Ամռանը՝ սրճարան, ձմռանը՝ խաշանոց. Սամվել Կարապետյանը Գառնիի տաճարի մոտ սրճարան տեղադրելու մասին

09:04 • 14.12.13



Tert.am-ի հետ զրույցում հուշարձանագետ, պատմաբան Սամվել Կարապետյանը անդրադառնալով Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում ամառային ժամանակավոր սրճարան տեղադրելու փաստին, ասում է, որ եթե ամռանը սրճարան են տեղադրում, թեկուզ ժամանակավոր շինություն, ապա «ձմռանը խաշանոց» կտեղադրեն։ Սամվել Կարապետյանը նաև անդրադառնում է մշակույթի պահպանության հարցում հայ հասարակության վերաբերմունքի մասին՝ նշելով, որ վերջերս տարածում է գտել խաչքարեր կամ դրանց կտորներ միմյանց նվիրելը։

 

- Պարո՛ն Կարապետյան, պաշտոնապես հաստատվեց, որ Գառնիի հեթանոսական տաճարի շրջակայքում, դարպասներից ներս տեղադրվելու է ամառային սրճարան՝ առանց բետոնային աշխատանքների։

 

- Դե եթե որևէ բետոնային աշխատանք չի արվելու, հանվելու-դրվելու է … իհարկե, ինձ որ մնար, մասնավոր իմ կարծիքն է, գտնում եմ, որ հուշարձանը, որն ունի պահպանման իր գոտին, դրա տարածքում, իսկ Գառնիի պարագայում դա վաղ միջնադարյան, դեռ անտիկ շրջանից բերդի տարածքն է, և երբ դարպասից ներս ես մտնում, վերջ, հնավայրի տարածքն է: Այսինքն՝ ինձ մնար, կուզեի մինչև դարպասից ներս մտնելը, այնտեղ կա ազատ տարածություն, այնտեղ մի բան կազմակերպեին: Ու իմ կարծիքով՝ ճիշտ չէ, որ հնավայրի տարածքում, թեկուզ ժամանակավոր նման բաներ տեղադրվեն: Մենք պետք է հասկանանք՝ մենք ի՞նչ վերաբերմունք ունենք մեր հուշարձանների հանդեպ: Ամռանը՝ սրճարան, հավաքովի հասկացանք, իսկ ձմռանն էլ՝ խաշանո՞ց:

 

- Իսկ առհասարակ ինչպես ենք մենք մեր հուշարձանների հետ վարվում:

 

-Այս մասին միշտ ասվել է և հիմա նորից պիտի կրկնեմ. քանի որ մենք չունենք ազգային հասարակություն, չունենք հարգանք մեր նախնիներից ժառանգած հիշատակների հանդեպ: Սա արդեն կրթության նախարարության ոլորտին է վերաբերում, որովհետև դպրոցներից պիտի մշակույթի, պատմության նկատմամբ հարգանքը և ճանաչողությունը սկսվի սերմանել: Մի բան, որ չեն արել և չեն անում, և դրա արդյունքում դեռ ուրիշ բաներ էլ են ուզում անել (ծիծաղում է):

 

-Բայց ինչո՞ւ, Գառնի, Գեղարդ, կարծես մեր ազգային հպարտության տարրերից է, որովհետև բոլոր հյուրերին տանում են այնտեղ:


- Ազգային հպարտության տարրերը ինչի մենք չե՞նք իմանում, որ մեզ մոտ թատերական մակարդակի վրա է: Բաժակաճառերի, և հայրենասիրությունն էլ չէ՞, խմում ենք հայրենիքի կենացը, բայց գործնականում հայրենիքի համար մի հատ տեսնենք, թե ինչ ենք անում: Էդ էլ տասնամյակներ առաջ, վերջին շրջանում նույնիսկ այդ կենացն էլ չենք խմում: Այսինքն՝ ավելի ազնիվ ենք:

 

