Իրանն էական այլընտրանք չէ և Իրանից ՀՀ ներմուծվող գազի ծավալների ավելացման ցանկացած որոշում կայացվելու է ռուսական կողմի մասնակցությամբ. փորձագետ

17:32 • 23.09.17



Իրանական գազը չի կարող Հայաստանի համար լինել այլընտրանք, որովհետև Հայաստան-Իրան գազամուղի սեփականատերը ռուսական «Գազպրոմ»-ն է: Tert.am-ի հետ զրույցում այս մասին ասաց էներգետիկ ոլորտի փորձագետ Վահե Դավթյանը: Վերջինս նշեց, որ Իրանը Հայաստանին ավելի թանկ է գազ վաճառում, քան Ռուսաստանը և որ առաջիկայում չկա գնի նվազման հնարավորություն: Նա նաև նշեց, որ եթե անգամ իրանական գազի ծավալները դեպի Հայաստան մեծանան, ապա դա կլինի ռուսական կողմի մասնակցությամբ:

- Երեկ Հայաստանում Իրանի դեսպանը հայտարարեց, որ Հայաստանին ավելի էժան գնով գազ վաճառելու վերաբերյալ կողմերի միջև բանակցություններ եղել են, ապա հայտնեց, որ շուտով ՀՀ վարչապետը մեկնելու է Իրան, որտեղ քննարկվելու են բազմաթիվ հարցեր: Ի՞նչ ակնկալել այս այցից: Հնարավո՞ր է ձեռք բերվի պայմանավորվածությունը՝ իրանական գազի ծավալների մեծացման ու գնի նվազեցման մասին:

- Իրանից դեպի Հայաստան գազի արտահանման ծավալների ավելացման համար անհրաժեշտ է տեխնիկական հենք: Իրանից Հայաստան գազամուղի տարեկան թողունակությունը տարվա կտրվածքով գնահատվում է մոտ 2.3 միլիարդ խորանարդ մետր, բայց ներկայումս դրա 20-ից 30 տոկոսն է օգտագործվում: 2016թ.-ին Հայաստան է ներմուծվել 1.5 միլիարդ խորանարդ մետր գազ, որից 200 միլիոնն է ներմուծվել Իրանից: Միաժամանակ, պետք է ասել, որ տարեկան Իրանից 2.3 միլիարդ խորանարդ մետր գազ ներմուծելը բավարարում է Հայաստանի պահանջները:

Երկրորդ խնդիրը, որը պետք է դիտարկել Իրանից Հայաստան գազի ներմուծման համատեքստում, իրանական գազի գնագոյացումն է: Իրանը դժվար թե կարողանա մեզ առաջարկել ռուսական բնական գազից ավելի ցածր սակագնով գազ: Մենք ՌԴ-ից գազ ենք գնում սահմանին 150 ԱՄՆ դոլարով, և սա Հայաստանի համար զեղչային համակարգով սահմանված գին է, մինչդեռ իրանական գազի գինը Հայաստանի համար 170-180 ԱՄՆ դոլար արժի: Իհարկե, ռուսական գազից իր որակով ավելի բարձր է իրանական գազից և 1000 խորանարդ մետրում 20-30 ԱՄՆ դոլարի տարբերություն կա:

Բացի այդ, պետք չէ մոռանալ, որ «Իրան-Հայաստան» գազամուղը ռուսական «Գազպրոմ» ընկերության սեփականությունն է և եթե անգամ Իրանը ինչ-ինչ բանակցությունների արդյունքում ավելի էժան գազ առաջարկի Հայաստանին, ապա միևնույն է, այն Հայաստան է գալու նույն գազամուղով, որը պատկանում է ռուսական ընկերությանն ու, ըստ այդմ, բաշխվելու է ռուսական օպերատորի կողմից:

- Բայց չէ՞ որ իրանական գազի ծավալների մեծացումը դեպի Հայաստան ձեռնտու կլինի ոչ միայն մեզ, այլև՝ Վրաստանին:

