Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

11:02 • 28/09

Բեռլինում ոստիկանությունը սպանել է հարևանի վրա դանակով հարձակված փախստականին

10:53 • 28/09

Եղիպատրուշում շրջանառվում է վարկած, որ տանից դուրս եկած ու չվերադարձած կինը փախել է ինչ-որ տղամարդու հետ

10:51 • 28/09

Նախագահը Հանրային հեռուստաընկերության մի խումբ աշխատակիցների պարգևատրել է մեդալներով և շնորհել պատվավոր կոչումներ

10:50 • 28/09

Լուկաշենկոն գնում է Պեկին՝ գումարի հետևից. НГ

10:44 • 28/09

Համաշխարհային բանկը նախագահ է ընտրել

10:36 • 28/09

Ռուսաստանին խնդրել են գործողություն սկսել Լիբիայում. «Իզվեստիա»

10:34 • 28/09

Անգլիայի ֆուտբոլի հավաքականի գլխավոր մարզիչը պաշտոնանկ է արվել

10:31 • 28/09

Վերա Բրեժնևան և մյուս «աստղային հարսնացուները» ցուցադրել են Vera Wang-ի նորույթները (լուսանկարներ)

10:28 • 28/09

Երկրաշարժ Էգեյան ծովում, ցնցումները զգացվել են Թուրքիայում և Հունաստանում

10:13 • 28/09

Շիմոն Պերեսը մահից հետո դոնոր է դարձել

10:12 • 28/09

Լոռու մարզում Niva-ն գլորվել է ձորը (լուսանկարներ). shamshyan.com

10:08 • 28/09

ԱՄՆ-ն պատրաստ է շարունակել բանակցությունները Թուրքիայի հետ ԻՊ-ի դեմ պայքարի շրջանակում. Մարկ Թոներ

10:00 • 28/09

«Ժամանակ». Արարատցին պարբերաբար սեռական գործողություն է իրականացրել 6-ամյա աղջկա նկատմամբ

09:58 • 28/09

Արագածոտնի բնակիչը դուրս է եկել տանից և չի վերադարձել

09:54 • 28/09

Մենք ոչ մեկից կախված չենք ո՛չ քաղաքականապես, ո՛չ ֆինանսապես, և ինքներս ենք որոշում մեր ճակատագիրը. Ալիև

09:53 • 28/09

«Հրապարակ». Խոսվում է Արտաշատի քաղաքապետ Արգամ Աբրահամյանի հրաժարականի մասին

09:41 • 28/09

ՌԴ ԱԳՆ-ն հրապարակել է Սիրիայի հարցով ձեռք բերված պայմանավորվածությունների տեքստը

09:40 • 28/09

«Ժողովուրդ». Ապրիլյան պատերազմի հետևանքով ոտնաթաթերն ու կրունկները կորցրած զինծառայողն ու ընտանիքը՝ ծայրահեղ ծանր պայմաններում

09:37 • 28/09

Արտարժույթների փոխարժեքները՝ սեպտեմբերի 28-ի դրությամբ

09:33 • 28/09

Այս գիշեր հակառակորդը ՊԲ մարտական դիրքերի ուղղությամբ կիրառել է նաև ԴՇԿ տիպի խոշոր տրամաչափի գնդացիր

09:21 • 28/09

«Ժամանակ». Վանաձորի քաղաքապետի ՀՀԿ-ական թեկնածուն ընդդիմադիրների մեջ իրեն մրցակից չի տեսնում

09:14 • 28/09

Նախագահն այցելել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն (լուսանկարներ)

09:10 • 28/09

Աստղապատ կիսաշրջազգեստ, որ տիեզերքը կմոտեցնի ձեզ (լուսանկարներ, տեսանյութ)

09:07 • 28/09

 «Հայկական ժամանակ». Նախկին վարչապետի վրեժը ՀՀԿ-ից

09:00 • 28/09

«Հայկական ժամանակ». Իրանական գազի հետքը կառավարության հրաժարականում

08:53 • 28/09

«Հայոց աշխարհ». Եթե «Իսկանդեր» ունենք, դա չի նշանակում, որ թշնամու դիպուկահարը չի կրակի մեր դիրքապահի վրա  