-Լուսանկարիչ Սամվել Սևադան ասում է, որ վերջին շրջանում նորաձև է դարձել խաչքարերը եկեղեցիների մոտից հավաքելը և սեփական բակերում դնելը: Նշեց, որ Նորադուսի եկեղեցու մերձակա գերեզմանոցում, որտեղ մի 500–ի չափ խաչքարեր կային, խաչքարերը գնալով պակասում են:

 

- Ոչ միայն վերջին շրջանում: Աչքիս տեսածն ասեմ: Տարիներ առաջ մի տեղ վարձով էի ապրում ՝ ԳՈՒՄ-ի մոտերքը մի սեփական տուն էի վարձել, առաջին պահին որ մտա, մի միջնադարյան խաչքար կար, և հարցրեցի տանտիրոջը՝ «այս խաչքարը որտեղե՞ց է հայտնվել, որովհետև այդ խաչքարի զարդաձևերը ինձ հուշեցին, որ սա կա՛մ Լոռիին, կա՛մ Արցախին է բնորոշ, ասացին՝ «այս խաչքարը մեզ նվիրել են Տավուշից»: Իր մի ազգականից նվեր էր ստացել: Հիմա հարցնում եմ՝ քանի՞ նման նվերներ են ստացել մեր քաղաքացիները: Այսինքն՝ մենք այն մակարդակին ենք, որ խաչքարը, որը մեկի գերեզմանի քարն է, մեկի հիշատակն է հավերժացնում, կարող է գնանք՝ մտնենք միջնադարյան մի գերեզմանոց և մեր նախնիների հիշատակին կանգնեցված խաչքարները վերցնենք և իրար նվիրենք: Որպես հուշանվեր ենք նայում: Սա Խորհրդային ժամանակներից է գալիս, բայց քանի որ հիմա մեր տգիտությունը ավելի է խորացել և մեր վայրենությունը՝ նաև, կարող է հիմա իրար ավելի շատ նվիրենք:

 

-Իսկ չե՞ք կարծում, որ դրա համար պետք է քրեական պատասխանատվություն սահմանվի:

 

-Պատասխանատվություն չպետք է լինի, այսինքն՝ ոչ թե պետք է գնալ, փնտրել, գտնել էն մարդուն, որը նվիրեց կամ որը էդ նվերը ստացավ, այլ պետք է … այս խնդիրը պատժելով չէ, ինչպես որ հուշարձաններ ի պահպանության խնդիրը չի ակրող լուծվել պահակներ դնելով: Հասարակությո՛ւնը պետք է ունենա այդ գիտակցությունը: Մեր սերունդը, լավ, հասկացանք, բայց մեկ օր շուտ պետք է դպրոցում երեխաների հետ զբաղվել այս խնդրի շուրջ: Մենք ունեցել ենք և մինչև հիմա ունենք լայն թափով իր սև գործն անող գանձախուզություն, որը տգիտություն է: Մարդիկ փորում են գերեզմանները, խաչքարերը տապալում, եկեղեցու պատերից քարեր հանում, Բարձրաքաշի արևային ժամացույցը հանում շպրտում, ինչպես ... սուրբ Գրիգորի վանքում գանձ փնտրելով: Գանձ չկա, բնականաբար, բայց քանի որ մարդիկ տգետ են, թուրքի գործ ենք անում մեր տգիտության պատճառով: Թուրքի գործ. այն, որ թուրքը պիտի աներ և արել է ժամանակին, երևի հիմա կարոտն ենք քաշում, մենք ենք անում: Այս անհարգանք վերաբերմունքը, կրկնում եմ, տգիտության երևույթ է, որը գալիս է կրթական ոլորտում այդ ճեղքվածքից: Մենք մեր սերնդին կրթելու խնդիր ունենք, որովհետև այդ պատճառով են արձանագրվում մեր բոլոր կորուստները: Ես ընդամենը երկու ամիս առաջ մի «Ձեռնարկ հայրենասիրության» հրատարակեցի, որում խնդիրները, որոնց մասին խոսում եմ, շատ ավելի տարբերակված ներկայցված է, ես խնդրեցի փոխանցել նախարարին, ոչ մի արձագանք։ Այսինքն՝ կրթական համակարգի պատասխանատուներն այս խնդիրը չեն կարևորում, և մենք քանի այս խնդիրը չենք գիտակցել և կրթական դաշտում աշխատանք չենք տարել, այդ կորուստները ունենալու ենք: Մենք իրար խաչքար ենք նվիրելու:


 

Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

23:57 • 02/08

Գաել Անդոնյանը Մարսելի Օլիմպիկում հանդես կգա 12-րդ համարի մարզահագուստով

23:48 • 02/08

Եկատերինա կայսրուհու էրոտիկ կահույքը. լուսանկարներ

23:42 • 02/08

Շիրակ-Գանձասար Կապան. սեփական կիսադաշտից գոլ և արդար խաղի դրսևորում (տեսանյութ)

23:26 • 02/08

18-ամյա հարձակողը հաղթանակ է պարգեւել լիվերպուլին (տեսանյութ)

23:14 • 02/08

Եթե Disney-ի մուլտֆիլմերի արքայազնները իսկական տղամարդիկ լինեին. լուսանկարներ

23:03 • 02/08

Բելառուսի գավաթ. Մինսկի Դինամոն ջախջախել է մրցակցին

23:00 • 02/08

Խոշոր հրդեհ Երևանի Նորք Մարաշ համայնքում. ՏԿԱԻՆ

22:44 • 02/08

Ռուսաստանում գնդակահարել են «Պուտինի վագրի ձագին». լուսանկար

22:37 • 02/08

Վարդան Բիչախչյան. նման կուրիոզ դեպք հենց մեզ հետ պետք է պատահեր

22:26 • 02/08

ԱՄՆ-ում պոկել են հայտնի ռոբոտի գլուխը, որը ճամփորդում էր ավտոստոպով. լուսանկարներ

22:13 • 02/08

Արսենալը վերջապես հաղթում է Չելսիին և նվաճում Անգլիայի սուպերգավաթը (տեսանյութ)

21:49 • 02/08

Քիմ Քարդաշյանը համեմատել է իր ու մոդել քույրերի արտաքինը. լուսանկարներ

21:37 • 02/08

Եթե 2014-ի օգոստոսին սահմանին լարվածություն եղել է, չի նշանակում, որ այս տարի պետք է նույնը սպասել. Ռուբեն Մեհրաբյան

21:26 • 02/08

Սեյրան Շահսուվարյանը նշանակվել է ԿԸՀ անդամ

21:22 • 02/08

Աշոտ Բարսեղյան. արդար խաղի խախտումը պատահականության արդյունքում էր

21:15 • 02/08

Եվա Ռիվասը խառը մարտարվեստների հայ չեմպիոնի հետ նշել է նրա հաղթանակը. լուսանկար, տեսանյութ

20:53 • 02/08

6 անկրկնելի կադր Հայաստանից և ԱՊՀ-ի մյուս երկրներից. Մոսկվայի ֆոտոցուցահանդեսը` լուսանկարներով

20:51 • 02/08

Սուրեն Չախալյան. թիմը խաղաց այնքան, ինչքան պատրաստ է, նույնիսկ ավելին

20:38 • 02/08

Ավստրալիայի խորհրդարանի խոսնակը հրաժարական է տվել` ավելորդ ծախսերի պատճառով

20:28 • 02/08

Հրդեհ Երևանի Լվովյան փողոցում, հայտարարվել է հրդեհի բարդության «Բիս-1» կանչ

20:07 • 02/08

«Շիրակ»-ը հաղթեց «Գանձասար-Կապան»-ին, «Արարատ»-ը՝ «Ուլիս»-ին

20:02 • 02/08

Հոնգ Կոնգում ակցիաներ են անցկացվել՝ ի պաշտպանություն ոստիկանին կրծքով հրած կնոջ. լուսանկարեր

19:40 • 02/08

Պուտինի խոսնակի հարսանիքի լուսանկարը կոռուպցիոն սկանդալի պատճառ է դարձել. լուսանկարներ

19:36 • 02/08

Արտյոմ Սիմոնյանն առաջին գոլն է խփել Ցյուրիխի գլխավոր թիմի կազմում

19:32 • 02/08

Չինաստանում ալկոհոլի շշերի մեջ «վիագրա» են խառնել ու վաճառել

19:13 • 02/08

Ուիթնի Հյուսթոնի աղջկա հրաժեշտի արարողությանը ընտանիքի անդամները կռիվ են սարքել. լուսանկարներ

18:44 • 02/08

Ռուսաստանում ավիաշոուի ժամանակ ուղղաիթռ է կործանվել. լուսանկարներ, տեսանյութ

18:41 • 02/08

Վթար Գեղարքունիքի մարզում. կա 1, զոհ 4 վիրավոր. Shamshyan.com

18:19 • 02/08

Ռեյունյոն կղզում հայտնաբերված բեկորները պատկանում են մալայզիական Boeing 777 անհետացած ինքնաթիռին

18:08 • 02/08

Արմեն Աշոտյանը իր վրացի գործընկերոջ հետ քննարկել է վիրահայերի կրթությանն առնչվող հարցեր

18:00 • 02/08

Լորդ Բենդտները սարսափահար է անում Բավարիային (ծաղրանկար)

17:44 • 02/08

Թուրքիան չի ճանաչել և չի պատրաստվում ճանաչել Ղրիմի անեքսիան. Էրդողան

17:17 • 02/08

Չինաստանում ուժեղ կարկուտից 6 մարդ է զոհվել, վիրավորվել է 43 000-ը

17:03 • 02/08

Nokia-ն 2015-ի 2-րդ եռամսյակում 352 մլն եվրո շահութ է ունեցել՝ զարմացնելով փորձագետներին

16:50 • 02/08

3x3 բասկետբոլ. Հայաստանը դուրս եկավ եզրափակիչ փուլ

16:44 • 02/08

30-ամյա պատերազմ. ինչպես են Թուրքիայի քրդերը պայքարում սոցիալիզմի և ազատության համար (լուսանկարներ)

16:24 • 02/08

Մանչեսթեր Յունայթեդի կիսապաշտպանը մերժել է ՊՍԺ-ին

16:13 • 02/08

ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների համար ելման կետ է պետք, դա Մադրիդյան սկզբունքներն են. Լևոն Շիրինյան

16:10 • 02/08

ԱՄՆ-ում անցկացված շների սերֆինգի մրցույթը՝ Reuters-ի ֆոտոշարքով

16:05 • 02/08

Ֆրանսիան ցանկանում է գնել իրանական գազ, սակայն չի պատրաստվում հրաժարվել ռուսականից. դեսպան

16:01 • 02/08

Ֆրանսիայում արագընթաց գնացքը հրդեհվել է կայարանին մոտենալու ժամանակ

15:59 • 02/08

Անտոնիո Բանդերասը կնկարահանվի սերիալում

15:55 • 02/08

Խեդիրան վնասվածք է ստացել եվ շարքից դուրս մնացել

15:51 • 02/08

Հրդեհ Կրթության և գիտության նախարարության շենքում

15:36 • 02/08

Հազարավոր քրդեր բողոքի ցույց են անցկացրել՝ ընդդեմ Իրաքի և Թուրքիայի իշխանությունների

15:33 • 02/08

Գևորգ Կասպարովը գերազանցեց Ռայմոնդ Զադուրյանի ռեկորդը

15:33 • 02/08

Սաակաշվիլին մեղադրել է ԶԼՄ-ներին իրեն վարկաբեկելու համար

15:31 • 02/08

Մարգարիտա Գասպարյանը Բաքվում նվաճել է WTA-ում իր առաջին չեմպիոնական տիտղոսը

15:15 • 02/08

Ռեստորանում թունավորված քաղաքացիները տեղափոխվել են «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ վերակենդանացման բաժնից

