Այստեղ փրկության հարց կա․ Ռուբեն Շուգարյանն առաջարկում է համոզել միջազգային հանրությանը՝ ԼՂ հիմնախնդրում առաջնորդվել նոր միջազգային նորմով

10:32 • 02.12.17



1991-1992թթ. Հայաստանի Նախագահի օգնական, արտաքին գործերի նախկին փոխնախարար և Իտալիայում Հայաստանի նախկին դեսպան, 2009 թվականից Թաֆթս համալսարանի Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի պրոֆեսոր Ռուբեն Շուգարյանի խոսքով՝ ապրիլյան պատերազմից հետո մենք ունենք բոլոր հիմքերը, որպեսզի ապացուցենք ու պահանջենք ընդունել, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը տարբերվում է մյուս հակամարտություններից: Նա Tert.am-ի հետ զրույցում մանրամասնեց իր տեսակետը․ղարաբաղյան հիմնահարցը տարբերվում է և՛ հետխորհրդային երկրների, և՛ Արևելյան Եվրոպայի, և՛ այլ  վայրերի հակամարտություններից նրանով, որ այստեղ խնդիրը ոչ միայն ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի յուրացումն է, կամ տարածքային ամբողջականությունը, այլ այստեղ ուղղակի փրկության հարց կա:

-Պարո՛ն Շուգարյան, ապրիլյան պատերազմից հետո Դուք շատ եք նշել, որ ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում հայկական կողմը պետք է փոխի իր գործողությունների տրամաբանությունը՝ ցույց տա միջազգային հանրությանը, թե ինչպիսին է Ադրբեջանը: Բայց միայն հայկական կողմի գործողությունները բավարա՞ր են․ արդյոք միջազգային հանրությունը հիմա պատրա՞ստ է տեսնել Ադրբեջանի քաղաքականությունը:

-Իհարկե, միայն Հայաստանից չէ կախված Ադրբեջանի նկատմամբ տրամադրությունների փոփոխությունը: Դա նաև միջազգային հանրությունից է կախված: Բայց, որպեսզի միջազգային հանրությունը կարողանա ճշգրիտ արձագանքել և իր դիրքորոշման մեջ որոշակի ճշտումներ մտցնել, պետք է Հայաստանը որոշակի լրամշակումներ անի իր գործողություններում: Անհրաժեշտ է, որ Հայաստանն այս հարցում նախաձեռնողականությունը վերցնի իր վրա և ավելի ակտիվ լինի:

Փոփոխություններ արդեն կան, և դրանք միայն Ադրբեջանի հետ չեն կապված։ Փոփոխություններ կան միջազգային քաղաքականության արժեքային համակարգի մեջ: Որոշակի վերագնահատումներ են արվում:

Հիմա միջազգային հանրության քաղաքականությունն Ադրբեջանի նկատմամբ փոխվել է մի քանի ասպեկտներով: Նախ` ապրիլյան պատերազմից հետո իրավիճակ փոխվեց․այստեղ ուշադրության է արժանանում, թե ինչպես կատարվեց այն: Արդեն ինչ-որ ձևով ակնհայտ դարձավ Ադրբեջանի քաղաքականությունը: Այն համեմատվում է աշխարհում կատարվող ահաբեկչական խոշոր գործողությունների հետ, և դա ալիևյան վարչակազմի ոճն էր․ ռազմագերիների հետ վարվելը, հանցագործությունը դարձել էր Ադրբեջանի պետական քաղաքականությունը: Ես նշել եմ՝ սկսած Սաֆարովի հանցագործությունից, շարունակած Ալիևի հայտարարություններով՝ Ստեփանակերտում օդանավակայանի բացման առիթով և  վերջացրած ապրիլյան պատերազմով, ամբողջը գործընթաց էր․ապրիլյան պատերազմը այդ գործընթացի գագաթնակետն էր: Սա մի ուղղություն է, որտեղ միջազգային հանրությունը սկսեց դանդաղ փոխել իր քաղաքականությունը:

Նախկինում կար «կեղծ հավասարության նշան»: Այդ «կեղծ չեզոքությունը» վտանգ է պարունակում, ոչ մի լավ բանի ոչ մի տեղ չի բերում: Եվ մենք տեսանք դրա արդյունքները: Այդ չեզոքությունն ինչ-որ չափով փոխվեց ապրիլյան պատերազմից հետո․ հետաքննման մեխանիզմների ներդրման, վստահության մեխանիզմներ ստեղծելու առաջարկներն այդ մասին են խոսում: Անգամ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարություններում ինչ-որ բան փոխվեց, որոշ շեշտադրումներ փոխվեցին: Դանդաղ է գործընթացը գնում, բայց փոփոխություն կա:

Միջազգային հանրության փոփոխության երկրորդ ասպեկտն այն է, որ Ադրբեջանի ներքին կյանքում խնդիրներ կան․քաղբանտարկյալներ, լրագրողների ձերբակալություններ և այլն:

Միջազգային հանրության կարծիքի փոփոխման պատճառ է նաև այդ երկրում եղած կոռուպցիան: Կոռուպցիան հասել է այն մակարդակի, որ արդեն այլ անդրադարձ է պահանջում: Դա նոր երևույթ է: Մենք արդեն տեսնում ենք, որ Արևմուտքի վերաբերմունքն Ադրբեջանի նկատմամբ սկսում է փոխվել: Մենք տեսնում ենք, թե ինչպիսի հոդվածներ են հայտնվում միջազգային մամուլում Ադրբեջանի մասին: Համակարգային փոփոխություն կա Արևմուտքի վերաբերմունքի մեջ՝ Ադրբեջանի նկատմամբ:

-Ձեր կարծիքով՝ միջազգային մամուլում հայտնվող կոռուպցիոն սկանդալներն Ադրբեջանի մասին, արևմտյան մամուլի կողմից պարբերաբար արվող բացահայտումներն իրենց ազդեցությունն ունենո՞ւմ են ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի վրա, թե՞ դրանք լծակներ են այլ հարցերում Ադրբեջանին զսպելու կամ ճնշելու համար:

-Չէ, իհարկե փոխում են: Մենք պետք է հասկանանք, որ այսօրվա աշխարհում խնդիրները  ոչ թե և ոչ միայն որոշվում են ավանդական իրավական նորմերով, այլ նոր համակարգով: Վերցնենք, օրինակ, ամերիկյան քաղաքականությունը Մերձավոր Արևելքում․կատարվել են այնքան բացթողումներ, որովհետև հույսները դրել են կեղծ կայունության կամ տնտեսական, կարճաժամկետ կամ միջնաժամկետ շահի վրա, արդյունքում` վտանգվել է ավելի կարևորը, ճգնաժամային իրավիճակ է ստեղծել, համագործակցել են բռնապետների հետ, կամ մտածել են, որ կարելի է համագործակցել նույնիսկ ամենակոռումպացված առաջնորդների հետ, եթե նրանք ապահովում են կայունություն:

Հիմա նույն իրավիճակը, իհարկե, ավելի փոքր մասշտաբով կարող է ղարաբաղյան հիմնախնդրի դեպքում լինել: Բայց ես միայն Ադրբեջանի մասին չեմ խոսում, այլ օրինակներ էլ կան:

Հիմա վերագնահատում է տեղի ունենում, և այսօրվա արժեքային քաղաքական համակարգում մենք տեսնում ենք, որ դանդաղ կատարվում են փոփոխություններ վերաբերմունքի մեջ: Այստեղ արդեն անհրաժեշտ է, որ և՛ Հայաստանը, և՛ Ղարաբաղը շարունակեն ապացուցել, որ քաղաքակիրթ աշխարհի մաս են կազմում:

-Հայաստանն ու Եվրամիությունը վերջերս ստորագրեցին Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիր: Դա փոփոխություններ բերո՞ւմ է մեր քաղաքականության մեջ: Կարո՞ղ ենք ասել, որ այդպես էլ քաղաքակիրթ աշխարհի մաս ենք կազմում։

-Դա էլ նկատի ունեմ: Այդ համաձայնագրի ստորագրումը չափազանց մեծ նշանակություն ունի հենց քաղաքակիրթ աշխարհի մաս դառնալու հարցում:

Ես տեսնում են՝ հայաստանյան փորձագետները գնահատականներ են հնչեցնում դրա վերաբերյալ․մի մասը համարում են, որ ստորագրումը դրական քայլ էր, մյուս մասը նկատում է, որ համաձայնագրում բացակայում է ազատ առևտրի մասը, բայց մոռանում են, որ կարևորը հենց համաձայնագրի ստորագրման փաստն է․ Հայաստանը կարողացել է Եվրամիության հետ միասին գործընթացը հասցնել դրական արդյունքի:

-Դու՞ք էլ եք կարծում, որ Հայաստանը հաջողել է «և-և»-ի քաղաքականությունը․ հայտնի է, որ Հայաստանը հիմնականում դիտարկվում է որպես ռուսական ազդեցության գոտի:

-Այո, պետք է ասել, որ չնայած մենք, երբեմն, հոռետես ենք լինում, այնուամենայնիվ, կարողանում ենք, երբեմն, դիվանագիտական հաջողություններ ունենալ: Եվրամիության հետ համաձայնագրի ստորագրումը, եթե չասեմ «և-և»-ի հաղթանակն է, ապա կասեմ, որ, իրոք, հաջողություն է, որովհետև Հայաստանը դառնում է ԵԱՏՄ անդամ միակ երկիրը, որն ունի համագործակցության համաձայնագիր Եվրամիության հետ, և միաժամանակ Հայաստանը Եվրամիության հետ սկսում է մի գործընթաց, որն իր համար բացում է լայն հնարավորություններ. և այն ոչ թե այլընտրանք է, այլ  ուղղակի ճանապարհ է` մեր ապագան կառուցելու մի քիչ ուրիշ ձևով:

Եվրամիության հետ Համաձայնագրի ստորագրումն իսկապես ուղարկում է կարևոր ուղերձ, որ Հայաստանը ձգտում է լինել քաղաքակիրթ, նոր արժեքային համակարգի մի մաս:

-Պարո՛ն Շուգարյան, համաձայնագրում ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ էլ կան ձևակերպումներ, որոնք մեզ համար ընդունելի էին։ Սպասվում է, որ Ադրբեջանը նույնպես Եվրամիության հետ համաձայնագիր կկնքի: Կարծիք կա, որ դժվար թե այդ համաձայնագրում Եվրամիությունն իր ձևակերպումները փոխի: Ի՞նչ եք, այդ ձևակերպումները որևէ բան փոխում են ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում, թե վերահաստատումներ են պարզապես անում:

- Դրանք դինամիկայի մասին են խոսում: Իսկ ինչ վերաբերում է Ադրբեջանի և Եվրամիության միջև համաձայնագրի ստորագրմանը, ապա պետք է նկատենք, որ Ադրբեջանի ներքին քաղաքական իրադրությունը շատ վատն է: Մենք, երբեմն, տեսնում ենք այնտեղ քաղաքացիական հասարակության կողմից շատ լուրջ պոռթկումներ, դա տեսնում է նաև միջազգային հանրությունը, և այդ իրավիճակում ես չեմ կարծում, որ Ադրբեջանը կարող է մտածել մեծ քայլերի կամ փոփոխությունների մասին:

-Եվրամիությունում, կարծես, դրական տրամադրվածություն կա Հայաստանի նկատմամբ։ ԱլԳ գագաթնաժողովից առաջ Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունն ընդունեց հռչակագիր, որտեղ ևս մեզ համար ընդունելի ձևակերպումներ կային: ԱլԳ գագաթնաժողովի հռչակագիրն էլ մեզ վնասող ձևակերպումներ չպարունակեց: Դրանք է՞լ են դրական դինամիկա բերում ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում, թե՞ պարզապես իրավիճակից բխող, նաև Ադրբեջանից «հաշվեհարդար» տեսնելուն ուղղված քայլեր են:

-Ո՛չ, իհարկե «հաշվեհարդարի» համար չեն, դրանք փոխում են մթնոլորտը, դրական ֆոն են ապահովում մեզ համար: Իհարկե, Եվրամիությունը կամ այլ եվրոպական կազմակերպություններն անմիջական պատասխանատուները չեն ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի համար, ԵԱՀԿ  Մինսկի խումբն է պատասխանատուն, բայց, իհարկե, դա շատ կարևոր է, և մեծ ազդեցություն ունի: Եվ չի կարող այդ մթնոլորտը, այդ միտումը, և այն, որ Հայաստանը արդեն նոր կարգավիճակով է հանդես գալիս միջազգային ասպարեզում, չեն կարող ազդեցություն չունենալ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում:

Հիմա մենք կարող ենք ակնկալել նոր վերաբերմունք: Իհարկե, այստեղ մենք նաև պետք է աշխատենք Ռուսաստանի հետ, որպեսզի «խանդի տեսարաններ» այլևս չստեղծվեն, դա արդեն ժամանակի ընթացքում կարող է ի օգուտ մեզ օգտագործվել, որովհետև Ռուսաստանն էլ պետք է գիտակցի, որ այս կարգավիճակով Հայաստանը շատ ավելի հուսալի և շատ ավելի ուժեղ գործընկեր կարող է լինել, քան թուլացած վիճակով:

-Պարո՛ն Շուգարյան, ենթադրում եմ, որ ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի ներկայիս փուլի մանրամասներին չեք տիրապետում, բայց հետաքրքիր է՝ ի՞նչ տպավորություն եք ստանում ներկայիս ընթացքից: Ի՞նչ եք կարծում՝ բանակցություններում ինչ-որ առաջարկներ քննարկվու՞մ են, թե՞  դրանք բանակցություններ են բանակցությունների համար:

-Այո՛, դրանք բանակցություններ են բանակցությունների համար: Բայց դա էլ է կարևոր: Իհարկե, ես բանակցային գործընթացի մանրամասներին տեղյակ չեմ, բայց, կարծում եմ, այսօր նույնիսկ քաղաքակիրթ երկխոսություն ապահովելը մեզ համար կարևոր է, որովհետև դա գոնե ինչ-որ տեղ լրացուցիչ երաշխիք է, որ Ադրբեջանը գոնե մի քիչ ավելի զուսպ կլինի իր քայլերում:

Եվ այն, որ նախագահների հանդիպումներից հետո լինում են փոխհրաձգություններ, Ադրբեջանը հարձակվում է, լինում են զոհեր, դրանք միայն այդ օրերին են վերաբերում․ նյարդային, հոգեբանական հարձակումներ են:

Հանդիպումներ, ամեն դեպքում, անհրաժեշտ են, նույնիսկ եթե դրանք այսօր ոչ մի բովանդակային խնդիր չեն լուծում կամ ոչ մի շոշափելի առաջընթաց չեն ապահովում: Պետք է նորից նշեմ, որ մեզ անհրաժեշտ է զուգահեռ գործընթաց: Մենք պետք է անդրադառնանք համեմատաբար նոր միջազգային նորմին՝ անջատում կամ սուվերենություն հանուն փրկության: Դա գոյություն ունի արդեն 2000 թվականից հետո՝ այն ժամանակվա  ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանի ելույթից հետո, դա կիրառվել է Կոսովոյի հակամարտության դեպքում՝ ճանաչում՝ հանուն փրկության:

Մենք գոնե վերջին շրջանում՝ ապրիլյան պատերազմից հետո, ունենք բոլոր հիմքերը, որպեսզի ապացուցենք, որպեսզի պահանջենք, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը տարբերվում է մյուս հակամարտություններից: Այն տարբերվում է և՛ հետխորհրդային երկրների, և՛ Արևելյան Եվրոպայի, և՛ այլ  վայրերի հակամարտություններից նրանով, որ այստեղ խնդիրը ոչ միայն ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի յուրացումն է կամ տարածքային ամբողջականությունը, այլ այստեղ ուղղակի փրկության հարց կա: Ենթադրենք՝ Վրաստանում կա հակամարտություն Հարավային Օսեթիայի կամ Աբխազիայի հետ, բայց այնտեղ չկա ֆիզիկական ոչնչացման սպառնալիք, և ոչ միայն այդ գոտում, այլ թեկուզ այլ մի չեզոք վայրում, ինչպես եղավ, օրինակ, Գուրգեն Մարգարյանի դեպքում՝ Բուդապեշտում, երբ Ռամիլ Սաֆարովը կացնահարեց նրան: Պետք է միջազգային հանրությանը ցույց տանք, որ այսօր Ադրբեջանը քարոզում է հանցագործություն, և երբ բռնությունը դառնում է պետական քաղաքականություն, երբ մարդասպանները պարգևատրվում են նախագահի կողմից, արդեն ֆիզիկական ոչնչացման սպառնալիք է առաջանում:

Այդ քաղաքականությունը պետք է ձևավորվի ոչ միայն մեր արտաքին գործերի նախարարությունում, այլ նաև՝ այլ կառույցներում, ինչպես, օրինակ, արվում է Արցախում Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից․Ռուբեն Մելիքյանը միջազգային հանրությանը ներկայացնում է ապրիլյան պատերազմի ժամանակ եղած հանցագործությունները:

-Պարո՛ն Շուգարյան, ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացին անդրադառնալիս հայկական կողմը հաճախ է խոսում փոխզիջումների մասին, ինչը հանդիպում է հասարակության ավելի լայն զանգվածի դժգոհությանը: Մենք կարգավորմանն ուղղված որոշ առաջարկներից տեղյակ ենք, հնարավոր փոխզիջումների մասին էլ պատկերացումներ ունենք: Հետաքրքիր է՝ Դո՞ւք ինչպես եք վերաբերում փոխզիջումային քաղաքականությանը, Ձեր կարծիքով՝ հնարավո՞ր է գնալ փոխզիջման Ադրբեջանի նման հակառակորդ ունենալու պարագայում:

-Իհարկե՛, առանց փոխզիջման որևէ լուծում հնարավոր չէ, և փոխզիջումը չի էլ կարող լինել մեկ կողմից, դա հնարավոր չէ: Բայց եթե մենք խոսեինք փոխզիջումների մասին Ապրիլյան պատերազմից առաջ, դա մեկ այլ կարգավիճակ կլիներ: Ապրիլյան պատերազմից հետո շատ բաներ փոխվել են, բայց դա չի  նշանակում, որ Հայաստանը չպետք է գնա փոխզիջումների: Ո՛չ, անպայման պետք է գնա փոխզիջումների, բայց դրան զուգահեռ պետք է լրացուցիչ քայլեր ձեռնարկի․

Մադրիդյան սկզբունքներին զուգահեռ պետք է առաջ քաշել սուվերենություն կամ անջատում՝ հանուն փրկության սկզբունքը:

Այդ ժամանակ մենք  ստիպված չեն լինի քննարկել փոխզիջումները․ դրանք կվերաբերեն արդեն մյուս փուլին: Առաջնայինը նոր կարգավիճակ ձեռքբերելը կլինի, և հետո արդեն այդ կարգավիճակից, միջազգային հանրության կողմից նոր մոտեցումից հետո կարելի կլինի խոսել փոխզիջումների մասին:

-Պարո՛ն Շուգարյան, խոսեցինք Եվրամիության՝ ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ մոտեցումների որոշակի փոփոխության մասին: Հետաքրքիր ՝ Ձեր տպավորությունը ԱՄՆ-ի քաղաքականության մասին: Տեսակետ կա, որ ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմը ցանկանում է իր «ձեռքը վերցնել» Հարավային Կովկասի վրայից: Իրականում այդպե՞ս է, Միացյալ Նահանգները, ի դեմս նոր վարչակազմի,  որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը համանախագահող երկիր պասի՞վ է Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում:

-Իհարկե, նման միտում կա, բայց այդ միտումը երկարաժամկետ բնույթ չունի:  Թրամփի վարչակազմի աշխատանքի արդյունքում է նման տպավորություն ստեղծվում: Այն փորձում է վերանայել քարտուղարության և դիվանագիտական համակարգի կառուցվածքը, և ոչ միայն դա վերաբերում է Ղարաբաղին, այլ վերաբերում է շատ հարցերի: Այդ քաղաքականությունն ամերիկյան  քաղաքագետների կողմից շատ է քննադատվում, և կարծում եմ՝ դրա արդյունքում այն կվերանայվի: Ես կարծում եմ, որ այդ քաղաքականությունը կփոխվի այս վարչակազմի ընթացքում:

Իրականում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները հետաքրքրված է Հայաստանով ոչ միայն այն պատճառով, որ այստեղ կա ղարաբաղյան հակամարտությունը, այլ նաև այն պատճառով, որ այստեղ կան նաև մեզ հարևաններ, որոնս հետ ինքը չի կարող ընդմիշտ մնալ թշնամի: Խոսքս Իրանի մասին է: Հայաստանը ԱՄՆ-ի համար կարևոր և հետաքրքիր է նաև այն պատճառով, որ ունի հայերի մեծ համայնք:

Բացի դրանից` կուզեմ մի հետաքրքիր պարադոքսի մասին էլ խոսել․ 1990-ականներին, երբ խորհրդային միությունը փլուզվեց, և ԱՄՆ-ը սկսեց կառուցել իր հարաբերությունները խորհրդային միության նախկին անդամների հետ, բացի Ռուսաստանից, ինչ-որ տեղ Ուկրաինայից ու նաև Հայաստանից, որևէ այլ Հանրապետություն ճանաչում չուներ Վաշինգտոնում: Նույն Վրաստանը խորացված գործընթացներ չէր սկսել Միացյալ Նահանգների հետ: Այդ ժամանակ Հայաստանը դարձավ շատ կարևոր գործընկեր ԱՄՆ-ի հետ տարածաշրջանում, հետո այդ ժամանակ Հայաստանը դարձավ ամենաշատ մարդասիրական օգնություն  ստացողը և բազմակուսակցական համակարգի, տնտեսական բարեփոխումների արևմտյան քաղաքականության հաջողության օրինակը նախկին խորհրդային միության երկրների մեջ: Հետո մնացած երկրները եկան, հասան այն մակարդակին, որում գտնվում են հիմա:

Եթե Միացյալ Նահանգները հետ քաշվի տարածաշրջանից, ինչպես նկարագրվում է, ապա դա իր ազդեցությունը կունենա, կանդրադառնա Վրաստանի կամ Ադրբեջանի վրա: Հայաստանի հետ հարաբերությունները չեն կարող այսօրվա մակարդակից ավելի ներքև իջնել, որովհետև կան այն գործոնները, որոնք նշեցի՝ կա հայ համայնք և Հայաստանին հարևան Իրան, և կա հարաբերությունների ստեղծման պատմություն:

- Հիմա ի՞նչ սպասենք Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում՝ հաշվի առնելով Ձեր նշած առկա դրական դինամիկան, տարածաշրջանային զարգացումները․ կտրուկ փոփոխությունները սպասելի՞ են:

-Երբ գործ ունես անկանխատեսելի առաջնորդների և երկրների հետ, դժվարանում ես ինչ-որ բան կանխատեսել: Բայց, այսօրվա դրությամբ, զսպող մեխանիզմների թիվը ավելանում է, և այդ զսպող մեխանիզմները լինում են և՛ ուղիղ, և՛ անուղղակի: Անուղղակի մեխանիզմներից է, օրինակ, ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի տարբեր երկրների խորհրդարանների կողմից վավերացումը: Դա անվտանգային բաղադրիչ է: Ասում են, որ համաձայնագրում չկա անվտանգությանը վերաբերող բաղադրիչ, այո՛, չկա համաձայնագրում գրված, բայց համաձայնագրի վավերացումը անվտանգության երաշխիք է դառնում:

Կարծում եմ`բանակցություններում շոշափելի առաջընթաց չկա և չի կարող լինել, բայց գործընթացում, որը կապված է միջազգային քաղաքականության և միջազգային հանրության մեջ կատարվող փոփոխությունների հետ, նկատում եմ որոշ փոփոխություններ:

 

Հռիփսիմե Հովհաննիսյան





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

01:39 • 22/02

Չեմպիոնների լիգա. «Շախտյոր»-«Ռոմա»` 2:1 (տեսանյութ)

23:51 • 21/02

Մեքսիկայում զբոսաշրջային լաստանավ է պայթել. կան վիրավորներ

23:42 • 21/02

Apple-ը կոբալտ գնելու համար սկսել է բանակցել անմիջապես արդյունաբերող ընկերությունների հետ

23:40 • 21/02

«Ռեալը» կամային հաղթանակ տարավ «Լեգանեսի» նկատմամբ (տեսանյութ)

23:35 • 21/02

Նորածինների մահացության ցուցանիշով Հայաստանը ՅՈւՆԻՍԵՖ-ի վարկանիշում 49-րդ տեղում է

23:22 • 21/02

«Գանձասար-Կապանը» ստուգողական խաղ կանցկացնի «Ուրալի» հետ

23:03 • 21/02

Հարգանքով կմոտենանք «Ծառուկյան» խմբակցության՝ ՀՀԿ նախագահի թեկնածուի քվեարկության վերաբերյալ ցանկացած որոշման. Է. Շարմազանով

23:01 • 21/02

Կարծեք՝ լուռ կոնսենսուս կա, որ մեր պատմական իրողությունները՝ 1-ին Հանրապետությունից մինչև Շարժման 30-ամյակ, «տեր» ունեն և կուսակցականացվում են. Հ. Խառատյան

23:00 • 21/02

ՀՀ բնապահպանության նախարարության ենթակայությանը կհանձնվի «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ը և կստեղծվի անտառային պետական կոմիտե

22:50 • 21/02

Չեմպիոնների լիգա. Սևիլիա-Մանչեսթեր Յունայթեդ. մեկնարկային կազմեր

22:49 • 21/02

Միխեիլ Սաակաշվիլիին 3 տարով արգելվել է մուտք գործել Ուկրաինա

22:48 • 21/02

Իսպանացի ռեփերին 3.5 տարվա ազատազրկման են դատապարտել ահաբեկչություն քարոզելու համար

22:36 • 21/02

ՀՀԿ-ն այս շաբաթ ԱԺ-ին կներկայացնի Արմեն Սարգսյանի թեկնածությունը ՀՀ նախագահի պաշտոնում. Է. Շարմազանով

