Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

15:44 • 08/12

Կոռուպցիոն ցանկացած դրսևորում մեր կողմից միշտ դատապարտվել և  դատապարտվելու է. Արթուր Գևորգյան

15:39 • 08/12

ՄԼՍ-ի տարվա ֆուտբոլիստը

15:39 • 08/12

ՀՀ ԶՈՒ պատվիրակությունը կմեկնի Մոսկվա

15:38 • 08/12

Հերթական բաց դասը՝ բուհերի հետ համագործակցության շրջանակներում

15:37 • 08/12

Նախկինում ձեռք բերված պայմանավորվածություններին հավատարմությունը կարևոր դեր է խաղում ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում. Լավրով

15:29 • 08/12

Սերժ Սարգսյանն աշխատանքային այցով մեկնել է հարավարևելյան սահմանագոտի, այնուհետև Արցախ (լուսանկարներ)

15:21 • 08/12

Ֆիննական օդանավակայանը հյուրերին դիմավորել է «աշխարհի լավագույն զբոսաշրջային պաստառով» (լուսանկար)

15:15 • 08/12

«Տրանսպորտային փոխադրումներ» ՊՈԱԿ-ը կլուծարվի

15:13 • 08/12

Քննարկումները ցույց են տվել, թե որքան անհետաձգելի է հրադադարի ռեժիմի ամրապնդումը ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծում. Շտայնմայեր

15:13 • 08/12

Կարլոս. Ցանկանում եմ, որ Ռեալին բաժին հասնի Մոնակոն

15:11 • 08/12

«Գերմանացի կոմպոզիտորների թանգարանները` Խաչատրյանի տանը»

15:09 • 08/12

Պավլիկ Մանուկյանի եղբայրը դատապարտվել է 6 ամսվա ազատազրկման և հունվարի 1-ին ազատ կարձակվի. պաշտպան

15:01 • 08/12

Դրախտ՝ Երկրի վրա. The Daily Mail-ը բացահայտել է Նոր Զելանդիայի գողտրիկ անկյունները (լուսանկարներ)

14:58 • 08/12

Ապօրինի հարստացման համար գործերի քննությունը վերապահվում է Հատուկ քննչական ծառայությանը

14:57 • 08/12

Երբ տուն գող է մտնում, միանգամից զանգահարում են ոստիկանություն, բայց երբ գնահատելու ժամանակն է գալիս, բոլորը մոռանում են. Է. Շարմազանով

14:43 • 08/12

Ինչպես է Թուրքիայի տնտեսական ճգնաժամն անդրադառնում Ստամբուլի հայ ոսկերիչների վրա. «Ակօս»-ի անդրադարձը

14:43 • 08/12

Բողոքի ակցիա կառավարության դիմաց. Արարատի մարզի գյուղացիները պահանջում էին մթերված խաղողի գումարները (տեսանյութ)

14:43 • 08/12

ATP. Տարվա լավագույն մրցախաղերի հնգյակը

14:39 • 08/12

ՀՀ արտաքին պարտքի սպասարկման համար տրվելու է նույնքան գումար, որքան կրթության և առողջապահության ոլորտին. տնտեսագետ

14:33 • 08/12

Ալեքսան Պետրոսյանը գործընկերներից հիասթափված չէ, բայց ԱԺ ընտրություններին մասնակցելու ո՛չ որոշում ունի, ո՛չ ցանկություն

14:31 • 08/12

Բրիտանուհին զուգարանի թղթից հարսանեկան ճոխ զգեստ է պատրաստել (լուսանկարներ)

14:28 • 08/12

Դատախազությունը ոստիկանությանը ցուցում է տվել նյութեր նախապատրաստել ԱԺ պատգամավորի կողմից լրագրողին հարվածելու դեպքի առթիվ

14:26 • 08/12

Հայտնի է 2016 թվականի` աշխարհի ամենաոգեշնչող մարդու անունը

14:23 • 08/12

ՀՀ ԶՈՒ նախկին սպա Նորայր Մինասյանը Հայաստանում է

14:21 • 08/12

Ոստիկանական ուսհաստատություններում սովորել չցանկանալու պատճառը հավանաբար ՀՀ-ում ոստիկանների մեծ թիվն է. Մհեր Շահգելդյան

