Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

20:50 • 08/02

Ֆրանսիաբնակ 21-ամյա Ջուլիա Սեֆեջյանը դարձել է Միշլենի աստղի արժանացած ամենաերիտասարդ գլխավոր խոհարարը

20:37 • 08/02

Բժշկական համալսարանը մեկ հարկի տակ կհյուրընկալի հինգ նոբելյան մրցանակակիրների

20:33 • 08/02

Արման Թաթոյանը հստակ գիտի, թե օրենքն ինչ է պահանջում. Աիդա Իսկոյանը` ՄԻՊ թեկնածուի մասին

20:30 • 08/02

Մանչեսթերյան ակումբները պայքարում են 20-ամյա կիսապաշտպանի համար

20:06 • 08/02

Ուկրաինայի նախկին նախագահին մեղադրանք է ներկայացվել՝ Մայդանում մարդկանց սպանելու համար

20:03 • 08/02

Պուտինը Բահրեյնի արքային ձի է նվիրել (լուսանկարներ)

20:00 • 08/02

Մելգարեխոն տեղափոխվեց Սպարտակ (լուսանկար)

19:55 • 08/02

40-ամյա Անջելինա Ջոլին 3 նոր դաջվածք է արել մարմնին (լուսանկարներ)

19:43 • 08/02

Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ԵԽ Եվրոպական պահպանողականների և ռեֆորմիստների խմբի նախագահին

19:30 • 08/02

Լիվերպուլն այլընտրանք է գտել Թեյշերայի համար

19:27 • 08/02

Վարույթ է ընդունվել Հանրաքվեի տեղամասում վստահված անձի լիազորությունները խոչընդոտելու դեպքով հարուցված քրգործը

19:20 • 08/02

ՀՀ Նախագահը և Սերբիայի ԱԺ նախագահը քննարկել են ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման բանակցային գործընթացը

19:14 • 08/02

Աշխարհի ամենավտանգավոր ճանապարհը գտնվում է Թուրքիայում (լուսանկարներ)

19:07 • 08/02

Մեկից ավելի անգամ քվեարկած անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին

19:05 • 08/02

Գյումրիում 63-ամյա կնոջը դանակահարելու և թալանելու մեջ կասկածվողը ձերբակալվել է

19:00 • 08/02

Բանանցը մեկ գնդակի տարբերությամբ հաղթել է իր երկրորդ թիմին (տեսանյութ)

18:55 • 08/02

Հնդկաստանում երկնաքարի բեկորներից մարդ է մահացել. The Daily Mail

18:48 • 08/02

Վարչապետն ընդունել է Եվրոպայի պահպանողականների և ռեֆորմիստների դաշինքի նախագահին

18:45 • 08/02

Մեղրու թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում երեխաների ընդունելության թիվը վերջին տարիներին աճել է. տնօրեն

18:34 • 08/02

Երկրպագուները բոյկոտում են Բեյոնսեին` ոստիկաններին «վիրավորելու» համար (տեսանյութ)

18:30 • 08/02

Ռուս-թուրքական հարաբերությունների վատթարացումը կարող է վերածվել պատերազմի. Աղասի Ենոքյան

18:22 • 08/02

Ընտրախախտումների դեպքերով հարուցվել է 68 քրգործ. դատախազություն

18:14 • 08/02

Հայաստանի ԱԳ նախարարը հանդիպել է Սերբիայի ԱԺ նախագահին

18:12 • 08/02

Երևանում ընկերն,ալկոհոլի ազդեցության տակ, ծեծել է ընկերուհուն

17:51 • 08/02

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը հայատառ կարճ հաղորդագրություններ ուղարկող առաջին օպերատորն է

17:40 • 08/02

Մոտ 100 մեքենա կուտակվել է Ռուսաստան-Վրաստան սահմանին եղանակային պայմանների պատճառով

17:39 • 08/02

Հիմա, երբ Հայաստանը միացել է ԵՏՄ-ին, կա Իրանի հետ տնտեսական համագործակցության պոտենցիալ. Տ. Վալովայա