22:20 • 21/02

ՃՏՊ ԱՄՆ դեսպանատան մոտ. քաղաքացին արգելափակվել է ավտոմեքենայում

21:58 • 21/02

Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն դժգոհություն է հայտնել Ֆրանսիայի ԱԳՆ-ի՝ ԼՂ հակամարտության կարգավորման մասին հայտարարության առնչությամբ

21:53 • 21/02

ՀՔԾ-ը քննում է Գրիշա Վիրաբյանի դիմումն ընդդեմ Գևորգ Կոստանյանի և Արտակ Զեյնալյանի

21:53 • 21/02

«Փյունիկն» ուսումնամարզական հավաքի վերջին խաղում հաղթել է «Ռոտորին»

21:45 • 21/02

Երիտասարդները հաջորդ երեխան ունենալու համար պետական աջակցությունը պետք է զգան, իսկ մեծահասակները՝ ավելի երկար մնան տնտեսական ակտիվ կյանքում. Գ. Հայրապետյան

21:33 • 21/02

Ամերիկյան Vulture պորտալը կազմել է սուպերհերոսների մասին ֆիլմերի լավագույն բացասական կերպարների ցանկը

21:30 • 21/02

Ոռոգելի հողատարածքների կեսից ավելին ուղղակի չեն օգտագործվում, չմշակելու դեպքում հողի հարկը կտրուկ կբարձրացվի

21:29 • 21/02

ՀՀ-ԵՄ համաձայնագիրն արտացոլում է մեր գործընկերության խորությունն ու ծավալը. Է. Նալբադյան

21:27 • 21/02

Լիբանանի Հանրապետության նախագահն այցելել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին (լուսանկարներ)

21:23 • 21/02

Մինչ թուրքերը ռուսին խաբում են ու իրենց հետ լավ խաղ են խաղում, նոր սրացում, պատերազմ չի լինի. Արկադի Տեր-Թադևոսյան

21:13 • 21/02

Խուան Մատա. Մեծ հարված կլինի մեզ համար, եթե դուրս մնանք ՉԼ-ից այս փուլում

20:57 • 21/02

Բեռլինի պատի անկումից գրեթե 30 տարի անց Թուրքիան շարունակում է փակ պահել Հայաստանի հետ իր սահմանը. ՀՀ ԱԳ նախարար

20:55 • 21/02

SpaceX ընկերությունը կրկին հետաձգել է համացանցի համար արբանյակներ տեղափոխող հրթիռի արձակումը

20:55 • 21/02

«Յուվենտուսի» կիսապաշտպան. Չեմ բացառում, որ ապագայում կվերադառնամ Բունդեսլիգա

20:43 • 21/02

«Մարտի 1-ի» շուրջ քննարկումներն անցանկալի են իշխանության համար, ուստի միշտ պետք է պահպանել պահանջատիրությունն այս հարցի շուրջ. Փաստահավաք խմբի անդամ

20:39 • 21/02

«Ռոսպոտրեբնադզորը» ստուգումներ կանցկացնի թուրքական առողջարաններում

20:30 • 21/02

Պետությունը կփոխհատուցի մինչև 15 աշխատանքային օր ժամ­կետով արտակարգ իրա­վի­ճակի վայր մեկնող կամավոր փրկարարին

20:28 • 21/02

ՀՀ–ում ընդդիմադիր կուսակցությունները փոշիացված են, բայց պետք է ակտիվացնել հասարկությանը և հասկացնել, որ այս փուլը շանս է ՀՀԿ-ին դուրս թողնելու համար Պ. Մակեյան

20:26 • 21/02

«Օսկարի» դափնեկիրներին կհայտարարեն Գալ Գադոտը և Մարկ Հեմիլը

20:24 • 21/02

Ալիևը հայտարարեց, որ Երևանն Ադրբեջանի պատմական հողն է. սա տարածքային պահա՞նջ է, նիզակ ճոճում, թե՞ մեկ այլ բան. Է. Նալբանդյանի ելույթը Եվրոպական խորհրդարանում

20:22 • 21/02

Թուրքիան հերքել է Աֆրինում քիմիական զենք կիրառելու մասին տեղեկությունը

20:17 • 21/02

Լիոնել Մեսսին Չեմպիոնների լիգայում գոլ չի խփել միայն 6 ակումբների

20:01 • 21/02

ՀՀ պաշտպանության նախարարի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնում է Մոսկվա

19:45 • 21/02

ԱՄՆ ազգային անվտանգության ռազմավարությամբ առաջ քաշված բոլոր նպատակներն էլ որոշ առումներով ուղղակիորեն առնչվում են ՀՀ-ին. Ռ. Միլս

19:42 • 21/02

Մեյվեզերի հայր. Ֆլոյդին հետաքրքիր է փորձել ուժերը MMA-ում

19:41 • 21/02

Լիբանանի նախագահը հարգանքի տուրք է մատուցել Հայոց ցեղասպանության անմեղ զոհերի հիշատակին 

19:40 • 21/02

ՀՀ ՔԿ նախագահը կոլեգիայի անդամներին է ներկայացրել վարչության նորանշանակ պետին

19:38 • 21/02

Մակեդոնիայի Գավաթ. Տիգրան Բարսեղյանը մասնակցել է «Շկենդիայի» հետ խաղին

19:31 • 21/02

«Ամեն ինչ կարգին է». Պեսկովը պատասխանել է ռազմական ոլորտում ՌԴ կորցրած $3 միլիարդի պայմանագրերի մասին Պետդեպի հայտարարություններին

19:28 • 21/02

Facebook-ում 3D հրապարակումներ անելու հնարավորություն կհայտնվի

19:19 • 21/02

Իսպանիայի 5 ամենաարտասովոր հյուրանոցները՝ Euromag-ի ֆոտոշարքում (լուսանկարներ)

19:16 • 21/02

Չինաստանի շոգեբաղնիքներից մեկի այցելուները հրդեհի պատճառով մերկ վիճակում դուրս են ցատկել պատուհանից (լուսանկարներ, տեսանյութ)

19:12 • 21/02

Գերմանիայում կոչ են արել Թուրքիային դադարեցնել Աֆրինի ռազմական գործողությունը

19:11 • 21/02

Երևանի կենտրոնում գտնվող ավտոտնակից հափշտակել են «դուդուկ» պատրաստելու թղթյա կտորներ, 4300 հատ բժշկական նշտար (տեսանյութ)

19:10 • 21/02

Մոսկվայում սառնամանիքի պատճառով եղանակային վտանգի «նարնջագույն» մակարդակ է հայտարարվել

19:04 • 21/02

Երևանում արձանագրվել են բոտուլիզմի դեպքեր

19:04 • 21/02

NBA. «Շարլոթի» բասկետբոլիստն ավտովթարի է ենթարկվել

19:01 • 21/02

ՀՀ-ն ԵԽ այն փոքրաթիվ երկրների ցանկում է, որի վերաբերյալ մինչ օրս ընդամենը 1 վճիռ է կայացվել՝ ազատ արտահայտվելու իրավունքի առումով. Արա Ղազարյան

18:58 • 21/02

Պերուում ավտոբուսն ընկել է անդունդը, մահացել է 30 մարդ (տեսանյութ)

18:56 • 21/02

Հայտնի է, թե ինչու Օզիլը բաց կթողնի «Էստերսունդի» հետ խաղը

18:49 • 21/02

Սեսար Ասպիլիկուետա. 1:1 հաշիվը «Բարսելոնային» առավելություն է տալիս

18:46 • 21/02

Ավագանու նիստերի դահլիճ լրագրողների մուտքն արգելելը քննարկվող տարբերակներից ընդամենը մեկն է, և որոշումը դեռ վերջնական չէ. Ա. Գևորգյան

18:44 • 21/02

ՀՀ-ն ԱՄՆ-ում մասնակցելու է «Սմիթսոնյան Ֆոլքլայֆ» փառատոնին․ ըստ կազմակերպիչների՝ այն կավելացնի երկրի մասին ճանաչելիությունը (տեսանյութ)

18:33 • 21/02

ԵՄ-ն պաշտոնապես երկարաձգել է Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները

18:22 • 21/02

Ներկայացվել է Ferrari-ի ամենահզոր սուպերքարը՝ V8 շարժիչով (լուսանկարներ)

18:13 • 21/02

Վարչապետը կառուցապատող ընկերությունների ներկայացուցիչների հետ քննարկել է շինարարության ոլորտի զարգացման հեռանկարները

18:10 • 21/02

Դեսպան Մինասյանը Բուխարեստում մասնակցել է ֆրանկոֆոն երկրների դեսպանությունների և ներկայացուցչությունների խմբի խորհրդակցությանը

18:08 • 21/02

Է. Նալբանդյանն ու Մոգերինին անդրադարձել են ՀՀ-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի վավերացումից հետո փաստաթղթի մի շարք դրույթների իրականցմանը

18:02 • 21/02

Սոցիալական, բժշկական օգնություն, բնակարանով ապահովելու պետական աջակցություն. ԱԺ հանձնաժողովում ներկայացվեց «Բազմազավակ ընտանիքների մասին» նախագիծը (տեսանյութ)

17:47 • 21/02

Մեր առաջնահերթություններից մեկը տասնամյակներ շարունակ Երևանի քրոնիկական խնդիրը դարձած Նուբարաշենի աղբավայրի խնդրի լուծումն է. Տարոն Մարգարյան

17:45 • 21/02

Ռուսաստանը հնարավոր բոլոր լծակները կօգտագործի՝ Պարսից ծոցը Սև ծովին կապող տարանցիկ ուղու ծրագրի իրականացումը խափանելու համար. փորձագետ

17:44 • 21/02

Եվրոպա լիգա. Մխիթարյանն Էստերսունդի հետ խաղը կսկսի մեկնարկային րոպեներից

17:40 • 21/02

Հոսպիտալում ՀՀ ՊՆ զինծառայող է մահացել

17:39 • 21/02

12-ամյա հնդկուհին Գինեսի ռեկորդակիր է դարձել՝ 6 ժամում 102 տարբեր լեզուներով` այդ թվում հայերեն երգեր երգելով (տեսանյութ)

17:33 • 21/02

Չեզոք սեռի ներկայացուցիչն առաջին անգամ հայտնվել է ամսագրի շապիկին (լուսանկարներ)

17:25 • 21/02

Air France-ի աշխատակիցների գործադուլի պատճառով հետաձգվել է Փարիզից հեռավոր չվերթների կեսը

17:22 • 21/02

Հայաստանի հավաքականը 13 բասկետբոլիստով սկսել է նախապատրաստվել Ալբանիայի հետ խաղին

