Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

17:53 • 05/09

Փախստականների պատճառով հարկերը չեն ավելացվի. Անգելա Մերկել

17:37 • 05/09

Երևանի Սունդուկյան փողոցի բնակարաններից մեկում 74-ամյա քաղաքացու դի է հայտնաբերվել

17:16 • 05/09

Մոսկվան ոչ միայն ժամանակակից քաղաք է, այլև՝ «խելացի».Մեդվեդևը՝ քաղաքի օրվա կապակցությամբ

17:02 • 05/09

Արտաշատ-Երևան ճանապարհին «Նիսսան»-ը բախվել է ճամփեզրի քարե պատնեշին և շրջվել

16:57 • 05/09

Պաղպաղակի տոն Երևանի կենդանաբանական այգում. (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:39 • 05/09

«Գյումրու օր» տոնակատարության միջոցառումների մեկնարկը տրվել է Ջիվանու հիմնանորոգված փողոցի բացման արարողությամբ

16:29 • 05/09

Մեյվեզեր. Եթե Պակյաոն դարի բռնցքամարտիկն է, ապա այդ դեպքում ո՞վ եմ ես

16:18 • 05/09

Առաջիկայում կսահմանվի ՀՀ-ԵՄ նոր փաստաթղթի ձևավորման համար տարվող բանակցությունների շրջանակը. Ա. Զաքարյան

16:00 • 05/09

Նախագահի հրամանագրով Հայկ Թևոյանը հետմահու պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով

15:39 • 05/09

Թուրքիայում դատարանը տուգանել է ԱԳՆ-ին թուրք պատմաբանի պարգևները, այդ թվում՝ ռուսական շքանշանը կորցնելու համար

15:34 • 05/09

Սիրիայից Հայաստան ներգաղթյալների հոսքը կլինի ոչ միանգամից, շաբաթական մոտ 100 մարդ. ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ

15:20 • 05/09

«Խոպանի տեսության» երկրպագուներին սեպտեմբերից հետաքրքիր զարգացումներ են սպասվում. Զառա Սահակյան. Life.panorama.am

15:00 • 05/09

Թբիլիսին Ռուսաստանի հետ փոխզիջումային քաղաքականություն չի վարի. Վրաստանի ԱԳՆ

14:55 • 05/09

«Հանուն»-ը մեծացնում է պայքարի արժեքը, «Ընդդեմ»-ը փոքր է. հեղինակային երգի կատարող

14:50 • 05/09

Թուրքիայի փոխվարչապետը հեռացվել է «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունից

14:36 • 05/09

Բեյրութում նախագահի ուղիղ ընտրություններ անցկացնելու կոչով ցույց է անցկացվել

14:22 • 05/09

Ֆրանսիացի խորհրդարանականները այցելել են մարտական հենակետեր (տեսանյութ)

14:20 • 05/09

BEEcosystem-ը թույլ է տալիս մեղուներին տան մեջ պահել (լուսանկարներ)

14:16 • 05/09

Ավստրիայի ոստիկանությունը մոտ 10.000 սիրիացի փախստականի է սպասում օրվա ընթացքում

14:14 • 05/09

«Շանթ-2015» զորավարժությունների շրջանակում ՀՀ կառավարության արտագնա նիստ է կայացել

14:12 • 05/09

«Շանթ -2015» զորավարժությունների շրջանակում Նուբարաշենում վրանային ճամբար էր բացվել (լուսանկարներ)

14:05 • 05/09

Ռիհանան` Dior-ի նոր ֆոտոսեսիայում (լուսանկարներ)

13:59 • 05/09

Անցնող շաբաթվա ընթացքում հակառակորդը սահմանին արձակել է 14000 կրակոց, կիրառել է նաև թուրքական արտադրության հրթիռահրետանային կայանք

13:56 • 05/09

Նորվեգիայում նկարել են աշխարհում ամենամեծ գրաֆիտին (լուսանկարներ)

13:48 • 05/09

Բարսելոնան մտադիր է Նեյմարի աշխատավարձը շաբաթական դարձնել 685 000 եվրո. Skysports.com