17:26 • 08/02

Ֆաբիու Կոենտրաուն կոտրել է ոտքը

17:25 • 08/02

Սոմալիի ինքնաթիռի մահապարտը պետք է թռչեր Turkish Airlines-ի ինքնաթիռով

17:19 • 08/02

Զվարթնոցի տաճարի արծվաքանդակ խոյակները ցուցադրվել են Լուվրում

17:10 • 08/02

Բենզեման՝ Ռեալի պատմության լավագույն ռմբարկուների տասնյակում

17:09 • 08/02

Գարեգին Բ-ն հրաժեշտի հանդիպում է ունեցել ՀՀ-ում Հնդկաստանի դեսպանի հետ

17:04 • 08/02

Թուրքիայի ափերի մոտ փախստականներ տեղափոխող նավակ է խորտակվել. կա 22 զոհ

17:03 • 08/02

Գավառում ձյան բարձրությունը հասնում է 30 սանտիմետրի

17:02 • 08/02

Սիրիայի կառավարական զորքերը մոտեցել են Իդլիբ քաղաքին. «Ալ- Մայադին»

17:02 • 08/02

Սևան քաղաքում աղջիկը վեճի ժամանակ դանակահարել է իր ընկերոջը

16:56 • 08/02

Քեթի Փերիի ու Օռլանդո Բլումի միջև սիրավեպ է. ԶԼՄ-ներ (լուսանկարներ)

16:55 • 08/02

Էդվարդ Նալբանդյանն աշխատանքային ճաշ է ունեցել ՀՀ–ում ԵՄ պատվիրակությունում

16:53 • 08/02

Ավարտվել է Հանրաքվեն լուսաբանող լրագրողի լիազորությունները խոչընդոտելու գործով նախաքննությունը

16:52 • 08/02

Մալաքյանները պատրաստում են տեղափոխվել Ստալ

16:52 • 08/02

Մարկ Ջեյքոբսը նոր շրթներկ է ստեղծել` ի պատիվ փոքրիկ արքայադուստր Շառլոթի

16:50 • 08/02

Եվրոպան ողողվել է փախստականների դեմ բողոքի ակցիաներով. The Wall Street Journal

16:49 • 08/02

Զ. Փոստանջյանը ՄԻՊ-ի պաշտոնում առաջադրվելու համար փաստաթղթեր է ներկայացրել Պետաիրավական հանձնաժողով

16:46 • 08/02

Հայաստանի ազգային կինոակադեմիայի նախագահ է ընտրվել Հարություն Խաչատրյանը

16:44 • 08/02

Ունենք կանխատեսումներ, որ կլինի ոչ մեծ, բայց բավարար տնտեսական աճ ամբողջ ԵՏՄ–ում. Տատյանա Վալովայա

16:41 • 08/02

Ֆուտբոլային աստղերի որդիներ, ովքեր կարող են կրկնել հայրերի հաջողությունը (տեսանյութ)

16:23 • 08/02

ԶԼՄ-ները նշել են աշխարհի լավագույն շեֆ-խոհարարի ինքնասպանության հնարավոր պատճառը

16:18 • 08/02

Գրավադրմամբ խաթարվում է անչափահաս քաղաքացու բնակարան ունենալու սահմանադրական իրավունքը. Հ.Բագրատյանը օրենքի նախագիծ է ներկայացրել

16:15 • 08/02

Տնտեսական ներկա դրությունը թույլ չի տալիս ԵՏՄ-ում ներդնել արժութային միասնական համակարգ. Տատյանա Վալովայա

16:14 • 08/02

Անհայտ ինքնաթիռներն ավիահարվածներ են հասցրել Լիբիայում ԻՊ-ի դիրքերին. լրատվամիջոցներ

16:09 • 08/02

Թայվանում հզոր երկրաշարժից փլուզված շենքի պատերի մեջ հայտնաբերվել են բուսայուղի դատարկ տարաներ (լուսանկարներ)

