Հրապարակում եմ շարունակությունը Հորս հորեղբոր` Հարություն Կիրակոսյանի նոր հայտնաբերված հուշերը 1915թ. ջարդերի մասին: Սկիզբը այստեղ
Սովորական երևույթ էր ճանապարհին քաղցից, հոգնածությունից, կամ հիվանդությունից խմբից հետ մնացողներին սպանելը, լսված յուրաքանչյուր հրացանի ձայնից զգում էինք, որ նորից ասգյարները սպանեցին մեկին: Չէինք հետաքրքվում, թե ում սպանեցին, որովհետև դա արդեն սովորական երևույթ էր դարձել մեզ համար և համոզված էինք, որ նույն վախճանն էլ կարող է մեզ վիճակվել:
Օրը մթնում էր, յուրաքանչյուրը մեզանից ոտքերի փաթաթած չուլերը կարգի էր բերում, քայլելուց շատերի ոտքերը ուռել էին ու վերքեր արաջացել: Խմբից շատերը պառկել էին, շատերն էլ պատրաստվում էին քնելու: Մեկ էլ խմբի մեջ շշուկ տարածվեց, թե երկու կին իրենց գցել են գետը: Ոմանք ցավում էին, շատերն էլ երանի էին տալիս խեղդվածներին, թե ազատվեցին տանջանքներից:
Առավոտ է, լուսացավ, յուրաքանչյուրը սկսեց զբաղվել իր առօրյա գործերով: Նորից շշուկ, թե այնինչը իրեն գցեց գետը:
Ցերեկ է, մոտեցան մեզ մի քանի չեթեներ, շրջեցին ամբողջ խումբը: Բայց ոչ ոքի ոչ մի վնաս չտվին և հեռացան: Մթնեց, ևս մի գիշեր Եփրատի զով ափին գիշերեցինք: Երրոդ օրը առավոտյան լույսը նոր էր սփռել իր թևերը, ասգյարները հրամայեցին պատրաստվել ճանապարհվելու: Սկսեցինք պատրաստվել, ոմանք ոտքերը փաթաթեցին չուլերով, շատերն էլ նախորդ օրվա պատրաստած «ճաշը» կերան: Ասգյարները իրենց սովորական կոպիտ հայհոյանքներով, հրացանների կոթերի հարվածներով շտապեցնում էին մեզ:
Read the rest of this entry »