«Ռաբիզի գրասենյակը փակվավ, անցավ պատմության գիրկը, հիմա մեզ օֆիսից կանչում են, գնում նվագում ենք: Ափսո՞ս չէր, տրադիցիա էր: Իսկ հիմա թաղման հետ կապված ամեն ինչ օֆիսից ես վերցնում՝ նվագողները, շտանգիստները»: Հենց երիտասարդ դուդուկահարը ասեց շտանգիստները, միանգամից հասկացա թե ում մասին է խոսքը՝ հենց էդ պահին դագաղը իջեցնում էին սև համազգեստավոր երիտասարդները՝ շտանգիստները: Առաջին անգամ տեսել էի նրանց նախանցյալ տարի հորս մորաքրոջ տղայի՝ Ձիկայի թաղմանը՝ շտանգիստները տանում էին նրա դագաղը: Լավ նորությո՞ւն, հարգանքդ պիտի արտահայտեիր դագաղը բարձրացնելով, իսկ հիմա հարգանքի բեռից ազատում է քեզ վճարովի ծառայությունը:
Jun
7
Վահան Իշխանյան
Բանա՞կ, էն էլ Ղարաբաղի՞, թե՞ Լիսկա: Որի՞ հետ հարաբերություններն են ավելի կարևոր իշխանության համար: Սուրիկ Խաչատրյանի որդին ու թիկնապահները սովորական մեկին չեն խփել, որ նրան մարզպետի պաշտոնից չհանեին, ու գործ սաքեին վիրավորվածի ու սպանվածի վրա, հունիսի 1-ին նրանք վիրավորվել են Ղարաբաղի զորամասի հրամանատարին(Արտակ Բուդաղյան) և սպանվել նրա եղբորը(Ավետիք Բուդաղյանը):
May
23
Վահան Իշխանյան
Փարիզից Ալֆորվիլ ավտոբուսում սև ուղևորների մեջ աչքերս հանդիպեցին միակ սպիտակ կնոջը. «հա՞յ եք», հարցրեց, «ըհը», ուրախացա, ո՜նց են երկու հայ միայն աչքերի հայացքով իրար գտնում: Արդեն երեք տարի Ֆրանսիայում է, եկել է աղջկա մոտ ու մնացել: Կյանքներս պատմելուց հետո, անցանք գլոբալ թեմային՝ «Էհ, էս ֆրանսիան ձեռից գնում ա, տես հըլը, սաղ սևերը լցվել են»:
May
21
Վահան Իշխանյան
Երկու լուր իրար կողքի են դրվում ու ստանում ես Հայաստանի պատկերը.
Մեկը Լևոն Բարսեղյանի ներկայացրած «Հումանիտար ճգնաժամը Գյումրիում» նյութը, որից մեջբերեմ մի քանի կետերը.
2. Գյումրիում ամեն 2-րդը պաշտոնապես աղքատ է, այսինքն մոտ 13.000 երեխա սոված/կիսասոված է քնում:
3. Գյումրիում ամեն 6-րդը փտած, խարխուլ, ավերակ տնակում է ապրում, այդ տնակներում ապրում է մոտ 300 երկկողմանի կամ միակողմանի մանկապարտեզահասակ երեխա:
4. Գյումրիում ամեն 3-րդ աշխատունակը գործազուրկ է:
5. Գյումրիից օրական 1-4 ավտոբուս մարդ է արտագաղթում:
May
15
Վահան Իշխանյան
Ոնց որ բերդում կալանավորի հացով սարքած, վրան լաք քսած եկեղեցու մակետ. առաջին տպավորությունը Ծառուկյանի սարքած Սուրբ Հովհաննես եկեղեցուց:
Մի քիչ ավանդական եկեղեցուց տարբերվում է գմբեթների առատությամբ, ու եթե կլորացնես գմբեթները կնմանվեր կամ ճոխ մզկիթի, կամ էլ ռուսական «սոխերով» եկեղեցու:
May
3
Վահան Իշխանյան
Նալբանդյան 5, սեփկանաշնորհվել է 94-95 թվերին
Ինչո՞ւ են մանկապարտեզները գերծանրաբեռնված, ինչո՞ւ քաղաքացին չի կարողանում երեխային ընդունել տալ մանկապարտեզ, հերթի են դնում, էն էլ մինչև հերթը հասնի երեխայի դպրոց ընդունվելու ժամանակը կգա:
«Ազատությունը» հաղորդում է. Երևանի թիվ 19 մանկապարտեզի տնօրենը ասում է, որ իրենց մոտ հերթագրված են 204 երեխա, որոնցից միայն 60-ը աշնանը կփոխարնեն դպրոց ընդունվողներին:
