ՀԱՊԿ զորավարժությունները տպավորություն են ստեղծում, որ ՌԴ-ն չի բացառում ՀԱՊԿ-ի խաղաղապահ առաքելության իրականացնելու հնարավորությունը Սիրիայում և Ուկրաինայում. Էդուարդ Աբրահամյան

13:23 • 15.10.17



 

Tert.am-ը Հայաստանում անցկացվող ՀԱՊԿ զորավարժությունների նպատակի, դրանց կարևորության, ՀԱՊԿ-ՆԱՏՕ մրցավազքի և ՀԱՊԿ-ի մրցավազքում ներգրավվելու  հետևանքով Հայաստանին սպառնացող վտանգերի մասին խոսել է Մեծ Բրիտանիայի Լեսթերի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և անվտանգության բաժնի գիտաշխատող, վաշինգթոնյան Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի ինստիտուտի տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով անկախ փորձագետ Էդուարդ Աբրահամյանի հետ:

-Պարո՛ն Աբրահամյան, այս օրերին Հայաստանում անցկացվում էին  «Փոխգործակցություն-2017» զորավարժությունները, որոնք «Մարտական եղբայրություն —2017» գործառնական-ռազմավարական զորավարժության միասնական հայեցակարգի շրջանակներում են անցկացվում: Մենք մինչ դրանց սկսելը խոսել էինք դրանց անցկացման նշանակության մասին: Դուք ասել էիք, որ ՀՀ-ում  ՀԱՊԿ-ի զորավարժությունը ցուցադրություն է, որ ՌԴ-ն էլ իր դաշնակիցների հետ կարող է ռազմական խաղերի ծրագիր ունենալ: Հիմա, երբ  զորավարժություններն ավարտվել են, ի՞նչ տպավորություն ունեք դրանցից:

-Դեռ 2015 թվականից Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունն ընդգծում էր ՀԱՊԿ ամենամյա զորավարժությունների բնույթը, որն էր՝ օպերատիվ-մարտավարական սցենարները և ներգրավվածությունը դնել ավելի բարձր մակարդակի վրա։ Ռուսաստան-Արևմուտք հակամարտության խորացումը, Ռուսաստանի ներգրավումը Ուկրաինայի և Սիրիայի հակամարտություններում առաջ քաշեցին նոր առաջնահերթություններ և մարտահրավերներ Մոսկվայի համար, որոնց, ըստ Կրեմլի քաղաքական վերնախավի, ՀԱՊԿ կառույցը նույնպես պետք է համապատասխանաբար մասնակից դառնա և անցնի որոշակի ադապտացիա` որպես ռազմա-քաղաքական դաշինք իր ուրույն դերը խաղալու նպատակով։

Բացի դրանից` նոր խաղաղապահ առաքելությունների իրականացումը` որպես ԱՄՆ կամ ՆԱՏՕ-ի գլխավորած առաքելությունների այլընտրանք, Մոսկվայի համար դառնում է ակտուալ։ Հիշենք, որ սեպտեմբերին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Ուկրաինայի արևելքում ՄԱԿ-ի կողմից խաղաղապահ ուժերի հնարավոր տեղակայումը համարեց արդարացված և ընդունելի Ռուսաստանի համար՝ կարգադրելով երկրի ԱԳՆ պատրաստել համապատասխան փաթեթ ՄԱԿ Անվտանգության Խորհրդում քննարկելու համար։ Ավելին, Սիրիայի հարցով հունվարին Ռուսաստան-Թուրքիա-Իրան եռյակի նախաձեռնությամբ կայացած Աստանայի բանակցություններին նույնպես բարձրացվել և երեք երկրների կողմից դրական է գնահատվել Սիրիայի երեք գոտիներում խաղաղապահ առաքելություն իրականացնելու գաղափարը։ Այստեղ տեղին է հիշեցնել, որ այս ողջ տարվա ընթացքում, պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական մակարդակով հնչել են առաջարկություններ, կոչեր Մոսկովյան տարբեր պաշտոնյաներից ՀԱՊԿ դաշնակիցներին՝ աջակցել կամ ընկերակցել Ռուսաստանի խաղաղապահ առաքելությանը Սիրիայում։ Այս կիսապաշտոնական առաջարկությունը նպատակ էր հետապնդում հասկանալ ՀԱՊԿ երկրների քաղաքական էլիտաներում տիրող տրամադրությունները։

Հունիսին Վլադիմիր Շամանովը և Թուրքիայի նախագահի խոսնակը նշել էին, որ Ռուսաստանը բանակցություններ է վարում Ղրղըզստանի ու Ղազախստանի հետ Սիրիայում ռուսական առաքելությանն օժանդակելու ուղղությամբ։ Սակայն վերջերս, և՛ Ղրղըզստանի վարչապետ Սապար Իսակովը, և՛ Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը փաստացիորեն հերքեցին Սիրիայում ներգրավելու որևէ հեռանկար՝ շեշտելով, որ նմանատիպ հարցերը հաստատվում են օրենսդիր մարմնի կողմից և միայն այն դեպքում, երբ խաղաղապահ առաքելությունն իրականացվում է հենց ՄԱԿ-ի հովանու և դրոշի ներքո։ Մյուս կողմից՝ հայկական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել քննարկել Սիրիայում հնարավոր ՀԱՊԿ ձևաչափի ստեղծումը։

Ինչ վերաբերում է Բելառուսին, ապա երկրի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն դեռ անցած տարի հայտարարեց, որ չկա երկրի զինված ստորաբաժանումներ արտերկիր ուղարկելու ցանկություն։ Չնայած սա ամենևին էլ չի նշանակում, որ Ռուսաստանը չի դիտարկում ՀԱՊԿ խաղաղապահ ուժեր Սիրիա կամ թեկուզև Ուկրաինա ուղարկելու տարբերակը։ Ես հակված եմ այն կարծիքին, որ անցկացվող զորավարժանքների ընդհանուր մտահղացման մի մասը հստակորեն համապատասխանում է ՀԱՊԿ հնարավոր առաքելության կատարմանն ու հենց սիրիական անվտանգային միջավայրին մոտ բնույթ ունեցող առաջադրանքների կատարմանը։

Ուստի անցկացվող զորավարժությունների բնույթը, ներգրավված զորամիավորումների տեսակն ու առաջադրանքներն ստեղծում են տպավորություն, որ Ռուսաստանը համենայնդեպս չի բացառում ՀԱՊԿ-ի խաղաղապահ հնարավոր առաքելության խաղաքարտը խաղարկելու հնարավորությունը Սիրիայում և ինչո՞ւ ոչ՝ նաև Ուկրաինայում։

-Վարժանքներին մասնակցող ստորաբաժանումները նախապատրաստվել էին  պետական սահմանի պաշտպանության, հավանական հակառակորդի հետախուզական-դիվերսիոն խմբերի և անօրինական զինված խմբավորումների, զինյալների պատրաստման ճամբարների հայտնաբերման չեզոքացման և ոչնչացման, պատանդների ազատման ուսումնամարտական խնդիրների իրականացմանը: Ի՞նչ եք կարծում՝ որքանո՞վ է իրատեսական, որ զորավարժություններին խաղերի տեսքով արվածը կկիրառվի նաև իրականում ՀԱՊԿ-ի դեպքում:

– Ինչպես արդեն նշեցի, Մոսկվայի համար առավել ակտուալ է դառնում մի կարևոր խնդիր առ այն, որ ՀԱՊԿ կառույցը շարունակում է մնալ հիմնականում անվստահելի իր՝ պահը եկած դեպքում արդյունավետ գործադրման և ցուցադրվող հնարավորությունների համատեղ՝ կոլեկտիվ կիրառման առումով։ Ավելին, այն շարունակում է մնալ որպես վարկաբեկված՝ պսեվդո-դաշինքի կերպարանք աշխարհում՝ Ռուսաստանի կողմից ստեղծված և միայն իր շահերը սպասարկող կառույց, որն իր հերթին ձեռք է բերել ռեվիզիոնիստական և ագրեսիվ բնույթ։ Ելնելով այս հանգամանքից` որոշակիորեն արհեստական բնույթ է կրում ՀԱՊԿ-ի` որպես խաղաղապահ առաքելություն իրականացնելու ունակ կառույցի`ՄԱԿ-ի կողմից մանդատ կորզելու հիմնախնդիրը։

Այս բնույթի օրակարգ ՀԱՊԿ շրջանակներում առաջ է քաշվել Դուշամբեի 2015 թ․ՀԱՊԿ վեհաժողովի ժամանակ, երբ կարևորվեց համապատասխան ենթակառուցվածքի ստեղծումը։ Կարևորելով ՀԱՊԿ խաղաղապահ հնարավորությունների ստեղծումը` ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Դուշամբեում առաջարկեց օգտագործել ՀՀ ԶՈւ Խաղաղապահ բրիգադի պատրաստման Կենտրոնը՝ ՀԱՊԿ խաղաղապահների պատրաստման նպատակով։ Նույն տրամաբանության շրջանակներում Ղազախստանն իր հերթին իր խաղաղապահ «ԿազԲատը» զորամիավորումը, որը հայաստանյան բրիգադի պես ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ առաքելություններին մասնակցելու նպատակով Դաշինքի և ԱՄՆ-ի աջակցությամբ ժամանակին ստեղծված կառույց էր, կրեց ինստիտուցիոնալ փոփոխություն։ Արդյունքում՝ «ԿազԲատը» վերաձևավորվեց «ԿազԲրիգ»ի՝ իր մեջ ներառելով ՀԱՊԿ խաղաղապահ գումարտակ։

Այսպիսով՝ եթե «Բաղրամյան» զորավարժարանում իրականացվող տակտիկական սցենարը հիմնականում կենտրոնացած էր ՀԱՊԿ երկրի սահմանը հատող անօրինական զինված խմբավորման արդյունավետ չեզոքացմանը՝ համատեղ ուժերով, ապա Ղազախստանում սպասվելիք զորավարժությունների հաջորդ փուլը կրում է բացահայտ «Սիրիական» մտահղացում, որին մասնակցելու են նաև հայ խաղաղապահները։ Այն ենթադրում է, որ ՀԱՊԿ խաղաղապահներն ուղարկվում են ոչ ՀԱՊԿ անդամ երկրի տարածք ՄԱԿ-ի խաղաղապահ օպերացիայի շրջանակներում։