14:10 • 08/12

Հալեպի ազատագրումը կփոխի Սիրիայում պատերազմի ընթացքը, բայց չի նշանակի դրա ավարտ. Ասադ

14:10 • 08/12

Զինվորն ինքնաձիգից կրակոցներ է արձակել իր ծնոտի շրջանում. նոր մանրամասներ ՊԲ զինծառայողի մահվան դեպքով

14:10 • 08/12

Արսենալի լեգենդը խոսել է Մխիթարյանի մասին

13:59 • 08/12

«Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» հիմնադրամի ծառայողների կողմից չարաշահումների  փաստի առթիվ քրգործ է հարուցվել. Դատախազություն

13:57 • 08/12

«Ոստիկանությունում ծառայության մասին» նոր օրենքով Ոստիկանության ակադեմիայում սովորելը գրավիչ կդառնա. փոխոստիկանապետ

13:54 • 08/12

Լարսի ճանապարհը բաց է միայն մարդատար մեքենաների համար

13:53 • 08/12

Metacritic-ը հրապարակել է տարվա ամենավատ ֆիլմերի ցանկը

13:53 • 08/12

Վթարվել է պաշտպանության նախարարին սպասարկող ավտոմեքենաներից մեկը. կա 2 զոհ

13:47 • 08/12

Թուրքիայի Նիղդե քաղաքում գտնվող հայկական եկեղեցու շենքը կշահագործվի որպես մանկական գրադարան (լուսանկարներ)

13:35 • 08/12

ՌԴ Առաջին ալիքի եթերում «Համլետի» արտասանությամբ հիացրած 6-ամյա փոքրիկը տվել է շատերին հուզող հարցի պատասխանը (տեսանյութ)

13:33 • 08/12

Դիբալա. Յուվենտուսը ոչ մեկից չի վախենում և կարող է հաղթել յուրաքանչյուրին

13:27 • 08/12

Կեղծ փողեր պատրաստելու համար հետախուզվողը ներկայացել է Ոստիկանություն

13:23 • 08/12

Քաղաքացիներն ընտրության ժամանակ պետք է հասկանան` ում են ընտրում, ոչ թե խնամի, քավոր, ծանոթ, բարեկամ ընտրեն. Շարմազանով

13:21 • 08/12

Այսօր Ջիմ Մորիսոնը կդառնար 73 տարեկան. ռոք երգչի կյանքը` ֆոտոշարքով (լուսանկարներ)

13:15 • 08/12

Կառավարության որոշմամբ կստեղծվի «Հայաստանի իրավազորություն» հիմնադրամ

13:12 • 08/12

ԵՄ-ում Վրաստանի և Ուկրաինայի համար առանց վիզայի ռեժիմի ծրագրի վերաբերյալ պայմանավորվածության են հասել

13:10 • 08/12

Հայաստանում սկսվել են ռուսական ռազմակայանի նռնակաձիգների հավաքները

13:10 • 08/12

ԵԱՀԿ-ն շփման գծում դիտարկում է անցկացրել. Ադրբեջանը առաքելությանը դուրս չի բերել իր առաջապահ դիրքեր

13:10 • 08/12

Մխիթարյանի և թիմակիցների մարզումը Զարյայի հետ խաղից առաջ (տեսանյութ)

13:07 • 08/12

Առկա չէ որևէ ապացույց, որ Մեյթիխանյանի ամուսու սպանության գործով մեղադրյալները եղել են թմրանյութի ազդեցության տակ. պաշտպան

13:06 • 08/12

Թրամփը Նյու Յորքում հանդիպել է Լեոնարդո Դի Կապրիոյին

13:03 • 08/12

Բելգիայում հայերը կասկածվում են թենիսի մրցաշարի խաղադրույքների հետ կապված խարդախությունների համար. Derniere Heure

13:01 • 08/12

Եվրոպա լիգա. օրվա խաղերը

12:49 • 08/12

Forbes-ի վարկածով Հոլիվուդի գերագնահատված դերասանները՝ ֆոտոշարքով

12:48 • 08/12

Ինքնազբաղված անձանց ազատել հարկումից, կիրառել համաներում. ՊԵԿ նախագահը ներկայացրեց նախագծերի փաթեթ (տեսանյութ)