08:45 • 28/09

Օբաման ցավակցություն է հայտնել Շիմոն Պերեսի մահվան կապակցությամբ

08:34 • 28/09

«Առավոտ». Առողջապահության նորանշանակ նախարարն իր «Ինգոյից» մարդկանց ուղղորդում էր իր «Վարդանանց»

08:32 • 28/09

Դաջվածքներ, որոնք «միավորում» են ամենամտերիմ ընկերներին (լուսանկարներ)

08:21 • 28/09

«Ժամանակ».  Վանաձորում սպասվող ՏԻՄ ընտրությունները իրական խուճապ են առաջացրել ՀՀԿ-ում

08:16 • 28/09

«Ժամանակ». Հրաչյա Ռոստոմյանը համաձայնել է նախարար նշանակվել մի պայմանով

07:57 • 28/09

«Հայկական ժամանակ». Միջազգային ֆինանսական դոնոր կազմակերպությունները ՀՀ իշխանությունների առաջ պայման են դրել

07:49 • 28/09

«Հայկական ժամանակ». Հայաստանի կոնյակ արտադրող շատ ընկերություններ հայտնվել են ֆինանսական ծանր կացության մեջ

07:39 • 28/09

«Ժողովուրդ». Իրավապահները աղավաղել են Վարդևան Գրիգորյանի որդու՝ 26-ամյա Արշակ Գրիգորյանի մահվան հանգամանքները

07:15 • 28/09

«Հրապարակ». ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար կնշանակվի պաշտպանության նախկին նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը

07:07 • 28/09

«Հրապարակ». Նախարարությունների ենթակայության ներքո գործող պետական ԾԻԳ-երի, ՓԲԸ-ները կկրճատվեն

06:55 • 28/09

Մադուրոն հայտարարել է ԱՄՆ-ի հետ լավ հարաբերություններ ստեղծելու ցանկության մասին

06:34 • 28/09

ԱՄՆ-ի Շարլոթ քաղաքում ոստիկանության շենքի տարհանում է իրականացվել

06:11 • 28/09

94 տարեկան հասակում մահացել է Իսրայելի նախկին նախագահ Շիմոն Պերեսը

05:50 • 28/09

Չինաստանի արևելյան ծովափին վրա է հասել հզոր «Մեգի» թայֆունը 

05:29 • 28/09

E խումբ. Տոտենհեմը հաղթել է, մյուս խաղն ավարտվել է ոչ-ոքի (տեսանյութ)

05:03 • 28/09

Հաքերները վիրուս են տարածում Բրեդ Փիթի մահվան կեղծ լուրի միջոցով

04:40 • 28/09

Քեյթ Միդլթոնն ու արքայազն Ուիլյամը Կանադայում այցելել են վոլեյբոլի խաղի (լուսանկարներ)

04:17 • 28/09

Իշխանության գալու դեպքում Սարկոզին Մեծ Բրիտանիային կառաջարկի նոր պայմաններով մնալ ԵՄ կազմում

03:54 • 28/09

Պերուում կախարդանքի համար 73-ամյա կնոջ են ողջակիզել

03:33 • 28/09

H խումբ. Յուվենտուսը ջախջախեց Դինամոյին, Սևիլիան հաղթեց Լիոնի Օլիմպիկին (տեսանյութ)

03:10 • 28/09

Բրեդ Փիթը հայտարարել է, որ ամուսնալուծության պատճառով չի մասնակցի «Ժամանակի ճանապարհորդությունը» ֆիլմի պրեմերային

02:45 • 28/09

Disney-ի հերոսներ, որոնք ստեղծվել են հոլիվուդյան դերասանների կերպարներով (լուսանկարներ)

02:22 • 28/09

Օբաման առաջարկել է Կուբայում 50 տարվա դադարից հետո ԱՄՆ դեսպան նշանակել

02:01 • 28/09

Հղի Քսենիա Սոբչակի գեղեցիկ ոճը (լուսանկարներ)