15:07 • 02/08

Մեզ մոտ հին բան չի լինում, երևի արևահարված են եղել. «Հատիսի լանջին» ռեստորանի բուֆետապանը՝ հոսպիտալացվածների մասին

14:53 • 02/08

Կառավարության թիվ 3 մասնաշենքի 6, 7, և 8-րդ հարկերից ծուխ է նկատվում

14:37 • 02/08

Վուդի Ալենն առաջին անգամ խոսել է խորթ դստեր հետ ունեցած սիրավեպի մասին

14:26 • 02/08

Վանաձորի «Երեք լճեր» կոչվող վայրում տղամարդու դի է հայտնաբերվել

14:21 • 02/08

Պորտուն հաղթել է Կասիլյասի գեղեցիկ սեյվի շնորհիվ (տեսանյութ)

14:11 • 02/08

Ջո Բայդենը մտադիր է առաջադրվել ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում. ԶԼՄ-ներ

14:09 • 02/08

Դանիայում կկառուցեն ապագայի քաղաք՝ առանց ավտոմեքենաների (լուսանկարներ)

14:07 • 02/08

221 շրջանավարտ ստացավ սպայական կոչում և դաշույն

13:45 • 02/08

Աշխարհի ամենաթանկ սովորական իրերը (լուսանկարներ)

13:41 • 02/08

Կալիֆոռնիայում հրդեհների պատճառով արտակարգ իրավիճակ է հայտարարվել (լուսանկարներ)

13:37 • 02/08

Որպես հրամանատար վաստակեք ձեր զինվորների ավագ, ազնիվ ու անկաշառ ընկերը լինելու մեծ պատիվը. Սեյրան Օհանյանը՝ շրջանավարտներին

13:06 • 02/08

Էմփայր սթեյթ բիլդինգի վրա պատկերել են վտանգի տակ գտնվող կենդանատեսակների (լուսանկարներ,տեսանյութ)

13:04 • 02/08

Արտաքին սպառնալիքները պարտադրում են ամեն վայրկյան պայքարել մեր անվտանգության համար. Արմեն Ղահրամանյան

12:58 • 02/08

Կասեցվել է «Հատիսի լանջին» ռեստորանային համալիրի գործունեությունը

12:56 • 02/08

Համահայկական խաղերը տարեց տարի ավելացրել են աշխարհագրությունը, մասնակիցներին ու մարզաձևերը. Կ.Գիլոյան

12:45 • 02/08

Toshiba-ն ցուցադրել է Silmee W20 և W21 ֆիթնես թևնոցների նախատիպերը

12:35 • 02/08

Զինվորական մտավորականությունն ազգի և պետության ողնաշարն է, առանց որի չենք ունենա ոչինչ. Սերժ Սարգսյան

12:24 • 02/08

Ռեստորանում թունավորվածերից 19-ը դուրս են գրվել, 10-ի բուժումը շարունակվում է

12:16 • 02/08

Համահայկական խաղերի մասնակիցը վթարի հետևանքով մահացել է

12:00 • 02/08

Հնդկաստանի արևելքում սողանքը ծածկել է մի ամբողջ գյուղ. կա 20 զոհ

11:59 • 02/08

Շիրակի մարզում անասուններին փրկել են հրդեհից

11:41 • 02/08

Մեքսիկայի նախագահի թիկնապահից գողացել են նրա ատրճանակը

11:13 • 02/08

Գերմանիայի սուպերգավաթ. Վոլֆսբուրգը 11 մետրանոցներով հաղթել է Բավարիային (տեսանյութ)