12:42 • 08/12

Այսօր մահացած զինծառայողը բանակ էր զորակոչվել հուլիսի 22-ին. ծնողներին հայտնել են որդու մահվան լուրը

12:40 • 08/12

Ռուբիկ Հակոբյանը ներողություն խնդրեց ոչ թե լրագրողից, այլ խորհրդարանից

12:39 • 08/12

ԱՄՆ-ում պարկուրով զբաղվող ռոբոտ է ստեղծվել (տեսանյութ)

12:38 • 08/12

ՉԼ. Խմբային փուլի խորհրդանշական հավաքականը (ֆոտո)

12:29 • 08/12

ԱԺ-ն ընդունեց 2017թ.-ի պետբյուջեի լրամշակված նախագիծը. ընդդիմությունը դեմ քվեարկեց

12:28 • 08/12

Հայաստանում տղամարդկանց 12%-ը խոստովանել է, որ բռնության է ենթարկել կնոջը. հետազոտություն

12:27 • 08/12

Հալեպը շուտով կվերականգնվի, և կյանքն այնտեղ կաշխուժանա. հալեպահայ սյունակագիր (լուսանկարներ)

12:26 • 08/12

Վարչապետը ԿԳ նախարարին հանձնարարել է ապահովել էլեկտրոնային կրթության մասսայական կիրառումը (տեսանյութ)

12:21 • 08/12

Սարգսյան-Փենս հեռախոսազանգը կարևոր հաղթանակ է հայերի համար.Մայք Սարյան

12:19 • 08/12

Կառավարության որոշմամբ՝ ԱԺ արտահերթ նիստ կհրավիրվի

12:17 • 08/12

ԱԺ հերթական քառօրյան՝ ուղիղ. քվեարկության կդրվեն քննարկված նախագծերը

12:15 • 08/12

Ադրբեջանը և Թուրքիան ապրանքաշրջանառության հարցում կարող են անցնել ազգային արժույթների

12:14 • 08/12

«Հաճույք ինչի՞ց եք ստանում». Կարեն Կարապետյանը՝ Դավիթ Լոքյանին

12:12 • 08/12

Լրագրողական կազմակերպությունները Ռուբիկ Հակոբյանից պահանջում են ներողություն խնդրել լրագրող Վահե Մակարյանից. հայտարարություն

12:09 • 08/12

Ի տարբերություն Ալիևի և Էրդողանի՝ Հայաստանը ոչ մի լումա չի ծախսել Փենս-Սարգսյան հեռախոսազրույցի համար. Հ. Սասունյան

12:06 • 08/12

Չեմպիոնների լիգայի խմբային փուլի 12 գեղեցկագույն գոլերը (տեսանյութեր)

12:06 • 08/12

Twitter-ի ղեկավարը Թրամփի՝ իր միկրոբլոգը վարելու ձևն «աննախադեպ» է անվանել

12:04 • 08/12

ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ ԲԱՆԿ-ը գործարկել է նոր հավելված

11:56 • 08/12

Գույքահարկի համակարգի բարեփոխման հիմքում պետք է դրվի արդարության սկզբունքը. Կարեն Կարապետյան (տեսանյութ)

11:42 • 08/12

Հունաստանում համընդհանուր գործադուլ է սկսվում

11:40 • 08/12

Վարչապետը կհանդիպի խոշոր գործարարների հետ (տեսանյութ)

11:40 • 08/12

Գրեմիոն՝ Բրազիլիայի գավաթակիր. Աթլետիկո Մինեյրոյի ֆուտբոլիստի անհավանական գոլը (տեսանյութ)

11:39 • 08/12

Գուրգեն Արսենյանի որդու դատը տեղի կունենա դեկտեմբերի 12-ին

11:37 • 08/12

Մասիս Մայիլյանը նշանակվել է հատուկ հանձնարարություններով դեսպան

11:34 • 08/12

Վարչապետը ՊԵԿ-ին հորդորեց մաքսակետերում տոնական օրերին սահմանել աշխատանքային հստակ գրաֆիկ (տեսանյութ)

