Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

10:52 • 25/02

Կլոդ Պյուել. Լավ նորություն է, որ Մխիթարյանը չկա

10:45 • 25/02

Իռլանդիայում փոթորիկը տապալել է «Գահերի խաղ» սերիալից հայտնի 200-ամյա ծառը (լուսանկարներ)

10:45 • 25/02

Հակառակորդը 2 ուղղությամբ հարձակման փորձ է ձեռնարկել և հետ շպրտվել՝ տալով մի քանի զոհ. ԱՀ ՊՆ

10:45 • 25/02

«Հրապարակ». Ո՞ւմ օգտին է աշխատելու Աղվան Հովսեփյանը ընտրություններին

10:33 • 25/02

«Առավոտ». Շուրջբոլորը «թաքնված թշնամիներին» և «իշխանության գործակալներին» փնտրելու մոլուցքը

10:26 • 25/02

Կիպրոսում հայտնաբերվել է 2005 թվականին անհետացած 20-ամյա բրիտանացու կմախքը

10:24 • 25/02

Յուրա Մովսիսյանը գրավել է Ալաշկերտի դարպասը

10:20 • 25/02

«168 ժամ». Տնտեսական աճ՝ անկման շնորհիվ

10:14 • 25/02

Ջորջ Քլունին և նրա հղի կինը՝ «Սեզար-2017» կինոմրցանակաբաշխությանը (լուսանկարներ)

10:11 • 25/02

«Ժամանակ».  ՀՀԿ-ն որոշել է վերջնականապես «կարգալույծ» հռչակել և «գահընկեց» անել Մհեր Սեդրակյանին

10:07 • 25/02

Հանրապետության մի շարք ավտոճանապարհներին մառախուղ է

10:02 • 25/02

Անօդաչու սարքը նկարահանել է սերֆերի և շնաձկան «հանդիպումը» (տեսանյութ)

09:57 • 25/02

«Հայկական ժամանակ». Տնտեսական աճի ապահովման միակ ռեսուրսը մեծածավալ ներդրումների ներգրավումն Է

09:48 • 25/02

«Հայկական ժամանակ». Շրրակի մարզում ՀՀԿ-ի ռեյտինգային թեկնածուների միջև լարվածություն է առաջացել

09:48 • 25/02

Թրամփը խոստացել է երկրի երեսից ջնջել ԻՊ-ը

09:35 • 25/02

«Ժողովուրդ». ՀՀԿ-ականների միջև լարված վիճակ է ոչ միայն Մասիսում, այլև մյուս ընտրատարածքներում ևս, թեև գործը դեռ բռունցքներին չի հասել

09:25 • 25/02

Պետք է մեծացնել ճնշումներն Ադրբեջանի վրա. Ադամ Շիֆ

09:13 • 25/02

«Ժողովուրդ». Հրազդանի քաղաքապետ Արամ Դանիելյանը պատրաստվում Է սատարել հայտնի ընտրակեղծարարին

09:09 • 25/02

Շվեյցարական դպրոցների կանոններ, որոնք երեխաների մեջ սովորելու ցանկություն են առաջացնում

08:52 • 25/02

«Հրապարակ». ՀՀԿ-ի ռեյտինգայինները խիստ «պատվավոր» տեղեր կզբաղեցնեն ԱԺ-ում՝ հետին պլան մղելով «նանո-ջահելներին»

08:38 • 25/02

«Հրապարակ». Կուսակցությունների և դաշինքների մեջ թեկնածուների թվով ամենամեծ նախընտրական ցուցակը ներկայացրել է «Հայկական վերածնունդ»-ը

07:06 • 25/02

Նիսը խաղավերջում հաղթանակ է կորզել Մոնպելիեից

06:33 • 25/02

ՃՏՊ Արմավիր քաղաքում. կա տուժած

05:43 • 25/02

Ֆրանսիայի դատախազությունը հետաքննություն է սկսել Ֆիյոնի կնոջ դեմ

04:14 • 25/02

«Հարի Փոթերից» մինչև «Գեղեցկուհին ու հրեշը». Էմմա Ուաթսոնի կյանքն ու կարիերան լուսանկարներով