- Իսկզբանե Իրան-Հայաստան գազամուղը նախագծվել էր որպես տրանզիտային ճանապարհ, որպեսզի իրանական գազը Հայաստանով մտներ Վրաստան, Վրաստանից՝ Ուկրաինա, Ուկրաինայից՝ Եվրոպա: Ենթակառուցվածքային ներկայիս բազան, սակայն, թույլ չի տալիս նման ծրագիր իրագործել: Բայց վերջին երկու տարիներին խոսվում է սվոպային մոդելի մասին:

Բացատրեմ, թե ինչ է սվոպային մոդելը. Հայաստանը գազ է ստանում Հյուսիսային գազամուղով՝ Մոսկվա-Թբիլիսի, որից եկող բնական գազի մի մասը մնում է Վրաստանի տարածքում, իսկ Հայաստանի շուկայում պակասորդ է ավելանում, որն էլ լրացվում է Իրանից Հայաստան մտնող գազի միջոցով: Հետևաբար` ստացվում է, որ Իրանը գազային առևտուր է իրականացնում Վրաստանի հետ Հայաստանի միջոցով: Սա անուղակի տրանզիտ է:

Վրաստանի էներգետիկայի նախարար Կախա Կալաձեն հայտարարել էր, որ պլանավորում են գազի ամբողջական ներմուծում ապահովել Ադրբեջանից: Բայց եկեք չմոռանանք, որ Իրան-Հայաստան գազամուղի լիարժեք գործարկման համատեքստում «Գազպրոմը», որը տարակարծություններ ունի վրացական կողմի հետ, հայտարարել է, որ կարող է դադարեցնել դեպի Հայաստան Վրաստանի տարածքով արտահանման գործընթացը և Հայաստանի տնտեսությունն ապահովել իրանական գազով:

Եթե հիշում եք, տարիներ շարունակ Վրաստանը Ռուսաստանին բնական գազով էր վճարում, ոչ թե գումարով, բայց 2016թ.-ի դեկտեմբերին «Գազպրոմը»-ը վրացական կողմին առաջարկեց վճարել ռուբլիով: Սա բացասաբար ընկալվեց Վրաստանում, որովհետև ռուսական ռուբլին արժեզրկված է և գործարքը Վրաստանին ձեռնտու չէ: Կողմերն ի վերջո եկան համաձայնության ու «Գազպրոմը»-ը Վրաստանին ոչ թե բնական գազով, այլ՝ գումարով է վճարում: Իրանից դեպի Հայաստան գազի ծավալների մեծացման շուրջ բանակցությունները, կարող ենք ասել, որ թելադրված են ռուսական կողմից, դրանք չեն կատարվում առանց ռուսական կողմի մասնակցության:

- Եթե, ինչպես ասացիք, Իրան-Հայաստան գազամուղի ավելի լայն շահագործումը ռուսական կողմի մասնակցությամբ է կատարվում, ապա Իրանը չի՞ կարող դիտարկվել Հայաստանի համար որպես էներգետիկ ոլորտում այլընտրանք:

- Եթե անկեղծ լինեմ, ապա Իրանը Հայաստանի համար էական այլընտրանք չէ: Գազատրանսպորտային ոլորտում կարևորը ենթակառուցվածքներն են, ոչ թե գազի ծագումնաբանությունը, իսկ ենթակառուցվածքները ռուսական ընկերության սեփականությունն են: Ցանկացած որոշում գազի ծավալների ավելացման մասին կայացվելու է ռուսական կողմի մասնակցությամբ:

- Դուք խոսեցիք այն մասին, որ ներկայումս իրանական գազը Հայաստանին չի կարող վաճառվել ավելի ցածր գնով, քան՝ ռուսականը: Հիմա, երբ Իրանը պատրաստվում է Եվրասիական տնտեսական միության հետ ազատ առևտրի գոտու մասին պայմանագիր  ստորագրել, չկա՞ հնարավորություն գազի գնի նվազման:

- Իրանը չի դիտարկում Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցելու հարցը: Խոսքը դիտորդի կարգավիճակի մասին է, ազատ տնտեսական գոտու ստեղծման, բայց ոչ անդամակցության:

Երբ խոսվում է գազի գների գոյացման եվրասիական համատեքստի մասին, ապա պետք է իմանալ, որ ԵԱՏՄ տրամաբանության մեջ մտնում է գազային միասնական շուկա ստեղծելը, որը ենթադրում է ընդհանուր շուկայի ստեղծումը, գազային բորսայի ստեղծումը, որը հավանաբար կտեղակայվի Ռուսաստանում, և գնագոյացման վրա ազդող քաղաքական հանգամանքները հօդս են ցնդելու, սակագները գոյանալու են շուկայական մեխանիզմներով, ԵԱՏՄ անդամները պարզապես գնելու են բորսայի պայմանագրերով սահմանված բնական գազի ծավալները։
          

Տիգրանուհի Մարտիրոսյան





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

00:43 • 23/10

Ռեալը վստահ հաղթանակ է տոնում (տեսանյութ)

00:14 • 23/10

Գուանչժոու Էվերգրանդը 7-րդ անգամ դարձել է Չինաստանի չեմպիոն

23:58 • 22/10

Սաուդյան Արաբիայում խորհրդավոր «քարե ձևավորումներ» են հայտնաբերել

23:43 • 22/10

Սլովենիայի նախագահական ընտրություններում հաղթում է գործող ղեկավարը. Exit poll

23:39 • 22/10

Հայտնի է, թե որքան կբացակայի Բավարիայի հարձակվող Թոմաս Մյուլերը

23:30 • 22/10

Բրիտանացի ոստիկաններին հաջողվել է վնասազերծել ժամանցային կենտրոնում պատանդ վերցրած տղամարդուն

23:16 • 22/10

Հոնկոնգում տեսախցիկը ֆիքսել է՝ ինչպես է անծանոթ տղամարդն առանց պատճառի հրում մետրոյի աշխատակցուհուն ռելսերի վրա (տեսանյութ)

23:11 • 22/10

Եվրոպայի առաջնություն. Տոնի Գալստյանն ու Էրիկ Թոխյանը քառորդ եզրափակչում են

22:57 • 22/10

Ալեգրի. Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Մանջուկիչին հեռացման համար

22:54 • 22/10

Դուբայում անծանոթին պատահաբար հպված բրիտանացուն 3 ամսվա ազատազրկման են դատապարտել

22:36 • 22/10

Ռեալ Մադրիդ-Էյբար.մեկնարկային կազմեր և ուղիղ հհեռարձակում

22:27 • 22/10

Հայկական արմատներով գեղասահորդուհի Եվգենյա Մեդվեդևան հաղթել է մոսկովյան Գրան-պրիի առաջին փուլում (տեսանյութ)  

21:59 • 22/10

Իտալիայի երկու շրջանում ինքնավարության ընդլայնման հանրաքվե է անցկացվում

21:51 • 22/10

Յուվենթուսը 10 ֆուտբոլիստով հաղթանակ տոնեց Ուդինեզեի նկատմամբ (տեսանյութ)

21:49 • 22/10

Բրիտանացին դուրս է եկել կոմայից՝ լսելով իր սիրելի ֆուտբոլային թիմի հիմնը

21:22 • 22/10

Կոնոր Մակգրեգորը՝ հերթական սկանդալի կենտրոնում

21:20 • 22/10

ՃՏՊ Դիլիջանի ոլորաններում. ավտոմեքենան գլորվել է ձորը

21:02 • 22/10

Բրիտանիայում զինված տղամարդը 2 մարդու պատանդ է վերցրել ժամանցային ակումբում

20:58 • 22/10

Հարի Քեյնի դուբլի շնորհիվ Տոտենհեմը ջախջախեց Լիվերպուլին (տեսանյութ)

20:27 • 22/10

Գերմանիայում տրանսգենդերն առաջին անգամ դարձել է գումարտակի հրամանատար

20:15 • 22/10

Աբրահամ Խաշմանյան. Մտահոգում է մի բան՝ թիմը շուտ հանձնվեց

20:00 • 22/10

Շվեդիայի սահմանապահները ձերբակալել են իր կատվի հետևից եկած ՌԴ քաղաքացուն, որին ցմահ արգելել էին մուտք գործել երկիր

19:44 • 22/10

Բասկետբոլ. Շիրակը հաղթեց սեփական խաղահրապարակում, Արթիկը՝ պարտվեց

19:42 • 22/10

Հաքերները կոտրել են Իսպանիայի կառավարության կայքերը

19:30 • 22/10

Զենքի գնման 100 միլիոնի և նախորդ՝ 200 միլիոնի վարկերը լիովին բավարար են, որ ՀՀ-ն ապահովի որակական բալանս Ադրբեջանի նկատմամբ. Վ. Եվսեև

19:18 • 22/10

Մեծ Բրիտանիայի թագուհին սեփական McDonalds-ի կետ ունի

19:15 • 22/10

Մարզիչ. Քարիին պետք է որակազրկել 10 խաղով, նա վտանգել է հազարավոր մարդկանց կյանքը

18:43 • 22/10

Ֆրանսիացի նկարչի վրձնին պատկանող «Մոնա Լիզայի» վերարտադրությունը վաճառվել է մոտ 750 000 դոլարով

18:41 • 22/10

Ժոզե Մոուրինյուն բացատրել է, թե ինչու Մխիթարյանին չէր ընդգրկել մեկնարկային կազմում

18:34 • 22/10

Արսենալը հյուրընկալվելիս կամային հաղթանակ տոնեց Էվերթոնի նկատմամբ

18:24 • 22/10

«Տիտանիկի» վրա գրված վերջին նամակը վաճառվել է ռեկորդային գնով

18:01 • 22/10

United Airlines հայտարարել է էկոնոմ դասում լրացուցիչ նստարաններ ավելացնելու մասին

17:52 • 22/10

Էդգար Մալաքյանի գոլն ուկրաինական «Ստալին» փրկել է պարտությունից

17:51 • 22/10

Ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի. առաջիկա 5 օրվա եղանակը

17:25 • 22/10

Բրիտանացին ընկերուհուն ամուսնության առաջարկություն է արել՝ կարծելով, թե ինքնաթիռն ընկնում է

17:07 • 22/10

Հայաստանի առաջնություն. Գանձասար-Կապանը երեք անպատասխան գնդակ ուղարկեց առաջատար Ալաշկերտի դարպասը

17:06 • 22/10

Գերմանիայում 2017 թվականին հարուցվել է ահաբեկչության հետ կապված 900 գործ

16:45 • 22/10

Գարի Նևիլ. Ես միլիոնավոր կիլոմետրերով հեռու եմ մարզչական կարիերաս շարունակելուց

16:42 • 22/10

Սոբչակը խոստովանել է, որ սպառնալիքներ է ստացել

16:27 • 22/10

Շապեկոենսեի ավիավթարից փրկված դարպասապահն ամուսնացել է (լուսանկար)

16:16 • 22/10

Անթալիայում ԻՊ-ի գրոհային է ձերբակալվել

16:02 • 22/10

Ամենաանտանելի հյուրերը. ո՞ր ազգի ներկայացուցիչներն են վաստակել ամենավատ զբոսաշրջիկի համբավը (ֆոտոշարք)

15:55 • 22/10

Թաեքվոնդոյիստները պատրաստվում են Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը

15:41 • 22/10

Սաակաշվիլին հայտնել է իր համախոհների առևանգման և Վրաստան արտաքսման մասին

15:35 • 22/10

Գատուզոն կարող է փոխարինել Մոնտելային Միլանի գլխավոր մարզչի պաշտոնում

15:34 • 22/10

«Եթե Կիմ Չեն Ընը հանկարծակի մահանա... ինձ մի հարցրեք այդ մասին». ԿՀՎ ղեկավար

15:19 • 22/10

Արցախյան կոնֆլիկտն այսքան ձգվում է, որովհետև կողմերի միջև ռազմաքաղաքական հավասարակշռություն կա. ՄԽ հստակ դիրքորոշումն է պետք. Սամվել Նիկոյան

15:16 • 22/10

Ինչո՞ւ քրդերը կորցրեցին Քիրքուքը. արաբական մամուլի անդրադարձը

15:03 • 22/10

«Գողանում եմ ձեր տղամարդկանց` 1928 թվականից ի վեր». Instagram-ում ավելի քան 3 միլիոն հետևորդ ունեցող տատիկը չի զիջում երիտասարդ բլոգերներին (լուսանկարներ)