16:03 • 08/02

Հայաստանում բացվել է 3 առողջության առաջնային պահպանման նորակառույց կենտրոն

16:00 • 08/02

Նորանշանակ պետական ծառայողները երդվեցին` հավատարմորեն ծառայել ՀՀ ժողովրդին

15:56 • 08/02

Պետերբուրգի բնակիչն արագընթաց մեքենայից փրկվելու համար թողել է երկու երեխաներին ու փախել (տեսանյութ)

15:50 • 08/02

Չինական քաղաքները դատարկվել են Նոր տարվա առիթով (լուսանկարներ)

15:36 • 08/02

Ֆրանսիայում լիցեյի շենքից մարդկանց տարհանել են՝ ռումբի առկայության մասին սպառնալիքի պատճառով

15:35 • 08/02

Վահագնի թաղամասի մոտ հարձակվել են գործարարի վրա և հրկիզել նրա ավտոմեքենան. Pastinfo.am (լուսանկարներ)

15:33 • 08/02

Ադրբեջանը չի դիմել ԵՏՄ-ին՝ անդամակցության համար, ուստի, բանակցություններ չեն տարվում. Տատյանա Վալովայա

15:29 • 08/02

«Շոփինգը» հակասթրեսային միջոց է ոչ միայն կանանց, այլև տղամարդկանց համար. հոգեբան

15:29 • 08/02

Հոգին երջանկություն չի զգա, եթե աչքերն արցունք չեն տեսել. հնդկացիների ինքնատիպ աշխարհայացքը` արտահայտված խորիմաստ մտքերով

15:27 • 08/02

Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստների յուրահատուկ փորձությունը (տեսանյութ)

15:23 • 08/02

Այսօրվանից մեկնարկում է դոնորական արյան հավաքագրման ակցիա՝ «Նվիրիր կյանք» ֆոնդի համար

15:17 • 08/02

Ադրբեջանն ամեն կերպ փորձում է խոչընդոտել հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորմանը.Գ. Սահակյան

15:10 • 08/02

Կադիրովը պատմել է Սիրիայում չեչեն հատուկջոկատայինների ներկայության մասին. Կրեմլն արձագանքել է

15:07 • 08/02

Էդուարդ Շարմազանովը և Սերբիայի ԱԺ նախագահն այցելել են Ծիծեռնակաբերդ

15:06 • 08/02

Մահացած նորածինը 2 դուստր ունեցող ամուսինների որդին էր

15:03 • 08/02

Քաղաքապետը հանձնարարել է խստորեն հետևել դպրոցներ և մանկապարտեզներ սննդի մատակարարումը

14:58 • 08/02

Թուրքիայի քրդերի «մայրաքաղաքում» մարտեր են ընթանում. РИА Новости

14:54 • 08/02

WTA. Անի Ամիրաղյանն առաջադիմել է 73 տեղով

14:51 • 08/02

Մեծ պահքը կոչվում է նաև աղուհացից, որի ընթացքում հնում միայն աղ ու հաց էին ճաշակում օրական մեկ անգամ

14:49 • 08/02

Քեմբրիջի դքսուհի Քեյթ Միդլթոնը` Մեծ Բրիտանիայի օդուժի կազմավորման 75-ամյակին (լուսանկարներ)

14:30 • 08/02

ԱՄՆ-ի ազգային օրհներգը` Լեդի Գագայի հուզիչ կատարմամբ (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:23 • 08/02

ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ զեկույցում տեղ են գտել բազմաթիվ չստուգված լուրեր. Տիգրան Մուկուչյան. Pastinfo.am

14:21 • 08/02

Անթալիայում զբոսաշրջիկների թիվը հունվարին հասել է վերջին 10 տարվա ընթացքում նվազագույն ցուցանիշին

14:08 • 08/02

Հայաստանը կմիանա ֆինանսական ոլորտում տեղեկատվության փոխանակման մասին ԵՏՄ-ի համաձայնագրին