Ինչո՞ւ սովետական տարիներին, երբ բնակչությունը կրկնակի շատ էր, մարդիկ հանգիստ երեխային տալիս էին մանկապարտեզ, իսկ այսօր դա գրեթե անհնար է:
Մեղավորը 92-96 թթ. Երևանի քաղաքապետ Վահագն Խաչատրյանն է, ով Երևանի մանկապարտեզների մի մասը ցրիվ տվեց:
Apr
29
Վահան Իշխանյան
Բաղրամյան 26-ը բացահայտ հալածանքներ սկսեց Խոշոր Բուրժուիչի նկատմամբ, երբ ռեժիմի կամակատար Գեներալը Սրբխեչ ազգային արգելոցի մուտքի մոտ մեռելոցի տարելիցին կանգնեցրեց նրա ծառայողական Ռոյլս ռոյս ֆանտոմը և տուգանեց անվադողերի շքեղության հարկը վճարած չլինելու համար: Իսկ մեքենան տանելով տուգանային հրապարակ մարմնական վնասվածքներ հասցրեց Բուրժուիչին՝ ստիպելով նրան քայլել մեռելոցի արահետով, որի պատճառով այտուցներ հասցվեցին նրա ոտնաթաթերին:
Apr
24
Վահան Իշխանյան
Ինչպե՞ս դասարանի աշակերտներին համախմբի, որ իրար միս չուտեն, կռիվ չանեն սաղ օրը, ինչ որ հետաքրքրություններ ձեռք բերեն, կյանքի իմաստը գտնեն ոչ թե ամենօրյա ռազբորկաներում ու ծեծուջարդի, այլ գրելու կամ գրականության մեջ: Տգետ, ոչ մի գիրք չկարդացած տղաներ ու աղջիկներ, տարբեր ռասսաներ՝ սև, սպիտակ, լատինո, նեղաչ, որոնք շփման եզրեր չունեն, և միայն ատում են միմյանց ու առիթ փնտրում, որ մյուսի գլուխը ջարդեն: Յուրաքանչյուրը մի կամ մի քանի ընկեր է կորցրել փողոցային մարտերում:
«Ազատության գրողները» ֆիլմում՝ Հիլարի Սուոնկի մարմնավարորած ուսուցչուհի Էրին Գրուվելը, երիտաարդ մանկավարժ, առաջին անգամ ոտք է դնում փողոցային խուլիգանների դսարանը(ֆիլմը այստեղ). Ի՞նչ անել, որ այս պատանիների մեջ ինչ-որ ինտելեկտուալ հետաքրքրություն առաջացնի: Եվ երբ աղմկոտ դասերից մեկի ժամանակ սևամորթ տղային ծաղրում են արտաքինի համար Գրուվերը բղավում է՝ այդպես էին վերաբերվում նացիստները հրեաների հանդեպ: Բաց պարզվում է ոչ ոք չգիտի Հոլոքոստի մասին: Գրուվերը գտնում է ելքը, աշակերտներին տանում Հոլոքոստի թանգրան, ուր նրանք ծանոթանում են թե ինչպես են իրենց հասակակիցներին նացիստական ճամբարներում ոչնչացրել: Դասարանը սկսում է վերափոխվել, «Հոլոքոստը» հաշտեցնում ու համախմբում է նրանց, սկսում են միմյանց հարգել, իսկ «Աննա Ֆրանկի օրագիրը» կարդալուց հետո սկսում են գրել, այն դառնում է ազդակ իրենց պատմությունը պատմելու համար:
2007-ին նկարված Ֆիլմը իրական պատմության հիման վրա է, այն ավարտվում է գրողներ դարձած իրական աշակերտների լուսանկարով:
Ֆիլմի ուղերձներից մեկն է՝ ցեղասպանության պատմությունը դաստիարակում է երեխաներին, դարձնում միմիյանց տարբերությունների նկատմամբ հարգալից:
Իսկ իր ցեղասպանություն ապրած երկրում՝ Հայաստանում ֆիլմին հակադիր թեզ էր առաջ տանում Աշոտ Բլեյանը՝ որ Հայոց ցեղասպանությունը պետք չի ուսուցանել երեխաներին, նրանց հոգեբանության վրա այն բացասական ազդեցություն կունենա:
Որտեղի՞ց էր գալիս այս մանկավարժությունը:
«Աննամակ մարդկանց երկրում…» ասել էի, որ սովետական մտավորականությունը երեխաների հարմարավետ կյանք ապահովելու համար թաքցնում էր նրանցից իրենց ողբերգական անցյալը.
