Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

16:58 • 26/04

Երգչուհի Բեոնսեն հրապարակել է մոր հարսանեկան լուսանկարը

16:49 • 26/04

Հսկայական սպիտակ շնաձուկը հարձակվում է նկարահանող խմբի վրա (տեսանյութ)

16:40 • 26/04

Վլադիմիր Կլիչկոն կմենամարտի 206 սանտիմետր հասակով բրիտանացու հետ

16:24 • 26/04

Պուտինն ասել է, որ պատկերացնում է իր կյանքը ոչ որպես ՌԴ նախագահ

16:17 • 26/04

Շախմատ. կանանց հավաքականը ոչ-ոքի խաղաց ԱՄՆ-ի հետ

15:59 • 26/04

Գրիգոր Նարեկացի.«Հնի լրումը և սկիզբը նորի» /Մաս Բ/

15:57 • 26/04

Coca Cola-ի թուրք ղեկավարը հակահայկական լոբբինգ է անում. բոյկոտ-ակցիա Facebook-ում

15:36 • 26/04

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է «Հովնանյան» դպրոցի սաներին

15:30 • 26/04

Հնդկաստանում կապիկը հարձակվել է իրեն միջնամատ ցույց տվող անցորդի վրա (տեսանյութ)

15:18 • 26/04

Երևանում 58-ամյա տղամարդու են հայտնաբերել կախված. Shamshyan.com

15:12 • 26/04

Սիրիայում գրոհայինները հարձակվել են Իդլիբ շրջանի բնակիչների վրա, 30 մարդ է սպանվել

15:06 • 26/04

Նեպալում նոր երկրաշարժ է տեղի ունեցել 6,7 մագնիտուդ ուժգնությամբ

15:00 • 26/04

Չավիի հերթական ռեկորդը բարսելոնայում

14:38 • 26/04

Ազգային պարը պետք է մտնի դպրոց որպես ազգային մտածողության արդյունք. Կարին Տոնոյան

14:29 • 26/04

Google-ի շահույթն 2015-ի առաջին եռամսյակում աճել է 26%-ով

14:02 • 26/04

Աշխարհում ամենահայտնի սմարթֆոնները (աղյուսակ)

13:59 • 26/04

Երևանում մայիսի 23-ին մենահամերգով հանդես կգա «Դոգմա» ռոք խումբը

13:15 • 26/04

Վաշինգտոնը հայտնել է, որ ռուս հաքերները կոտրել են Օբամայի էլ-հասցեն

12:57 • 26/04

Չգիտեի, որ լուսանկարը կարող է վիրավորել իմ թուրք երկրպագուներին. Դանի Ալվես

12:54 • 26/04

Ամերիկացի գիտնականները թռչնագրիպի երեք նոր վիրուս են հայտնաբերել

12:23 • 26/04

Քիմ Քարդաշյանի խորթ հայրը հայտարարել է, որ ինքը կին է (տեսանյութ)

12:17 • 26/04

Ռոնալդուն կարող էր հեթ-տրիկ ձևակերպել ցանկացած թիմում, իսկ Մեսսիի մասին նույնը չեմ կարող ասել. Ֆերգյուսոն

12:12 • 26/04

Ջավախքի Դադեշ գյուղում խաչքար է օծվել

12:00 • 26/04

Մոսկվայի մետրոյում երկու երիտասարդ փորձել են ինքնասպան լինել

11:56 • 26/04

Այս ապրիլի 24-ն առավել ամրացրեց Թուրքիայի վրա ցեղասպանի ու հանցագործի պիտակը. Ստյոպա Սաֆարյան

11:54 • 26/04

Մարսելի «Օլիմպիկի» երկրպագուները տրիբունայում կազմած «խճանկարով» ոգեկոչել են Ցեղասպանության տարելիցը

11:51 • 26/04

Աշխարհահռչակ երաժիշտները Երևանում կբարձրաձայնեն Հայոց ցեղասպանության մասին

11:40 • 26/04

Մոուրինյո. Ռեալը ստիպված կլինի 100 միլիոն վճարել Ազարի յուրաքանչյուր ոտքի համար

11:36 • 26/04

ՌԴ ազգագրության թանգարանում կներկայացվեն հայկական եզակի ցուցանմուշներ՝ Միլլերի հավաքածուից

11:25 • 26/04

Էվերեստ լեռան ձնահոսքի հետևանքով 65 լեռնագնաց է զոհվել, 1000 մարդ սպասում է տարհանման

11:18 • 26/04

Ժամանակն է մեր պահանջատիրության հարցը բարձրացնենք. Սուրեն Սերայդարյան

11:04 • 26/04

Նեպալում երկրաշարժի զոհերի թիվը գերազանցել է 1800-ը (լուսանկարներ)

10:44 • 26/04

Մ19. Հայաստան-Ուզբեկստան. փոփոխություն նախնական հրավիրվածների ցանկում

10:15 • 26/04

Շախմատ. աշխարհի թիմային առաջնություն. 6-րդ տուրի արդյունքները (աղյուսակ)

