Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

17:08 • 27/03

Morgan Stanley բանկի ֆինանսական տնօրենը 70 մլն դոլար կստանա Google տեղափոխվելու համար

17:06 • 27/03

Քեյթ Միդլթոնը ծննդաբերությունից առաջ վերջին անգամ կհայտնվի հանրության առաջ (լուսանկարներ)

17:05 • 27/03

Տարոն Մարգարյանը պարգևատրվել է ԵԹԿՊԻ «Արվեստի մեկենաս» Պատվո մեդալով

17:03 • 27/03

Արմեն Աշոտյանն առաջարկել է սահմանել ուսման վարձի վճարման անհատական գրաֆիկներ

17:01 • 27/03

ԽՍՀՄ-ի ֆուտբոլի աստղերն ուրախությամբ հիշեցին Հովհաննիսյանի խաղը

16:56 • 27/03

Մասիս քաղաքում վրաերթի են ենթարկել 3-ամյա աղջկա

16:54 • 27/03

Հայաստանի ռուսական ռազմակայանի 100-ից ավելի զինծառայողներ են մկրտվել դաշտային եկեղեցում

16:52 • 27/03

Շատ կարևոր է, որ կրես քո նախաձեռնածի պատասխանատվությունը. Հովհաննես Ազոյանը՝ Սեֆիլյանի ակցիայի մասին

16:49 • 27/03

Կոլումբացի լրագրողուհին մերկացել է այն բանից հետո, երբ իր թիմը դուրս է եկել բարձրագույն խումբ (լուսանկար)

16:42 • 27/03

Տոտենհեմի շահույթը կազմել է 89 մլն եվրո

16:41 • 27/03

Ադրբեջանի ՊՆ-ն հայտնում է 1 զոհի մասին

16:37 • 27/03

ՀՀ նախագահի այցով հայ-չինական հարաբերությունները նոր ռազմավարական գործընկերության մակարդակի վրա են դրվում. Հ. Նաղդալյան

16:35 • 27/03

Չինական ուղղվածությունը պետք է զարգացնել կոնյակի, գինու, պահածոների արտահանման համար. Վազգեն Սաֆարյան

16:27 • 27/03

2015-ի ամենաազդեցիկ կանայք՝ ըստ AskMen-ի (լուսանկարներ)

16:25 • 27/03

Եղավ շատ անկաշկանդ մտքերի փոխանակում. Խ. Հարությունյանը՝ վարչապետների ակումբի մասին

16:16 • 27/03

Ֆինլանդիայում առևտրային կենտրոն կկառուցեն ռեկորդային 480 մլն եվրոյով

16:13 • 27/03

A320 օդանավի երկրորդ օդաչուն աղետի օրը բացակայելու բժշկական թույլտվություն է ունեցել. լրատվամիջոցներ

16:13 • 27/03

Ժամանակավորապես կդադարեցվի որոշ էլեկտրոնային համակարգերի աշխատանքը. Ֆիննախ

16:09 • 27/03

Բարսելոնայի խաղաոճն ինձ համար նոր աշխարհ էր. Սուարես

16:02 • 27/03

Սկորսեզեն պատրաստվում է ֆիլմ նկարահանել Շեքսպիրի «Մակբեթ» պիեսի հիման վրա

15:58 • 27/03

Լիտվայում 7 տարվա մեջ առաջին զորակոչը կսկսվի մայիսին

15:51 • 27/03

Հայաստանի ազգային հավաքականը մեկնեց Ալբանիա

15:43 • 27/03

Օդանավի անձնակազմի կարգերը հաստատվում և ներդրվում են ԻԿԱՕ-ի կողմից. Քաղավիացիա

15:41 • 27/03

Չավուշօղլուն Ցեղասպանության հարցում սպառնացել է ԱՄՆ-ին և նախապայմաններ ներկայացրել Հայաստանին

