Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

15:21 • 29/05

Երևանում 25-ամյա վարորդը վրաերթի է ենթարկել 55-ամյա կնոջը (լուսանկարներ) Shamshyan.com

15:05 • 29/05

Subaru-ն ներկայացրել է STI Sport սպորտային մեքենան (լուսանկարներ)

14:55 • 29/05

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Օրլովի նահանգապետին

14:47 • 29/05

Սիրիայի հատուկ ծառայությունները եվրոպացիներին տրամադրում էին Փարիզի ահաբեկիչների մասին տեղեկատվություն. ԶԼՄ-ներ

14:33 • 29/05

Հարություն Մերդինյանը՝ Եվրոպայի չեմպիոն

14:28 • 29/05

Իտալուհին իրականցրել է կյանքի երազանքն ու 104 տարեկանում Ferrari-ով շրջել

14:22 • 29/05

ԵԱՏՄ բիզնեսին հարկավոր է կայացնել կոնսոլիդացված որոշումներ. Տիգրան Սարգսյան

14:06 • 29/05

Թուրքիայի խորհրդարանը վստահության քվե է հայտնել վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմի գլխավորած կառավարությանը

13:59 • 29/05

Հայաստան - Էլ Սալվադոր խաղը չի կայանա Ստաբհաբում

13:53 • 29/05

Cartier-ը ներկայացրել է պայուսակների նոր հավաքածուն (լուսանկարներ)

13:37 • 29/05

Օհայոյի կենդանաբանական այգում սպանել են գորիլային, որի վանդակ երեխա էր ընկել (տեսանյութ)

13:21 • 29/05

Օդի ջերմաստիճանը հանրապետությունում կնվազի 3-4 աստիճանով. սպասվում են կարճատև տեղումներ

13:10 • 29/05

Հայաստան-Գվատեմալա հանդիպումը թվերով ու փաստերով

12:55 • 29/05

Իշխանություններն ամեն ինչ անելու են, որ մնան իշխանության. Հովհաննես Սահակյան

12:42 • 29/05

Մովսիսյանը չկարողացավ օգնել ՌՍԼ-ի խուսափել պարտությունից (տեսանյութ)

12:24 • 29/05

«Համախմբում»-ը պատրաստ է համագործակցել քաղաքական բոլոր ուժերի հետ, ընդհուպ՝ ՀՀԿ անհատների. Ստեփան Մարգարյան

12:08 • 29/05

Մեկ շաբաթվա ընթացքում Եվրոպա ծովով ժամանել է 13 հազար ներգաղթյալ

12:07 • 29/05

Ռամոսը՝ ՉԼ-ի եզրափակչի լավագույն ֆուտբոլիստ

11:49 • 29/05

Դավիթ Ավանեսյանը հաղթեց հայտնի Շեյն Մոզլիին (տեսանյութ)

11:40 • 29/05

Lufthansa-ն դադարեցնում է թռիչքները Վենեսուելա

11:32 • 29/05

Մոսկվան հրաժարվել է քննարկել Բելառուսի համար գազի զեղչը

11:28 • 29/05

Հրդեհ Երևանի Րաֆֆու փողոցի մանկապարտեզում (լուսանկարներ)

11:23 • 29/05

Տավուշում արձանագրվել են հակառակորդի կողմից տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից արձակված հատուկենտ կրակոցներ. ՀՀ ՊՆ

11:19 • 29/05

ՀՀ հավաքականն արդյունավետության նոր ռեկորդ սահմանեց

11:00 • 29/05

Թուրքիայի հետ առանց վիզայի ռեժիմը հարցականի տակ է. Շուլց

10:43 • 29/05

Հենրիխ Մխիթարյան. առաջին հեթ-տրիկն ազգային հավաքականում

10:36 • 29/05

ՃՏՊ Իսակովի պողոտայում. «Mercedes» մակնիշի ավտոմեքենան կողաշրջվել է (լուսանկարներ)

10:27 • 29/05

Հայաստան-Գվատեմալա հանդիպման գոլերը.Մխիթարյանը՝ հեթտրիկի հեղինակ (տեսանյութ)

10:12 • 29/05

Հայաստանի հավաքականը տարավ իր պատմության ամենախոշոր հաշվով հաղթանակը.Մխիթարյանը՝ հեթ-տրիկի հեղինակ

10:07 • 29/05

Հակառակորդը կիրառել է տարբեր տրամաչափի հրաձգային և դիպուկահար զինատեսակներ, 60 միլիմետրանոց ականանետ.ԼՂՀ ՊԲ

01:38 • 29/05

Ռեալը` Չեմպիոնների լիգայի 11-ակի գավաթակիր (տեսանյութ, լուսանկարներ)

00:30 • 29/05

Բորուսիայի պաշտպան Սոկրատիս Պապաստատոպուլոսը՝ Ատլետիկոյի դիտակետում

00:09 • 29/05

Բնապահպանական լուսանկարչության համաշխարհային մրցույթի լավագույն կադրերը` Daily Mail-ի ֆոտոշարքում

00:00 • 29/05

Լիվերպուլի պաշտպան Մամադու Սախոն արդարացվել է

23:52 • 28/05

Facebook-ը կարող է օգտագործել սոցցանցում չգրանցված օգտատերերի տվյալները՝ գովազդ ցուցադրելու համար

23:33 • 28/05

Տիգրան Մկրտչյանը նշանակել Լիտվայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան

23:30 • 28/05

Լեբրոնին հասցեագրված փոխանցումը` Արևելքի եզրափակչի 6-րդ խաղի լավագույն դրվագ (տեսանյութ)

23:19 • 28/05

Սպասվում է անձրև. առաջիկա օրերի եղանակի կանխատեսում

23:14 • 28/05

Ռամոսը կրկին եզրափակչում գրավեց Ատլետիկոյի դարպասը (տեսանյութ)

23:00 • 28/05

Բարսելոնա տեղափոխությո՞ւնը. ես երջանիկ եմ Արսենալում. Բելերին

22:56 • 28/05

Իտալիայում մտադիր են բանտերի պատմական շենքեր վաճառել և վերածել հյուրանոցների

22:44 • 28/05

Սիրիական Ռաքքա քաղաքի քրդական անցակետում ԻՊ-ի 3 մահապարտ պայթեցրել են իրենց

22:38 • 28/05

Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ. Ռեալ-Ատլետիկո (ուղիղ)

22:30 • 28/05

Սիմեոնեի մարտավարությունն ապշեցնում է Բեյլին ու Զիդանին (ծաղրանկար)

22:20 • 28/05

Ջուլֆալակյանը, Հարությունյանը և Ալեքսանյանը դարձել են Սասսարի մրցաշարի հաղթողներ

22:18 • 28/05

ՉԼ-ի եզրափակիչ. Ռեալ-Ատլետիկո. մեկնարկային կազմեր

22:15 • 28/05

Գերմանիայում կայծակի հարվածից 35 մարդ է տուժել

22:05 • 28/05

Քուվեյթը իրանցի 47 բանտարկյալի է արտահանձնել

22:00 • 28/05

Ռոման կբանակցի Ռեալի կիսապաշտպանին ձեռք բերելու համար

21:55 • 28/05

ՀՀ Նախագահը ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած մի շարք օրենքներ

21:41 • 28/05

Էրդողանը քննադատել է Վաշինգտոնին՝ ամերիկացի զինվորականների՝ քրդական խորհրդանշանով համազգեստի համար

21:30 • 28/05

Դե Բրյունեի անակնկալ հետագծով հարվածը կամային հաղթանակ է պարգևել Բելգիային (տեսանյութ)

21:29 • 28/05

Միքայել Մելքումյանը ՆԱՏՕ–ի ԽՎ նիստի ժամանակ հակադարձել է Ադրբեջանի պատվիրակին

21:27 • 28/05

Բացառիկ ֆոտոշարք Արցախի Մատաղիսի զորամասի հրետանավորների առօրյայից. Shamshyan.com

21:18 • 28/05

Գերմանացիները 3D տպիչով գերթեթև էլեկտրական մոտոցիկլ են ստեղծել (տեսանյութ)

21:12 • 28/05

Սերենա Ուիլյամսը դժվարին պայքարում մտավ 1/8 եզրափակիչ. Ռոլան Գարոս (տեսանյութ)

21:04 • 28/05

Քննարկվել են Արցախում ՏՏ ոլորտում մի շարք ծրագրերի իրականացմանը վերաբերող հարցեր

21:03 • 28/05

Peugeot-ն 500 ձիաուժ հզորությամբ ավտոմեքենա է ներկայացրել` 100-ամյա սպորտային բոլիդի պատվին (լուսանկարներ)

21:00 • 28/05

Նապոլին մերժել է Բավարիայի գայթակղիչ առաջարկը

20:40 • 28/05

Տոն, որ այսօր մեզ հետ չէր

20:37 • 28/05

Իրաքյան բանակը և աշխարհազորայինները շրջապատել են Էլ-Ֆալուջա քաղաքը

20:36 • 28/05

Փարիզում կայծակի հարվածից 11 մարդ է տուժել

20:30 • 28/05

Լևանդովսկին մնում է Բավարիայում. Կարլ-Հայնց Ռումենիգե

20:20 • 28/05

Իտալական և իռլանդական նավերն ավելի քան 500 ներգաղթյալների են փրկել Միջերկարկան ծովում

20:04 • 28/05

SpaceX-ը հաջողությամբ իրականացրել է իր երրորդ հրթիռի վայրեջքը (տեսանյութ)

20:00 • 28/05

Հարթը մարզման ընթացքում հիանալի սեյվ է կատարել (տեսանյութ)

19:45 • 28/05

«Իրոք որ, Պետրոս 1-ին է նման». Նժդեհի եղբոր ծոռն ու քաղաքացիները նմանություն չեն գտնում Նժդեհի կերպարի ու արձանի միջև (տեսանյութ)

19:30 • 28/05

Սիմեոնեի փոխանցումից Տորեսը գեղեցիկ գոլի հեղինակ է դարձել (տեսանյութ)