02:58 • 25/02

Լաս Պալմասի դարպասապահի կոպիտ սխալը որոշիչ էր

02:37 • 25/02

Այրվել է տնակ Երևանի Դավիթ-Բեկ փողոցում

02:09 • 25/02

ԱՄՆ Պետդեպը տևական դադարից հետո կվերսկսի մամուլի համար ճեպազրույցները

01:48 • 25/02

Լուսանկարիչները «բռնացրել են» կենդանիներին ամենաանհեթեթ վիճակներում (ֆոտոշարք)

01:45 • 25/02

Վերդերը հյուրընկալվելիս հաղթեց Վոլֆսբուրգին (տեսանյութ)

01:23 • 25/02

Հռոմի Պապը խմելու մաքուր ջուրը նոր համաշխարհային պատերազմի պատճառ է անվանել

00:54 • 25/02

Բենզեման կարող է վերադառնալ Ֆրանսիայի հավաքական

00:32 • 25/02

Ավստրալիայում հաջողվել է փրկել 10-ամյա տղայի կյանքը աշխարհի ամենաթունավոր սարդի խայթոցից հետո

00:19 • 25/02

Հղի Իրինա Շեյքը զարմիկների հետ Դիսնեյլենդում (լուսանկարներ)

23:59 • 24/02

Թրամփի մասնակցությամբ համաժողովին ռուսական դրոշներ են բաժանվել

23:58 • 24/02

Ֆլորիդայում անհայտ անձինք մզկիթ են հրդեհել

23:54 • 24/02

Թաիլանդում շունը հուղարկավորում է ավտովթարի հետևանքով սատկած ընկերոջը (տեսանյութ)

23:51 • 24/02

Իրաքյան զորքերին հաջողվել է մտնել արևմտյան Մոսուլի բնակելի թաղամասերից մեկը

23:48 • 24/02

The New Yorker ամսագիրը հատուկ «ռուսական» համար է պատրաստել` Պուտինի նկարով

23:31 • 24/02

Ռուս ծրագրավորողն արհեստական ինտելեկտով իրական տերմինատոր-ռոբոտ է հավաքել 3D տպիչի օգնությամբ (տեսանյութ)

23:23 • 24/02

ԻՊ-ը պայթյուն է իրականացրել Սիրիայում. կան տասնյակ զոհեր

23:20 • 24/02

Արսենալի 2017/18թթ. մրցաշրջանի հավանական խաղաշապիկները (լուսանկար)

23:14 • 24/02

Ավստրալուհի ոճաբանը Բեյոնսեի հայտնի լուսանկարը պատկերել է շուրթերի վրա (լուսանկար)

23:09 • 24/02

«Սարերի հովին մեռնեմ». արաբ երգչուհու հայերեն կատարումը՝ լիբանանյան հեռուստաընկերության եթերում (տեսանյութ)

22:56 • 24/02

Դոնալդ Թրամփն ԱՄՆ-ի «անազնիվ մամուլն» անվանել է «ազգի թշնամի»

22:47 • 24/02

Գիտնականներն ատամների վերականգնման նոր եղանակ են հայնտաբերել, որը թույլ կտա չայցելել ատամնաբույժի

22:38 • 24/02

ՌԴ-ն փորձում է երկու ձեռքով միաժամանակ 4 ճամպրուկ բռնել, բայց ԼՂ կարգավորումն իր համար արդիականությունը չի կորցնում. Դվորնիկով

22:36 • 24/02

Նախագահը ներկա է գտնվել «Հայկյան-2016» մրցանակաբաշխությանը

22:33 • 24/02

Բռնցքամարտ. Տոնականյանն ու Մարգարյանը դուրս մնացին պայքարից

22:20 • 24/02

Բոլոր տուգանքների չափերը անհրաժեշտ է վերանայել հօգուտ վարորդների. Էդուարդ Հովհաննիսյան

22:16 • 24/02

Կլաուդիո Ռանիերի. Երեկ իմ երազանքը կոտրվեց

22:13 • 24/02

Իսրայելի իշխանությունները թույլ չեն տվել Human Rights Watch-ի իրավապաշտպանին մուտք գործել երկիր