15:36 • 27/03

Forbes-ը պարզել է՝ որքան է Պյոտր Պորոշենկոյի կարողությունը

15:17 • 27/03

ՀՀ-ն ակնկալում է չինական ընկերությունների ակտիվ մասնակցությունը Հայաստան-Իրան երկաթուղու կառուցման գործում. Ս. Սարգսյան

15:07 • 27/03

ՀՀ-ն մասնակցել է Եվրոպական դատարանի վճիռների կատարմանը նվիրված բարձրաստիճան համաժողովին

15:05 • 27/03

Միայնակ կինն ազատ կին է. Մոնիկա Բելուչի

14:58 • 27/03

Ամստերդամի օդանավակայանը չեղյալ է համարել չվերթները՝ էլեկտրաէներգիայի անջատումների պատճառով

14:54 • 27/03

Սահմանամերձ գյուղերի ընտանիքները պետք է ապահովված լինեն ակոսավոր զենքով. Խաչիկի գյուղապետ

14:53 • 27/03

Հայտնիներն առաջին անգամ կարմիր գորգին (լուսանկարներ)

14:48 • 27/03

ՊՍԺ-ն Պոգբայի համար կառաջարկի Կավանիին, Վերատիին + 20 մլն եվրո

14:43 • 27/03

Բելառուսը Ռուսաստանից 110 մլն դոլարի չափով վարկ կստանա

14:38 • 27/03

Պարտքուպահանջի հարցի շուրջ մարդ առևանգելու համար մեղադրանք է առաջադրվել երկու անձի. ՔԿ

14:37 • 27/03

Թուրքերեն խոսող, բայց Թուրքիայում երբևէ չեղած հայ ընտանիքը. «Անադոլուն»՝ ՀՀ-ում ապրող ցեղասպանության ժառանգների մասին

14:30 • 27/03

Քաղուժերի կարծիքով՝ պետք է կանխարգելել Հիմնադիր խորհրդարանի՝ ապրիլի 24-ից նախատեսվող քայլերը

14:28 • 27/03

Կուսակցական պատկանելիությունը չի կարող նպաստել, որ զերծ մնան հարկային ստուգումներից. Վ. Բաղդասարյան

14:09 • 27/03

Հաղթելու համար պետք է մեր լավագույն խաղը ցուցադրենք. Յուրա Մովսիսյան

14:06 • 27/03

Տիգրան Համասյանը համերգներ կտա Արևմտյան Հայաստանի հայկական եկեղեցիներում

14:04 • 27/03

Մինսկը պատրաստ է նպաստել ԵՏՄ-ի և ԵՄ-ի մերձեցմանը. Բելառուսի ԱԳՆ

14:01 • 27/03

ԱԺ–ում կկազմակերպվի Հս. Իրաքում եզդիների նկատմամբ բռնությունների լուսանկարների ցուցադրություն

13:58 • 27/03

Մեսին վնասվածքի պատճառով կարող է բաց թողնել Սալվադորի հետ խաղը

13:46 • 27/03

«Սպարտակ» ֆուտբոլային ակումբը 500.000 ռուբլի է փոխանցել իր ամենատարեց երկրպագուին

13:44 • 27/03

Համբերատար սպասում և չենք բացառում համագործակցությունը և՛ Ժառանգության, և՛ ԲՀԿ-ի հետ. Ա. Մանուկյան

13:39 • 27/03

ԵՄ-ի հետ առանց վիզայի ռեժիմը չի սահմանվի Ռիգայի գագաթաժողովից անմիջապես հետո. Վրաստանի ԱԳ նախարար

13:38 • 27/03

Երևանում հյուրանոցային ծառայությունները թանկացել են մինչև 30%-ով

13:34 • 27/03

Իտալական ոստիկանությունը հայտնաբերել է Պիկասոյի կորած կտավը

13:31 • 27/03

Հայ ժողովրդի գլխավոր չարիքը Իլհամ Ալիևն է. Վահան Բաբայան

13:31 • 27/03

Ինձ օսմանցի եմ զգում. Դավութօղլուի հայ խորհրդական

13:28 • 27/03

Սելին Դիոնը բեմ կվերադառնա 1-ամյա դադարից հետո

13:16 • 27/03

Բրիտանացին փակ աչքերով «Ռուբիկ-կուբիկի» հավաքման նոր ռեկորդ է սահմանել (տեսանյութ)

