Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

17:50 • 30/01

ՀՀ վարչապետն առաջարկել է քննարկել ՓՄՁ-երին վերաբերող վիճահարույց օրենքում կամավորության սկզբունքը

17:40 • 30/01

Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հռչակագիրը արդեն մեծ պատասխան է. Վիգեն Սարգսյան

17:32 • 30/01

Սփյուռքի նախարարը հանդիպել է Հունաստանում ՀՀ դեսպանի հետ

17:25 • 30/01

«Հարի Փոթերից» Հագրիդի դերակատարը շտապ հոսպիտալացվել է

17:24 • 30/01

ՀՀ ԿԸՀ-ն մի շարք որոշումներ է ընդունել` հաշվի առնելով «Տեղական հանրաքվեի մասին» ՀՀ օրենքի փոփոխությունները

17:06 • 30/01

Մի շարք դպրոցների տնօրենների նկատմամբ կարգապահական տույժեր են կիրառվել

17:04 • 30/01

Կարեն Շահնազարովն առաջարկել է հանգստյան օր դարձնել իսլամական տոներից մեկը

17:00 • 30/01

Հեպատիտ C-ով վարակված 13 քաղաքացու բուժման ծախսը կհոգա Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը

16:50 • 30/01

Եռաչափ վառ ինստալացիաներ՝ սովորական թղթից և սեղանի ծածկոցից (լուսանկարներ)

16:42 • 30/01

ՀՀ և ԼՂՀ ԱԳ նախարարները մտքեր են փոխանակել ԼՂ բանակցային գործընթացի շուրջ

16:37 • 30/01

Ես նույնպես ասում եմ Հայոց ցեղասպանություն. Թոմաս դը Վաալ (տեսանյութ)

16:33 • 30/01

Ռեստորանը, որտեղ աշխատում են միայն կալանավորները, լավագույնն է ճանաչվել Կարդիֆում (լուսանկարներ)

16:32 • 30/01

Հրանտ Մարգարյանը որևէ վնասվածք չունի, իսկ վթարի ենթարկվելու մասին տեղեկությունն ուռճացված է

16:27 • 30/01

Սիրո ամենամեծ պատմությունն ինձ համար իմ կինն է. Սարգիս Գրիգորյանը՝ աղի բլիթի ու իր սիրո մասին. Life.Panorama.am

16:25 • 30/01

Վատիկանը մաքրության օր է սահմանել անօթևանների համար

16:22 • 30/01

Համահայկական ամառային 6-րդ խաղերը պետք է անցնեն հավուր պատշաճի. վարչապետ

16:14 • 30/01

Աղի բլիթ երբևէ չեմ կերել, նույնն է, որ գիրքը չավարտած՝ վերջին էջը կարդաս. Անահիտ Կիրակոսյան. Life.panorama.am

16:09 • 30/01

Գնումների գործընթացի ոլորտում պետք է հնարավորինս նվազեցվեն ռիսկերը. վարչապետ

15:59 • 30/01

Շանթ Հարությունյանի ինքնազգացողությունը վատացել է. դատարան է հրավիրվել «Շտապօգնության» բրիգադ

15:53 • 30/01

Samsung Galaxy S6. համացանցում են հայտնվել նոր սմարթֆոնի լուսանկարները

15:53 • 30/01

ՓՄՁ ներկայացուցիչների առաջարկները մանրամասն կքննարկվեն. ՀՀ վարչապետն ընդունել է տնտեսվարողներին

15:51 • 30/01

Alibaba-ի սեփականատերը կորցրել է Չինաստանի ամենահարուստ մարդու կարգավիճակը

15:49 • 30/01

Եռյակի նիստի օրակարգում 5 հարց է քննարկվել. Ռուբեն Հակոբյան

15:43 • 30/01

Վարչապետը գյուղնախարարին կոչ արեց Արմավիրում բույսերի պաշտպանության ծրագրի իրականացման հարցում հետևողական լինել