13:59 • 08/02

ՌԴ-ում ձերբակալվել են ԻՊ-ի զինյալներ, որոնք ցանկացել են ահաբեկչություններ իրականացնել երկրում. ղեկավարը Թուրքիայից է

13:57 • 08/02

Մադլեն Օլբրայթը խոստացել է դժոխք ուղարկել Հիլարի Քլինթոնի հակառակորդներին

13:54 • 08/02

Փետրվարի 8-ի դրությամբ` Հայաստանից արտահանվել է 5788 տոննա թարմ պտուղ-բանջարեղեն

13:51 • 08/02

Դյուսելդորֆում 25 տարվա ընթացքում առաջին անգամ չեղարկվել է ավանդական կառնավալը

13:48 • 08/02

Պարտադիր չէ ընդունել որևէ իրավական ակտ, որ պետծառայողները համացանցում հայերեն գրեն. Զոհրապ Եգանյան

13:47 • 08/02

Թայվանում երկրաշարժի զոհերի թիվը հասել է 37-ի

13:44 • 08/02

Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է ճանաչել 2014թ.-ին Մետրոպոլիտենի կողմից 3 աշխատակիցների ազատումը. նրանք կդիմեն միջազգային ատյաններ

13:42 • 08/02

Volkswagen-ը շռայլ փոխհատուցում կվճարի ԱՄՆ-ի հաճախորդներին

13:30 • 08/02

Սպառողների շահերը պաշտպանող պետական կառույց, ըստ էության, չկա. Արմեն Պողոսյան

13:28 • 08/02

Հայաստան կայցելի Շվեդիայի արտաքին գործերի նախարարը

13:17 • 08/02

Apple-ն արգելափակում է ընկերության ներկայացուցչություններից դուրս վերանորոգված iPhone-ները

13:17 • 08/02

Ֆուտզալի Հայաստանի առաջնություն. 10-րդ տուրի արդյունքները

13:02 • 08/02

Իրանի նախագահը պարգևատրել է միջուկային գործարքի մասնակիցներին

12:47 • 08/02

Ջեյ Զին Բեյոնսեին քաջալերելու համար նրան 10.000 հատ վարդ է ուղարկել

12:41 • 08/02

Burberry-ն որոշել է կրճատել նորաձևության ցուցադրությունների քանակը

12:38 • 08/02

Հայրիկներ, որոնք վարպետորեն «փչացրել» են իրենց երեխաների լուսանկարները

12:31 • 08/02

«Աստղային պատերազմներ» ֆիլմի նոր մասը 2 մլրդ դոլար է հավաքել համաշխարհային կինովարձույթում

12:30 • 08/02

Պետք չէ գովել Տերյանին, ուղղակի պետք է կարդալ. փետրվարի 9-ը Վահան Տերյանի ծննդյան օրն է

12:29 • 08/02

ԱՄՆ-ում Mardi gras-ի ընթացքում տեղի ունեցած հրաձգության հետևանքով զոհեր ու վիրավորներ են գրանցվել

12:25 • 08/02

Հարցը համանախագահների քանակը չէ, այլ կողմերի միջև փոխվստահության բացակայությունը. ՌԴ դեսպան

12:25 • 08/02

Մեր առաջարկները ՀԱԿ-ի առաջարկներից մի քանի անգամ բարձր են. Գ. Սահակյանը՝ ԸՕ-ի փոփոխության մասին

12:23 • 08/02

Մահացել է Սուրիկ Խաչատրյանի եղբայրը` Սերոբ Խաչատրյանը

12:22 • 08/02

Այսուհետ կգործի թաղման նպաստի անկանխիկ վճարման նոր կարգ. Սոցապնախարարություն

12:21 • 08/02

Մոսուլում «Իսլամական պետության» գրոհայինները 300 մարդու են մահապատժի ենթարկել. Almada Press

12:19 • 08/02

Անցած 3 օրվա ընթացքում հանրապետությունում արձանագրվել է ճանապարհատրանսպորտային 16 պատահար