14:42 • 22/10

Հեծանվորդ Էդգար Ստեփանյանն ավարտել է մրցելույթները Եվրոպայի առաջնությունում

14:33 • 22/10

ԱՄՆ-ն և կոալիցիան ռմբակոծել են Ռաքքան, ինչպես Դրեզդենը՝ 1945 թվականին. ՌԴ ՊՆ ներկայացուցիչ

14:30 • 22/10

Ռայոլա. Իբրահիմովիչին թույլ չեմ տա կանգ առնել. երեխաներս մեծացել են, ինձ գումար է պետք

14:28 • 22/10

Առաջիկայում կլինեն բանակցություններ ու Քրդստանը, հավանաբար, ստիպված կլինի որոշակի զիջումների գնալ. ռուսաստանցի արևելագետ

14:21 • 22/10

Ինչո՞ւ և ո՞ւր են մեկնում մարդիկ Ադրբեջանից. BBC-ի ուսումնասիրությունը

13:50 • 22/10

Հիմնվել է Արցախ բասկետբոլային ակումբը

13:49 • 22/10

«Միլան»–ի նախկին խաղացող Կախա Կալաձեն ընտրվեց Թբիլիսիի քաղաքապետ. հրապարակվել են ընտրությունների վերջնական արդյունքները

13:43 • 22/10

Մինչև 2 միլիոն դրամի բռնագանձման հայցապահանջներով նոր նախագծով նախատեսվել է գործերի քննության պարզեցված ընթացակարգ

13:41 • 22/10

Նեյմարը ՊՍԺ-ի մարզման ժամանակ վիճել է գլխավոր մարզիչ Ունայ Էմերիի հետ

13:31 • 22/10

Մայամիում ահաբեկչական ակտի նախապատրաստման մեջ կասկածվող տղամարդ է ձերբակալվել

13:17 • 22/10

Այն, ինչ կատարվում է Կատալոնիայում, ուղղակի հարձակում է ժողովրդավարության դեմ.Պուչդեմոն

12:56 • 22/10

ՆԵԱ Սալամիսը պարտվել է. Ոսկանյանը մասնակցել է խաղին, Մանոյանը` ոչ

12:53 • 22/10

Արցախում երեկ մահացած զինվորներից Հրաչ Ավետիսյանն ինքնասպանություն է գործել. նույն զորամասի ժամկետային զինծառայող է ձերբակալվել

12:41 • 22/10

Ճապոնիայում հարյուրավոր ավիաչվերթներ են չեղարկվել երկրին մոտեցող «Լան» թայֆունի պատճառով

12:40 • 22/10

Մեսսիի նմանակը ներկա է գտնվել Բարսելոնա-Մալագա խաղին (լուսանկարներ)

12:37 • 22/10

Անգղի որսը կատարվել է 2012-ին, որսորդի ինքնությունը պարզվել է. ոստիկանության պարզաբանումը

12:06 • 22/10

Մեծ Բրիտանիան 13.2 մլն դոլար է տրամադրել ԻՊ-ից ազատագրված սիրիական Ռաքքայի բնակիչներին օգնելու համար

11:52 • 22/10

Մոուրինյու. Շատ վատ է, երբ պարտվում ես ֆուտբոլիստների վերաբերմունքի պատճառով

11:48 • 22/10

Ամերիկյան հյուրանոցներից մեկում որոտացած պայթյունի հետևանքով տուժել է 5 մարդ

11:35 • 22/10

Էրդողանը խոստավանել է, որ իրենք «դավաճանել» են Ստամբուլը՝ փոխելով նրա պատմական դիմագիծը

11:22 • 22/10

Բանանցի 8 ֆուտբոլիստ կմիանա Հայաստանի Մ19 հավաքականին

11:20 • 22/10

Ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա. շրջաններում և Երևանում տեղումներ չեն սպասվում

11:08 • 22/10

ՏԻՄ ընտրությունների համար ԿԸՀ-ում հավատարմագրվել է 11 տեղական հասարակական կազմակերպություն և 24 լրատվամիջոց