22:00 • 24/02

Կբացատրենք, որ սա ոչ թե անձերի, այլ ՀՀԿ-ի և Ելքի միջև պայքար է. «Ելքի» թեկնածուն Մալաթիայում կպայքարի «էնտուզիազմի» հիման վրա՝ առանց մեծ ռեսուրսների

21:48 • 24/02

Եվրոպա լիգայի շաբաթվա խորհրդանշական հավաքականը (լուսանկար)

21:23 • 24/02

Թուրքիան հայտնել է սիրիական Էլ Բաբ քաղաքն ԻՊ-ից ամբողջությամբ ազատագրելու մասին

21:14 • 24/02

Հայաստանի ազգային հավաքականն ընկերական հանդիպում կանցկացնի հունիսին

21:10 • 24/02

ԱՄՆ-ը առաջին անգամ F-35A կործանիչներ կտեղակայի Եվրոպայում

21:09 • 24/02

Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու Ֆիյոնը ցանկացել է հայերի ցանկությունների մասին իրեն տեղեկացնող պատասխանատու ունենալ․ նշանակվել է Արթուր Խանջյանը

20:56 • 24/02

Boeing-ն իր առաջին գործարանն է բացում Եվրոպայում

20:54 • 24/02

Կլոպ. Բրեքսիտ, Տրամպ, Ռանիերի... վերջին մեկ տարվա ընթացքում տարօրինակ բաներ են լինում

20:43 • 24/02

Բռնցքամարտ. Հովհաննես Բաչկովն ապահովեց բրոնզե մեդալ

20:36 • 24/02

Բեռլինի բնակչությունը մեկ տարում ավելացել է 60 500-ով

20:27 • 24/02

Եթե մրցապայքարում կլինեն «գլադիատորներ»,  կոչ եմ անում ապրիլի 3-ին ինձ հետ միասին գնալ դիրքեր . Հովհաննես Վարդանյան

20:17 • 24/02

Armani-ի նոր հավաքածուի ցուցադրությունը` ֆոտոշարքով (լուսանկարներ)

20:17 • 24/02

Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհը բքի պատճառով փակ է, Վարդենյաց լեռնանցքը՝ դժվարանցանելի

20:13 • 24/02

Հայտնի է Չեմպիոնների լիգայի շաբաթվա լավագույն ֆուտբոլիստը

20:04 • 24/02

Թուրքիայում ձերբակալվել է ԱՄՆ-ի հյուպատոսության աշխատակիցը

20:00 • 24/02

Հս. Կորեան քիմիական զենքի հսկայական պաշարներ ունի. Սեուլ

19:54 • 24/02

Զավեն Բադոյանը լքել է Գոմելը

19:51 • 24/02

Դանիել Իոաննիսյանն առաջարկում  է Քրեական հետախուզության մեթոդներով պարզել` բարեգործությու՞ն է, թե ընտրակաշառք

19:35 • 24/02

Իրաքն առաջին անգամ ավիահարվածներ է հասցրել ԻՊ-ի դիրքերին Սիրիայում

19:31 • 24/02

Փյունիկը գոլառատ ոչ-ոքի է խաղացել Լոկոմոտիվի երկրորդ թիմի հետ

19:17 • 24/02

Ցույց տանք մեր` այս հողերի հանդեպ ունեցած հազարամյա կապվածությունը. Մեջլիսի հայազգի պատգամավոր Սելինա Դողան

19:08 • 24/02

Արկեր են արձակել գյուղի դպրոցի և սահմաններին  հարակից մասերի ուղղությամբ, համայնքը վնասներ չի կրել․ Թալիշի համայնքապետ

19:03 • 24/02

Թուրքիայի Ուրֆա նահանգում 11-ամյա երեխայի մահվան պատճառ դարձած ահաբեկչական պայթյունի պատասխանատվությունը ստանձնել են քրդերը

18:53 • 24/02

Ֆինն նկարչուհին իր աշխատանքներով կոչ է անում պահպանել բնությունը (լուսանկարներ)

18:48 • 24/02

Մոուրինյուն հաստատել է, որ Մխիթարյանը բաց կթողնի Անգլիայի լիգայի Գավաթի եզրափակիչը