17:20 • 21/02

Թուրքիայում ոստիկանները ծխախոտի անօրինական վաճառքով զբաղվելու համար 4 ավանակի են «ձերբակալել»

17:16 • 21/02

ՊՊԾ գունդը զավթելու մեջ մեղադրվողներից 10-ի գործով հանրային պաշտպանները վթարի են ենթարկվել

17:07 • 21/02

Մադրիդի «Ռեալի» նիգերիացի սանը կխաղա «Ալաշկերտում»

17:03 • 21/02

Կյանքից հեռացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Էդուարդ Սադոյանը

16:59 • 21/02

Եգիպտոսում ոստիկանը բռնել է շենքի 3-րդ հարկից ընկնող երեխային (տեսանյութ)

16:58 • 21/02

«2008 թվականի մարտի 1-2-ի իրադարձությունների վերաբերյալ» «Ելքի» նախագիծը մերժվեց

16:55 • 21/02

Ֆրանսիայի կառավարությունը պատրաստվում է խստացնել ներգաղթային օրենքները

16:55 • 21/02

Թենիսիստուհի Անի Ամիրաղյանը վազքի մրցման կմասնակցի Խորվաթիայում

16:54 • 21/02

Բացահայտվել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառության դեպք. 5 անձ ձերբակալվել է. ՔԿ

16:49 • 21/02

Ստամբուլում դեպի օդանավակայան տանող ճանապարհը երկարացրած տաքսու վարորդին սպառնում է մինչև 10 տարվա ազատազրկում

16:48 • 21/02

Քրեակատարողական հիմնարկներին մատակարարվող պահածոյացված միսը սահմանված չափորոշիչներին չի համապատասխանում

16:45 • 21/02

Առաջարկում ենք՝ ԱԺ-ը մարտի 1-ի իրադարձությունների վերաբերյալ  հայտարարություն անի, ինչը քաղաքական կամքի արտահայտում է. Էդմոն Մարուքյան

16:43 • 21/02

Նիդեռլանդները վերածվում է «թմրապետության». ոստիկանություն

16:39 • 21/02

ՀՀ Ազգային ժողովի և Իսրայելի Կնեսեթի աշխատակազմերի միջև փոխգործակցության զարգացման հարցեր են քննարկվել

16:32 • 21/02

Տարոն Մարգարյանը ՀՀ-ում Քուվեյթի դեսպանի հետ հանդիպմանն առանձնակի կարևորել է երկու երկրների մայրաքաղաքների միջև հարաբերությունների ամրապնդումը

16:31 • 21/02

Մարտի 1–ը իմ ամոթը չէ, ձեր ամոթն է. Նիկոլ Փաշինյանը՝  «Մարտի 1-2–ի իրադարձությունների վերաբերյալ» նախագծի քննարկմանը

16:26 • 21/02

Porsche-ն հրաժարվել է դիզելային շարժիչներով մոդելներից

16:25 • 21/02

Արտասահամանյան գրականության դասաժամերի կրճատման մասին վերջնական որոշում չկա. ԵՊՀ ռոմանագերմանական ֆակուլտետի գիտխորհրդի անդամներ (տեսանյութ)

16:19 • 21/02

Հրապարակվել է Շառլիզ Թերոնի մասնակցությամբ նոր ֆիլմի թրեյլերը (տեսանյութ)

16:18 • 21/02

Բացահայտվել է ապօրինի թմրաշրջանառության դեպք, կատարվել են խուզարկություններ (լուսանկարներ)

16:15 • 21/02

2040 թվականին Թուրքիայի բնակչությունը կարող է անցնել 100 միլիոնից

16:08 • 21/02

Բուհերի գիտխորհուրդները չպետք է ղեկավարվեն ռեկտորների կողմից. Կարեն Ավագյան

16:06 • 21/02

ԱՄՆ-ն անում է հնարավոր ամեն բան ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման համար. Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպան

16:01 • 21/02

Փաշինյանը պարզաբանեց՝ ինչու է անհրաժեշտ Մարտի 1-ի զոհերի հարազատներին փոխհատուցելու համար օրենսդրական փաթեթ մշակել

15:54 • 21/02

Փհենչհան-2018. Ռուսաստանի հոկեյի հավաքականը կիսաեզրափակչում կմրցի Չեխիայի հետ

15:47 • 21/02

9-ամյա դստեր հետ կամրջից նետված Գայանե Հարությունյանի աշխատավարձը ռեզերվ տեղափոխվելուց հետո պահպանվել էր, ավելին՝ նրան այլ պաշտոնում էին նշանակել. ԱԻՆ մամուլի խոսնակ

15:44 • 21/02

Կանխվել է 78 կգ ընդհանուր քաշով ձիու և ավանակի մսեղիքի վաճառքը. ՍԱՊԾ

15:43 • 21/02

«Կարելի է ասել՝ ես մեռնում էի». Սերենա Ուիլյամսը պատմել է հետծննդաբերական բարդությունների մասին

15:39 • 21/02

Սուրեն Կարայանը ՀՀ նախագահին զեկուցել է հանձնարարականների կատարման ուղղությամբ իրականացված աշխատանքներն ու նախարարության 2018թ. ծրագրերը

15:36 • 21/02

Սթիվ Ջոբսի՝ նախկին ընկերուհու համար նախատեսված անդորրագիրն աճուրդի կհանվի 20 հազար դոլար մեկնարկային գնով (լուսանկար)