ՀՀ-ում Լեհաստանի դեսպանի հետ քննարկել է ԸՕ փոփոխությունների հետ կապված վերջին զարգացումները

19:04 • 31/08

Ռազմաբժշկական ֆակուլտետ ընդունված կուրսանտները զինվորագրվել են հայրենիքի պաշտպանության վսեմ գործին

19:02 • 31/08

Բակո Սահակյանն ընդունել է «Թուֆենկյան» բարեգործական հիմնադրամի պատվիրակությանը

18:49 • 31/08

Դուք կառուցելու եք ապագա Հայաստանի դիմագիծը. Սերժ Սարգսյանը՝ «Կենգուրու» և «Մեղու» մրցույթի մասնակիցներին ու մեդալակիրներին

18:40 • 31/08

Հայ հեռուստադիտողները հնարավորություն կունենան դիտել Չեխիա - Հայաստան հանդիպումը

18:22 • 31/08

ԼՂՀ դատախազության պարզաբանումը Հայկ Խանումյանին բռնության ենթարկելու փաստով քրգործի վերաբերյալ 

18:06 • 31/08

Ռուսական ռազմակայանի հետախույզները հատուկ վարժանքներ են սկսվել «Կամխուտ» բարձրլեռնային զորավարժարանում

18:05 • 31/08

Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Երևանի Հրաչյա Աճառյան և Ծարավ Աղբյուրի փողոցների խաչմերուկում

17:56 • 31/08

Մասիսի քաղաքապետի ԲՀԿ թեկնածուն ինքնաբացարկ է հայտնել ու մեկնում է արտագնա աշխատանքի

17:46 • 31/08

ԵԽ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցչի մասնակցությամբ քննարկվել է Հայաստան-ԵԽ 2015-2018թթ. գործողությունների ծրագիրը

17:43 • 31/08

Սրտի ստենդավորման գներն իջեցվում են. Արմեն Մուրադյան (տեսանյութ)

17:42 • 31/08

Սթոք Սիթին վարձակալել է Բոնիին

17:36 • 31/08

ԲՀԿ-ի հետ կան ընդհանուր շահեր. Լյուդմիլա Սարգսյան (տեսանյութ)

17:32 • 31/08

Համացանցում են հայտնվել նոր սերնդի Hyundai Verna-ի առաջին պաշտոնական լուսանկարները (լուսանկարներ)

17:20 • 31/08

ԲՀԿ-ն հեռացրել է Մասիսի քաղաքապետի նախկին թեկնածու, ԲՀԿ Մասիսի տարածքային խորհրդի նախագահին

17:19 • 31/08

Թուրքիայում հեղաշրջման փորձից ի վեր փակվել է 102 ԶԼՄ, աշխատանքից ազատվել 2.308 լրագրող. The Guardian

17:03 • 31/08

Մոսկվայում ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցով պլանային խորհրդակցություններ կանցկացվեն

16:56 • 31/08

Բլոգերները ցույց են տվել գազավորված քաղցր ըմպելիքների ազդեցությունն ատամների վրա (տեսանյութ)

16:56 • 31/08

Կասպեր Շմայխելը վերսկսել է մարզումները

16:55 • 31/08

Վերաքննիչ դատարանը մերժեց «Սասնա ծռեր»-ի անդամ Արմեն Լամբարյանի՝ կալանքի որոշումը վերացնելու միջնորդությունը

16:48 • 31/08

Թուրքիայի ԱԳՆ-ն հերքել է Ջերաբլուսում հրադադարի մասին լուրերը

16:43 • 31/08

Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնում կատարվել է կրթության մշակների օրհնության կարգ  

16:41 • 31/08

Իտալիայում ավերիչ երկրաշարժից հետո մեկ շաբաթվա ընթացքում գրանցվել է 3.000 հետցնցում