01:40 • 28/09

Rolls-Royce-ը կատարել է իր պատմության մեջ ամենամեծ պատվերը` 30 Phantom արտադրելով հյուրանոցի համար

01:34 • 28/09

Չեմպիոնների լիգա. խաղային օրը թվերով և փաստերով

01:19 • 28/09

F խումբ. Բորուսիան փրկվում է պարտությունից Ռեալի հետ խաղում (տեսանյութ)

01:00 • 28/09

«Սեքսը մեծ քաղաքում» նախագիծը կրկին կհայտնվի էկրաններին. Սառա Ջեսիկա Փարկերը

00:42 • 28/09

Հալեպի արևելյան շրջանի բնակիչները 2 շաբաթ չեն կարողանում խմելու մաքուր ջուր ստանալ

00:26 • 28/09

Շարլիզ Թերոնը 16կգ-ով գիրացել է (լուսանկարներ)

00:03 • 28/09

«Հարի Փոթերը» գլխավորել է գրքերի լավագույն էկրանավորումների վարկանիշը

23:57 • 27/09

Չինաստանում ուսանողները հավելյալ դասերի են հաճախում իրենց գեղեցիկ դասախոսուհիներին տեսնելու համար. լուսանկարներ

23:46 • 27/09

ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարը հանդիպել է Եվրամիություն- Հայաստան բարեկամության խմբի ղեկավար կազմի հետ

23:44 • 27/09

Արևմուտքը տանուլ է տալիս տեղեկատվական պատերազմը Ռուսաստանի հետ. ՆԱՏՕ

23:39 • 27/09

Մեծ Բրիտանիան դեմ է հանդես եկել ԵՄ բանակի ստեղծմանը

23:26 • 27/09

Nissan-ը աթոռներ է ստեղծել, որոնք կարողանում են հերթ պահել մարդկանց փոխարեն (տեսանյութ)

23:16 • 27/09

Հովիկ Աբրահամյանը, Գագիկ Բեգլարյանը կընդգրկվեն ՀՀԿ քաղաքական պրոցեսներում. Վահրամ Բաղդասարյան (տեսանյութ)

23:12 • 27/09

Չեմպիոնների լիգայի խաղային օրվա առաջին գոլը (տեսանյութ)

23:05 • 27/09

Իսպանիայի թագավորական տունը 2.4 մլն եվրո է առաջարկել «արքայադստեր գործը» փակելու համար

22:55 • 27/09

Բարսելոնայի նախկին գլխավոր մարզիչն ամերիկյան թիմ է գլխավորել

22:47 • 27/09

Կոլումբացի վիրաբույժն ու բուժքույրն աշխույժ պարում են պլաստիկ վիրահատության ժամանակ (տեսանյութ)

22:26 • 27/09

Շվեյցարիայի ստորին պալատը հաստատել է փարանջա կրելն արգելող օրինագիծը

22:21 • 27/09

Զիդանի որդու կոպիտ սխալը (տեսանյութ)

22:21 • 27/09

Երևան-Սևան ճանապարհին «Toyota»-ն գլորվել ձորը. ուղևորներից մեկը հիվանդանոցի ճանապարհին մահացել է

22:12 • 27/09

Բուքմեյքերները բարձրացրել են Հիլարի Քլինթոնի հաղթելու հնարավորության գործակիցը

21:57 • 27/09

Վրաերթ՝ Աբովյան- Սայաթ-Նովա խաչմերուկում. 18 և 41-ամյա քաղաքացիները տեղափոխվել են հիվանդանոց

21:50 • 27/09

Նոր Զելանդիայում ավարտվել է աշխարհի առաջին մասնավոր տիեզերակայանի կառուցումը

21:43 • 27/09

Ամերիկյան ընկերությունը 2000-ական դոլար է վճարում իր աշխատակիցներին` հանգստի մեկնելու համար