11:31 • 08/12

Մաքսիմալ ուշադիր եղեք և տնտեսվարողի շահն ապահովեք. վարչապետի հանձնարարականը՝ ՏՄՊՊՀ-ին

11:29 • 08/12

«Խելացի» ծաղկամանը հասկացնում է, թե երբ է հարկավոր ջրել բույսը (տեսանյութ)

11:27 • 08/12

Թուրքիայում արգելվել է ժամանակին Հայոց ցեղասպանությանն անդրադարձած քրդական ամսագրի վաճառքը

11:20 • 08/12

Էրդողանի իշխանությունը ճանապարհ ու կամուրջներ կառուցեց, բայց մենք ամենից առաջ պետք է ներդրում անեինք մեր քաղաքացու մեջ. Կարո Փայլան

11:18 • 08/12

Երկրաշարժից հետո Գյումրին ուշքի չի գալիս, հովանավորներին էլ վանում են. Վահան Թումասյան

11:14 • 08/12

Հրազդանում տարադրամի փոխանակման կետի աշխատակցից բռնությամբ խոշոր գումար հափշտակելու դեպքով քրգործ է հարուցվել

11:07 • 08/12

Ձերբակալվել է Երևանի քաղաքապետարանի քաղաքաշինության վարչության տարածքային բաժնի պետը՝ կաշառք ստանալու կասկածանքով. ԱԱԾ

11:03 • 08/12

Oբամայից պահանջում են պատմել՝ ինչպես է Ռուսաստանը միջամտել ԱՄՆ նախագահական ընտրություններին

11:01 • 08/12

IFMA մուայթայի ֆեդերացիան՝ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամ

10:58 • 08/12

Լոս Անջելեսի հայ բնակիչն օգնել է ոստիկաններին մեծ արագությամբ ընթացող վարորդին բռնելու հարցում (տեսանյութեր)

10:53 • 08/12

«Հայկական ժամանակ». Կովալենկո Շահգալդյանի թոռան գործը ջրվեց. դանակահարության համար ոչ ոք պատասխանատվության չի ենթարկվի

10:46 • 08/12

Չեմպիոնների լիգա. խաղային օրվա թվերն ու փաստերը

10:41 • 08/12

Թուրքիայի 16 նահանգում Գյուլենի շարժման առաջատար դեմքեր են ձերբակալվել

10:36 • 08/12

«Առավոտ». Հարցին բռունցքով պատասխանելը թուլության և անզորության նշան է

10:33 • 08/12

Ֆրանսիայի ՆԳ նախարարն Ադրբեջանում «պերսոնա նոն գրատա» է ճանաչվել՝ ԼՂՀ այցելելու համար

10:29 • 08/12

«Հրապարակ». Բանկերի աշխատակիցները խուճապի մեջ են

10:26 • 08/12

Հայկական 3 ֆիլմ հավակնում է արժանանալ «Ոսկե գլոբուս» մրցանակին

10:19 • 08/12

«Հրապարակ». Արագածոտնի մարզում ներկուսակցական լարված իրավիճակ է ստեղծվել

10:15 • 08/12

Արտարժույթների փոխարժեքները դեկտեմբերի 8-ի դրությամբ

10:15 • 08/12

Գերմանական ոստիկանությունը հերքել է Թուրքիայի Մեջլիսի փոխնախագահի նկատմամբ վատ վերաբերմունք դրսևորելու մասին լուրերը

10:12 • 08/12

«Ժողովուրդ». Աշոտ Աղաբաբյանի ընտանիքին պատկանող հեռուստաընկերությունը լուրջ ֆինանսական խնդիրներ ունի

10:10 • 08/12

Դեռևս չպարզված հանգամանքներում ժամկետային զինծառայող է մահացել. ԼՂՀ ՊԲ

10:04 • 08/12

«Ժողովուրդ». Մի շարք սահմանամերձ գյուղերի նախկին ղեկավարներ կանդամագրվեն Սեյրան Օհանյանի կուսակցությանը

09:59 • 08/12

Հիպոթեկային շուկան քաղաքացիների համար կդառնա առավել թափանցիկ ու կանխատեսելի. ԿԲ պաշտոնյա

09:56 • 08/12

Աշոցքի ավտոճանապարհներին ձյուն է տեղում