16:31 • 31/08

Թրամփը հայտնել է Մեքսիկայի նախագահի հետ հանդիպելու մտադրության մասին

16:24 • 31/08

Թուրքիան Ջերաբլուսում խնդրել է ԱՄՆ օդուժի աջակցությունը, սակայն մերժվել է. «Անադոլու»

16:23 • 31/08

Ոստիկանությունն ուժեղացված ծառայության է անցել մայրաքաղաքի ու մարզերի դպրոցամերձ տարածքներում

16:14 • 31/08

Կադաստրի կոմիտեի Երևանում գործող գրասենյակներում ներդրվում է էլեկտրոնային գնահատման նոր համակարգ

16:14 • 31/08

Սիմոն Կյաեր. Արդարացում չենք ունենա, եթե չկարողանանք հաղթել Հայաստանին

16:10 • 31/08

Ռուսաստանի ՊՆ-ն հաստատել է Հալեպում ԻՊ-ի խոսնակի մահվան լուրը

16:01 • 31/08

Թուրքիայում հոգեկան ցնցումների մեջ ընկած ոստիկանը հարձակվել է ընտանիքի անդամների վրա. կան զոհեր (տեսանյութ)

15:48 • 31/08

Օբաման ու Էրդողանը կքննարկեն Գյուլենի ճակատագիրը G20 գագաթաժողովի ժամանակ

15:33 • 31/08

«Հորտուս Մուզիկուս» անսամբլը ելույթ կունենա Երևանում

15:33 • 31/08

Արսենալն Ուիլշերի վարձակալության 22 առաջարկ է ստացել

15:29 • 31/08

Լեռնային Ղարաբաղը Եվրոպայի մաս է, և նրա ժողովուրդը պատկանում է եվրոպական ընտանիքին. Հերմինե Նաղդալյան

15:27 • 31/08

«Երևանի ՋԷԿ»-ի վաճառքի հարցը երբևէ չի քննարկվել. Էներգետիկայի նախարարության պարզաբանումը

15:25 • 31/08

Ֆրանկֆուրտի օդանավակայանում ավարտվել է ոստիկանական գործողությունը, տերմինալը շուտով կբացվի

15:24 • 31/08

Երախտագիտության կրթաթոշակ ստացած 10 ուսանողներ սեպտեմբերին իրենց ուսումը կսկսեն United World Colleges ցանցի դպրոցներում

15:20 • 31/08

Ամերիկյան ինքնաթիռը վթարային վայրէջք է կատարել Իռլանդիայում. կա 16 տուժած

15:14 • 31/08

Մայր բնությունը պատկերող լուսանկարներ, որոնցում Photoshop չի կիրառվել (լուսանկարներ)

15:12 • 31/08

Օգոստոսի 19-25-ը մայրաքաղաքում ծնվել է 512 երեխա

15:07 • 31/08

Սիրիայում զոհվել է Իրանի էլիտար ռազմական ստորաբաժանման նախկին հրամանատարը. լրատվամիջոցներ

15:01 • 31/08

Թուրք նախարարը գերմանացի եվրահանձնակատարին մեղադրել է «մշակութային ռասիզմի» համար. Reuters

14:57 • 31/08

Գալուստ Սահակյանը բարձր է գնահատել հայ-ճապոնական հարաբերությունների զարգացումը

14:54 • 31/08

Ավտովթար` Շահումյան գյուղում. կա տուժած

14:51 • 31/08

Գյումրու գարեջրի գործարանի աշխատողները՝ «Բալասանյան» դաշինքում

14:49 • 31/08

2016 թվականի ամենաբարձր վարձատրվող մոդելների թոփ տասնյակը (լուսանկարներ)

14:48 • 31/08

Արդյունավետ ներդրումները կնպաստեն շրջակա միջավայրի պահպանմանը

14:38 • 31/08

Թուրք-քրդական հակամարտությունը 1 տարում խլել է 1552 մարդու կյանք, ավերվել են տասնյակ քաղաքներ. զեկույց