23:57 • 25/04

Չինացին 3 տարի շարունակ ամեն օր շալակած դպրոց է տանում իր հաշմանդամ ընկերոջը

23:46 • 25/04

Ոտքերի քրտնարտադրության և տհաճ հոտի դեմ պայքարելու 3 եղանակ

23:35 • 25/04

200 օր տևողությամբ անհավանական ուղևորություն` մոտ 200 հազարի դիմաց. լուսանկարներ

23:24 • 25/04

Կոկոսի ջրի բուժիչ 5 հատկություն կանանց համար

23:13 • 25/04

Որտեղ և ինչպես է հանգստանում Քիմ Քարդաշյանը. լուսանկարներ

22:51 • 25/04

Դեմքի ծակոտիները նեղացնելու և մաշկը հարթեցնելու բնական դիմակ

22:40 • 25/04

Բարեսիրտ չինացի զույգը 26 տարում 40 հաշմանդամ երեխայի է որդեգրել և մեծացրել

22:29 • 25/04

Չիլիահայ համայնքը արդարություն և ճշմարտություն գտնելու կոչ է անում և պատրաստվում մայիսյան ոգեկոչման միջոցառումներին

22:18 • 25/04

Ծաղկած ծառերը վնասվել են, բայց դա ընդհանուր բերքի վրա ազդեցություն չի ունենա. Հրաչ Բերբերյան

22:07 • 25/04

Այն, ինչ ցանկանում է Հայաստանը և հայկական Սփյուռքը, երկարաժամկետ գործընթաց է. քաղաքագետ

21:56 • 25/04

Մոսկվան, թերևս, ակտիվ մասնակցություն է ծրագրում հայ-թուրքական հարաբերությունների հետագա ճակատագրում. Արման Մելիքյան

21:45 • 25/04

Հայերից ներողություն խնդրած թուրք անվանի վիրաբույժը ուզում էր այն ժամին այցելել Ծիծեռնակաբերդ, որ պարզ երևա Արարատը

21:34 • 25/04

Նեպալում երկրաշարժի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է մոտ 1450-ի

21:23 • 25/04

Պյոտր Պորոշենկոն հետ է կանչել Բելառուսում Ուկրաինայի դեսպանին

21:09 • 25/04

ՀՀ գլխավոր հարկադիր կատարողն ընդունել է իր հրավերով Հայաստան ժամանած արտասահմանյան գործընկերներին

20:50 • 25/04

Աշխարհի ամենագողտրիկ բնակավայրերը` Daily Mail-ի ֆոտոշարքով

20:39 • 25/04

Երթ, ավտոերթ, նահատակների հիշատակության կարգ. 100-րդ տարելիցի միջոցառումները Բաթումիում (լուսանկարներ)

20:28 • 25/04

Թբիլիսիում Թուրքիայի դեսպանության մոտ բողոքի ցույց է անցկացվել

20:17 • 25/04

Դուբայի ստորջրյա հյուրանոցային համարները` լուսանկարներով

20:02 • 25/04

«1915» ֆիլմը Կարին Հովհաննիսյանը նկարահանել է 20 օրում, իսկ երաժշտության հեղինակը Սերժ Թանկյանն է

19:44 • 25/04

5 համեմունք, որ չեզոքացնում են սուրճի վնասակար ազդեցությունը

19:30 • 25/04

Ռունին՝ Մեծ Բրիտանիայի ամենահարուստ ֆուտբոլիստ

19:16 • 25/04

Էլեկտրական զգացում ունեցա համերգին. Սերժ Թանկյան

19:00 • 25/04

Ամուսնական զույգն անհավանական ճամփորդական լուսանկարներ է ներկայացրել իր արկածներից

18:47 • 25/04

ԱԳ նախարարի տեղակալը հանդիպել է Ուրուգվայի և Չիլիի պատվիրակությունների հետ

18:34 • 25/04

Իսպանացի ավտոարշավորդն ասպարեզ է դուրս եկել Անմոռուկով (լուսանկար)

18:23 • 25/04

Հանրապետության տարածքում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ

18:01 • 25/04

Ճապոնիայում տերը գնալով փոքրացնում է շան տնակը, սակայն շունը չի նկատում (տեսանյութ)

18:00 • 25/04

Կանենք հնարավոր ամեն բան, որպեսզի Պոգբան կարողանա խաղալ Ռեալի դեմ. Ալեգրի

17:56 • 25/04

Գալուստ Սահակյանն ընդունել է Շվեդիայի խորհրդարանի փոխնախագահին

17:55 • 25/04

Ցեղասպանության դատապարտման շարքը սկսվել է և շարունակություն է ունենալու. Արմեն Մարտիրոսյան

17:49 • 25/04

Հայաստանի արտգործնախարարն ընդունել է Եվրոպայի ժողովրդավարական երիտասարդական համայնքի ներկայացուցիչներին

17:41 • 25/04

24 ժամվա ընթացքում ArmenianGenocide100.org կայքի անվտանգության համակարգը գրանցել է 34 մլն 352 հազար 931 հարձակում, բայց ապարդյուն

17:40 • 25/04

Չեմ ափսոսում, որ Արսենալը չգնեց Ազարին. նրա տրանսֆերը չափազանց թանկ արժեր. Վենգեր

17:35 • 25/04

Աշխարհի ամենագողտրիկ և կախարդական գյուղերը (լուսանկարներ)

17:20 • 25/04

Հովիկ Աբրահամյանն ընդունել է Հունաստանի խորհրդարանի նախագահին

17:20 • 25/04

Լենարդի փայլուն դանքն ալեյ–ուպ փոխանցումից հետո NBA–ի օրվա լավագույն դրվագ (Տեսանյութ)

17:11 • 25/04

Ավերիչ երկրաշարժ Նեպալում. հաղորդվում է 758 զոհի մասին

17:05 • 25/04

Իրաքյան Քուրդիստանի խորհրդարանում Ցեղասպանության վերաբերյալ բանաձև է ներկայացվել

17:03 • 25/04

Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունել է Արգենտինայի իր կոլեգային

17:00 • 25/04

Չեխը կարող է տեղափոխվել ՊՍԺ

16:53 • 25/04

Կոլիզեյի արտաքին լույսերն անջատվեցին՝ ոգեկոչելով Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը

16:48 • 25/04

Բանկերի վարկային պորտֆելի ու ներգրավված ավանդների նվազումը խոսում է տնտեսության անկման մասին. տնտեսագետ

16:40 • 25/04

Մանչեսթեր Սիթին հետեւում է Ալբային

16:33 • 25/04

Samsung Electronics-ի աշխատակիցների թիվը գերազանցել է 300 000-ը

16:20 • 25/04

Թուրքիայի ճնշումը Գերմանիայի կառավարության վրա տվեց իր արդյունքը. Ռուբեն Սաֆրաստյան

16:20 • 25/04

Չեմ կորցրել քունս Մեսսիի, Սուարեսի եւ Նեյմարի պատճառով. Գոնսալես

16:07 • 25/04

Տեսախցիկի կոնցեպտով հնարավոր է 343 անգամ մոտեցնել պատկերը 5 կմ հեռավորությունից (տեսանյութ)

16:02 • 25/04

ԱՄՆ-ն ոչ թե մեկ, այլ առնվազն չորս անգամ ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը. Հարութ Սասունյանը

16:00 • 25/04

Մարկոսը փոխարինման մտնելուց հետո գոլ է խփել

15:49 • 25/04

Հայկական ժողովրդական երգն էլ կարող է դառնալ ջազ-ստանդարտ. Տիգրան Համասյան

15:42 • 25/04

Սերժ Սարգսյանն ընդունել է «Եվրոպայի ժողովրդավարական երիտասարդական համայնք» կազմակերպության ներկայացուցիչներին

15:20 • 25/04

Երևանը միավորեց Պուտինին աշխարհի հետ. Газета.ru-ի անդրադարձը

15:11 • 25/04

Հաջողված լուսանկարներ՝ առանց Photoshop-ի (լուսանկարներ)

15:10 • 25/04

Հայկական մելոսի հիմքում այդ ծորուն և հիմքից զուրկ արևելյան մեղեդիները չեն. Տիգրան Մանսուրյան

15:09 • 25/04

Ապաստարանում բնակվող կատուն այնքան գեր է, որ չի կարողանում քայլել (լուսանկարներ)

15:06 • 25/04

Ռուսական հեռուստաալիքով ցուցադրվել է «Ցեղասպանություն. Սկիզբ» ֆիլմը (տեսանյութ)

14:55 • 25/04

Հայոց ցեղասպանության զոհերը երբեք չպետք է մոռացվեն. Քիմ Քարդաշյանի հոդվածը Time-ում

14:43 • 25/04

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն օծել է Նուբարաշենի Սրբոց Նահատակաց նորակառույց եկեղեցին

14:37 • 25/04

ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովն ընդունել է արտերկրից ժամանած ասորիների պատվիրակությանը

14:33 • 25/04

Լրագրողները Հայոց ցեղասպանության մասին հարցերով «ճնշել» են ԱՄՆ պետդեպի ներկայացուցչին

14:32 • 25/04

Գալուստ Սահակյանն ընդունել է Հունաստանի խորհրդարանի նախագահին

14:25 • 25/04

Հովհաննես Մանուկյանը մի շարք փաստաբանների հանձնել է ՀՀ վարչապետի և Արդարադատության նախարարի պարգևները

14:23 • 25/04

Շատ կարևոր է, որ Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևն ընդունեց հենց Միջազգային եվրոպական շարժումը. Էդուարդո Լորենցո Օչոա

14:17 • 25/04

Lava Mobiles-ը ներկայացրել է 5,5 դյույմանոց qHD էկրանով Iris Alfa L սմարթֆոնը (լուսանկարներ)

14:08 • 25/04

Մեզ անծանոթ աշխարհ. սնունդը՝ մանրադիտակի տակ (լուսանկարներ)