13:39 • 05/09

400.000.000 դոլար. Boeing-ը ներկայացրել է աշխարհում ամենամեծ ինքնաթիռը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

13:31 • 05/09

Սիրիական Սուվեյդա քաղաքում ահաբեկչությունից հետո բողոքի ցույցեր են սկսվել

13:26 • 05/09

Եգիպտացորենը խաշելու հետաքրքիր բաղադրատոմս

13:24 • 05/09

Վարչապետը ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմին է ներկայացրել նորանշանակ նախարարին

13:21 • 05/09

Հայկական կողմում հանդարտություն է տիրում, իսկ ադրբեջանականում՝ խուճապային վիճակ է. Գրիգորի Այվազյան

13:08 • 05/09

Կարվալյու. Բնականաբար խաղալու եմ Ալբանիայի դեմ

12:55 • 05/09

Ես կիսում եմ ադրբեջանցի գյուղացու վիշտը, դրանում է մեր ու նրանց տարբերությունը, ու հենց դրա համար էլ մենք հաղթելու ենք. Արամ Աբրահամյան

12:53 • 05/09

Կենդանական աշխարհի՝ անցնող շաբաթվա լավագույն լուսանկարները

12:51 • 05/09

Սերժ Սարգսյանն ընդունել է Անջեյ Կասպրչիկին. քննարկվել են հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող հարցերը

12:38 • 05/09

Սաակաշվիլին որդու հետ գտնվել է ամերիկյան Donald Cook ավիակիր նավի վրա (լուսանկարներ)

12:33 • 05/09

Չնայած ԱՄՆ-ը չի ճանաչում Հայոց ցեղասպանությունը, սակայն ամերիկյան հանրագիտարաններում այն որակվում է Ցեղասպանություն. Հ. Դեմոյան

12:25 • 05/09

Apple-ն ու Google-ը սմարթֆոնի գործառույթները կտեղափոխեն մեքենայի վահանակի վրա

12:15 • 05/09

Մերկելի ներկայությամբ արտասված փախստականին բնակության թույլտվություն է տրվել (տեսանյութ)

12:09 • 05/09

Մեսին առաջին արգենտինացին է, ով գոլ է խփել ԿՈՆՄԵԲՈԼ-ի բոլոր հավաքականներին

12:07 • 05/09

Microsoft-ը մտադիր է մի քանի մլրդ դոլար ուղղել Ռեդմոնդում գտնվող գրասենյակի արդիականացման համար

11:59 • 05/09

Վարդան Պետրոսյանի պատժի ձևի փոփոխության մասին որոշում դատարանը չի կայացրել. փաստաբան

11:55 • 05/09

«ՊԱԶ»-ը բախվել է առանց վարորդի կայանված «ՎԱԶ-2108»-ին, որն էլ առաջ շարժվելով` վրաերթի է ենթարկել 22-ամյա աղջկա

11:41 • 05/09

Երևանի Տերյան և Անդրանիկի փողոցներում վրաերթի են ենթարկվել 21 և 12 տարեկան հեծանվորդներ

11:41 • 05/09

Նորաձևության վերջին «ճիչերը»` չինացի դիզայներներից (լուսանկարներ)

11:37 • 05/09

Ստամբուլի բիենալեում հիշատակվել է Հայոց ցեղասպանությունը

11:36 • 05/09

Բրազիլիան կդիմի CAS Նեյմարի որակազրկումը կրճատելու խնդրանքով

11:32 • 05/09

Պարսից ծոցի 5 ամենահարուստ պետությունները հրաժարվում են անգամ 1 սիրիացի փախստական ընդունել. Amnesty International

11:27 • 05/09

Մարդկանց թույլատրել են «Ֆուկուսիմա-1»-ի հարևանությամբ գտնվող քաղաք վերադառնալ

11:02 • 05/09

Մխիթարյանը 3-րդ անգամ կրեց հավաքականի ավագի թևկապը

10:55 • 05/09

Մերկելն ասել է՝ ինչպես լուծել ներգաղթյալների խնդիրը

10:53 • 05/09

Ուսումնական տագնապ Տավուշի և Սյունիքի մարզերում. շարունակվում են «Շանթ 2015» զորավարժությունները