Ուստի, զարմանալի չէ, որ ՀԱՊԿ զորավարժությունների բնույթն ու տրամաբանությունը հիմնականում համահունչ է Ռուսաստանի կողմից առաջ քաշված նոր օրակարգին. այն է` հնարավոր խաղաղապահ առաքելություն Ուկրաինայի արևելքում կամ Սիրիայում։ Չնայած որ Ռուսաստանի դաշնակից երկրների ղեկավարությունը, ինչպես նշեցի, այս պահի դրությամբ դրական չեն արտահայտվում Սիրիայում որևէ կերպ ներգրավվելու հեռանկարի մասին։ Միաժամանակ, մի շարք ռուս փորձագետներ և իշխանամետ լրատվամիջոցներ հաճախ մատնացույց են անում այն հանգամանքը, որ Ուկրաինայի հարցում ՀԱՊԿ-ն ունի ընդհանուր մոտեցում։

Ամեն դեպքում, ՀՀ ԶՈւ մասնակցությունը բոլոր տեսակի զորավարժություններին, լինի ՀԱՊԿ, երկկողմանի կամ ՆԱՏՕ, ես կարևոր եմ համարում՝ մարտունակության բարձրացման և փորձի փոխանակման առումով։

-Ասվում է, որ «Փոխգործակցություն» զորավարժությանը ներգրավվել են բոլոր այն նմանակող ուժերն ու միջոցները, որոնք, համաձայն գործող պայմանագրերի, ընդգրկված պետք է լինեն տարբեր երկրների տարբեր իրավիճակների ու սպառնալիքների ժամանակ անհրաժեշտ գործողություններում։ Մենք ունենք փորձ, երբ ոտնձգություն է եղել հայկական դիրքերի նկատմամբ, և ՀԱՊԿ անդամ երկրները ոչ մի կերպ չեն արձագանքել: Հաշվի առնելով ՀԱՊԿ անդամ երկրների հարաբերությունները մեզ հակառակորդ երկրի հետ, որից էլ մենք մշտապես սպառնալիքներ ենք ստանում, հնարավոր համարու՞մ եք, որ անհրաժեշտ պահին ՀԱՊԿ անդամ երկրները միասնաբար կպաշտպանեն հայկական սահմանները:

-ՀԱՊԿ կառույցը` ի տարբերություն ՆԱՏՕ-ի, որոշ առումներով «իջեցվել է վերևից» կամ` ինչպես մի շարք փորձագետներ են ձևակերպում՝ պարտադրվել է Մոսկվայից։ Խնդիրն այն է, որ այս կառույցի անդամներն ընդհանուր քաղաքական և անվտանգային շահեր, սպառնալիքները նույնկերպ գնահատող և նմանատիպ արժեհամակարգ ունեցող երկրներ չեն։

Այս ռազմաքաղաքական դաշինքն իր անդամ երկրների կողմից առավելապես դիտարկվում է, նախ և առաջ, որպես մի պլատֆորմ, որտեղ կարելի է օգուտներ ստանալ՝ ոչինչ չտալով դրա դիմաց իր պաշտոնական դաշնակիցներին։ Ձևակերպելով այլ կերպ՝ չնայած իր հիմնադիր իրավական բազայում դրա առկայության՝ ՀԱՊԿ-ում առաջնահերթություն չի համարվում դաշնակցի անվտանգության բարձրացումը և երկկողմ ռազմաքաղաքական ներգրավվածությունը, եթե հաշվի չառնենք այդ երկրների առանձին սերտ դաշնակցային կապերը Ռուսաստանի հետ՝ բացակայում են։ Հաճախ ՀԱՊԿ երկրների պետական շահերն ուղղակի միմյանց հակասում են։ Դիցուք՝ Ռուսաստանը, Բելառուսը, և Ղազախստանը ոչ ՀԱՊԿ անդամ Ադրբեջանին, որը հանդես է գալիս բացահայտ սպառնալիքներով Հայաստանի հասցեին՝ ռազմական կամ քաղաքական աջակցություն են ցուցաբերում՝ մատակարարելով հարձակողական ռազմամթերք՝ այն է՝ առարկայական դարձնելով Հայաստանի նկատմամբ ուղղված սպառնալիքը։ Այս տեսանկյունից, հաշվի առնելով Ադրբեջանի ռազմավարական շահերի համընկնման հաճախականությունը ՀԱՊԿ երկրների հետ և երկկողմ համագործակցությունների ռազմավարական բնույթը, կարելի է ենթադրել, որ միգուցե Հայաստանի փոխարեն Ադրբեջանն ավելի բնական կդիտարկվեր որպես ՀԱՊԿ դաշնակից՝ հաշվի առնելով՝ այդ երկրների քաղաքական խառնվածքի եվրասիական բնույթը։

Այլ կերպ ասած, ՀԱՊԿ-ը մնում է հիմնականում որպես նոմինալ դաշնակիցների, իսկ հաճախ նաև մրցակիցների ակումբ, որոնք ռազմաքաղաքական ու անվտանգային հանգամանքներում կախվածության մեջ են Ռուսաստանից։

Այսպիսով, ես խորապես կասկածում եմ, որ ՀԱՊԿ անդամ երկրներին կարող է մտահոգել իրենց մեկ այլ դաշնակից՝ Հայաստանի անվտանգությունն ու սահմանների անձեռնմխելիությունը։ ՀԱՊԿ-ը եղել և մնում է, ինչպես Արևմուտքում է ընդունված այն համարել՝ Ռուսաստանի ռազմաստրատեգիական շահերի իրականացման և ամրապնդման օգտակար մեխանիզմ միայն։ Այն օբյեկտիվորեն նաև դաշնակից երկրներին այլ անվտանգային համակարգեր ինտեգրվելու կամ հետխորհրդային տարածքում իրենց դերը մեծացնող այլ խաղացողների հետ ռազմաստրատեգիական մերձեցումը բացառելու գործիք է։