15:38 • 30/01

Ռուսական «անշարժ գույքի շուկայի արքաներից» երկրորդը Սամվել Կարապետյանն է. Forbes-ի ցանկը

15:33 • 30/01

Հակոբ Հակոբյանի ֆիլմը չի օգտագործվելու Ցեղասպանության տարելիցի պաշտոնական միջոցառումների շրջանակում

15:33 • 30/01

Ջոնի Դեփն ու Էմբեր Հերդը կամուսնանան փետրվարին՝ դերասանի սեփական կղզում

15:25 • 30/01

Նախորդ տարվա «Օսկարից» հայտնի դարձած պիցցայի հայազգի առաքիչն իր սերն է փնտրում (լուսանկարներ)

15:06 • 30/01

Որպես քուրդ՝ անդադար ներողություն եմ խնդրելու հայերից. քուրդ հոդվածագիր

15:02 • 30/01

2014թ. պետական գույքի կառավարման արդյունքում գոյացել է ավելի քան 2,183 մլրդ դրամ

14:59 • 30/01

Ի տարբերություն Ադրբեջանի՝ Մինսկի խմբում բարոյական առումով Հայաստանի վարկանիշը բարձր է. Ս. Սաֆարյան

14:56 • 30/01

Ապրիլի 22-24-ը ոգեկոչման միջոցառումների գագաթնակետերն են. Վիգեն Սարգսյան

14:52 • 30/01

«Այդար» գումարտակի մարտիկները գրոհել են Ուկրաինայի ՊՆ շենքը

14:49 • 30/01

Համբուրգում հանդես գալն իմ երազանքն է եղել. Օլիչ

14:40 • 30/01

Ջորջ Լուկասը հոլիվուդյան կինոն համեմատել է կրկեսի հետ

14:32 • 30/01

Ռուսաստանը 614 մլն հեկտար հողատարածք վարձով կտա չինացիներին

14:21 • 30/01

2014-ը ԶԼՄ-ների համար լարված և ֆինանսապես ծանր տարի է եղել. ԽԱՊԿ զեկույց

14:09 • 30/01

Բելառուսի նախագահի զրույցն օտարերկրացի լրագրողների հետ տևել է 7 ժամ

13:47 • 30/01

Փերինչեքը նախկինում հայաբնակ հողերում ծնված, ցեղասպանությունն իրականացրածների ժառանգն է. թուրք իրավապաշտպան

13:43 • 30/01

Իբրահիմովիչը և Կավանին աշխարհի լավագույն ընկերներն են. Բլան

13:31 • 30/01

Երգչուհի Իրինա Դուբցովան չի հասել Բաքու. նրան հոսպիտալացրել են անմիջապես օդանավակայանից

13:27 • 30/01

ԼՂՀ հարցում հստակություն մտցվեց՝ պաշտպանության թեզն այլևս արդի չէ հայկական կողմի համար. Կարեն Բեքարյան

13:18 • 30/01

Երևանյան զորամասի զինծառայողին սպանելու կասկածանքով ձերբակալվել է 4 համածառայակից

13:08 • 30/01

Ցեղասպանության հռչակագիրը ՀՀ-ի, Արցախի և Սփյուռքի լավագույն միասնական պատասխանն է Թուրքիային. թուրքագետ

13:06 • 30/01

ՀՀ ԱՆ-ն դիաբետոն այսուհետ կգնի ֆրանսիական կազմակերպությունից

13:05 • 30/01

Ռադայի պատգամավորներն առաջարկում են զրկել Յանուկովիչին Ուկրաինայի նախագահի կոչումից

12:59 • 30/01

Մեր տնտեսությունը պետք է պատրաստ լինի յուրաքանչյուր սցենարի. ՀՀ վարչապետ

12:55 • 30/01

ՄԻԵԴ-ում Փերինչեքի գործով լսումներին Ամալ Քլունին ներկայացել է Անմոռուկի կրծքանշանով