19:23 • 28/05

Ռուսաստանը ծրագրել է ուղևորատար տիեզերանավեր ուղարկել Լուսին

19:15 • 28/05

Երևանի սրտում Նժդեհի արձան կանգնեցնելը մեծ պատիվ է. Տարոն Մարգարյան (տեսանյութ)

19:11 • 28/05

«Ֆանտաստիկ արձան է». Էդուարդ Շարմազամովը՝ Նժդեհի արձանի մասին

19:00 • 28/05

Երբ երեխա էի, Ռեալն աշխարհի լավագույն թիմն ուներ. Նեգրեդո

18:41 • 28/05

Մերկելը փորձում է սիրաշահել ոչ միայն Թուրքիային, այլև Սաուդյան Արաբիային. Die Welt

18:30 • 28/05

Ամենաշատ երկրպագուներ ունեցող Ռեալի ֆուտբոլիստները (տեսանյութ)

18:07 • 28/05

Հյուսիսային Կորեան Facebook-ին շատ նման սոցկայք է գործարկում. CNN

18:00 • 28/05

Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ. հարցման ամփոփում

17:49 • 28/05

Analitik.am կայքի տնօրեն Անի Հովհաննիսյանը բացարկ է հայտնել ՀՔԾ–ին

17:40 • 28/05

Մոդրիչ. Մեկ խաղում հնարավոր է հաղթել ցանկացած մրցակցի

17:33 • 28/05

Ռումինիայում ՀՕՊ համակարգի տեղակայումը Ռուսաստանի դեմ ուղղված քայլ չէ. Ռումինիայի ԱԳՆ

17:14 • 28/05

Սև ու սպիտակ օձեր. միլանցի դաջվածքի վարպետի ստեղծագործությունները (լուսանկարներ)

17:12 • 28/05

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ներկա է գտնվել Գարեգին Նժդեհի արձանի բացմանը

17:10 • 28/05

Մոնակոյի Գրան պրի. որակավորման 3-րդ փուլում առաջատարը Ֆետելն է

16:58 • 28/05

Էրդողանը քննադատել է ԱՄՆ-ին՝ Սիրիայում քրդերին աջակցելու համար

16:40 • 28/05

Միշտ ցանկացել եմ երկարաձգել պայմանագիրը Բարսելոնայի հետ. Բուսկետս

16:36 • 28/05

Ապարանում տեղի է ունեցել Ապարանի մարտերի 98–ամյակին նվիրված հանդիսավոր արարողություն. լուսանկարներ

16:13 • 28/05

Երևանում տեղի ունեցավ Գարեգին Նժդեհի արձանի հանդիսավոր բացումը (տեսանյութ)

16:12 • 28/05

Երեխայի սեռը դեռ չգիտենք, բայց եթե որդի ունենամ՝ հոր անունն է կրելու. ասում է Թալիշում զոհված Գեղամ Մկրտչյանի կինը (տեսանյութ)

16:10 • 28/05

Պորոշենկոն նշել է Դոնբասում ընտրություն անցկացնելու նախապայմանները

16:10 • 28/05

Նապոլին մերժել է Ատլետիկոյի 30-միլիոնանոց առաջարկը

15:39 • 28/05

Հալեպի հայկական ծերանոցի բնակիչներին անվտանգության նկատառումներով տարհանել ու տեղափոխել են (լուսանկարներ)

15:36 • 28/05

Գնացի, որդուս շորերը, ամանը, գդալը գտա, բերեցի. Քյարամ Սլոյանի հայր (տեսանյութ)

15:30 • 28/05

Բեկենբաուեր. ՉԼ-ի եզրափակչում գործը հասնելու է 11 մ. հարվածաշարի

15:07 • 28/05

ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանատունը պատասխանել է Analitik.am-ի տնօրենի՝ ՌԴ դեսպանին մեղադրող հայտարարությանը

15:06 • 28/05

Մեր հերոս որդիներն ու եղբայրներն ընկան հանուն Հայաստանի և հայության խաղաղ ու հավերժ ընթացքի. Սերժ Սարգսյան (տեսանյութ, լուսանկարներ)

14:59 • 28/05

Այդ սկանդալային պատմությունն ստեղծել է Անի Հովհաննիսյանը. ՌԴ դեսպան

14:44 • 28/05

Եթե փոփոխություններ եք ուզում, ինչպես Եվրոպայում է, ապա դա երկար կտևի. ԱԺ նախագահ

14:33 • 28/05

Կիմ Չեն Ընի մորաքույրն առաջին անգամ լրատվամիջոցներին պատմել է, թե ինչպիսին է եղել նա մանուկ հասակում (լուսանկար)

14:28 • 28/05

Մեր հաղթանակները հավաստեցին՝ մեր ազատ և անկախ ապրելու կամքն անկոտրում է. Տարոն Մարգարյանի շնորհավորական ուղերձը

14:22 • 28/05

Անկարան պատասխանել է ԵՄ-ին 3000 թվականին անդամակցելու Քեմերոնի հայտարարությանը

14:15 • 28/05

Մենք ուռճացված ծախսեր չունենք, իսկ մեր մեքենաները դեռ չեն բավարարում. Արմավիրի մարզպետ