Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

19:14 • 01/05

Ամերիկացին փողոց է ելել փայտաշեն մեքենայով (լուսանկար)

19:11 • 01/05

Կրկնկի պայթյուն Իրաքում. կան զոհեր և վիրավորներ

19:00 • 01/05

Կլոպ. Սուոնսին արժանի էր մեզ հաղթելուն

18:41 • 01/05

Փրկարարները Հրազդանում կովին դուրս են բերել 2 մ խորությամբ փոսից

18:37 • 01/05

Ոզնիների ընտանիքը Բրիտանիայում կարող է խափանել երկաթուղային ծավալուն նախագիծը. ԶԼՄ

18:19 • 01/05

Թուրքիայում ֆուտբոլիստը ոտքով հարվածում է երկրպագուի դեմքին (տեսանյութ)

18:08 • 01/05

Դուբայում կկառուցվի աշխարհի ամենամեծ մշակութային կենտրոնը (լուսանկարներ)

17:42 • 01/05

Հանրապետությունում ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-4 աստիճանով

17:31 • 01/05

Շիրակի մարզում հայտնաբերվել են ականանման առարկաներ

17:28 • 01/05

Յուվենտուսը շանս չտվեց Կարպիին (տեսանյութ)

17:26 • 01/05

Հայտնիներն ու նրանց ջրի 2 կաթիլի պես նման երեխաները (լուսանկարներ)

17:07 • 01/05

Օբաման նկարահանվել է հրաժեշտի տեսահոլովակում (տեսանյութ)

17:00 • 01/05

Ֆուտբոլը հեռուստաեթերում

16:55 • 01/05

2016թ. ամենացանկալի հարսնացուները՝ ըստ AdMe.Ru-ի (լուսանկարներ)

16:40 • 01/05

Իրանի խորհրդարանում ռեկորդային թվով կայանք են ընտրվել

16:35 • 01/05

Բիչախչյան. Հարձակման գծի խաղը բավականացրեց, բաց պաշտպանները չգոհացրին

16:30 • 01/05

Թունիսի նախագահն իր աթոռը «զիջել» է հիվանդ տղային (լուսանկարներ)

16:26 • 01/05

Գերմանիայում ոստիկանների ու ցուցարարների միջև բախումներ են գրանցվել. ձերբակալվել է 500 մարդ

16:18 • 01/05

Հայտնի է, թե որ անձնակազմը կսպասարկի Բավարիա - Ատլետիկո հանդիպումը

16:15 • 01/05

ԻՊ-ն կանանց բանտարկում է վանդակների մեջ՝ իսլամական դրես կոդը չպահպանելու համար

15:57 • 01/05

Այսօր հակառակորդի կրակոցից մահացու վիրավորված Աշոտ Զոհրաբյանն արցախցի նշանած ուներ և օգոստոսին պետք է ամուսնանար

15:47 • 01/05

«Համեստ էր, զուսպ, իր նկատմամբ եղած սերն էլ իր նման է». Մարտակերտում զոհված Անդրանիկ Զոհրաբյանն այսօր կդառնար 20 տարեկան

15:37 • 01/05

Բակո Սահակյանը Տոնաշենում, Մատաղիսում, Թալիշում ու Մարտակերտում խորհրդակցություններ է անցկացրել

15:31 • 01/05

Բացվել է Երևանի կենդանաբանական այգու տարեշրջանը. այգու մուտքը սահմանամերձ գյուղերի երեխաների համար ամբողջ տարին կլինի անվճար

15:27 • 01/05

Ռոյս. Օբամեյանգն ու Մխիթարյանն այդ պարը մեկ օր առաջ էին ծրագրել (տեսանյութ)

15:21 • 01/05

Թուրքիայում ահաբեկչության զոհերի թիվը հասել է 2-ի, վիրավորներինը՝ 22-ի

15:05 • 01/05

Հրապարակվել են փոքրիկ արքայադուստր Շառլոթի նոր լուսանկարները (լուսանկարներ)

14:46 • 01/05

Քենդալ Ջեները, Անդրիանա Լիման ու մի շարք այլ հայտնի մոդելներ ընթրել են Օբամայի հետ (լուսանկարներ)

14:29 • 01/05

Նախագահը ներկա է գտնվել Աշխատանքի օրվան նվիրված միջոցառմանը (լուսանկարներ)

14:23 • 01/05

Հենրիխ Մխիթարյանը` Բունդեսլիգայի 32-րդ տուրի՝ «Վոլֆսբուրգի» դեմ հանդիպման լավագույն ֆուտբոլիստ

14:13 • 01/05

Իրինա Շեյքը ցուցադրել է Ponovias-ի նոր հարսանեկան զգեստները (լուսանկարներ)

14:03 • 01/05

Քեյթ Միդլթոնը զարդարել է բրիտանական Vogue-ի շապիկը (լուսանկարներ)

13:51 • 01/05

Օբաման ծաղրել է Դոնալդ Թրամփին

13:37 • 01/05

NBA-ի փլեյ-օֆֆ. Քառորդ եզրափակիչը մեկնարկեց ջախջախիչ հաղթանակով (տեսանյութ)