Հետևաբար՝ ՀԱՊԿ-ը, որպես ռազմաքաղաքական դաշինք, բավականին հակասական է և մնում է առավել անհուսալի՝ հատկապես Հայաստանի անվտանգության համատեքստում։

-Մենք նաև Ձեզ հետ միասին խոսել ենք այն մասին, թե որքանով է ՀԱՊԿ-ն այս օրերին Հայաստանում անցկացվող զորավարժություններով փորձում նմանակել ՆԱՏՕ-ին: Հիմա Ձեր տպավորություններն ինչպիսի՞ն են:

-Չնայած այն հանգամանքին, որ ռուսական կողմն ընդհանուր մարտավարական սցենարների և օպերատիվ փոխգործակցության բնույթը մշակելու և կիրառելու գործում փորձում է ՀԱՊԿ զորավարժությունները նմանեցնել ՆԱՏՕ-ի մի շարք զորավարժություններին՝ այս երկու կառույցը նմանեցնելն ուղղակի անիմաստ է։

Ի տարբերություն ՆԱՏՕ-ի` ՀԱՊԿ անդամ երկրները, ինչպես արդեն նշեցի, միմյանց հետ չեն կիսում համատեղ զարգացման ընդհանուր տեսլական և հայեցակարգ, ընդհանուր քաղաքական մշակույթ և արժեհամակարգ, և գրեթե ընդհանրապես հետաքրքրված չեն միմյանց անվտանգության բարձրացմամբ։

Ի տարբերություն Եվրո-Ատլանտյան դաշինքի, որն, ի դեպ, նույնպես զերծ չէ թերություններից, ՀԱՊԿ անդամ երկրները գտնվում են անառողջ մրցակցության մեջ միմյանց հետ կամ հաճախ մեղադրում են միմյանց իրենց ներքին գործերին խառնվելու, իրենց քաղաքական ցանկությունը պարտադրելու, բացահայտ կամ ծածուկ ագրեսիվ գործողությունների մեջ և այլն։ Օրինակ՝ Ռուսաստան – Բելառուս հարաբերությունների մեջ առկա լարվածությունները, կամ` թեկուզ Ղրղըզստան և Ղազախստան առճակատումները, որոնք ակտիվացել են այս օրերին՝  Ղրղըզստանում նախագահական ընտրությունների հետ կապված։ Այն, մասնավորապես, կապված է Աստղանայի նկրտումների հետ՝ տեսնել իր համար ցանկալի թեկնածուին Բիշքեկում նախագահի պաշտոնին։ Ավելին` աճում է լարվածություն նույն Ղրղըզստանի և Տաջիկստանի միջև՝ Բիշքեկի ռուսական երկրորդ ռազմաբազա Տաջիկստանի և Ուզբեկստանի սահմանին մոտ տեղակայելու ցանկության հետ կապված։

Այս նախաձեռնությանն արդեն հասցրել են ընդդիմախոսել ՀԱՊԿ դաշնակից Տաջիկստանի առաջնորդ Իմամալի Ռահմոնը և Շավկաթ Միրզիոևը՝ նախկին ՀԱՊԿ-ի դաշնակից Ուզբեկստանի նախագահը, չնայած Ղրղըզստան-Ուզբեկստան հարաբերություններում տասնամյակից ավելի տևող լարվածության թուլացման միտումներին։

Այսպիսով, ի տարբերություն ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների, որոնք յուրաքանչյուր անդամի վրա հարձակումը կդիտարկեն հարձակում իրենց վրա, որն էլ հստակորեն ենթադրում է համապատասխան գործողությունների շղթա՝ համաձայն Վաշինգթոնյան համաձայնագրի 5–րդ կետի, ՀԱՊԿ անդամ պետությունները հարձակումն իրենց իսկ անդամներից մեկի վրա, այդպես չեն դիտարկելու և չեն ներգրավվելու հարձակմանը ենթարկված երկրի կոլեկտիվ-տարածքային պաշտպանության համատեղ գործողություններին։ Այս հանգամանքը բազմիցս ապացուցվել է Ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից Հայաստանի սահմանների և բնակավայրերի գնդակոծման ժամանակ, իսկ Ապրիլյան պատերազմի ժամանակ՝ ՀԱՊԿ որոշ անդամների բացահայտ հակահայ կեցվածքից։

Այնուամենայնիվ, այս երևույթն ունի մի շարք օբյեկտիվ պատճառներ, որոնց հետագայում հնարավորության դեպքում մանրամասն կանդրադառնանք։

-Պետք է նկատել, որ այս օրերին Վրաստանում ևս կազմակերպվում էին զորավարժություններ: Ինչպես նաև՝ հոկտեմբերի 10-ին Վրաստանում մեկնարկել է Հարավարևելյան Եվրոպայի պաշտպանության նախարարների գագաթնաժողով։ Արդյոք պատահականությո՞ւն է նման միջոցառումները Հայաստանում ՀԱՊԿ-ի զորավարժություններին զուգահեռ կազմակերպելը: Չե՞ք կարծում, որ Արևմուտքի և ռուսական կառույցների միջև մրցավազքի դրսևորումների ականատեսն ենք լինում:

-Ռուսական կողմն ունի խնդիր ցույց տալու, որ Ռուսաստան-Արևմուտք հակամարտության մեջ ռուսական կողմից էլ առկա են դաշինքներ և դաշնակիցներ, որոնք հավասարապես կողմ են հետ-սառը պատերազմյան աշխարհակարգի վերափոխմանն ու ոչ արևմտյան համաշխարհային օրակարգի ի հայտ գալուն։

 Ուստի՝ այո, մրցակցություն և ՀԱՊԿ-ՆԱՏՕ հակադրման փորձերն ակնհայտ են։ Նշենք թեկուզ 2016 թ․հոկտեմբերին Երևանում ընդունված ՀԱՊԿ կոլեկտիվ անվտանգության ռազմավարությունը, որտեղ կար դրույթ առ այն, որ այլ երկրների կամ երկրի կողմից հակահրթիռային համակարգերի տեղակայումն իրենց տարածքում առանց այլ երկրների շահերը հաշվի առնելու՝ սպառնալիք է ՀԱՊԿ-ի համար։ Այստեղ ակնհայտորեն նկատի է առնվում ՆԱՏՕ-ի հակահրթիռային համակարգի մաս կազմող Ռումինիայում և Լեհաստանում տեղակայված ենթակառուցվածքները։

- Հայաստանը նման մրցավազքի անդամ դառնալով՝ ի՞նչ օգուտ կամ վնաս է քաղում:

-Օգուտները կասկածելի են, իսկ վնասներն՝ ակնհայտ։ Այս իրավիճակում Հայաստանի համար առավել առաջնահերթ ռազմաքաղաքական խնդիր պետք է լինի անվտանգային համակարգի խորը դիվերսիֆիկացիան՝ ՀԱՊԿ-ից դուրս այլ խաղացողների հետ ռազմաքաղաքական պարտավորվածությունների ստեղծման ճանապարհով։ Դա կարող է ներառել ռազմաստրատեգիական փոխգործակցության և փոխադարձ օգնությանը վերաբերող հարաբերություններ։ Եվ պետք չի մտահոգվել, որ նման ռազմավարական հարաբերությունները ՀԱՊԿ-ից դուրս կարող են որոշակիորեն հակասել ՀԱՊԿ-ի ֆորմալ սկզբունքներին։ Ամբողջ հարցն այն է, որ այդ սկզբունքներն ի սկզբանե չեն գործում և դժվար թե երբևէ գործեն։ Դա արտացոլվում է ՀԱՊԿ անդամների հակասական քաղաքականության մեջ։ Այս կառույցի մշուշոտ ապագան այլ ճանապարհ Հայաստանին չի թողնում, քան ձևավորել երկկողմ ռազմաքաղաքական պայմանավորվածություններ և, ի վերջո, պարտավորվածություններ ՀԱՊԿ-ի շրջանակներից դուրս։

 Այս առումով, առավել հարմար կարող են լինել Իրանն ու Հնդկաստանը, իսկ որպես իրավական ուղեցույց կարող են ծառայել Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև 2011 թվականից գործող «Ռազմավարական Գործընկերության և Փոխադարձ Օգնության» պայմանագրի դրույթները։ Այս փաստաթուղթը չի դարձնում Թուրքիային և Ադրբեջանին դաշնակիցներ և չի ենթադրում կոլեկտիվ պաշտպանության դրույթ, բայց տալիս է այն առավելագույնը, որը  ռազմաքաղաքական փոխգործակցության և օժանդակության առումով հնարավոր է երկու երկրների միջև, որոնցից առնվազն մեկը ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամ է։

 

Հռիփսիմե Հովհաննիսյան





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

02:41 • 20/09

Տեխասում թեթև շարժիչով ինքնաթիռն ընկել է ավտոմեքենաների վրա. կան տուժածներ

01:59 • 20/09

ԱՄՆ-ը պատրաստ է փոխել Հյուսիսային Կորեայի հետ հարաբերությունների ձևաչափը

01:37 • 20/09

Վատիկանում ավտոմեքենան վրաերթի է ենթարկել մի խումբ մարդկանց

01:25 • 20/09

ՉԼ. «Ռեալը» ոչ մի դժվարություն չունեցավ «Ռոմայի» հետ խաղում (տեսանյութ)

01:14 • 20/09

Ասադը ցավակցական հեռագիր է հղել Պուտինին՝ Իլ-20 ինքնաթիռի կործանման կապակցությամբ

00:01 • 20/09

Իսրայելական օդուժի հրամանատարը սեպտեմբերի 20-ին կժամանի Մոսկվա՝ տեղեկություններ հաղորդելու Իլ-20-ի կործանման մասին

23:48 • 19/09

Պակիստանի նախկին վարչապետ Շարիֆը դատապարտվելուց երկու ամիս անց ազատ է արձակվել բանտից

23:42 • 19/09

Չստացված նորամուտ. Ռոնալդուն կարմիր քարտ է ստացել Վալենսիա-Յուվենտուս խաղում (տեսանյութ)

23:28 • 19/09

Գիտնականները պարզել են Ջեյմս Կուկի «Ինդեվըր» նավի մնացորդների գտնվելու հավանական վայրը

23:23 • 19/09

Չի կարող Երևանն ունենալ 180 մլն դոլարին համարժեք, Գյումրին՝ 6 միլիոնի բյուջե. Ս. Բալասանյանը՝ Տ. Ավինյանին

23:09 • 19/09

Թրամփը հայտարարել է Կիմ Չեն Ընի հետ նոր հանդիպման մասին

23:01 • 19/09

ՉԼ. «Ռեալ»-«Ռոմա». ուղիղ հեռարձակում

22:56 • 19/09

Տրագիզմն այն կլինի, եթե պատմական հեռանկարում պարզվի՝ Ն. Փաշինյանը հերթական Մսրա Մելիքն էր Հայաստանի գլխին. Ա. Աշոտյան

22:53 • 19/09

85-ամյա իռլանդացին կանխել է զինված կողոպուտը՝ ստիպելով գողերին փախչել (տեսանյութ)

22:47 • 19/09

Բրազիլիայի քացաքացին մոլորվել է Կոտայքի մարզում՝ Ակնալիճ տանող լեռնային հատվածում

22:40 • 19/09

Թրամփը երկարաձգել է սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո սահմանված պատժամիջոցները

22:33 • 19/09

Զարմանալի է, որ բարձրաստիճան քաղաքական պաշտոնյաները նման բիրտ լեզու են օգտագործում. գերմանացի մասնագետը՝ Երևանում քարոզարշավի մասին

22:21 • 19/09

Իտալացի դպրոցականներին արգելել են սմարթֆոններ օգտագործել դասերի ժամանակ

22:05 • 19/09

ՀՀ ոստիկանությունն Արցախի գործընկերներին կնվիրաբերի տրանսպորտային միջոցներ և սարքավորումներ

22:00 • 19/09

Վերանայել շենքային պայմանները, նպաստել կրթության իրավունքի արդյունավետ իրացմանը, հիմնել կրթաստեղծարարական կենտրոններ. ավագանու թեկնածուների՝ կրթության ոլորտի առաջնահերթությունները

21:59 • 19/09

ՉԼ. «Ռեալ»-«Ռոմա». մեկնարկային կազմեր

21:43 • 19/09

Ռուսաստանում բնակվող հայ լեյտենանտն օգնել է փրկել այրվող տան 56-ամյա տիրուհու կյանքը

21:31 • 19/09

Ամոթն իր քաղաքական թիմինն է, ամոթն իր դաշինքի ավագանու անդամներինն է. Զոհրաբյանը՝ Փաշինյանին

21:31 • 19/09

Ոստիկանության զորքերի գնդապետը մեղադրվում է ենթականերից պարգևատրված գումարների մի մասը հետ վերցնելու մեջ. գործը դատարանում է

21:22 • 19/09

Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների մասին որոշումը կայացրել է ժողովուրդը, ով դրան դեմ գնաց՝ կնքում է իր քաղաքական մահկանացուն. Ն. Փաշինյան

21:19 • 19/09

Ըմբշամարտի երիտասարդական ԱԱ. Մալխաս Ամոյանը` աշխարհի չեմպիոն (տեսանյութ)

21:05 • 19/09

Քարոզարշավի ընթացքում գրանցված խախտումները հիմնականում վերաբերում են պաստառների փակցմանը, որն ամենաշատն արվել է «Իմ քայլի» կողմից. Դ. Իոաննիսյան

20:55 • 19/09

Միջազգային հանրության ուշադրությունն ենք հրավիրում Բաքվին սանձելու և կառուցողական դաշտ բերելու հրատապ անհրաժեշտության վրա. ԱԳՆ

20:55 • 19/09

Ամերիկացի միլիարդատերը նշել է, թե երբ կարող է նոր ֆինանսական ճգնաժամ տեղի ունենալ

20:47 • 19/09

Մի ուժ կա, որի տեսակետի փոփոխությունից կարող է իրավիճակը փոխվել, և դա ժողովուրդն է. Նիկոլ Փաշինյան

20:36 • 19/09

ԱՄՆ-ն ցանկանում է պայմանագիր կնքել Իրանի հետ միջուկային և բալիստիկ ծրագրերի վերաբերյալ

20:35 • 19/09

Դ. Տոնոյանը Գերմանիայի դեսպանին ներկայացրել է, որ հակառակորդի կրակոցից զոհվել է ՀՀ ԶՈւ զինծառայող

20:27 • 19/09

ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատարի հետ հանդիպմանը Ն. Փաշինյանը կարևորել է ժողովրդավարության զարգացման ոլորտում համագործակցությունը

20:19 • 19/09

Իրանի, Թուրքիայի և Ռուսաստանի համագործակցության արդյունքում Սիրիական հակամարտությունը մոտենում է իր եզրագծին․ արաբագետ

20:15 • 19/09

Հայաստանում հին նմուշի անձնագրերի տրամադրման ժամկետը կերկարաձգվի մինչև 2021 թվականի հունվարի 1-ը

20:12 • 19/09

Այս քարոզարշավում ընտրական «տասովշիկները» և ողջ վարչական ռեսուրսը դուրս են ընտրական պրոցեսից. Ն. Փաշինյան

20:11 • 19/09

ԱՀԿ-ն հայտնել է՝ որն է ամենամահացու հիմանդությունն աշխարհում

20:03 • 19/09

Մենք ասում ենք, որ պետք է լինի համերաշխություն, հանդուրժողականություն, սա ամենաշահավետ կառավարման ձևն է. Ա. Զեյնալյան

20:02 • 19/09

Ճարտարապետության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն է նշանակվել Ռուբեն Արևշատյանը

19:50 • 19/09

ՉԼ. Նագելսմանն այսօր ռեկորդ կսահմանի

19:49 • 19/09

Տեսողության պատճառով քվեարկությանը մասնակցելու դժվարություններ ունեցողների համար մշակվել են բրայլյան գրատեսակով և խոշոր տառաչափով ուղեցույցներ

19:49 • 19/09

«Ֆեյքերը» փչացնում են ոչ միայն այս քարոզարշավի մթնոլորտը, այլև Հայաստանում ներքաղաքական անկայունություն են ստեղծում. Ստեփան Գրիգորյան

19:47 • 19/09

Ոստիկանները հայտնաբերել են 17 տարի առաջ երկու անձի սպանության մեղադրանքով հետախուզվողի (տեսանյութ)

19:45 • 19/09

ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալները ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատարին ներկայացրել են «Մարտի 1»-ի քրեական գործի ընթացքը

19:36 • 19/09

Նախատեսվում է երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն Երևանի Բագրատունյաց-Արարատյան խաչմերուկում

19:32 • 19/09

Մարդու իրավունքները պետք է պաշտպանված լինեն անկախ քաղաքական հայացքներից. ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատարը՝ Արա Բաբլոյանին

19:29 • 19/09

Զ. Մնացականյանը ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատարին ներկայացրել է ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման հարցում հայկական կողմի առաջնահերթությունները

19:24 • 19/09

Բազմաթիվ տեղեկատվական աղբ է լցվել սոցցանցերում. այնպիսի բաներ եմ լսում մեր մասին, մտածում եմ՝ կարո՞ղ է մենք ենք արել, որ երկիրն այս վիճակում է հայտնվել. Է. Մարուքյան

19:23 • 19/09

Իռլանդիան 14 մլրդ եվրո է գանձել Apple-ից չվճարված հարկերի համար

19:18 • 19/09

Կոռուպցիան իսկապես խնդիր է, բայց օտարերկրյա ներդրողներին տնտեսական տեսլական պետք է ներկայացնես. Վարդան Արամյան

19:08 • 19/09

ՖԻԴԵ-ն Աշոտ Վարդապետյանին նշանակել է Կարլսեն-Կարուանա մրցախաղի գլխավոր մրցավար

18:51 • 19/09

Երևանն իսկապես վերածվել է սպասարկման ոլորտ ապահովող քաղաքի, աշխատատեղեր են պետք. Արամ Սարգսյան

18:49 • 19/09

Այս քարոզարշավն իր ագրեսիայով, սոցիալական ցանցերում կեղտով առանձնացավ նախկին բոլոր քարոզարշավներից. Ն. Զոհրաբյան

18:49 • 19/09

Պլյուս չափի ամերիկացի մոդելը «հարձակվել» է փոքր չափսի հագուստ պատրաստող բրենդների վրա (լուսանկարներ)

18:39 • 19/09

Հարուցվել է քրեական գործ՝ զինծառայող Հ. Մաթևոսյանի սպանության դեպքի առթիվ

18:24 • 19/09

Է. Շարմազանովը Ա. Զոհրաբյանի ու Հ. Նահապետյանի հետ քննարկել է ավանդական ընտանեկան արժեքների պաշտպանությանը վերաբերող հարցեր

18:20 • 19/09

Վիճաբանություն և դանակահարություն Հերացի փողոցում. մեկ անձի մեղադրանք  է առաջադրվել

18:18 • 19/09

Ունենք նոր վերելակը հին «շախտայի» մեջ մտցնելու օրինակ, այնպես որ, Պետրոս Ղազարյանը, միգուցե մտածի ընտրարշավից դուրս գալու մասին. Վ. Կոստանյան 

18:18 • 19/09

Լոս Անջելեսում որոշել են արգելել բնական մորթուց հագուստ կրելը

18:15 • 19/09

Նովակ Ջոկովիչը հոկտեմբերին կարող է դառնալ առաջին ռակետ

18:13 • 19/09

Թուրքական ԶՈւ-ն վերջին մեկուկես ամսում 366 քուրդ զինյալ է սպանել․ Թուրքիայի ՊՆ

18:12 • 19/09

Մասիսի քաղաքապետի լիազորությունները դադարեցված չեն, նա գտնվում է կարճատև արձակուրդում. Տիգրան Աթանեսյան 

18:08 • 19/09

Բրիտանական կղզիները պատուհասել է «Ալի» փոթորիկը

18:08 • 19/09

Վալենսիայի երկրպագուները խաղից առաջ խանգարել են Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներին քնել

18:01 • 19/09

«Եթե Իդլիբում ընդդիմադիրների կողմից հարձակում լինի՝ Ռուսաստանը պատասխանատու կհամարի Թուրքիային»․ թուրք փորձագետ

17:58 • 19/09

ԱԱՀ–ի 0-ական դրույքաչափով հարկվող գործարքներից 2018 թվականի ութ ամիսներին 2017-ի համեմատ վերադարձվել է 52%-ով ավելի գումար

17:54 • 19/09

«Լույս» դաշինքի հանրահավաքը՝ Գարեգին Նժդեհի հրապարակում (տեսանյութ)

17:50 • 19/09

Ռուսաստանում Միգ 31 ինքնաթիռ է կործանվել. օդաչուներին հաջողվել է ինքնանետվել

17:48 • 19/09

ՀՀ հյուսիսարևելյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է զոհվել

17:48 • 19/09

Փարիզի երկու ռեստորան անվճար պիցցա է առաջարկում դարպասապահ Բուֆոնի խփած յուրաքանչյուր գոլի համար

