Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

11:24 • 27/02

Վաշինգտոնում Ադրբեջանի դեսպանատան դիմաց հայ երիտասարդներն ակցիա են կազմակերպել

11:08 • 27/02

Կառավարությունն ԱԺ-ին առաջարկել է արտահերթ նիստ գումարել

11:07 • 27/02

Apple ընկերությունը հայտարարել է մարտի 9-ին կայանալիք շնորհանդեսի մասին

11:03 • 27/02

Գաղտնազերծվել է նոր Audi R8-ը (լուսանկարներ)

10:59 • 27/02

Հալեպում պայթյունի հետևանքով վիրավորների թվում հայեր կան

10:54 • 27/02

Հասկացանք, որ ուզում ենք միասին ապրել. դերասանուհի Նաիրա Մովսիսյանն իր ընտրյալի մասին. Life.panorama.am

10:54 • 27/02

Հունաստանում տեղի են ունեցել առաջին ցույցերն ընդդեմ նոր կառավարության

10:44 • 27/02

Ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի ընտրանին նախապատրաստվում է Բելառուսում

10:40 • 27/02

Ամերիկացի կոնգրեսականը հիշատակել է Սումգայիթի և Բաքվի ջարդերը

10:28 • 27/02

Թուրքիան պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. Թուրքիայում ծնված գործիչ

10:24 • 27/02

«Նոր ալիք» մրցույթի կազմակերպիչը հաստատել է, որ այն կկայանա Սոչիում

10:12 • 27/02

Ամերիկացի կոնգրեսականը կոչ է արել Ջոն Քերիին քաջություն ունենալ ու ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը (տեսանյութ)

10:01 • 27/02

2014-ին աճուրդներում արվեստի գործերի վաճառքի ռեկորդ է սահմանվել

09:55 • 27/02

Մենք հիասթափված ենք, որ նման ձևով ենք դուրս մնում Եվրոպա լիգայից. Ռոջերս

09:54 • 27/02

ԻՊ-ի գրոհայինները 100-ից ավելի ասորի են սպանել Սիրիայում

09:44 • 27/02

ԻՊ-ի գործողությունների պատճառով Սիրիայի մոտ 600.000 բնակիչ մարդասիրական օգնություն չի ստանում

09:34 • 27/02

Պուտինը մերկ թագավոր է տնտեսական ավերակների ֆոնին. Խոդորկովսկի

09:29 • 27/02

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են

09:27 • 27/02

Հրդեհ «Գենացվալե» պանդոկի խոհանոցում

09:25 • 27/02

Հրվ. Դակոտայի Ներկայացուցիչների պալատը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

09:16 • 27/02

«Ժողովուրդ». ԲՀԿ արտահերթ համագումարը տեղի կունենա դռնփակ

09:15 • 27/02

Ուկրաինային ռազմական օգնություն տրամադրելու մասին օրինագիծը Կոնգրեսում է

09:15 • 27/02

Նորզելանդական գարեջրի գործարանը ցույց է տվել, թե ինչպես են պատրաստվում մետաղյա տարաները (տեսանյութ)

09:12 • 27/02

«Հրապարակ». Վարդան Օսկանյանը և՞ս ցանկություն է հայտնել լքել ԲՀԿ-ն

09:09 • 27/02

ՆԱՍԱ-ի տեսանյութը, թե ինչպես է Սահարա անապատից փոշին ուղղվում դեպի Բրազիլիա (տեսանյութ)

09:04 • 27/02

Մակաոյի ափերի մոտ ներգաղթյալներով մոտորանավ է շրջվել

08:58 • 27/02

Ավելի քան 500 ինդոնեզացի միացել է «Իսլամական պետությանը»

08:56 • 27/02

Նյու Յորքում հայտնաբերվել է Պիկասոյի գողացված կտավը

08:52 • 27/02

«Հայկական ժամանակ». Ի՞նչ է լինելու ԱԺ այն մշտական հանձնաժողովների հետ, որոնց նախագահները ԲՀԿ-ականներ են

08:47 • 27/02

Ադրբեջանում հերթական իրավապաշտպանն է կալանավորվել

08:44 • 27/02

Նաոմի Քեմփբլը հարձակվել է ամերիկյան հեռուստաալիքի օպերատորի վրա (տեսանյութ)

08:44 • 27/02

«Առավոտ». Սխալն այն է, որ կարծում էինք ու կարծում ենք, որ պետությունը պետք է մեզ համար հարմարավետ կյանք ապահովի

08:34 • 27/02

Ռոբերտ դե Նիրոն կասկածվում է հարկեր չվճարելու համար

08:21 • 27/02

«Չորրորդ իշխանություն». ՀՀ միջազգային պահուստները շարունակում են նվազել՝ մոտենալով «կարմիր գծի» շեմին