10:50 • 05/09

Արցախից Տավուշի սահմանագոտի է մեկնել 100 ազատամարտիկ՝ վարչապետ Արայիկ Հարությունյանի հետ (լուսանկարներ)

10:43 • 05/09

Human Rights Watch-ը կոչ է անում ԵՄ-ին «անհապաղ» լուծել ներգաղթյալների խնդիրը

10:41 • 05/09

Հավաքականի ներկայիս արդյունքը վատագույնն է Եվրոպայի առաջնությունների ընտրական մրցաշարերում

10:32 • 05/09

Լուսանկարներ, որոնք գերազանցում են Photoshop-ով մշակված նկարներին (ֆոտոշարք)

10:21 • 05/09

Անջելինա Ջոլիի նմանակը խոստովանել է, որ դիմել է պլաստիկ վիրաբուժության օգնությանը (լուսանկարներ)

10:05 • 05/09

Ջոնի Դեփն ու Դակոտա Ջոնսոնը Վենետիկում ներկայացրել են «Սև պատարագ» ֆիլմը (լուսանկարներ)

09:57 • 05/09

Մահացել է աշխարհի ամենացածրահասակ տղամարդը (լուսանկարներ)

09:56 • 05/09

«Առավոտ». Ես ընդունակ եմ գզալ միայն իմ ցավը, իսկ մնացածն ինձ չեն հետաքրքրում. աշխարհից մեկուսանալու ամենակարճ ճանապարհը

09:46 • 05/09

«Շանթ 2015» զորավարժություն. Ավանում խաղարկվեց պարետային ժամ հայտարարելու սցենարը

09:44 • 05/09

Այս գիշեր հակառակորդը անկանոն բնույթի կրակահերթեր է արձակել Տավուշի սահմանային դիրքերի ու բնակավայրերի ուղղությամբ

09:40 • 05/09

Հենրիխ Մխիթարյան. Չենք կարողանում անել այն, ինչը անում էինք 2-3 տարի առաջ

09:39 • 05/09

«Ժամանակ». Գյումրիի ռուսականացումը շարունակվում է

09:39 • 05/09

Շնորհավոր տոնդ, սիրելի Գյումրի. Սամվել Բալասանյանի շնորհավորական ուղերձը

09:38 • 05/09

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է հակառակորդի գնդակից հրազենային վնասվածք ստացած հոգևորականին

09:37 • 05/09

Մենք դատապարտում ենք անմեղ քաղաքացիների միտումնավոր թիրախավորումը. Ջեյմս Ուորլիք

09:35 • 05/09

«Շանթ 2015» զորավարժություն. Հանրապետության հրապարակում իրականացվեց տարհանման սցենար (լուսանկարներ)

09:27 • 05/09

Պատմական լուսանկարներ, որոնք դուք դեռ չեք տեսել (լուսանկարներ)

09:23 • 05/09

«Ժողովուրդ». Ովքե՞ր են մեկնելու Մոսկվա` «Տաշիր» ընկերության սեփականատեր Սամվել Կարապետյանի կազմակերպելիք մեծ խնջույքին մասնակցելու

09:19 • 05/09

Հիանալի գաղափարներ` փոքր լոգասենյակի համար (լուսանկարներ)

09:16 • 05/09

«Շանթ-2015» զորավարժությունների շրջանակում գումարվել է Ազգային ժողովի հատուկ նիստ

09:07 • 05/09

«Հայկական ժամանակ». Խորեն Թռչունիչը որոշել է վերադառնալ քաղաքականություն

09:01 • 05/09

Պայուսակներ` ստեղծված հայտնի կանանց պատվին (լուսանկարներ)

08:55 • 05/09

«168 ժամ». Իրականում մարդակենտրոն պետք է լինի ոչ թե Սահմանադրությունը, այլ, առաջին հերթին, իշխանությունը

08:36 • 05/09

«Ժամանակ». ԵԽԽՎ-ում հայաստանյան պատվիրակության անդամի տեղի համար պայքարում են երկու ՀՀԿ-ականներ