21:43 • 27/09

Նաիրի Մինասյանի գոլը և Շիրակ - Բանանց խաղի վտանգավոր պահերը

21:22 • 27/09

ԻՊ-ի անօդաչուները հարվածներ են հասցրել Սիրիայում Թուրքիայի դիրքերի ուղղությամբ

21:13 • 27/09

Honda-ն ներկայացրել է իր առաջին ուղևորատար ինքնաթիռը` 4.85 մլն դոլարով (լուսանկարներ)

21:10 • 27/09

Ողջո՜ւյն, իմ գեոպոլիտիկ սեր. Мой адрес Советский Союз /դուբլ-2/

21:05 • 27/09

Ռումինիայի խոշոր քաղաքներում և հայաշատ վայրերում ՀՀ անկախության 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներ են անցկացվել

20:59 • 27/09

Վարչապետն արդեն սկսել է նախապատվություն տալ մասնագետներին․Վիգեն Հակոբյանը՝ նոր նշանակումների մասին

20:42 • 27/09

Բանանցի պաշտպանը Մոսկվայում հաջող վիրահատվել է

20:39 • 27/09

Մեքսիկայում լույս աշխարհ է եկել «երեք ծնողից» բեղմնավորված առաջին երեխան

20:28 • 27/09

Վերանշանակումից հետո նախարար Հրանուշ Հակոբյանը որոշել է մետրոյով երթևեկել (տեսանյութ)

20:13 • 27/09

Ջասթին Բիբերը և Բեյոնսեն հայտնվել են MTV Europe Music Awards-ի հավակնորդների թվում

20:12 • 27/09

Մեր նպատակն է, որ բիզնեսը «շնչի», գործնական լուծումներ առաջարկելու ժամանակն է.  Կարեն Կարապետյան

20:08 • 27/09

Պարդյուն հնարավոր է գլխավորի Անգլիայի հավաքականը

19:55 • 27/09

Բոլոր տաքսի ծառայությունները պետք է աշխատեն հավասար դաշտում. Տրանսպորտի և կապի նախարար

19:39 • 27/09

Թուրքիայում 528 երեխա մանկությունն անցկացնում է բանտերում՝ դատապարտյալ մայրերի կողքին

19:28 • 27/09

Նյու Յորքում բնակելի շենք է պայթել. կա մեկ զոհ և չորս տուժած (լուսանկարներ, տեսանյութ)

19:20 • 27/09

«Սյունիքի մարզպետի գործը շատ ծանր աշխատանք է, խորհուրդ չեմ տա մարդիկ գայթակղվեն». Արմեն Կարապետյան (տեսանյութ)

19:08 • 27/09

Նեպալում ավտոբուսն ընկել է անդունդը. կա 19 զոհ (լուսանկարներ)

19:02 • 27/09

Լուրջ եմ ասում` սա առաջին դեպքը չէ. նույնիսկ ՀՀԿ-ական պատգամավորը խոսեց Կառավարության ներկայացրած «փնթի» նախագծից

18:42 • 27/09

Արցախի կառավարությունը հաստատել է «ԼՂՀ 2017-2019թթ. պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը»

18:40 • 27/09

Արշակունյաց պողոտայի՝ կոյուղուց զրկված բնակիչները փակել էին փողոցը (տեսանյութ)

18:40 • 27/09

Վենգերը խոսել է Ժիրուի եւ Կոկլենի վնասվածքների մասին

18:35 • 27/09

Պորտուգալացի արվեստագետը բարձրացնում է աղտոտման խնդիրը` աղբից կենդանիներ պատրաստելով (լուսանկարներ)

18:25 • 27/09

Երևանում մեկնարկել է Ծերացման հիմնահարցերին նվիրված միջազգային գիտաժողովը

18:25 • 27/09

«Ջիհադը կհաղթի». Թուրքիայում ջիհադականները ծայրահեղական գրառումներ են արել ալևիների աղոթատեղիում (լուսանկար)

18:24 • 27/09

«Գրախանութները պիտի դառնան ընտանեկան հանգստի տեղ». Արմեն Ամիրյանն առաջինը կկարգավորի գրահրատարակչության ոլորտը

18:22 • 27/09

Կլիչկո. 1996 թվականից այսպիսի դադար չէր եղել իմ կարիերայում