08:15 • 27/02

Մարդը շատ փոքր է բնության առաջ. 25 լուսանկար, որ ցույց են տալիս դա

08:13 • 27/02

«Առավոտ». Հայաստանում այսօր ամենամեծ դեֆիցիտը ժպիտն է

08:01 • 27/02

«Ժամանակ». Գագիկ Ծառուկյանի գազալցակայաններում իրականացվող հարկային ստուգումները զուտ ձևական բնույթ են կրում

07:44 • 27/02

«Ժողովուրդ». Ռուսական կողմը ակնկալում է, որ Հայաստանը ՀԷՑ–ի 250 միլիոն դոլար պարտքի համար կդառնա երաշխավոր

07:36 • 27/02

«Ժողովուրդ». Եկող շաբաթ ԱԺ արտահերթ նիստ կհրավիրվի՝ «Շահութահարկի մասին» օրենքում փոփոխությունները ընդունելու համար

07:20 • 27/02

«Հրապարակ». Շինարարական բումի տարիների ստվերներն ու լույսը

07:13 • 27/02

«Հրապարակ». Ճիշտ է՝ մի երկու լաչառներ կան, բայց դե այն չեն. Արշակ Սադոյանը ԱԺ–ում իր «հետևորդների» մասին

01:25 • 27/02

Շվեյցարուհի արվեստագետը մերկ շրջել է գերմանական թանգարանում. լուսանկար

01:20 • 27/02

Խամեսի տեղափոխությունը Ռեալ պատահականություն չէր. Սամորանո

01:09 • 27/02

Մերձավոր արևելքը համաճարակային ռումբ է. հետազոտություններ

01:00 • 27/02

Վան Պերսին կարող է մեկ ամիս բաց թողնել

00:52 • 27/02

ԵՄ-ն Ռուսաստանի դեմ հայց է ներկայացրել Առևտրի միջազգային կազմակերպություն

00:41 • 27/02

Գողացել են քենիացի դերասանուհու հանրահայտ օսկարյան զգեստը, որ պատրաստված էր 6,000 մարգարտից

00:40 • 27/02

Բորուսիան պետք է կայուն խաղա. Կլոպ

00:30 • 27/02

Քարդաշյանները 100 մլն դոլարի նոր պայմանագիր են ստորագրել

00:23 • 27/02

Բարսելոնան սահմանել է Բուսկետսի հրաժարագինը

00:19 • 27/02

1-100 տարեկան մարդկանց երազանքները. Դանիացի լուսանկարչի ֆոտոնախագծում (լուսնկարներ)

00:08 • 27/02

Օսմանցիները «հայտնվել» թուրքական ընտրական պաստառներում` ցնցելով համացանցը (լուսանկարներ)

00:00 • 27/02

Ինտերը հետաքրքրված է Օբամեյանգի ծառայություններով. Օսկար Դամիանի

23:57 • 26/02

Versace-ն մրցանաբակաբաշխության առաջատարն է. ինչ զգեստով են ներկայացել հայտնիները կարմիր գորգին (ֆոտոշարք)

23:46 • 26/02

Ֆտորացված ջուրն սպառնում է վահանաձև գեղձի խանգարումների պատճառ դառնալ

23:40 • 26/02

Արսենալը դեմ է առել Մոնակոյի զբոսանավին (ծաղրանկար)

23:35 • 26/02

Իսլամիստները 3000-ամյա ասորական հնություններ են ոչնչացրել Մոսուլի թանգարանում. լուսանկարներ

23:25 • 26/02

Ուրալում շատ գոհ էին մեր ֆուտբոլիստների խաղից. Արամ Ոսկանյան

23:24 • 26/02

CNN–ը Ջիհադական Ջոնի մասին լուրի թողարկման ժամանակ ցուցադրել է Վլադիմիր Պուտինի լուսանկարը (տեսանյութ)

23:13 • 26/02

Կբացառվի չգրանցված դեղերի մուտքը Հայաստան ԵՏՄ երկրներից

23:02 • 26/02

Ռուսաստանում աղմուկ է բարձրացրել մանկապարտեզի երեխաների լուսանկարը խաղալիք Կալաշնիկովներով

23:00 • 26/02

Հնարավոր է, որ մի օր որդիս խաղա Գերմանիայի հավաքականում. Ռիբերի

22:51 • 26/02

Թուրքիայի հետ սահմանի բացումը քիչ հավանական է, քանի դեռ դրա պահպանությունը հանձնված է ՌԴ-ին. Ա.Մելիքյան

22:40 • 26/02

Բորուսիայի պաշտպանը խուսափեց լուրջ վնասվածքից

22:29 • 26/02

Ինչքան կոռուպցիայի դեմ պայքարում են, այնքան կոռուպցիան ավելի համապետական բնույթ է կրում. Ռ. Հակոբյան