11:00 • 22/10

Արա Թորանյանին դատի տալով՝ Թուրքիան ցանկանում է կանխել Հայոց ցեղասպանության ժխտման մասին քննարկումները. ֆրանսահայ գործիչ

10:50 • 22/10

Սպալետի. Ինտերը Նապոլիի հետ կարող էր ավելի լավ խաղալ, բայց երջանիկ է նաև ոչ-ոքիով

10:36 • 22/10

Ռուսաստանի և Իրաքի ԱԳՆ ղեկավարները Մոսկվայում կքննարկեն Քրդստանի հարցը

10:22 • 22/10

Ուրարտու-ՖԻՄԱ. Գլխավոր մարզիչների կարծիքները բասկետբոլի Ա լիգայի կանոնավոր առաջնության խաղից հետո

10:18 • 22/10

Ախալցխայում ընտրությունների արդյունքները հայտնի են

10:10 • 22/10

Արտարժույթների փոխարժեքները հոկտեմբերի 22-ի դրությամբ

06:37 • 22/10

ԱՄՆ-ը չի կարելի քաղաքակիրթ պետություն համարել. Էրդողան

05:56 • 22/10

Երևանի Էրեբունի և Աթոյան փողոցների խաչմերուկում ավտովթար է տեղի ունեցել

05:32 • 22/10

Անկարան դրական եզրակացություն է տվել «Թուրքական հոսք» նախագծին

04:48 • 22/10

Մյունխենի ոստիկանությունը կալանավորել է փողոցում մարդկանց դանակահարելու մեջ կասկածվողին

04:15 • 22/10

Մադագասկարում ժանտախտի զոհերի թիվը հասել է հարյուրի

03:41 • 22/10

Կառլես Պուչդեմոնը չի ընդունում Մադրիդի ծրագիրը

03:00 • 22/10

Եգիպտոսում ահաբեկիչների դեմ մղած մարտի ժամանակ զոհված ոստիկանների թիվը հասել է 70-ի

02:37 • 22/10

Ավտովթար Սևանում. կան տուժածներ

02:06 • 22/10

Մոսկվան պատրաստակամ է օգնել Վաշինգտոնին և Փհենյանին

01:39 • 22/10

Ա Սերիայի կենտրոնական խաղում գոլեր չգրանցվեցին

01:24 • 22/10

450 հազար ցուցարար դուրս է եկել Կատալոնիայի փողոցները

01:12 • 22/10

Ֆասոնե. Չեմպիոնների լիգայում չհայտնվելու դեպքում կվաճառենք մի քանի առաջատար խաղացողների

00:51 • 22/10

Բարսելոնան երկու անպատասխան գնդակ ուղարկեց Մալագայի դարպասը (տեսանյութ)

00:26 • 22/10

Բռնցքամարտի ԵԱ. Տոնի Գալստյանի ու Բենիկ Նիկողոսյանի մեկնարկը հաղթական էր

23:48 • 21/10

Թենիս. Դել Պոտրոն Ստոկհոլմում ընթացող մրցաշարի եզրափակչում ուժերը կչափի Դիմիտրովի հետ

23:44 • 21/10

ԶԼՄ-ները հայտնել են Կատալոնիայի անկախության հռչակման ամսաթիվը

23:35 • 21/10

Դոնալդ Թրամփ կրտսերը հրապարակել է հոր ամենաանհաջող լուսանկարը

23:08 • 21/10

Էրդողանը ԱՄՆ-ին քաղաքակիրթ երկիր չի համարում՝ իր թիկնապահներին մեղադրանք առաջարդելու պատճառով

22:47 • 21/10

Սաակաշվիլին «70 օրում Ուկրաինայի փրկության» ծրագիր է ներկայացրել  

22:37 • 21/10

Բավարիան հյուրընկալվելիս հաղթեց նվազագույն հաշվով (տեսանյութ)

22:31 • 21/10

Գուեդեշի դուբլն օգնեց «Վալենսիային» ջախջախել «Սևիլիային» (տեսանյութ)

22:31 • 21/10

Թրամփը հաստատել է` Ռաքքան ամբողջովին ազատագրվել է ԻՊ-ի գրոհայիններից