13:27 • 01/05

Երևանում և մարզերում սպասվում են հոսանքազրկումներ

13:11 • 01/05

Միջազգային մարդասիրական իրավունքով արգելված է քաղաքացական բնակչության և օբյեկտների վրա թիրախավորված հարձակումը. փորձագետ

13:04 • 01/05

Յուվենտուսը շահավետ պայմանագիր է առաջարկում Իբրահիմովիչին

12:47 • 01/05

Գերմանիան Սիրիայի ապագան չի տեսնում առանց Բաշար ալ-Ասադի. Գերմանիայի ԱԳՆ

12:18 • 01/05

Կամավորական ջոկատների հրամանատարները երիտասարդներին դիմել են դիրքեր գալու կոչով

12:12 • 01/05

ՖԻԴԵ-ի վարկանիշ. Վլադիմիր Հակոբյանը 35 տեղով առաջադիմել է

12:06 • 01/05

Ահաբեկչություն Թուրքիայում. կա 1 զոհ, 13 վիրավոր

11:46 • 01/05

Հունգարիայի օդուժի կործանիչները տագնապով օդ են բարձրացել ուղևորատար Boeing-ի հետ կապի ընդհատումից հետո

11:28 • 01/05

Միկա - Շիրակ հանդիպման գոլերն ու վտանգավոր պահերը (տեսանյութ)

11:20 • 01/05

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորել է Ռադիկ Մարտիրոսյանին՝ ծննդյան 80-ամյակի առթիվ

11:02 • 01/05

Անկարայում ԻՊ-ի 4 զինյալ է ձերբակալվել. նրանք մտադիր էին մայիսի 1-ին ահաբեկչություն իրականացնել

10:55 • 01/05

Բարձրագույն խումբ. 24-րդ տուրը թվերով ու փաստերով

10:49 • 01/05

Սիրիայից արձակված հրթիռը պայթել է Թուրքիայի տարածքում. կան տուժածներ

10:43 • 01/05

Հակակարկտային 22 կայանքներից ներգործվել է կարկտավտանգավոր 1 ամպ, կատարվել է 4602 կրակոց

10:28 • 01/05

Մովսիսյանի գոլը կամային հաղթանակ է պարգևել Ռեալ Սոլթ Լեյքին (տեսանյութ)

10:21 • 01/05

Արտարժույթների փոխարժեքները` մայիսի 1-ի դրությամբ

10:13 • 01/05

2015թ-ի տարեվերջի դրությամբ ՀՀ-ում հաշվառված էր 8 անչափահաս մուրացիկ և թափառաշրջիկ

10:07 • 01/05

Հակառակորդը տարբեր տրամաչափի հրաձգային և դիպուկահար զինատեսակներից կրակահերթեր է արձակել հայ դիրքապահների ուղղությամբ

10:00 • 01/05

Բարսելոնան հաղթեց Բետիսին (տեսանյութ)

09:49 • 01/05

Հակառակորդի կողմից մահացու վիրավորում է ստացել ՊԲ զինծառայող.ԼՂՀ ՊԲ

01:30 • 01/05

Ջեքսոն Մարտինեսը հնարավոր է միլանյան գործարքի մաս դառնա

01:10 • 01/05

Իտալացի գեղանկարչի անհավանական թվացող ստեղծագործությունները, որոնց նայելիս չես կարող պատկերացնել, որ դրանք լուսանկարներ չեն (ֆոտոշարք)

01:00 • 01/05

Ֆեներբախչեի կիսապաշտպան Լուիշ Նանին հնարավոր է տեղափոխվի Ատլետիկո

00:50 • 01/05

Աղվեսի ձագերը չեն ցանկանում հեռանալ իրենց կյանքը փրկած իռլանդացուց (լուսանկարներ)

00:30 • 01/05

Հնարավոր է՝ հորս մահն ազդակ դարձավ ինձ համար. Մահրեզ

00:29 • 01/05

Իրանի գերագույն առաջնորդի թիկնապահը զոհվել է ուսումնական հրաձգության ժամանակ

00:09 • 01/05

Չինաստանում ուղղափառները նշել են Քրիստոսի Հարության տոնը

00:00 • 01/05

Սաուլը հետաքրքրել է Բարսելոնային ու Մանչեսթեր Յունայթեդին

23:48 • 30/04

Lamborghini-ն ներկայացրել է Huracan կուպեի ագրեսիվ տարբերակը

23:46 • 30/04

Facebook-ի բաժնետերը դատական հայց է ներկայացրել` ընդդեմ ընկերության. ԶԼՄ-ներ

23:36 • 30/04

«Նորմանդական քառյակի» ԱԳ նախարարների հանդիպումը կկայանա մայիսի 11-ին Բեռլինում

23:30 • 30/04

Չենք ցանկանում, որ Տոտենհեմը դառնա չեմպիոն. Վիլիան

23:27 • 30/04

Ցանկապատին գեղեցիկ տեսք հաղորդելու տարբերակներ (ֆոտոշարք)