13:09 • 27/03

Արևմտյան երկրների պատժամիջոցները Ռուսաստանը ներսից թուլացնելու փորձ են. Ասադ

13:05 • 27/03

Քաղաքապետարանը շարունակելու է թատրոնին աջակցելու իր քաղաքականությունը. Տ. Մարգարյան

13:03 • 27/03

Միկան տուգանվել է Բանանցի հետ հանդիպումն ուշ սկսելու համար

13:03 • 27/03

Էվելին Նեսբիթ. ինչպիսինն էր աշխարհի առաջին սուպերմոդելը. Daily Mail (լուսանկարներ)

12:53 • 27/03

«Թեժ գծով» ստացվել է 208 հեռախոսազանգ, 174-ին տրվել է լուծում. Երևանի քաղաքապետարան

12:50 • 27/03

Ոստիկանը բռունցքով հարվածներ է հասցրել քաղաքացուհու գլխին. հարուցվել է քրգործ

12:34 • 27/03

24 ժամով կդադարեցվի ջրամատակարարումը Երևանի մի շարք շրջաններում և հարակից մարզերում

12:29 • 27/03

ՕԵԿ ներհոսք կա, դիմում են անդամագրվելու համար. Մհեր Շահգելդյան

12:28 • 27/03

Մահվան ելքով վրաերթ Արշակունյաց պողոտայում

12:24 • 27/03

7 կետերի հարցում առաջընթաց կա, բայց ՀՅԴ-ն կմտնի կոալիցիա լիարժեք կատարման դեպքում. Ա. Ռուստամյան

12:22 • 27/03

Իտալիան կպահանջի նեապոլիտանական պիցցան ներառել ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի մշակութային ժառանգության ցանկում

12:20 • 27/03

Կիևում Ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված լուսանկարների ցուցադրություն և կինոդիտում է կազմակերպվել

12:19 • 27/03

Եթե Եվրախորհրդարանի կողմից բանաձև ընդունվի, դա ոչ այլ ինչ կլինի, քան թղթի կտոր. թուրք նախարար

12:10 • 27/03

Ներկայացվել են Էլիզաբեթ 2-րդի ու նրա ամուսնու ճերմակաթույր արձանները (լուսանկարներ)

12:06 • 27/03

Եթե մի բան ուզում ենք փոխել, պետք է ներկայացնենք մեր տեսակետը. Թ. Պողոսյանը՝ սահմանադրական բարեփոխումների մասին

12:04 • 27/03

Amnesty International-ի բրիտանական բաժինը Լոնդոնում քննարկում կկազմակերպի Հայոց ցեղասպանության թեմայով

11:56 • 27/03

Հատուկ առաջարկ «ԱԳԲԱ Լիզինգ» և «Ավանգարդ Մոթորս» ընկերության կողմից

11:55 • 27/03

«Կորսված ժառանգության հետքերով» ծրագրի շրջանակում ազգային երգ ու պարը կդասավանդվի սփյուռքում և մարզերում

11:53 • 27/03

Հոլանդացի դիզայները Վան Գոգի ոճով ռոմանտիկ զբոսուղի է ստեղծել (լուսանկարներ)

11:40 • 27/03

Հայերն ու հույները բողոքում են Սիդնեյում Աթաթուրքի հուշարձանի տեղադրման դեմ

11:32 • 27/03

ՀՀ ԱՆ «Գորիս» և «Աբովյան» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալները նույնականացման քարտեր են ստացել

11:29 • 27/03

Հայ-ադրբեջանական սահմանին լարվածությունը մեծ չէ. Արծրուն Հովհաննիսյան

11:27 • 27/03

Հնդկական քաղաքում աղբից հսկայական «լեռ» է գոյացել (լուսանկարներ)