08:21 • 05/09

«Ժամանակ». Ինչո՞ւ Կարո Կարապետյանը՝ Յուվեցի Կարոն, չի հրավիրել Նաիրա Զոհրաբյանին իր որդու հարսանիքին

07:47 • 05/09

«Հայկական ժամանակ». Արտերկրից Հայաստան ներկրված ավտոմեքենաների ընդհանուր գինը նվազել է կիսով չափ

07:36 • 05/09

«Հրապարակ». Մի հարսանիքից դեռ ուշքի չեկած՝ հայ քաղաքական էլիտան կմասնակցի մեկ այլ հարսանիքի ևս

01:20 • 05/09

Վիդալը հեռացվել է հավաքականի ճամբարից խաղատուն այցելելու համար

01:12 • 05/09

Պոռնոկայքը $ 25.000 կրթաթոշակ է առաջարկել «երջանկության մասին» հոլովակի դիմաց

01:00 • 05/09

Պայմանագրի երկարաձգման մասին կխոսենք մրցաշրջանի ավարտին. Խաբի Ալոնսո

00:54 • 05/09

Առնվազն 30 ներգաղթյալ է զոհվել Միջերկրական ծովում

00:46 • 05/09

Արգենտինան հայտնել է ավելի շատ սիրիացի փախստականների ընդունելու պատրաստակամության մասին

00:35 • 05/09

Յուվենտուսն օգոստոսին համաձայն էր վաճառել Պոգբային, սակայն խաղացողը հրաժարվել է

00:26 • 05/09

Հազարավոր ներգաղթյալներ Բուդապեշտի կայարանից ոտքով ուղևորվում են Ավստրիա

00:18 • 05/09

Կանադան պատրաստ է 5000 սիրիացի փախստականի ընդունել

00:11 • 05/09

Բրազիլիայում փորձել են կողոպտել կնոջը. պարզվել է՝ նա խառը մարտարվեստների վարպետ է (տեսանյութ)

00:05 • 05/09

Միստր Բինն իր հայտնի մեքենայով «զբոսնել է» Բուքհինգեմյան պալատի մոտ` տոնելով կերպարի 25-ամյակը (լուսանկարներ)

00:00 • 05/09

Ես միայն կարող էի օգնել Կասիլյասին տեղափոխվել Պորտու. Պերես

23:51 • 04/09

Լոռու մարզում բեռնատարն ընկել է 800մ խորությամբ ձորը. վարորդը մահացել է

23:37 • 04/09

Ծովի աղի ու բուսական յուղի խառնուրդը` հիանալի դեղամիջոց պարանոցի օստեպորոզը բուժելու համար

23:30 • 04/09

Հոլանդիան ընտրական փուլի տնային խաղում նախորդ անգամ պարտվել էր 15 տարի առաջ

23:27 • 04/09

Նոր լվացքի մեքենան թույլ է տալիս հագուստ ավելացնել հենց լվացքի ընթացքում

23:20 • 04/09

Սանկտ Պաուլի-Բորուսիա Դ. հանդիպմանը ներկա կգտնվի 1000 ներգաղթյալ

23:17 • 04/09

Sotheby’s աճուրդի տունը վաճառքի է հանում իր նախկին սեփականատիրոջ ողջ հավաքածուն

23:00 • 04/09

Կագավան մոտ տարածությունից չի գրավել գրեթե անպաշտպան դարպասը (տեսանյութ)

22:59 • 04/09

Հոգեբանները բացատրել են` ինչու են իրականում կանանց գրավում հումորի զգացումով տղամարդիկ

22:44 • 04/09

ԵՄ-ն համաձայնագրի նոր տարբերակ է պատրաստում ՀՀ-ի համար. Լյուքսեմբուրգի արտգործնախարար

22:30 • 04/09

Հայտնի ֆուտբոլիստը հազիվ է պրծել մահվանից, երբ սեփական կինը կծել է նրան

22:30 • 04/09

Ժերմեյն Լենսը Հոլանդիայի հավաքականում փոխարինելու է Ռոբենին