23:07 • 30/04

Արիզոնայում վանդալները կոտրել են հայկական եկեղեցու խաչքարը

23:00 • 30/04

Պետք է մեր պատմությունն ավարտել այնպես, ինչպես ամերիկյան ֆիլմում. Ռանիերի

22:50 • 30/04

Արսենալը հաղթեց նվազագույն հաշվով (տեսանյութ)

22:46 • 30/04

Ձևականորեն կարելի էր կազմակերպել, որ մրցակից լիներ. Հակոբ Ղազանչյանը՝ իր ՀԹԳՄ նախագահի միակ թեկնածու լինելու մասին

22:44 • 30/04

Ջազը հանուն համամարդկային արժեքների. Երևանը նշեց Ջազի միջազգային օրը

22:30 • 30/04

Ռոմայի կիսապաշտպանը՝ անգլիական գրանդների նշանառության տակ

22:25 • 30/04

Քենիայում 105 տոննա փղոսկր են այրել` որսագողության դեմ պայքարի շրջանակներում

22:05 • 30/04

Եթե մենք զենք ենք վաճառում Ադրբեջանին, չի նշանակում, որ մեծ ծավալով պահեստամասեր, արկեր ևս տալիս ենք. ռուս պատմաբան

22:00 • 30/04

Ռեալի կիսապաշտպան Խամես Ռոդրիգեսը կարող է տեղափոխվել Ֆրանսիա

21:44 • 30/04

Սուդանում ռազմական ինքնաթիռ է վթարվել

21:34 • 30/04

Բակո Սահակյանն ու Արկադի Ղուկասյանն այցելել են Տոնաշեն, Մատաղիս, Թալիշ գյուղեր ու Մարտակերտ շրջկենտրոն

21:30 • 30/04

Կոնտեն դեմ չէ Կուրտուայի տրանսֆերը վաճառելուն

21:23 • 30/04

Բրիտանիայի ՊՆ-ն հայտարարել է Սիրիայում և Իրաքում ԻՊ-ի հազարավոր գրոհայինների ոչնչացնելու մասին

21:03 • 30/04

Աստղագետներն առաջին անգամ արտասովոր «անպոչ» գիսաստղ են հայտնաբերել

21:00 • 30/04

Պոգբան երեք շաբաթվա ընթացքում պետք է վերջնական որոշում կայացնի

20:42 • 30/04

Հայաստան ներկրվող թուրքական ապրանքների վրա արգելանք դնելը արդարացված չի լինի. Արա Գոչունյան

20:31 • 30/04

Միայն ԼՂՀ միջազգային ճանաչումը թույլ կտա վերջ դնել Ադրբեջանի՝ Արցախն ու նրա ժողովրդին ոչնչացնելու փորձերը. ԼՂՀ ԱԳՆ

20:30 • 30/04

Հայ ֆուտբոլիստները մասնակցեցին Վարդարի հաղթանակին

20:21 • 30/04

Էլիզաբեթ II թագուհին և արքայազն Հարին պատասխանել են Բարաք և Միշել Օբամաների ռեպ-ուղերձին (տեսանյութ)

20:07 • 30/04

Ռեալը հյուրընկալվելիս դժվարին հաղթանակ տարավ (տեսանյութ)

20:01 • 30/04

Հայաստանի արտգործնախարարը կմեկնի Հելսինկի

20:01 • 30/04

Բաղդադում ցուցարարները ներխուժել են խորհրդարանի շենք. քաղաքում արտակարգ դրություն է սահմանվել

20:00 • 30/04

Բավարիան միավորներ կորցրեց. այլ արդյունքներ (տեսանյութ)

19:39 • 30/04

Հունվար-մարտին ՀՀ-ում արձանագրված ծնունդների և մահերի արդյունքում բնական հավելաճը կազմել է 1 524 մարդ. ԱՎԾ

19:27 • 30/04

Բորուսիան հաղթեց խոշոր հաշվով. Մխիթարյանը` 2 գոլային փոխանցման հեղինակ (տեսանյութ)

19:19 • 30/04

Սիրիայի երկու ճակատներում ուժի մեջ է մտել զինադադարի ռեժիմը

19:02 • 30/04

Միկա - Շիրակ` 1:4. Բիչախչյանի թիմը վստահ հաղթանակ տարավ

19:00 • 30/04

Արցախում աչքերի ականապայթյունային վիրավորում ստացած զինծառայողներից մեկն այսօր վիրահատվել է. ՀՀ ԱՆ

18:40 • 30/04

Կարո Փայլանը սկիզբ դրեց նոր երևույթի՝ մեջլիսը դարձնելով ճշմարտությունը բարձրաձայնելու ամբիոն. Ռուբեն Մելքոնյան

18:37 • 30/04

Սիմեոնեն արժանի է միայն գովեստի խոսքերի. Մանչինի

18:20 • 30/04

Երուսաղեմում հայ միաբանները Սուրբ Հարության արարողություններ են կատարել

17:48 • 30/04

Շտուտգարտում ոստիկանության հետ բախումներից հետո 400 մարդ է բերման ենթարկվել

17:32 • 30/04

Google-ը պատենտավորել է ուղիղ ակնագնդի մեջ ներդրվրող համակարգիչ