11:07 • 02/08

15-ամյա ընդմիջումից հետո ամերիկացի ռեփեր Dr.Dre-ը նոր ալբոմ կթողարկի

10:46 • 02/08

Պայթյուն թուրքական ոստիկանական բաժանմունքի դիմաց, կա 2 զոհ և 24 վիրավոր

10:44 • 02/08

ՊՍԺ-ն նվաճել է Ֆրանսիայի սուպերգավաթը (տեսանյութ)

10:27 • 02/08

Ուիթնի Հյուսթոնի դստեր թաղմանը հնչել է երչգուհու Jesus Loves Me երգը

10:21 • 02/08

«Հատիսի լանջին» ռեստորանում 29 մարդ է թունավորվել, մի քանիսի վիճակը ծանր է

10:15 • 02/08

Հազվագյուտ հիվանդությամբ տառապող բժիշկն զգում է իր հիվանդների ֆիզիկական ցավը

09:55 • 02/08

Մարսելի Օլիմպիկը հաղթել է Յուվենտուսին

09:52 • 02/08

Մանչեսթեր Յունայթեդի պաշտպանը կարող է տեղափոխվել Լիոնի Օլիմպիկ

00:30 • 02/08

Բանանց-Միկա` 1:1` տանտերերը փրկվեցին վերջին վայրկյաններին

00:28 • 02/08

Ռուսաստանի Տալդոմ քաղաքում մտադիր են աշխարհի ամենամեծ խորովածը պատրաստել

00:21 • 02/08

Ռեփեր Սնուփ Դոգին ձերբակալել են Իտալիայում` 422 000 դոլար կանխիկ տեղափոխելու համար

00:08 • 02/08

Ավելի քան 250 քուրդ զինյալ է մահացել թուրքական օդային հարվածների ժամանակ

00:00 • 02/08

Ամկարը «չոր» հաշվով հաղթել է Կրիլյա Սովետովին

23:54 • 01/08

Կարծես այլմոլորակային բույսեր լինեն. մակրոլուսանկարները՝ ֆոտոշարքով

23:40 • 01/08

Գիտնականները պարզել են ամուսնության համար լավագույն տարիքը

23:30 • 01/08

Լուսիանո Վիետոյի իրացրած 11 մետրանոց հարվածը «Պանենկայի» ոճով (տեսանյութ)

23:27 • 01/08

Լողավազաններից սեռավարակներ ձեռք բերելու հնարավորությունը գրեթե զրոյական է. մաշկաբան-վեներոլոգ

23:13 • 01/08

Մուլլա Մանսուր. մենք կշարունակենք ջիհադը

23:00 • 01/08

Բասկետբոլ. Հայաստանը հաղթեց Ռումինիային և պարտվեց Դանիային

22:59 • 01/08

Կիևում վարչապետ Արսենի Յացենյուկի նմանակին են նկատել

22:44 • 01/08

Սիրիահայերին օգնելու նպատակով ուխտագնացություն կկազմակերպվի Արարատ լեռ

22:30 • 01/08

Մոուրինյո. Ֆալկաոն իր խաղով բարձրացնում է Չելսիի մակարդակը

22:29 • 01/08

Օրական 5 սալորը բարելավում է մարսողությունը, պաշտպանում սիրտը, ոսկորներն ու աչքերը

22:15 • 01/08

Առանց կույր աղիքի ծնված երեխան շարունակ նիհարում է մարսողության խանգարման պատճառով

22:01 • 01/08

ՀՀ-ում պակասել են թե ծնունդների, թե մահացությունների թվաքանակը. բնական հավելաճը կազմում է 4 091 մարդ

22:00 • 01/08

SPORT.ES. Ռեալից հեռանալու ամենահավանական թեկնածուները

21:47 • 01/08

Հնդկաստանը և Բանգլադեշը փոխանակվել են տարածքներով

21:33 • 01/08

Շտապօգնության կանչերը պայմանավորված չեն բարձր ջերմաստիճանով. Թագուհի Ստեփանյան