12:54 • 30/01

Հայկական ներքաղաքական կյանքը գտնվում է «stand by» վիճակում. Ալ. Իսկանդարյան

12:37 • 30/01

Թուրք գործիչը սպառնացել է իշխանության գալու դեպքում երկրից արտաքսել 100 հազար հայի

12:23 • 30/01

Շփման գծի երկայնքով անօդաչու թռչող սարքերի օգտագործումը սադրանք է. Ուորլիք

12:22 • 30/01

Zuhair Murad-ը Փարիզում ներկայացրել է իր նոր հավաքածուն (լուսանկարներ)

12:17 • 30/01

Բարաք և Միշել Օբամաները Twitter-ում տեղադրել են իրենց մանկության տարիների լուսանկարները

12:17 • 30/01

Ցեղասպանության համահայկական հռչակագրին Էրդողանի արձագանքը ցույց տվեց, որ պատասխան չունեն. Կարեն Բեքարյան

12:08 • 30/01

1990-ականների խելահեղ նորաձևությունը՝ AdMe.ru-ի ֆոտոշարքում (լուսանկարներ)

12:03 • 30/01

2014թ. Կենտրոնական բանկերի կողմից ոսկու գնումների մեկ երրորդը կատարել է Ռուսաստանը. Financial Times

12:01 • 30/01

Տորոնտոյի հայերի միջոցներով արդիականացվել է Շոշի դպրոցը

11:58 • 30/01

ՓՄՁ-ների վերաբերյալ մեր պայմանավորվածությունները կատարել ենք. Հովիկ Աբրահամյան

11:55 • 30/01

Լիովին համաձայն եմ փոքր ու միջին ձեռներեցների պահանջին. Կարեն Կարապետյան

11:52 • 30/01

Մինսկի Խումբն իր վերջին հայտարարությամբ ճանաչում է ՀՀ-ի զուսպ պահվածքը. Ֆրանսիա-Ղարաբաղ բարեկամության շրջանակ

11:44 • 30/01

Վիճակախաղի ջեքփոթին հավակնող կանադացին պարտվել է 7 տարի տևած դատը

11:37 • 30/01

Ֆիննախին կհանձնարարվի «Գնումների աջակցման կենտրոն»-ի հետ վերակնքել վերջինիս լիազորությունները սահմանող պայմանագիրը

11:36 • 30/01

Հնդկաստանում հայրը ողջ-ողջ թաղել է դստերը՝ աղջիկ երեխա չսիրելու պատճառով

11:35 • 30/01

Ռուսաստանում իջեցվում է օղու գինը

11:34 • 30/01

Apple ընկերությունն այնքան գումար ունի, որ կարող է գնել իր գրեթե բոլոր մրցակիցներին. ԶԼՄ-ներ

11:28 • 30/01

Վրաստանն ու Թուրքիան մտադիր են ակտիվացնել առևտրա-տնտեսական համագործակցությունը

11:27 • 30/01

Ակցիայի մասնակիցները հեռացան Կառավարության շենքի մոտից. երկուշաբթի կհավաքվեն ԱԺ-ի մոտ

11:18 • 30/01

Աշխարհի ամենաթանկ գնահատվող լուսանկարչի աշխատանքները՝ AdMe.ru-ի ֆոտոշարքում (լուսանկարներ)

11:15 • 30/01

Հայ առաքելական եկեղեցին վաղը կնշի Սուրբ Սարգսի տոնը

11:12 • 30/01

Հոլանդիայում զինված տղամարդը ներխուժել է հեռուստաալիքի ստուդիա և փորձել ուղիղ եթեր մտնել

11:05 • 30/01

Իգարկայում ինքնաթիռ հրելը հանգեցրել է օդանավակայանի աշխատակիցների ազատմանը (տեսանյութ)

10:54 • 30/01

Ադրբեջանում լրագրողը 5 տարվա ազատազրկման է դատապարտվել՝ խուլիգանության մեղադրանքով

10:52 • 30/01

Բավարիան հրաժարվել է Ռոյսին ձեռք բերելու մտադրությունից

10:48 • 30/01

Կենտրոնական Ամերիկայի երկրները 1 մլրդ դոլար օգնություն կստանան ԱՄՆ-ից

10:33 • 30/01

Շակիրան լույս աշխարհ է բերել 2-րդ զավակին

10:32 • 30/01

Google-ի եռամսյակային եկամուտը ցածր է եղել Ուոլ Սթրիթի կանխատեսումներից

10:27 • 30/01

Ռուս և ամերիկացի ուղևորներով օդապարիկը թռիչքի երկարության ռեկորդ է սահմանել (լուսանկարներ)

10:26 • 30/01

Երևանյան բնակարանում հայտնաբերվել է 60-ամյա բնակչի դին

10:22 • 30/01

Ռեալի երկրպագուները ցանկանում են, որ հաջորդ խաղում Ռոնալդուին փոխարինի Խեսեն

10:19 • 30/01

Այս գիշեր հակառակորդը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 4000 կրակոց

10:18 • 30/01

ԱՄՆ-ում ինքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել, երբ օդաչուն չի կարողացել մտնել օդաչուների խցիկ

10:10 • 30/01

Մենք պարտավոր չենք ինչ-որ մեկի պատվերով ճանաչել Ցեղասպանությունը. Էրդողան

10:00 • 30/01

Ռուսական ընկերությունը ստեղծել է iPhone 6-ի կլոնը (լուսանկարներ)

09:55 • 30/01

Թուրքիան պետք է քաջություն ունենա և ընդունի Հայոց ցեղասպանությունը. Ուրուգվայի նախագահ

09:52 • 30/01

Դիսնեյյան արքայադուստրերի թվում լատինամերիկուհի կհայտնվի

09:48 • 30/01

Facebook-ը կպատմի օգտատիրոջը նրան հետաքրքրող վայրերի մասին

09:44 • 30/01

Իբիցայում կինը ժայռից ընկել է՝ ամուսնության առաջարկից հետո

09:40 • 30/01

Փետրվարին Մոսկվա կայցելի ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին. ԶԼՄ-ներ

09:36 • 30/01

Ռայոլան Մխիթարյանին ընդգրկել է «Յուվենտուսի համար 100 միլիոնանոց» թիմի կազմում

09:33 • 30/01

«Հայկական ժամանակ». ՀՀ կառավարությունն աշխարհի ամենաարդյունավետ կառավարությունն է

09:30 • 30/01

Սաուդյան Արաբիայի նոր թագավորը հանձնարարել է պետծառայողներին կրկնակի աշխատավարձ տալ

09:24 • 30/01

Սոթք-Քարվաճառ և Գյումրի-Բավրա ավտոճանապարհները դժվարանցանելի են. ՀՀ ԱԻՆ

09:20 • 30/01

Գրող Սալման Ռուշդիի նոր վեպը լույս կտեսնի սեպտեմբերին

09:18 • 30/01

«Իրատես de facto». Ստեփան Շահումյանի անվան հիմնական դպրոցը վտանգի տակ է

09:14 • 30/01

Մոսկվայում սիրիական կողմերը հաստատել են հակաճգնաժամային ծրագիրը

09:12 • 30/01

Մինսկի խմբի՝ Ադրբեջանին արված հասցեական հայտարարությունը մեծ առաջընթաց է. Դավիթ Բաբայան

09:08 • 30/01

«Իրավունք». Կիևյան կամրջից ցած նետված 15-ամյա աղջիկը կապ է ունեցել ինչ-որ աղանդավորական կառույցի հետ

09:05 • 30/01

ԱՄՆ-ն և ՌԴ-ն պետք է պահպանեն համագործակցության հնարավորությունը. Հենրի Քիսինջեր

09:03 • 30/01

Տարօրինակ զույգ. փոքրիկ չիխուախուան անբաժան է հսկայական գամփռից (լուսանկարներ)

08:53 • 30/01

ԱՄՆ պետքարտուղարին տուգանել են 50 դոլարով՝ իր տան առջևի ձյունը չմաքրելու համար