17:38 • 19/09

ՀՀ ՊՆ նախարարի և Չեխիայի դեսպանի կողմից կարևորվել է պաշտպանության բնագավառում հայ-չեխական համագործակցությունը զարգացնելու անհրաժեշտությունը

17:38 • 19/09

Հայաստանում ռուսական ռազմաբազայի ՀՕՊ համալիրներն արտացոլել են պայմանական թշնամու օդային հարվածը

17:32 • 19/09

Քննարկվել է պաշտպանության բնագավառում հայ-ճապոնական հարաբերությունների զարգացման հնարավորությունը

17:18 • 19/09

Օրգանիկ յոգուրտների մեծ մասում շաքարն ավելի շատ է, քան քաղցր գազավորված ըմպելիքներում․ ուսումնասիրություն

17:18 • 19/09

Կարմիր քարտեր, լարված պայքար. «Փյունիկը» հաղթում է չեմպիոնին ու դարձյալ 2-րդն է (տեսանյութ)

17:07 • 19/09

Հայաստանի գավաթ. «Արարատն» առաջին խաղում չկարողացավ հաղթել «Լոկոմոտիվին»

17:06 • 19/09

Փաշինյանին շատ են անհանգստացնում իմ նախագահության ժամանակ ձեռքբերված արդյունքները. Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցը Коммерсантъ-ին

17:00 • 19/09

Էջմիածին-Երևան միջմարզային և ներքաղաքային h. 5 երթուղիների խնդիրը. մրցութային կարգ է խախտվել՝ նախարարության իմացությամբ

16:59 • 19/09

Առգրավվել է Yerevan.today–ի միայն այն համակարգիչը, որով տվյալ նյութը դրվել է կայքում, ինչպես նաև 3 համակարգչի հիշողության կրիչ. ՔԿ

16:57 • 19/09

Լվովում արգելվել է ռուսերենի կիրառումը

16:50 • 19/09

«Մեզ մոտ ոչ մի ճգնաժամ էլ չկա, այդ ամենը մանիպուլյացիա է»․ Էրդողան

16:50 • 19/09

Սարդարապատի ճակատամարտում զոհված 21 հերոսների եղբայրական գերեզմանը  վտանգված է, տարածքը սեփականաշնորհված է. Արծրուն Պեպանյան

16:45 • 19/09

Սեքսն Աստծո պարգև է, այլ ոչ թե տաբու. Հռոմի պապ

16:40 • 19/09

Համայնքների խոշորացման ծրագիրը ժամանակավորապես առկախվել է. Սուրեն Պապիկյան

16:39 • 19/09

Մարտի 1-ի 10-ը զոհի պատասխանատվությունը կիսում են իշխանությունն ու ընդդիմությունը. Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցը Коммерсантъ-ին

16:39 • 19/09

Հաջողության համար կարևոր է գործարար կառավարման գործիքների ընտրությունը. Ռալֆ Յիրիկյան

16:31 • 19/09

«Բարսելոնայի» նախագահ Բարտոմեուն ՊՍԺ-ին մեղադրել է կեղծավորության մեջ

16:26 • 19/09

Չինաստանում ոստիկանները գողին բռնել են բանանի «օգնությամբ»

16:14 • 19/09

Ֆեդերեր. Չեմ կարծում, թե Նադալի հետ մրցակցությունն ինձ ավելի լավն է դարձնում

16:12 • 19/09

Պերուում 4 աչքով երկդեմ շուն է ծնվել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:10 • 19/09

Հաշմանդամություն ունեցող անձինք պետք է մյուսների հետ հավասար կարողանան ինքնուրույն իրացնել իրենց իրավունքները․ Արման Թաթոյան

16:08 • 19/09

Ստամբուլում 85-ամյա ծերունին սպանել է կնոջը Facebook-ից օգտվելու վեճի պատճառով

15:50 • 19/09

Փաշինյանը գուցե երկնաքար է կամ գիսաստղ, որը շատ արագ է այրվում. Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցը՝ Коммерсантъ-ին

15:42 • 19/09

Ինձ համար քննադատելի է ՀՀ-ում հաշմանդամություն ունեցող անձին սեփական իրավունակությունից զրկելու գործելակերպը․Դունյա Միյատովիչ

15:41 • 19/09

«Ռեալ»-«Ռոմա». Խուլեն Լոպետեգին հայտավորել է 19 ֆուտբոլիստի

15:38 • 19/09

Ն. Փաշինյանի համար իր լոկալ քաղաքական շահերը և ներկայացումները շատ ավելի կարևոր են, քան ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը. Ա. Աշոտյան

15:33 • 19/09

Մասիսի քաղաքապետի հետ չեմ հանդիպել, որպես նախարար իրավասու չեմ պահանջելու նրա հրաժարականը. Սուրեն Պապիկյան (տեսանյութ)

15:31 • 19/09

Բյուրեղավանում ավագ և հիմնական դպրոցների երկարամյա խնդիրը ևս լուծում կստանա. Կոտայքի մարզպետ

15:15 • 19/09

Պուտինի զանգը լուրջ աջակցություն էր. Քոչարյանը Коммерсантъ-ին պատմել է ՌԴ նախագահի հետ ընկերական հարաբերություններից և նրանց միջև եղած «քիմիայից»

15:15 • 19/09

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Գերմանիայի հայ գործարարների միության անդամներին