«Հայրենիք ուտելու» գաղափարախոսությունն էլ այն լիբերալիզմն էր, որով մինչև հիմա հպարտանում են ՀՀՇ-ի ու հիմա էլ ՀԱԿ-ի լիդերները. երկիրը անկախ է, հիմա ով ոնց կարա թող հարստանա: ՀՀՇ-ի լիբերալիզմի մանկավարժական թևը ներկայացնում էր Աշոտ Բլեյանը, և բերում բուրժուական կրթական մի համակարգ, որտեղ անհատը ազատված է «ցեղասպանության բեռից», միայն բարի հուշեր ու նրան մնում է միայն ձգտել՝ փափուկ ու հարուստ կյանքի:
Apr
18
Վահան Իշխանյան
Դռան զանգ
-Ո՞վ ա:
-Ներեցեք, մենք սոցիոլոգիական հարցում ենք անում:
-Սպասեք:
Լավ էր դուռը զանգին, թե չէ սառելու էի: Քնից վեր եմ կացել, նստել կոմպի դեմը սառելով գրում եմ, մեկը պոկեր կոմպից, հագնվեի: Պառվի ուլերն էլ որ մեջտեղ ընկավ, հեչ մայկով չի լինում նստել: Հագնում եմ՝ սվիրտր, շալվար: Էս ինչ փնթիություն, սեղանը սաղ հացի փշուրներ, ուտելիք թեյոտ բաժակ, կիսատ գինի: Արագ մաքրեմ, որ թերթերը փռի, վերջը սոցիոլոգիական հարցման մեջ ես էլ կընկնեմ, թե չէ կարդում ես՝ պարզվել է հայերը ամենատխուր ազգն է, ո՞նց են պարզել, ո՞ւմ են հարցրել, ինձ ինչի մի օր չհարցրին: Կամ՝ Հայաստանի բնակչության 40 տոկոսը ուզում է արտագաղթել: Դե ինձ որ հարցնեին էդ տոկոսը չէր նվազի, կարող ա բարձրանար, բայց ամեն դեպքում, բարի եղեք հարցնել մի անգամ էլ ինձ:
Apr
16
Վահան Իշխանյան
Այս երկու իրարամերժ պնդումները մի ընդհանրություն ունեն, երկուսն էլ արտասանել է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը.
«Առանց Ղարաբաղյան հակամարտության եւ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման Հայաստանն անվտանգության, տնտեսական զարգացման եւ ժողովրդագրական վիճակի բարելավման հեռանկար չունի, անկախ այն հանգամանքից, թե ում ձեռքում կլինի իշխանության ղեկը» 2010թ. հուլսի 17, ՀՀՇ 16-րդ համագումար:
«Մինչեւ խոշոր բուրժուազիան Հայաստանում չազատվի ավազակապետական կապանքներից, Հայաստանը բարգավաճ եւ ժողովրդավարական պետություն չի դառնա»: 2013թ. ապրիլի 13 ՀԱԿ հիմանդրի համագումար:
Նաև ՀԱԿ հիմնադիր համագումարում Տեր-Պետրոսյանը խոսեց Գագիկ Ծառուկյանի հետ համագործակցելու անհրաժեշտության մասին և խոշոր բուրժուզիայի պաշտպանությունը ներկայացրեց որպես բուրժուադեմոկրատական հեղափոխություն:
Իսկ Տեր-Պետրոսյանի ելույթներին այս իրարամերժ գնահատականներն էլ կրկին ունեն մի ընդհանրություն, երկուսն էլ արտասանել է zham.am-ի խմբագիր, քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը.