Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

15:58 • 29/05

ԱՄՆ-ում ամենագրագետ դեռահասներ են կրկին ճանաչվել ազգությամբ հնդիկ երեխաները

15:53 • 29/05

Բենիտեսը Ռեալն ավելի ուժեղ կդարձնի. Դել Բոսկե

15:50 • 29/05

Էմիլիա Քլարկը հրաժարվել է «Մոխրագույնի 50 երանգները» ֆիլմի գլխավոր դերից՝ մերկ չնկարահանվելու համար

15:44 • 29/05

Գյուղատնտեսության ոլորտում դրական տեղաշարժեր են գրանցվել, գյուղացու համար շահեկան պայմաններ են ստեղծվել. փոխնախարար

15:40 • 29/05

Ոստիկանությունը տվյալներ է ստացել Ցյուրիխում ՖԻՖԱ-ի կոնգրեսի ժամանակ պայթյունի վտանգի մասին

15:34 • 29/05

Կիևն առաջարկել է ԵՄ-ին տարբերակել «Արևելյան գործընկերության» անդամներին

15:32 • 29/05

Նախագահն աշխատանքային այցով եղել է Վայոց ձորի մարզում

15:31 • 29/05

Բաքվի օդանավակայանում ադրբեջանցի ակտիվիստ է ձերբակալվել

15:20 • 29/05

Բակո Սահակյանը Ջերմուկում մասնակցել է «Հայաթ Փլեյս» հյուրանոցա-առողջարանային համալիրի բացմանը

15:17 • 29/05

Ազգությամբ հայ շախմատիստը` Ֆինլանդիայի չեմպիոն

15:14 • 29/05

Արարատում նորակոչիկը մահացել է քաղցկեղից

15:11 • 29/05

ՖԻՖԱ-ի նախագահական ընտրությունների արդյունքներին նվիրված մամուլի ասուլիսը հետաձգվել է

15:11 • 29/05

Սիրիահայ գործարարներից ոչ բոլորն են նպատակային ծախսել գումարները. ՓՄՁ զարգացման ազգային կենտրոնի տնօրեն

15:00 • 29/05

Չայկովսկու ձեռագրերն աճուրդում վաճառվել են 329.000 ֆունտ ստերլինգով

14:56 • 29/05

Ղրղզստանում իսլամիստների հավաքագրող 16-ամյա դեռահաս է ձերբակալվել

14:51 • 29/05

Ջերմուկ ապրանքատեսակի մեծ պահանջարկի պատճառով կառուցվում է Ջերմուկ գրուպի նոր գործարան

14:43 • 29/05

ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների գագաթաժողովը կկայանա Աստանայում հոկտեմբերի 16-ին

14:43 • 29/05

Ռայմոնդ Գևորգյանի «Հայոց ցեղասպանություն» գիրքը թարգմանվել է թուրքերեն

14:42 • 29/05

Հնարավո՞ր է 2017թ-ին նվազագույն աշխատավարձը դառնա 75 000 դրամ. պատգամավորը՝ նախարարին

14:32 • 29/05

Միքայել Հակոբովը՝ Ֆինլանդիայի չեմպիոն

14:26 • 29/05

Hyatt Place հյուրանոցի բացումը կնպաստի մարզի զարգացմանը. Վայոց ձորի մարզպետ

14:25 • 29/05

Amazon-ը մտադիր է ընդլայնել ֆիրմային արտադրանքի իր շարքը. The Wall Street Journal

14:16 • 29/05

Աշխարհի 2-րդ ամենահարուստ մարդը վաճառում է տունը 80 մլն դոլարով (լուսանկարներ)

14:03 • 29/05

Բրիտանացի լրագրողը խոստովանել է, որ ինքն է «մատնել» ՖԻՖԱ-ի կոռումպացված պաշտոնյաներին

14:00 • 29/05

Հետաքրքիր վիճակագրություն. Ռամոսն ընդդեմ Տիագո Սիլվայի

13:50 • 29/05

Էլէներգիայի թանկացման հարցի քաղաքականացումը կտանի դեպի փակուղի. ԲՀԿ պատգամավոր

13:50 • 29/05

Սիլվեստր Ստալոնեն Ֆրանսիայում ցուցադրել է իր նկարած կտավները (լուսանկարներ)

13:43 • 29/05

Սոցապնախարարը բացատրեց՝ ինչու են պաշտոնյաներն անապահով երկրում նախընտրում երթևեկել շքեղ մեքենաներով

13:42 • 29/05

Գյուլը Twitter սոցցանցում «unfollow» է արել Էրդողանին

13:37 • 29/05

Մոսկվայում Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված դասական երաժշտության համերգ տեղի կունենա

13:33 • 29/05

Թուրքիայից 20 տոննա կասկածելի իշխան ձուկ է ներկրվել Ռուսաստան

13:32 • 29/05

Մեղավորները վարորդներն են, գերադասում են գումար չծախսել գազի բալոնի փորձաքննության վրա. քննարկում

13:27 • 29/05

Սոցապ նախարարը բացառում է, որ մանկատներից երեխաներին օրավարձով տանում են մուրացկանության

13:25 • 29/05

ԵՏՄ-ն մեծ ապագա ունի՝ չնայած բոլոր դժվարություններին. Նազարբաև

13:22 • 29/05

Հայաստանում շաբաթը մեկ վատ լուր ենք ստանում. Նիկոլայ Ծատուրյան

13:14 • 29/05

Հավերժական շարժիչ չկա, բայց մեզ մոտ ստեղծվել է՝ հավերժական թալանի տեսքով. Դանիել Երաժիշտ

13:13 • 29/05

Business Insider-ը զբոսաշրջիկներին խորհուրդ է տալիս այցելել 16 գեղեցիկ վայր, այդ թվում՝ Տաթևի վանք (լուսանկարներ)

13:04 • 29/05

Սեյրան Օհանյանի կինը դատարան հայց է ներկայացրել ընդդեմ «Հրապարակ» օրաթերթի և hzham.am կայքի՝ զրպարտելու համար (տեսանյութ)

12:53 • 29/05

3.0 CSL Hommage. BMW-ն ներկայացրել է իր նորույթը (լուսանկարներ)

12:50 • 29/05

Սոցապնախարարը դեռ չի կարող ասել, թե էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացումն ինչքանով կծանրացնի սոցիալական բեռը

12:49 • 29/05

Մասիսի ոստիկանությունում $1000 կաշառք են պահանջել քրեական պատասխանատվության չենթարկելու դիմաց

12:47 • 29/05

Դինքի գործով թուրքական հետախուզական ծառայության պաշտոնյա է ձերբակալվել

12:45 • 29/05

Հունիսի 1-ին Երևանում կանցկացվի երթ՝ հայ և օտարերկրյա տիկնիկային գործիչների մասնակցությամբ

12:36 • 29/05

Արքայազն Ուիլյամը խոստովանել է, որ միայն կնոջ թույլտվության դեպքում կարող է որդուն ֆուտբոլի տանել

12:31 • 29/05

Ջերմուկում բացվում է Hyatt Place հյուրանոցային համալիրը

12:27 • 29/05

Virgin America-ի չվերթը հետաձգվել է՝ ուղևորներից մեկի ինքնասպանության սպառնալիքով գրառման պատճառով

12:21 • 29/05

Իսկապես ստորացուցիչ է. Լյուդմիլա Սարգսյանը լքեց լսումների սենյակը, քանի որ «սեռով պայմանավորված» նրան ձայն չտվեցին

12:19 • 29/05

Հանգուցյալի հուղարկավորության ծախսերի համար տրվող 200.000 դրամը երբեմն ուշանում է. ԲՀԿ պատգամավոր

12:15 • 29/05

Ստամբուլի արվարձաններում նավթ ու գազ որոնելու աշխատանքներ են սկսվելու

12:13 • 29/05

Սիսիանում վրաերթի են ենթարկել 3-ամյա աղջկա

12:12 • 29/05

Մոսկվայում ձերբակալել են ոստիկանի սպանած ադրբեջանցու

12:07 • 29/05

Կիևում պատմել են երդմնակալության օրը Պորոշենկոյի դեմ մահափորձի մասին

12:00 • 29/05

Երգչուհի Անահիտ Սիմոնյանը կոշիկի արտադրությամբ է զբաղվում

11:58 • 29/05

Ռոնալդուն պատրաստ է հեռանալ Ռեալից. Don Balon

11:50 • 29/05

Հովիկ Աբրահամյանը մասնակցել է ԱՊՀ պետությունների կառավարությունների ղեկավարների խորհրդի նիստին

11:46 • 29/05

Գրանցված արտագնա աշխատողի ընտանիքը կզրկվի՞ նպաստից. սոցապնախարարը պարզաբանում է

11:45 • 29/05

Ամերիկաբնակ Աղասի Վարդանյանն ավարտել է Ցեղասպանությանն 100-ամյակին նվիրված 55-օրյա ծոմը (լուսանկարներ)

11:43 • 29/05

Մեր ամենամեծ ձեռքբերումը առողջ զինվորներով համալրված մարտունակ բանակն է. Ռուզաննա Խաչատրյան

11:41 • 29/05

Lenovo-ն ներկայացրել է «խելացի» մարզակոշիկներ, երկէկրան սմարթվոչ ու սմարթֆոն (լուսանկարներ)

11:33 • 29/05

Քավորը, սանիկը դե յուրե փոխկապակցված անձեր չեն, բայց մեր իրականության մեջ դե ֆակտո դասընկերն էլ կարող է լինել. տնտեսագետ

11:27 • 29/05

Քույր ու եղբայր ունենալն անգին երջանկություն է (լուսանկարներ)

11:23 • 29/05

Արարատի մարզում միասնական քննություններին կմասնակցի 744 աշակերտ

11:22 • 29/05

Բենիտեսը մեծագույն մարզիչ է, սակայն նա դեռ Ռեալում չէ. Պեպե

11:19 • 29/05

Հարավային Կորեայում վթարի է ենթարկվել սահմանափակ թվով արտադրված Ferrari Enzo-ներից մեկը (լուսանկարներ)

11:12 • 29/05

Խաղաղապահների միջազգային օր. Հայաստանը 2004թ-ից միացել է միջազգային անվտանգության կերտման գործին

11:06 • 29/05

Google Photos. Google-ը ներկայացրել է իր ֆոտոծառայությունը

11:01 • 29/05

Աշխարհի 10 գեղեցկագույն լողափերը, որտեղ կարելի է հիանալի հանգիստ անցկացնել (լուսանկարներ)

11:01 • 29/05

Հ. Հակոբյանի որդին ու եղբայրը շոկային վիճակից դուրս են եկել, պայթյունից մյուս տուժածն արդեն հիվանդասենյակում է

10:56 • 29/05

Սաակաշվիլին խոստանում է վրեժ չլուծել Վրաստանում իշխանափոխությունից հետո

10:52 • 29/05

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը` «Նոր անուններ» միջազգային 5-րդ փառատոնի գլխավոր գործընկեր

10:51 • 29/05

Ֆաբրեգասը վիրահատության է ենթարկվել

10:48 • 29/05

Մասնակի բավարարվել են Վարդան Սեդրակյանի և Պարույր Հայրիկյանի վերաքննիչ բողոքները. Փաստինֆո

10:46 • 29/05

Օքսֆորդի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնում առաջին անգամ կին կնշանակվի

10:37 • 29/05

Պատերազմական Հալեպում մեծ շուքով նշել են Հայաստանի առաջին հանրապետության օրը (լուսանկարներ)

10:34 • 29/05

Ռուսաստանի ԱԻՆ-ի ինքնաթիռը Սիրիայից Մոսկվա է տեղափոխել Ռուսաստանի և ԱՊՀ երկրների 80 քաղաքացու

10:33 • 29/05

Երևանում Mercedes-ները բախվել են. տուժածների առողջական վիճակը ծանր է (լուսանկարներ)

10:33 • 29/05

Հովիկ Աբրահամյանն առանձնազրույց է ունեցել Բելառուսի վարչապետի հետ

10:32 • 29/05

Ղրղզստանի մշակույթի փոխնախարարին ձերբակալել են կաշառք տալու պահին

10:24 • 29/05

Յուվենտուսը ֆիզիկապես ուժեղ է եւ ունի Տեւես. Մեսսի

10:24 • 29/05

Սևանա լճից արմատահանված կոճղերն ու բուսական մյուս թափոնները բնապահպանական լուրջ խնդիր են հարուցում

10:13 • 29/05

Չինաստանում մահապատժի են ենթարկել մանկապիղծ ուսուցչին

10:08 • 29/05

Ֆրանսուհուն 1.5 տարով ազատազրկել են սիրեկանի հետ դաժան վարվելու համար

09:59 • 29/05

Ընդդիմադիր ուժերը Բաքվում հանրահավաք են արել և իշխանությանը մեղադրել ժողովրդավարությունից հեռանալու համար

09:56 • 29/05

Մայքլ Ջեքսոնի հայտնի ռանչոն վաճառվում է 100 մլն դոլարով (լուսանկարներ)

09:54 • 29/05

Ղազախստանում աշխատանքն է սկսել ԱՊՀ կառավարությունների ղեկավարների խորհուրդը

09:43 • 29/05

«Հայկական ժամանակ». Վիետնամում Հայաստանի դեսպանը նախորդ տարի 250 հազար դոլար ընդհանուր արժողությամբ երեք բնակարան է գնել

09:42 • 29/05

Անկարան չի ընդունի ԵՄ-ԱՄՆ առևտրային համաձայնագիրը՝ առանց իր շահերը հաշվի առնելու. Թուրքիայի փոխվարչապետ

09:32 • 29/05

Նյու Յորքում 99-րդ անգամ Պուլիտցերյան մրցանակ են հանձնել

09:31 • 29/05

«Ժողովուրդ». Սահմանադրական դատարանը արգելակներ գնելուց հետո հիմա էլ անցել է սածիլների, բույսերի գնմանը

09:27 • 29/05

«Ժողովուրդ». Նախկին ՕԵԿ–ական նախարար, ներկայում ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Արա Արամյանի ունեցվածքը

09:22 • 29/05

Երկրաշարժ Հայաստանում, ցնցումները զգացվել են նաև Երևանում

09:21 • 29/05

Բալթյան երկրների անվտանգությունն ԱՄՆ պետդեպում առաջնահերթ խնդիր են համարում

09:17 • 29/05

Yunbike X1 ծալովի էլեկտրասկուտերը սմարթֆոնին միանալու հնարավորություն ունի (լուսանկարներ)

09:15 • 29/05

Արդեն ուշ է որևէ բան անել Սիրիայում մնացած հայերի համար. Ա. Նավասարդյան

09:14 • 29/05

Ժամանակակից աշխարհում հզոր համաճարակը կարող է 33 մլն մարդ սպանել. Բիլ Գեյթս

09:10 • 29/05

Ընտանեկան վեճ. հայր առյուծը որոշում է պատժել ձագին, երբ մայրը «վրա է հասնում» ճիշտ ժամանակին (լուսանկարներ)

09:09 • 29/05

«Չորրորդ իշխանություն». ԱԱԽ–ի հսկայական ծախսերը

09:03 • 29/05

Հնդկաստանում շոգից արդեն ավելի քան 1.700 մարդ է մահացել

08:59 • 29/05

Բենիտեսը ցանկանում է Ռեալում տեսնել Ստերլինգին

08:56 • 29/05

«Առավոտ». Իսկ պե՞տք է արդյոք Հայաստանին տարեկան 5 երգիչ, շատ չի՞