18:41 • 24/02

Ամբերդ գյուղի բնակիչներից մեկի տան վրա ավազակային հարձակում է տեղի ունեցել

18:38 • 24/02

Եթե պետք լինի` մահապատժի վերականգնման համար էլ հանրաքվե կանցկացնենք. Էրդողան

18:36 • 24/02

ԿԳՆ-ում Ասիական զարգացման բանկի պատվիրակության հետ քննարկվել են համագործակցության հարցեր

18:35 • 24/02

Լատվիայի ԱԳՆ-ն նոտա է ստացել ԱՄԷ-ից Ռիգայի օդանավակայանում դեսպանի հետ տեղի ունեցած միջադեպից հետո

18:33 • 24/02

Հակառակորդը արկակոծել է Թալիշը. ԱՀ ՊԲ

18:29 • 24/02

Ա.  Զաքարյանը և Ս. Ֆարմանյանը նամակ են հղել ԵԽ ղեկավար կազմին՝ Բաքվի կողմից ԵԽ պատգամավորներին հետախուզում հայտարարելու հարցի առթիվ

18:23 • 24/02

Արմավիրի գոլն Արարատի դարպասը (տեսանյութ)

18:21 • 24/02

Հրանտ Բագրատյանն առաջարկում է ճանաչել Բանգլադեշում բենգալացի ժողովրդի դեմ իրականացված ցեղասպանությունը (տեսանյութ)

18:20 • 24/02

Թուրքական ԶՈւ-ն Սիրիայում նոր զոհեր ունի

18:14 • 24/02

Ամերիկուհին ցուցադրել է իր ծխացող iPhone 7 Plus-ը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

18:12 • 24/02

Զբոսաշրջության վրացական փորձը մենք կօգտագործենք, իսկ ՏՏ ոլորտի մեր փորձը կփոխանցենք վրացական կողմին. ՀՀ վարչապետ

18:09 • 24/02

Իրաքյան Քուրդիստանի նախագահը մեկնում է Թուրքիա

18:05 • 24/02

ՀՀ-ում կարտադրվեն արևային վահանակներ, որոնք նաև կարտահանվեն. Էներգետիկ ենթակառուցվածքների նախարարություն

18:04 • 24/02

Փաստաբանին չի կարելի խուզարկել, կարելի է զննության ենթարկել. Արա Զոհրաբյան

18:00 • 24/02

Եթե համայնքապետերը կողմնորոշելու են իրենց համայնքի ժողովրդին, ապա դա անեն քաղաքական հստակ ձևակերպումներով. Դավիթ Լոքյան

17:57 • 24/02

«Տհաճ հետևանքներ կունենա».  Հրանտ Բագրատյանը չի մեկնաբանում ընդդիմադիրների հայտարարությունները (տեսանյութ)

17:46 • 24/02

Գանձասար-Կապանը տնային հանդիպումները կանցկացնի Հանրապետական ստադիոնում

17:46 • 24/02

Կազմվել է Համո Սահյանի բանաստեղծությունների ընտրանին, ժողովածուում ներառված են անտիպ գործեր. Նաիրի Սահյանը՝ գրքի առաջիկա շնորհանդեսի մասին

17:39 • 24/02

Ադրբեջանում պետանվտանգության ծառայության աշխատակիցները ձերբակալել են 2 քաղաքացու՝ պետական դավաճանության մեղադրանքով

17:35 • 24/02

Պատրաստակամ ենք աջակցել Երևանում ՄԱԿ-ի ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի միացյալ ծրագրի արդյունավետ իրականացմանը. Տարոն Մարգարյան

17:29 • 24/02

Արման Թաթոյանը ՄԱԿ ՓԳՀ ներկայացուցչի հետ քննարկել է փախստականների իրավունքներին առնչվող հարցեր

17:25 • 24/02

Իրաքի վարչապետը հրահանգել է օդային հարվածներ հասցնել Սիրիայում ԻՊ-ի դիրքերին

17:22 • 24/02

Ես Լոռու մարզպետ նշանակվելու առաջարկ չեմ ստացել. Հովհաննես Սահակյան (տեսանյութ)