11:26 • 27/03

Կարմիր խաչը անհայտ կորածների հարազատներից ԴՆԹ նմուշներ է հավաքագրում

11:18 • 27/03

Ընտրական փուլի հերթական խաղերը. Եվրո-2016

11:13 • 27/03

Սահմանամերձ գյուղերում կկառուցվեն լրացուցիչ ապաստարաններ. ՏԿԱԻՆ փրկարար ծառայության պետ

11:12 • 27/03

Ամերիկյան կործանիչը 60.000 թռուցիկ է տարածել «Իսլամական պետության» տարածքում

10:59 • 27/03

Արդարադատության նախարարը ՔԿՀ-ների նոր պետեր է նշանակել

10:53 • 27/03

3D տպիչով տպված պատյանի շնորհիվ կրիան երջանիկ կյանք է վարում (լուսանկարներ)

10:45 • 27/03

A320 օդանավի կործանման համար կասկածվող օդաչուն 1.5 տարի բուժվել է հոգեբույժի մոտ. լրատվամիջոցներ

10:33 • 27/03

Սորբոնում Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված գիտաժողով է անցկացվում

10:30 • 27/03

Իսպանիայի Պինտո քաղաքում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված ցուցադրություն է կազմակերպվել

10:26 • 27/03

Ձեր արվեստով անտեսանելի եք դարձնում իրական և բեմական աշխարհի սահմանագիծը. Գ. Սահակյանը՝ Թատրոնի միջազգային օրվա առթիվ

10:25 • 27/03

Նույնիսկ հաջողակ կառավարություններն են ձանձրացնում. Սաակաշվիլի

10:22 • 27/03

Հռոմի պապը գարնանը կհանդիպի Վրաստանի նախագահի, իսկ աշնանը՝ ԱՄՆ նախագահի հետ

10:16 • 27/03

Ալբանական մամուլի տարածած լուրերը կեղծ են. FAF

10:12 • 27/03

Հրապարակվել է Բենեդիկտ Քամբերբեթչի հարսանեկան առաջին լուսանկարը (լուսանկար)

10:06 • 27/03

Ֆրանսիա - Բրազիլիա հանդիպումը պետք չէ համեմատել ԱԱ-1998-ի եզրափակչի հետ. Նեյմար

10:03 • 27/03

Դեսպան Արման Կիրակոսյանը ԵԱՀԿ Մշտական խորհրդի հանդիպմանը հանդես է եկել հայտարարությամբ

10:00 • 27/03

Լոս Անջելեսի քաղխորհրդի անդամները կոչ են անում Օբամային ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը

09:57 • 27/03

Քննիչները կարևոր բացահայտում են արել A320-ի օդաչուի տան խուզարկությունից հետո. Mirror

09:50 • 27/03

Գերհարդ Շրյոդերն ամուսնալուծվում է 4-րդ անգամ

09:46 • 27/03

Թուրքիան և Ուկրաինան պայմանավորվել են բազմամիլիարդանոց տիեզերական ծրագրի շուրջ

09:41 • 27/03

ԱՄՆ Սենատն Իրանի դեմ պատժամիջոցների վերաբերյալ բանաձև է ընդունել

09:34 • 27/03

Այս տարի տեղի կունենա Լուսնի 2 խավարում

09:30 • 27/03

Էրդողանն ու Օբաման խոսել են Սիրիայի, Իրաքի, Եմենի, Ուկրաինայի և Իրանի խնդիրներից

09:25 • 27/03

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են

09:25 • 27/03

«Հրապարակ». Կգա՝ իրա մեծ ախպորը կտենա. Մհեր Սեդրակյանը՝ «օրենքով գող» Պզոյի այցի մասին

09:24 • 27/03

2015-ի լավագույն ուղղությունը. Մարաքեշը՝ Лента-ի ֆոտոշարքում