22:23 • 26/02

Մորատան կմնա Յուվենտուսում. Անչելոտի

22:18 • 26/02

Իրանում ուղղաթիռ է կործանվել. կան զոհեր

22:07 • 26/02

Ուկրաինական զորքերն սկսել են դուրս բերել հրետանին սահմանզատման ողջ գծից` ԵԱՀԿ հսկողության ներքո

22:00 • 26/02

Սուարեսն իր մասին հիշեցնում է այն ժամանակ, երբ թիմը դրա կարիքն ունի. Կլյույվերտ

21:56 • 26/02

Վարդան Պետրոսյանի գործով դեռևս բողոք չի ներկայացվել վերաքննիչ

21:45 • 26/02

Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները ՄԱԿ-ին Ադրբեջանի վրա ազդելու կոչ են արել

21:40 • 26/02

Բանանցի նախկին հարձակվող Գևորգ Կարապետյանը տեղափոխվեց Միկա

21:28 • 26/02

ՀՀԿ-ի օրակարգում այս պահին կոալիցիա կազմելու հարց չկա. Է. Շարմազանով

21:25 • 26/02

Ծառուկյանը ներկայացրել է իր դիրքորոշումը, և այլևս ասելու բան չկա. Է. Շարմազանով (տեսանյութ)

21:23 • 26/02

Դուբայի մրցաշար. Ջոկովիչից 51 րոպե պահանջվեց կիսաեզրափակիչ դուրս գալու համար

21:23 • 26/02

Հալեպում հայ է զոհվել

21:12 • 26/02

Դիվերսանտների հայտարարությունը հանցագործների մոտ ընդունված սովորական պրակտիկա է. Դ. Բաբայան

21:01 • 26/02

Լոնդոնում ապրիլի 13-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված համերգ կկայանա

21:00 • 26/02

Պորտուն Դանիլոյի համար 40 մլն եվրո է պահանջում

20:50 • 26/02

Ուիթնի Հյուսթոնի աղջկան դուրս են բերել կոմայից, սակայն հետո ստիպված են եղել նորից կոմայի մեջ գցել

20:40 • 26/02

Դուբայի մրցաշար. Բերդիխը և Ֆեդերերը կիսաեզրափակչում են

20:38 • 26/02

«Թայմ Թրավել Քլաբ» ՍՊԸ տնօրենի գործունեությունից տուժած քաղաքացիները կարող են դիմել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին

20:28 • 26/02

Արգենտինահայ համայքնը երթ է կազմակերպում Բուենոս Այրեսում Ադրբեջանի դեսպանության մոտ

20:23 • 26/02

ՊՍԺ–ի կիսապաշտպանը կերկարաձգի պայմանագրի ժամկետը

20:17 • 26/02

Հայկական ավելի քան 2 մլն լիտր գինի է արտահանվել աշխարհի տարբեր երկրներ

20:07 • 26/02

Հայտնի են դարձել աշխարհի ամենաապահով ավտոմեքենաների մակնիշները

20:00 • 26/02

Ատլետիկոն չկորցրեց իրեն. Գրիզման

19:50 • 26/02

Վագոն-տնակում հայտնաբերվել է 40-ամյա տղամարդու դի

19:44 • 26/02

Անհարիր է, որ որևէ քաղաքական գործիչ կարող է թույլ տալ իրեն ներքաշել ադրբեջանական էժանագին քարոզչական շահարկումների մեջ . Տ. Բալայան

19:40 • 26/02

Արտյոմ Խաչատուրովը տեղափոխվել է Զիմբրու

19:33 • 26/02

Ներքաղաքական դաշտում «ստարտային» իրավիճակ է. ըստ Ազատ Արշակյանի՝ այժմ ընդդիմություն պարզապես չկա

19:23 • 26/02

Դինամոյի պաշտպանը տեղափոխվեց Կուբան

19:22 • 26/02

Ամենադաժան բանակային մարզումները՝ լուսանկարներով

19:11 • 26/02

Դդմի սերմեր և այլ ուտելիք, որ բարձրացնում են տրամադրությունը. հետազոտություն

19:02 • 26/02

Էդեգորը վարձավճարով հանդես կգա Վիլյառեալում

19:00 • 26/02

Առեղծվածային քաղաք-օազիսն աշխարհի ամենաամայի անապատներից մեկում. լուսանկարներ

18:52 • 26/02

«Շրջանառության հարկի մասին» օրենքի փոփոխված նախագծում այլընտրանք կա, որն ավելի շատ տնտեսական է. Արամ Մանուկյան

18:42 • 26/02

Հս. Ամերիկայում երեխաները սողոսկել են խաղային ավտոմատի մեջ և չեն կարողացել դուրս գալ (լուսանկարներ, տեսանյութ)

18:32 • 26/02

Ոստիկանապետը և ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի ղեկավարը քննարկել են ոլորտի բարեփոխումները

18:30 • 26/02

Տնտեսական ակտիվության հաշվին բյուջեի մուտքերի որոշակի ավելացում կլինի. Կ. Ճշմարիտյան