Բոլոր կողմերը շահեցին այդ կատարյալ և արտակարգ դիվանագիտական ձախողումից․ Ռուբեն Շուգարյանը՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների մասին

22:21 • 24.02.18



1991-1992թթ. Հայաստանի նախագահի օգնական, արտաքին գործերի նախկին փոխնախարար և Իտալիայում Հայաստանի նախկին դեսպան, 2009 թվականից Թաֆթս համալսարանի Ֆլետչերի Իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի պրոֆեսոր Ռուբեն Շուգարյանի հետ Tert.am-ը զրուցել  է 2009 թվականին  Ցյուրիխում ստորագրված հայ-թուրքական արձանագրությունների՝ Հայաստանի կողմից «առոչինչ» ճանաչելու որոշման և հայ-թուրքական հարաբերությունների՝ փակուղում հայտնվելու մասին:

Ըստ նրա՝ հայկական կողմը պետք է շարունակի դրսևորել պատրաստակամություն՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման նոր գործընթաց սկսելու կամ  երկխոսությունը ինչ-որ մի մակարդակի վրա պահելու: Նրա խոսքով՝ հիմա պետք են քայլեր՝ փոքր ծրագրերի իրականացման համար:

-Պարո՛ն Շուգարյան, Հայաստանը տարբեր միջազգային ատյաններում ամենաբարձր մակարդակներով հայտարարում է, որ մինչև գարուն առոչինչ է ճանաչելու հայ-թուրքական հարաբերությունները: Արդեն հայկական կողմն է վերջ դնում իր նախաձեռնած՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունները կարգավորելու գործընթացին: Սպասելի՞ էր Ձեզ համար նման զարգացում:

-Իրականում հայկական կողմը չէ կարգավորման գործընթացին վերջ դնողը: Թուրքական կողմն է փակուղու մեջ դրել այդ գործընթացը:  Հիմա արդեն պատճառների մասին կարող ենք խոսել՝ վերլուծելով և՛ մեթոդաբանական, և՛ քաղաքական հարցերը: Իմ խորին համոզմամբ՝ մեթոդաբանական սխալ է տեղի ունեցել, և դա արվել է առաջին հերթին միջնորդների կողմից, տվյալ դեպքում, հատկապես ամերիկացիների: Բայց և մեթոդաբանական սխալը եղել է Թուրքիայի դրդումով: Խոսքը նրա մասին է, որ երկու բանակցային գործընթաց, առաջինը՝ հաշտեցմանն ուղղված, և երկրորդը՝ կարգավորմանն ուղղված, խառնվել էին իրար:

Դա երկար տարիներ Թուրքիան միտումնավոր էր ցանկանում անել: Ի՞նչ նկատի ունեմ․ կարգավորման գործընթացում, որը միայն ենթադրում է երկու երկրների միջև  դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատում և սահմանների բացում՝ առանց նախապայմանների, պետք է մասնակցեն միայն երկու երկրների ներկայացուցիչներ, և դա պետք է լինի առանց նախապայմանների:

Երկրորդ՝ հաշտեցման գործընթացը շատ ավելի երկար, շատ ավելի բարդ և զգայուն գործընթաց է: Բայց այստեղ՝ արձանագրությունների տեքստի մեջ, որը պետք է վերաբերի միայն կարգավորմանը, կա հատված պատմաբանների հանձնաժողովի ստեղծման մասին: Դա մեզ համար անընդունելի կետ է, որովհետև մենք չենք կարող կասկածի տակ դնել Հայոց ցեղասպանությունը: Կարելի է ինչ-որ «ինտերպրետացիաներ», բացատրություններ գտնել, բայց, համենայն դեպս, հիմա ավելի ճիշտ կլինի դրանից խուսափել, և երկար տարիներ  դրանից խուսափել ենք: Ես խոսեցի մեթոդաբանական սխալի մասին:

Կային երկրներ, որոնք դրա վրա աչք փակեցին, գործընթացում ներգրավված միջնորդ երկրներ կային, որ ուղղակի չէին մտածում այդ մասին: Իսկ Թուրքիայի համար, վստահ եմ, դա հիմնական նպատակներից մեկն էր:

Հայկական կողմը փորձ կանի անորոշ դարձնել այդ կետը և հնարավորություններ ստեղծել տարբեր «ինտերպրետացիաների» համար՝ ինքն իր ձևով այդ կետը մեկնաբանի, թուրքական կողմը՝ իր: Դա կոչվում է քաղաքագիտական երկիմաստություն:

-Պարո՛ն Շուգարյան, Ձեր կարծիքով, ինչու՞ այն ժամանակ Թուրքիան միջազգային հանրությանը, ի վերջո` Հայաստանին, ընդառաջ գնաց և համաձայնեց սկսել հարաբերությունների կարգավորման գործընթաց: Սակայն արձանագրությունների ստորագրման շեմին նախապայմաններ առաջ բերեց և հետո պնդեց դրանց իրականացումը:

-Ես ասացի՝ խոսքը գնում է մեթոդաբանական և քաղաքական պատճառների և սխալի մասին: Խոսեցի մեթոդաբանական սխալի մասին: Հիմա անցնենք քաղաքականին․այն, որ Թուրքիան չէր պատրաստվում որևէ կարգավորման գնալ մինչև ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծումը, իսկ ամբողջ գործընթացը  դառնում էր իմիտացիա, ակնհայտ էր:

Հարցնում եք՝ ինչու Թուրքիան նման քայլի գնաց: Պատասխանը պարզ է․ որովհետև շահ ուներ: Ե՞րբ է այդ գործընթացը սկսել․ մինչև Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը, այսինքն՝ այն ժամանակ, երբ վտանգ էր հասունանում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման: Տեսեք՝ ովքեր էին այն ժամանակվա միջնորդները: Ճիշտ է, Շվեյցարիան էր պաշտոնապես միջնորդ համարվում, բայց այն ավելի շատ օժանդակող էր, միջնորդը Միացյալ Նահանգներն էր:

Պետք է նկատել նաև՝ Շվեյցարիայի խորհրդարանը 2003 թվականին ճանաչել էր Հայոց ցեղասպանությունը, գործադիր իշխանությունը չէր ճանաչել այն: Ինչպես գիտեք՝ գործադիր իշխանությունները, ի տարբերություն օրենսդիրների, միշտ գործ են ունենում ամենօրյա հարաբերությունների, պրակտիկ շահերի հետ: Դրա համար Շվեյցարիան Հայոց ցեղասպանության ճանաչումից հետո փորձեց կարգավորել Թուրքիայի հետ լարված հարաբերությունները՝ վերականգնելով նաև իր վաղեմի՝ «ամենաչեզոք», «ամենաօբյեկտիվ» միջնորդի անունը: Փաստորեն, այստեղ էլ միջնորդ լինելով՝ շվեյցարացիները փորձեցին փոխհատուցել առաջին հերթին Թուրքիային:

Թուրքիային էլ այս գործընթացը պետք էր՝ աշխարհին ցույց տալու համար, որ նա պատրաստ է Հայաստանի հետ երկխոսությանը, և դա անում է այն ժամանակ, երբ միջնորդը մի երկիր է, որը ճանաչել է ցեղասպանությունը:  Դա լայնահայաց անաչառության նշան էր:

Մյուս կողմից՝ դա ուղերձ էր միջազգային հանրությանը, որ տեսե՛ք՝ մենք շատ լուրջ բանակցությունների ենք պատրաստվում՝ Հայաստանի հետ մեր հարաբերությունները կարգավորելու: Նրանք ասում էին, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը պիտի կանգնի այդ գործընթացի համար: Այդ ուղերձն առաջին հերթին ԱՄՆ-ին էր ուղղված, եվրոպական երկրներին և այլն: Բացի դրանից՝ պարզ էր, որ Թուրքիան շարունակում էր պահել սահմանը փակ և շարունակում էր առաջարկել նախապայմաններ:

Իրականում բոլոր մասնակիցները այս կամ այն ձևով հայ-թուրքական «ֆուտբոլային  դիվանագիտությունից» բոլորը շահող դուրս եկան: Ես դա անվանում եմ՝ կատարյալ կամ արտակարգ դիվանագիտական ձախողում, երբ հասնում ես մի մակարդակի, երբ աշխարհի խաղացողներ են ներգրավվում կարգավորման գործընթացում, երբ հեռախոսազրույցներ են լինում ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Հայաստանի և Թուրքիայի նախագահների միջև, երբ նույնիսկ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջո Բայդենը զանգում է Ադրբեջան, որ խանգարի Ադրբեջանի ցասմանը, բացատրի՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ ստորագրում ես արձանագրություններ, բայց ձախողում է լինում:

Իհարկե, Հայաստանը շահեց այս գործընթացում․վերադարձավ միջազգային քարտեզի վրա: Այն ժամանակ մի քանի օր շարունակ միջազգային մամուլի ուշադրության կենտրոնում Հայաստանն էր: Եվ ուշադրության կենտրոնում էր ոչ միայն այն պատճառով, որ կատարվում էր ինչ-որ կարևոր իրադարձություն, և դրան սպասում էին ԱՄՆ պետքարտուղարը, Ռուսաստանի արտգործնախարարը և այլն, այլ այն պատճառով, որ Հայաստանն ինքն էր նախաձեռնել այդ կարգավորման գործընթացը և առաջին անգամ Թուրքիայի հետ նման երկխոսության մեջ էր մտել:

Մի պահ վերհիշենք Սերժ Սարգսյանի՝ վերջերս Մյունխենում արած հայտարարությունը: Այնտեղ էլ խոսք կար այդ մասին: Ես նորից ուզում եմ վերադառնալ հարաբերությունների կարգավորման և հաշտեցման գործընթացներին: Նախագահն ասաց, որ մեծ ռիսկերի է գնացել այդ ժամանակ, աշխարհով է շրջել, սփյուռքի այն երկրներում եղել, որտեղ կար քննադատություն այդ կարգավորման վերաբերյալ: Եթե այդ արձանագրությունները վերաբերեին միայն հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմանը, ապա այնքան էլ կարիք չէր լինի նույնիսկ այդ ճամփորդությունների և հանդիպումների, և սփյուռքի քննադատությանն էլ Հայաստանը չէր արժանանա, որովհետև այդ գործընթացի մեջ կա միայն երկու մասնակից՝ Հայաստանն ու Թուրքիան, և դա առանց նախապայմանների դիվանագիտական հարաբերությունների ստեղծում է և սահմանի բացում: Ուրիշ ոչինչ:

Բայց երբ այստեղ միտումնավոր ավելացնում ես պատմաբանների հանձնաժողով, չորս անգամ սահմանների մասին ես խոսում՝ տարբեր ձևերով, ստեղծվում է իրավիճակ, երբ հայկական կողմն է վատ դրության մեջ հայտնվում և, փաստորեն, ստիպված է լինում բացատրություններ տալ շատ ավելի մեծ լսարանների:

-Այո՛, մի պահ Հայաստանն այդ ժամանակ հայտնվեց միջազգային քարտեզի վրա, միջազգային հանրությունը զբաղված էր հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմամբ, բայց Հայաստանի ցանկությունը՝ սահմաններ բացել, շրջափակումից դուրս գալ, այդպես էլ չիրականացավ: Հայկական կողմը, Ձեր կարծիքով, ճի՞շտ էր հաշվարկել իր քայլերը:

-Համոզված եմ ասում, իհարկե, ճիշտ է հաշվարկել իր քայլերը Հայաստանը: Դա, ինչպես ասացի, Հայաստանին վերադարձրեց  միջազգային քարտեզ, բացի դրանից, ցույց տվեց և դեռ ցույց կտա (ավելի երկարաժամկետ պլանով եմ ասում), որ Հայաստանը  խաղ չի խաղում, այլ իրոք պատրաստ է Թուրքիայի հետ կարգավորել հարաբերությունները՝ մտնելով այս գործընթացի մեջ:

Դա ցույց կտա նաև (նորից երկարաժամկետ կտրվածքով), որ Թուրքիայի համար Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացն սկսելը իսկապես խաղ էր՝ իր նպատակներին հասնելու համար: Այդ խաղը միայն կարճաժամկետ կամ միջնաժամկետ օգուտ է բերել Թուրքիային:

-Բանակցությունների գնացող կողմերը պետք է ընկալեն, որ եթե չգնան դրան, կորցնելու բան կունենան կամ կշահեն ինչ-որ բաներ: Հայաստանն ուներ խնդիր շրջափակումից դուրս գալու, Թուրքիան ի՞նչ կկորցներ, եթե չգնար բանակցությունների:

-Թուրքիան, ասացի արդեն, կարողացավ կանգնեցնել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման միջազգային գործընթացը: Կարողացավ նաև սխալ կարծիք ստեղծել միջազգային հանրությունում, որ Թուրքիան իրոք իր հարևանների հետ «զրո խնդիրների» քաղաքականություն է վարում:

Թուրքիան, իհարկե, կարճաժամկետ կտրվածքով որևէ խնդիր չէր ունենում և հիմա էլ չունի՝ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումից հրաժարվելով: Բայց դա միայն կարճաժամկետ կտրվածքով եմ ասում: Հիմա արդեն պարզ է դառնում, որ, օրինակ, Ադրբեջանի հասարակական կարծիքի, Ադրբեջանի իշխանությունների պատանդ դառնալու պատրվակը ինչ է իրականում, որովհետև հենց որոշիչ պահ է գալիս, Թուրքիան վկայակոչում է Ղարաբաղյան հիմնահարցը, որ մինչև այն չկարգավորվի, նա չի կարող  գնալ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման, որովհետև կա Ադրբեջանի իշխանությունների, հասարակության ճնշում:

Իհարկե, մի կողմից, նման խնդիր կա, և անկախության տարիներին գնալով այդ խնդիրը մեծացավ, բայց դեռ պարզ չէ, թե հիմա որքանով է կարևոր այդ հարցը Թուրքիայի համար և որքանով՝ պատրվակ:

-Այսինքն՝  Թուրքիայի համար Ղարաբաղյան հիմնահարցը պարզապես որպես պատրվակ է օգտագործվում , և այդ հիմնախնդրի լուծումը նրա օրակարգում էլ  չէր:

-Ո՛չ, օրակարգում էր: Բայց դա՛ չէր առաջնայինը: Ասացի արդեն, թե  Թուրքիան ինչ նպատակներ ուներ այն ժամանակ․ ցանկանում էր Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին ընդառաջ կանգնեցնել ճանաչման գործընթացը: Նա չէր էլ կարող բոլոր նպատակներին միանգամից հասնել:

Նորից եմ ասում՝ այս գործընթացը կատարյալ կամ արտակարգ դիվանագիտական ձախողում էր․ բոլորը ինչ-որ բան շահեցին․ Թուրքիան ամենաշատը շահեց՝ կարճաժամկետ կտրվածքով, չնայած Հայաստանի ամենակարևոր նպատակը չիրականացավ, սահմանը փակ մնաց, բայց  միջազգայնորեն Հայաստանը շատ շահեց, և  դա փոքր բան չէ, փաստորեն Հայաստանը սկսեց նորից միջազգայնորեն ճանաչվել: Դա չափազանց կարևոր նվաճում էր Հայաստանի համար:

- Հիմա Հայաստանը բոլոր ատյաններն օգտագործում է՝ հայտարարելու համար հայ- թուրքական հարաբերությունների՝ փակուղի մտնելու և հայ-թուրքական արձանագրություններն առոչինչ ճանաչելու իր որոշման մասին: Ձեր տպավորությամբ՝ ուղերձը ու՞մ է հասցեագրված՝  Թուրքիայի՞ն, միջազգային հանրությա՞նն ուղղված մեղադրանք է՝ թե ոչինչ չարեցիք, թե՞ պարզապես փաստի արձանագրում:

-Բոլորը: Ես չեմ կարծում՝ այս ուղերձներին մեկ հասցեատեր կա, բոլորն են հասցեատեր են: Սերժ Սարգսյանի ՄԱԿ-ի ելույթի մասին հիշեցինք: Չի կարելի ՄԱԿ-ի ելույթի մի առանձին մաս վերցնել և դա մեկնաբանել: Ինձ համար ՄԱԿ-ի ելույթն առաջին հերթին կարևոր էր Ղարաբաղի մասով, որովհետև այնտեղ կար նոր մոտեցում: Մենք ձեզ հետ այդ մոտեցման մասին նախորդ հարցազրույցներից մեկում խոսել ենք:  Նախագահն այն ժամանակ դրա անունը չտվեց, բայց դա ինքնիշխանության փրկության համար մոտեցումն է: Այդ մոտեցման անհրաժեշտությունը մենք զգացինք նաև Ադրբեջանի նախագահի վերջին ելույթից հետո, երբ ինքը  խոսում էր արդեն Երևանը գրավելու մասին: Այսօր արդեն Ալիևի քաղաքականությունն իրեն հնարավորություն է տալիս դիվանագիտության մեջ այդպիսի շրջադարձ վերցնել:

ՄԱԿ-ում Ղարաբաղյան հիմնախնդրի մասին խոսելիս շեշտվեց իմ նշած մոտեցումը, և այստեղ նաև խոսվեց արձանագրություններն առոչինչ ճանաչելու մասին:

Ես ասացի, որ բոլոր կողմերը շահեցին այդ կատարյալ և արտակարգ դիվանագիտական ձախողումից: Միջնորդները կարողացան իրենց վարկանիշը բարձրացնել: Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում միջնորդ երկրի նախագահ Բարաք Օբաման նախագահի իր առաջին ժամկետում այց կատարեց Թուրքիա 2009 թվականի ապրիլին, և դա իր առաջին ամենակարևոր գործերից մեկն էր․Մերձավոր Արևելքում Բուշի վարչակարգի ձախողումներից հետո հայ-թուրքական արձանագրությունների ստորագրումը լուրջ հաջողություն էր ԱՄՆ-ի համար, և դրանք ստորագրվեցին: Ռուսաստանն էլ կարողացավ ստեղծել կառուցողական խաղացողի իմիջ:

-Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը շատ ոգևորված էր,  անգամ  ասում էր, որ  ռուս երկաթուղայինները պատրաստ են ապահովել հայ-թուրքական երկաթուղու անխափան աշխատանքը:

-Այո՛, և առաջին անգամն էր, որ Ռուսաստանն այդքան կառուցողական էր: Բոլորը շահեցին, նույնիսկ Ադրբեջանը: Հետաքրքիր բան ստացվեց․ փաստորեն, բոլորը ձեռք բերեցին կառուցողական լինելու կարգավիճակ կամ համբավ, իսկ Ադրբեջանի դեպքում այլ բան եղավ: Ստացվեց, որ իր պատճառով այսպիսի խաղացողների ՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Եվրամիության ծրագիրը ձախողվեց: Ադրբեջանն էլ այս գործընթացում, փաստորեն, տարածաշրջանում գործոն լինելու իմիջ ձեռք բերեց:

Սակայն սա էլ երկու կողմ ունի․ կարճաժամկետ, երբ հասնում ես նպատակիդ, և երկրորդ, երբ դառնում ես «աչքի փուշ» ու խանգարող հանգամանք:

-Մենք պետք է նկատենք նաև, որ միջազգային հանրությունը, որն ակտիվորեն ներգրավված էր հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում, հետ քաշվեց արձանագրությունների ստորագրումից հետո: Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞վ էր դա պայմանավորված:

-Սովորաբար մի մեծ գործընթացի ձախողումից կամ ավարտից հետո ժամանակ է պահանջվում, որ դա նորից վերսկսվի այս կամ այն ձևով: Նույնիսկ Մյունխենի Անվտանգության համաժողովին Հայաստանի նախագահն ասաց, որ սեղանին պետք է դրվի նոր փաստաթուղթ: Սա շատ հետաքրքիր կետ է, որովհետև այն ավելի շատ բան է նշանակում, քան ՄԱԿ-ում նախագահի ելույթում ասվածը: Սեպտեմբերին ՄԱԿ-ում նա խոսեց արձանագրությունները առոչինչ ճանաչելու մասին և չասաց նոր փաստաթղթի մասին: Բայց Մյունխենում արվածը ուղերձ էր՝ ուղղված և՛ միջազգային հանրությանը, և՛ Թուրքիային:

-Փաստորեն, մենք պատրաստ ենք նոր գործընթաց սկսելու:

-Այո՛, մենք պատրաստ ենք և պետք է պատրաստ լինենք: Մենք պետք է հստակ մոտեցում ունենանք: Իհարկե, չեմ կարծում, որ այսօր՝ ներկա աշխարհաքաղաքական և տարածաշրջանային պայմաններում, Թուրքիայի ներսում տեղի ունեցողը հաշվի առնելով՝ ինչ-որ բան հնարավոր կլինի փոխել: Բայց պետք է ինչ-որ բան անել, պետք է ոչ թե լինի «ամեն ինչ կամ ոչինչ» մոտեցում, այլ փոքր քայլերի իրագործում: Եվ դա պետք է անել «Երկրորդ հարթակի» (Track II ) կամ ոչ պաշտոնական դիվանագիտության միջոցով, հետո նոր դա տեղափոխել առաջին հարթակ՝ պաշտոնական բանակցությունների ոլորտ: Կա նաև միջանկյալ հարթակ՝ նոր դիվանագիտական տերմին, որը կիսապաշտոնական-կիսաոչպաշտոնական գործընթաց է: Դա այն է, ինչ արվեց 1990-ականներին արաբաիսրայելական հակամարտության մեջ: Այնտեղ էլ եղավ ձախողում, բայց դա միայն ձախողում չէր, դա նաև ինչ-որ տեղ ճեղքում էր, ինչպես նաև ապագա բանակցությունների համար նոր հիմք էր:

-Դուք էլ ասացիք՝  հիմա դժվար թե հնարավոր լինի թեկուզ նոր փաստաթղթի շուրջ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթաց սկսել,գուցե  դա ավելի ուշ լինի:  Բայց հաշվի առնելով Թուրքիայում սպասվող իրադարձությունները՝ քաղաքական ընտրությունները և այնտեղի իշխանությունների վերարտադրության մեծ հավանականությունը ՝ որքանո՞վ է հավանական, որ ավելի ուշ լինի կարգավորում:

-Ես իհարկե, տեղյակ չեմ, թե արդյոք նախագահ Սարգսյանը կոնկրետ թղթի մասին է խոսում: Բայց կարծում եմ՝ հիմա Հայաստանը պետք է շարունակի իր պատրաստակամությունը՝  նոր գործընթաց սկսելու կամ  երկխոսությունը ինչ-որ մի մակարդակի վրա պահելու: Այստեղ, կրկնում եմ, պետք են քայլեր՝ փոքր ծրագրերի իրականացման համար: Մենք փորձեցինք ամեն ինչ անել մեկ ստորագրությամբ (մենք ասելով՝ նկատի ունեմ և՛ մեզ, և՛ միջնորդներին, և՛ Թուրքիային):

Փաստորեն, այսօր արդեն կարելի է ասել, որ դա անցած էտապ է, բայց դա չի նշանակում, որ վերջակետ է, դա ստորակետ է, և Մյունխենում մենք հայտնեցինք, որ Հայաստանը պատրաստ է, անկաշկանդ է և նաև ունի բավարար քաղաքական, դիվանագիտական կամք կառուցողական երկխոսություն սկսելու:

 

Հռիփսիմե Հովհաննիսյան





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

21:57 • 18/09

Մետրոյի նոր կայարան, միասնական տոմսային համակարգ, վերջ «գծատեր» երևույթին․ 3 ուժի ծրագրային դրույթում տրասնպորտային խնդիրների լուծման ճանապարհը

21:44 • 18/09

«Իզվեստիայի» գլխավոր խմբագիր Արսենի Հովհաննիսյանը զբաղեցրել է Life.ru-ի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը

21:25 • 18/09

Հայտնի է, թե ինչ տեսք կունենա «Բարսելոնայի» խաղաշապիկը գալիք մրցաշրջանում (լուսանկար)

21:24 • 18/09

Քանի դեռ իշխանությունները Արցախի հարցում հեղհեղուկ մոտեցումներ են ցուցաբերում, ունենալու ենք սահմանային լարվածություն. քաղաքագետ (տեսանյութ)

21:22 • 18/09

Համացանցում հայտնվել է «Կապիտան Մարվել» ֆիլմի առաջին թրեյլերը (տեսանյութ)

21:10 • 18/09

Արտակ Զեյնալյանի՝ քաղաքապետ ընտրվելով Նիկոլ Փաշինյանի դիրքերը չեն թուլանում, ընդհակառակը․ Արամ Սարգսյան

21:10 • 18/09

Սիրիայում Իլ-20 ռուսական օդանավի կործանումից հետո Նեթանյահուն զանգահարել է Պուտինին

20:50 • 18/09

Անհատ տաքսու վարորդներին կազատենք հարկային բոլոր պարտավորություններից․ Նիկոլ Փաշինյան

20:50 • 18/09

Եվրահանձնաժողովն ընդլայնում է հետաքննությունը գերմանական մեքենաշինական հսկաների դեմ 

20:28 • 18/09

Գերմանիայում գործարկվել է ապագայի գնացքը

20:24 • 18/09

Ըմբշամարտի երիտասարդական ԱԱ. Ամոյանը հաղթեց թուրք մարզիկին և դուրս եկավ եզրափակիչ (տեսանյութ)

20:23 • 18/09

Մենք պատրաստ ենք բանակցությունների, բայց մենք պատրաստ ենք նաև պատերազմի․ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է առաջնագիծ (տեսանյութ)

20:12 • 18/09

ՉԼ. «Բարսելոնա»-ՊՍՎ հանդիպման մեկնարկային կազմերը

20:02 • 18/09

Հրապարակվել է զբոսաշրջիկների ներհոսքից ամենաշատը «տառապող» երկրների վարկանիշը

20:01 • 18/09

Ն. Փաշինյանը և Բ. Սահակյանը այցելել են հանրապետության հյուսիսային սահմանագծի մի շարք հատվածներ, ծանոթացել զինվորների ծառայության ընթացքին և տիրող իրավիճակին (լուսանկարներ)

19:50 • 18/09

Samsung-ը մտադիր է հրաժարվել Galaxy J-ից. ET News

19:49 • 18/09

Առանց կանխավճարի հիփոթեքով բնակարաններ, աղբահանության խնդրի լուծում, կոմունալ ծախսերի նվազեցում. ՕԵԿ–ը քայլերթ անցկացրեց Զեյթունում

19:44 • 18/09

Արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանին հավատարմագրերի պատճենը հանձնեց ՀՀ-ում Կոնգոյի Հանրապետության դեսպան Դավիդ Մադուկան

19:40 • 18/09

«Լույս» դաշինքը քննարկում է անցկացնում Երևանի ավագանու ընտրություններում իր նախընտրական ծրագրի շուրջ (տեսանյութ)

19:37 • 18/09

Լաթաքիայի մոտակայքում Թուրքիա ուղևորվող բրիտանական կործանիչ է նկատվել Իլ-20-ի կործանումից առաջ

19:32 • 18/09

Պաշտոնական. Ալվարո Նեգրեդոն նոր ակումբ ունի

19:31 • 18/09

Իսրայելից հայտնել են Նեթանյահուի՝ Պուտինի հետ հեռախոսազրույց անցկացնելու մտադրության մասին

19:30 • 18/09

Հասկանում եմ վարչապետի հոգեվիճակը. նա շրջապատված է այնպիսի դիլետանտ կադրերով, որ ամբողջ ծանրաբեռնվածությունը վերցնում է իր վրա. Նաիրա Զոհրաբյան

19:30 • 18/09

«Մարտի 1-ի» գործով քննության վերջնական արդյունքները ցույց կտան՝ ինչ է տեղի ունեցել. Ա. Եղոյանը՝ ԳՇ պետի՝ սահմանը նոսրացած չլինելու հայտարարության մասին

19:20 • 18/09

Դրանք կլինեն քայլեր, որոնք բոլորը կնկատեն. Պուտինը պատմել է Իլ-20-ի կործանմանն ի պատասխան քայլերի մասին

19:13 • 18/09

Մենք ունենք առողջապահության ոլորտի տապալում. միայն ժողովրդահաճո որոշումներ կայացնելով, «Ֆեյսբուքում» հայտնի մարդկանց նշանակումով խնդիրները չեն լուծվում. Գևորգ Գրիգորյան

19:05 • 18/09

Իտալիայի Բ Սերիայի գործունեությունը ժամանակավորապես կասեցվել է

18:51 • 18/09

ԱՄՆ դեսպանությունը Ծիածանի և Ամբերդի դպրոցներին նվիրաբերում է 80.000 ԱՄՆ դոլարի գույք

18:50 • 18/09

Սերժ Թանկյանը հրապարակել է «Սպիտակ» ֆիլմի առաջին թրեյլերը (տեսանյութ)

18:47 • 18/09

Տոտին պատմել է՝ ինչպես է մերժել «Ռեալին»

18:37 • 18/09

ԱՄՆ-ում որսորդը փախչել է արջից՝ գիշատիչի թաթերում թողնելով իր ընկերոջը

18:34 • 18/09

Իդլիբ կուղարկվեն նաև թուրք զինվորականներ․ Չավուշօղլու

18:26 • 18/09

Արարատ Զուրաբյանը կարևորում է պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հստակ տարաբաժանումը

18:25 • 18/09

Թուրքիայում ձերբակալվել է ԻՊ պարագլուխներից «Սինջարի ամիր»-ն ու նրա որդին

18:12 • 18/09

Արդարադատության նախարարի տեղակալ Վիգեն Քոչարյանը մասնակցել է ԱՊՀ երկրների արդարադատության նախարարների խորհրդի 13-րդ նիստին

18:10 • 18/09

Կարող է անգրագետ խոսվի, բայց եթե ճառը համոզում է, ուրեմն լավն է․ Վազրիկ Բազիլը դասախոսություն կարդաց ԵՊՀ-ում

18:08 • 18/09

Գործադիրը պետք է ԵՄ-Հայաստան համաձայնագրի վավերացման գործընթացի ինտենսիվացումը պահի ուշադրության կենտրոնում. Ա. Աշոտյան

18:00 • 18/09

«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի դատապարտյալի այցելուի հանձնուքում հայտնաբերվել են կաթոցիկներ և այլ իրեր

17:57 • 18/09

Ինձ համար Ռոնալդուի տեղափոխությունը ցավալի փաստ է. Բարտոմեու

17:56 • 18/09

Apple-ը թողարկել է նոր iOS12-ը

17:52 • 18/09

«Ինչպես ես հայացա»․ Սևան Նշանյանը պատմել է Հայոց ցեղասպանությունը «բացահայտելու» իր պատմությունը

17:39 • 18/09

Թուրքիայում հետախուզական ծառայության 15 ենթասպա է ձերբակալվել

17:33 • 18/09

Հայաստան կժամանեն Էրիկ Էսրաիլյանը և Կալիֆոռնիայի համալսարանի ռեկտոր Ջին Բլոքը

17:31 • 18/09

Գրիզմանը շատ ինքնավստահ է. Ռամոս

17:31 • 18/09

«Ռոսկոմնադզոր»-ը հայտարարել է Twitter-ի և Facebook-ի ստուգումների մասին

17:26 • 18/09

Թուրքիայում կալանավորված ամերիկացի քահանայի հայազգի փաստաբանը պատրաստվում է դիմել սահմանադրական դատարան

17:20 • 18/09

Համացանցում հրապարակվել է «Մերի Փոփինսը վերադառնում է» ֆիլմի նոր թրեյլերը (տեսանյութ)

17:11 • 18/09

Cnet-ը նոր iPhone XS-ը համեմատել է iPhone X-ի հետ՝ նշելով դրա առավելություններն ու թերությունները

16:57 • 18/09

Հայաստանի Մ-17 հավաքականը ժամանել է Բելառուս

16:56 • 18/09

Արտահերթ ընտրության հարցը հանրային պահանջ է, ոչ թե վարչապետի ցանկությունը. Լենա Նազարյան

16:54 • 18/09

ՀՀ ԱԻ նախարարի հրամանով համակարգի մի շարք աշխատակիցներ պարգևատրվել են մեդալներով

16:52 • 18/09

Ucom-ը կրկնապատկել է uDaily կանխավճարային շարժական ինտերնետի ծավալը

16:49 • 18/09

Ստամբուլի 3-րդ օդանավակայանի կառուցման ժամանակ 37 բանվոր է զոհվել. լրատվամիջոցներ

16:47 • 18/09

Երևանում 28-ամյա քաղաքացին ինքնասպանության փորձ է արել

16:40 • 18/09

Երևանի ավագանու ընտրությունների շրջանակում արձանագրվել է ենթադրյալ ընտրախախտումների վերաբերյալ ահազանգման 18 դեպք. Դատախազություն

16:36 • 18/09

ԵՊՀ մի խումբ ուսանողներ հյուրընկալվել են Հանրապետության նախագահի նստավայրում

16:26 • 18/09

Ադրբեջանցի միլիարդատիրոջ նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել Ավրաամ Ռուսոյի առևանգման փորձի համար

16:19 • 18/09

Սիրիան ողջունել է Պուտին-Էրդողան հանդիպման ժամանակ Իդլիբի հարցով կայացված որոշումը․ «ՍԱՆԱ»

16:18 • 18/09

Պատվաստված և ոչ մի աղջկա մոտ որևէ բարդություն չի գրանցվել. ԱՀԿ-ի գնահատականը՝ ՀՀ-ում պապիլոմավիրուսի դեմ պատվաստումներին

16:13 • 18/09

ԵՄ երկրները «Սկրիպալների գործով» նոր պատժամիջոցներ չեն սահմանի Ռուսաստանի նկատմամբ

16:08 • 18/09

Մեր տպավորությամբ՝ սա փորձ է՝ լռեցնելու լրատվամիջոցին, որը հանդես է գալիս մեր երկրում առկա մերժելի երևույթների քննադատությամբ. Yerevan.Today կայքի խմբագիր

16:07 • 18/09

Իսրայելը ռուսական ինքնաթիռի կործանման համար մեղադրել է Դամասկոսին, Իրանին և «Հեզբոլլահ»-ին

16:04 • 18/09

«Սանիթեքն» ապաքաղաքական է, իսկ ամբողջ գույքը պատկանում է միայն ընկերությանը. պարզաբանում

16:01 • 18/09

ՀՀ ՊՆ 4-րդ զորամիավորումում անցկացվում է գումարտակային մարտավարական զորավարժություն

16:01 • 18/09

Հեղափոխության ամենադժվար պահին, երբ չգիտեինք՝ վաղն ինչ է լինելու, Ա. Սարգսյանն ու մյուսները հակառակ քայլեր էին անում. ՔՊ անդամը հակադարձում է

15:56 • 18/09

«Նա մյուսների մասին հոգ տանող մարդ է». Բիլ Գեյթսը պատմել է Թրամփի հանդեպ իր վերաբերմունքի մասին

15:56 • 18/09

Պատրի Էվրան` Դուգլաս Կոստային. Գիտես չէ՞, որ Յուվենտուսի խորհրդանիշը զեբրն է, ոչ թե լաման

15:55 • 18/09

ԱՄՆ մետրոպոլիտեն թանգարանում կգործի «Հայաստան» ցուցահանդեսը, տրամադրվել են բացառիկ նմուշներ. կազմակերպիչներ (տեսանյութ)

15:52 • 18/09

Լեհաստանի Զամոշչ քաղաքում՝ հայկական նախկին եկեղեցու տարածքում, բացվել է հայկական խաչքար

15:38 • 18/09

Coca-Cola-ն մտադիր է մարիխուանայով թրմված ըմպելիքներ արտադրել

15:28 • 18/09

Հայաստանը և Չինաստանը ստորագրել են օդային հաղորդակցությունների մասին համաձայնագիր

15:26 • 18/09

Հալեպի նահանգային խորհրդի կազմում հայազգի 2 թեկնածու է ընդգրկվել

15:16 • 18/09

Թրամփը կարգադրել է հրապարակել է «ռուսական միջամտության գործով» գաղտնի փաստաթղթերը

15:13 • 18/09

Հերթական ապատեղեկատվությունն է. Ա. Համբարձումյանը՝ ազգային համաձայնության կառավարությունը լքելու մասին

15:04 • 18/09

Շատ մեծ որս են կուլ տվել, մարսողական համակարգի խնդիրներ կունենան. «Yerevan today» կայքի գլխավոր խմբագիրը՝ խուզարկության մասին (տեսանյութ)

14:59 • 18/09

Մոսկվան Իսրայելի դեսպանին ԱԳՆ է կանչել

14:56 • 18/09

Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստը ճաշել ու FIFA է խաղացել երկրպագուի հետ, ում հանդիպել էր մզկիթում

14:51 • 18/09

Բրիտանացի ֆիզիկոսները «անհնար շարժիչ» են ստեղծում Պենտագոնի համար

14:47 • 18/09

Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի գլխավորած պատվիրակությունը երկօրյա պաշտոնական այցով եղել է Արցախում

14:45 • 18/09

Մոտ օրերս Սերժ Սարգսյանին առանձնատուն կառաջարկենք, որը կլինի միակը և վերջնականը անկախ նրանից՝ իրենք կառարկեն, թե ոչ. Է. Աղաջանյան

14:43 • 18/09

Թուրքիայում «Լեռնային Ղարաբաղ» անվամբ նոր զբոսայգի է բացվել

14:43 • 18/09

Սեպտեմբերի 17-18-ը ՀՀ ոստիկանությունը բացահայտել է հանցագործության 34 դեպք

14:31 • 18/09

ԿԲ նախագահ Արթուր Ջավադյանը վերընտրվել է Միջպետական բանկի խորհրդի նախագահի պաշտոնում

14:31 • 18/09

Ամերիկյան բիզնեսը պատժամիջոցների պատճառով ստիպված կլինի ամբողջովին հեռանալ Ռուսաստանից. ամերիկյան առևտրային պալատի ղեկավար

14:23 • 18/09

Ադրբեջանի կողմից ՀՀ բնակավայրերը գնդակոծելու և քաղաքացու վիրավորվելու մասին Ա. Հովհաննիսյանը ներկայացրել է ԵԽԽՎ մոնիթորինգային հանձնաժողովին

14:16 • 18/09

Մխիթար աբբահոր ջահը թող շարունակի լուսավորել հայ ազգի փշոտ և ծաղկուն ճանապարհը. Հռոմի պապը շնորհավորել է Մխիթարյանների միաբանության 300-ամյակը

14:15 • 18/09

Համացանցում է հայտնվել նորացված Mitsubishi L200-ի առաջին լուսանկարը

14:15 • 18/09

Արքայազն Հարիի կինը թողարկել է իր առաջին խոհարարական գիրքը (լուսանկարներ)

14:14 • 18/09

Նավթի և գազի հետախուզման ընկերությունը դիմել է դատարան, անօրինական դադարեցրել են լիցենզիան․ տնօրեն Վ․Պետրոսյան

14:08 • 18/09

Թուրքիայում խոշոր կողոպուտի կասկածանքով ՀՀ քաղաքացի է ձերբակալվել (լուսանկար)

14:03 • 18/09

ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակը բազմաթիվ զուգահեռներ ունի այլ երկրներում ժողովրդի անունից իշխանության եկող, հետո այն ուզուրպացնողների հետ. Ա. Աշոտյան

14:00 • 18/09

«Yerevan.today» կայքի գլխավոր խմբագիրը մանրամասներ է ներկայացնում խմբագրությունում տեղի ունեցած խուզարկությունից. տեսանյութ

13:58 • 18/09

Տեսախցիկը ֆիքսել է՝ ինչպես է Չինաստանում «Մանգհութ» թայֆունը երեխաներով փչովի տնակը տապալում գետնին (լուսանկարներ, տեսանյութ)

13:52 • 18/09

Այնպես չէ, որ ողջ ՀՀ-ն աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին. բացառվում է, որ «Սասնա Ծռերը» կրակեն նրա ուղղությամբ. «Սասնա Ծռեր»

13:49 • 18/09

Քաղաքի ավագանու ղեկավարը բարձրագույն քաղաքական պաշտոն է, բայց քարոզարշավներին հաճախ ծրագրերը մի կողմ են քշվում. Միքայել Մելքումյան

13:45 • 18/09

ՆԱՍԱ-ն հրապարակել է TESS աստղադիտակի՝ Երկիր ուղարկած առաջին լուսանկարը

13:28 • 18/09

Ավտոճանապարհով ցորենի փոխադրման արգելքի դեմ Թբիլիսիում ակցիաներ են ընթանում. «Ալիք մեդիա»

13:22 • 18/09

Մենք ծով ծիրանի գույների մեջ ենք. պետք չէ բևեռացնել հասարակությանը. Զ. Փոստանջյան

13:22 • 18/09

Whoscored-ը Վարազդատ Հարոյանին ամենաբարձր գնահատականն է տվել «Ռոստովի» հետ խաղում

13:21 • 18/09

Սահմանապահ Տավուշում մեկնարկել են խաղողի մթերման աշխատանքները, մարզի 27 սահմանամերձ համայնքներ աշնանացանի համար աջակցություն կստանան