Tert.am

 Մի քանի օր առաջ կարդացի Արամ Հովհաննիսյանի «Քարկապ դրեք ձեր լեզվին» էսսեն (http://www.aravot.am/2013/05/08/241354/), որով նա արձագանքում էր Լևոն Իգիթյանի, Գեղամյանի, Արամ Սարգսյանի ինչ-որ ելույթների: Ենթադրում եմ, որ հեղինակին զայրացնողը «հին էրևանցի» ինքնանվանվող խավի սովետահայկական էլիտիզմը պիտի լիներ:

Եթե Արամ Հովհաննիսյանի քննադատությունը հնչեր դեմոկրատական արժեքների դիրքերից, էս նյութը չէի գրի, սակայն էսսեն ներկայացնում է էլիտիզմի այլ հայտ` իգիթյանական էլիտային հակադրելով ուրիշ էլիտա, որը «էրևանցիների» համեմատ շատ ավելի կոշտ ստորադասումով, ոսկեղենիկ հայերենի ու «ոգեղենության» բարձունքից իրեն տարանջատում է «զրուցատաղավարում նարդի խաղացող, շուկայում կանաչի ծախող ցածրոգիներից»:

Ստացվում է, որ վերնագիրը` «քարկապ դրեք ձեր լեզվին», «ոգեղեն» դիրքից սաստում է «նարդի խաղացողներին ու կանաչի ծախողներին», նաև` «ցածրամակարդակ, կենցաղին տուրք տված ու գերի, հայացքը երկնքին երբևէ չհառող» դասատուներին ու դասախոսներին, ովքեր, քանի որ, ըստ հեղինակի` «իննսունականի սկզբներին, թերևս, միայն մարմնով են ապրել», «գոյակռվի, ազատամարտի, դիմակայման, սխրանքի… պերճաշուք հաղթությունը» փառաբանելու փոխարեն` մութ ու ցուրտ են անվանում «համազգային պոռթկումի, գերլարումի ու պրկումի, ոգորումի տարիները», և այդպիսով «կխցկեն ականջներն անմեղաչուկ մանկանց, ծիծղուն օրիորդաց, վաղվա զինվոր եռանդուն պատանիների, կմթագնեն ուղեղները` տրամադրելով տխուր, հոռի խոհերի…»:

Read the rest of this entry »

Էսօր նստեցի, որ գրածս կիսատ տեքստն ամբողջացնեմ, տեսա` էլ չեմ կարողանում նայել բառերին, որ մեր քաղաքական անցուդարձի մասին էին: Զգացի, որ դեմքս ծամածռվում ա «Կարգին սերիալի» Վարդանի նման, ու նրա պես ուզում եմ ասել, արա, ոնց եմ ես ձեզանից զզզզզվում…

Ես, որ փոքր հասակից տանը շարունակ քաղաքական բանավեճեր եմ լսել ու քաղաքական կրքերով մեծացել, իսկ հասուն տարիքիս շրջապատիս գրողների ու արվեստագետների, տարբեր մասնագետների` քաղաքականությանը չխառնվելու կեցվածքը քննադատել, երեկ ֆեյսում ստատուս գրեցի. «Ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ «քաղաքականացրեք ամեն ինչ»-ի արդյունքն էն կլիներ, որ կվերանար ամեն ինչը, ու կմնար միայն քաղաքականությունը»:

Էսօր Հայաստանում չկա ոչ մի մասնագիտական հետաքրքիր միջավայր ու զրույց, որ որոշ հանրային հետաքրքրություն ներկայացնի, թեմաներ բացի ու բացելուց հետո շարունակություն ունենա: ԶԼՄ-ներով ու սոցցանցերով հոսող տեքստերն ու պատկերները արդեն քանի տարի ներկայացնում են քաղաքական առօրյայի տափակ անդրադարձներ, քաղաքականության մասին դասագրքային դատողություններ, հայտնի ճշմարտություններ, ախուվախ, վայ, մամա ջան, էս ինչ ա կատարվում,  միջկուսակցական տուրուդմփոց, սեփական կուսակցության գովքն ու այլոց նզովքն իբրև վերլուծություն մատուցելու մտավոր աճպարարություն, քաք սրտի մխիթարանք դառը ծաղր, որ ծաղրի առարկայից ավելի ծաղրողին է խնդրականացնում… Ու էդ հարահոսի արանքներում երբեմն հպանցիկ կայծկլտացող ինչ-որ այլ բնույթի նյութերը չնչին բացառություններ են, որ հաստատում են օրենքը` ոչինչ, որ չի առնչվում մամուլի ու նրանց տեր քաղաքական ուժերի օրակարգին, չի կարող թեմա դառնալ, նրանք են տնօրինում մեր մտքերն ու զգացումները: Եվ անգամ էդ ուրիշ նյութերի դեպքում է գործում նույն կարգի «քաղաքականացվածության» միտումը, արվեստի գործին լայքում ու անդրադառնում են արվեստագետի կուսակիցները, որոնց վերաբերմունքը թելադրված է քաղաքական ինտիմության զգացողությամբ և ոչ թե կոնկրետ գործով հետաքրքրվածությամբ:

Read the rest of this entry »

-Հռիփսիկ, բա իմացա՞ր` ինչ էլավ, Նոնան խաբեց Նարեին, ասեց` հղի եմ, բայց սուտ ա ասում: Իմանում իմ հա, մե քաք ուտելու ա, էտի տեղը վեր բշկվող չի, ամա Նարեն էլ մե զադի չի, հենց հայ աչքերն ա էս կոմ-էն կոմ տանում, լավ դերասան չի: Ես Արսենին եմ սիրում, հույս ունիմ` իրան ուզենար, բայց խոբ իրա ուշք ու միտքը Արմենն ա: Ասա` հո՞ւր ես կպի էդ տղուց, ըտուր մերը սատանայա… Փառքդ շատ, տեր աստված, էս ա` պրծնում ա, ջաններս կազատվի, «Տիգրանի մոլորակն» ավելի լավն ա…

Շաբաթավերջին աշխատանքային գերհոգնածությունս գոնե մի քիչ թոթափելու համար արդեն փորձում եմ վարժվել մորս հեռախոսային երկար զրույցներին` որպես ֆոնային աղմուկ, միալար բվվոց, թմրեցուցիչ օրորոցային: Հեշտ չի, բայց դե խեղճ կինը հաշմանդամ ա` ողջ օրը տանը նստած, աշխարհի հետ միակ կապն էլ հեռախոսն ա: Բարեկամությունն էլ աշխարհով մեկ սփռված, մեկ Ամերիկա ա զանգում, մեկ` Պարսկաստան, ախպեր ու քույրերի հետ խոսում, մեկ-մեկ էլ երգում ա հեռախոսով, հարևանների հետ էլ սերիալներն ա քննարկում:

Բայց մի երկու շաբաթ առաջ էդ միալար բվվոցից թմրելու փոխարեն` հանկարծ ցնցվեցի:

-Հռիփսիկ, իմանում ես` ինչ եմ արի, սխալ համարներ եմ հավաքի, զանգել, ասում եմ` լսե՞լ եք` Րաֆֆին Աբովյան ա գալիս, առավոտը իննուկեսին, լավ ժամ չի, բայց ես կեթայի, եթե հաշմանդամ չլնեի, դուք գնացեք, էլի, Րաֆֆին լավ մարդ ա: Ես հաշմանդամ հալիս գնացել իրան եմ ընտրի, ամեն ժողովուրդն էլ իրան ա ընտրի, բայց կեղտոտ Սերժը չի թողնում, օր ազնիվ մարդը նախագահ ըլնի, պիտի ժողովուրդը պայքարի, օգնի: Թուղթը պրծել ա, որ ամեն ժողովրդին բաժանենք` իմանան, ըտուր հմար էլ զանգում եմ: Ում էլ զանգեցի, ասեցին` հա, քույրիկ ջան, իմանում ենք, օր Րաֆֆին լավն ա, ապրե՛ս:

Այ քեզ բան, ուրեմն, մերս տանը նստած, աթոռին գամված, հեղափոխական գործունեություն ա ծավալել, ինքնակազմակերպվել ա, ես խաբար չեմ:

Read the rest of this entry »

Մարինե Պետրոսյանը մի քանի օր առաջ հայտարարեց, որ սխալվել է ՀԱԿ-ից դուրս գալով և ուզում է վերադառնալ(այստեղ): Մեր քաղաքական իրականության մեջ, իհարկե, Մարինեի հայտարարությունը առանձնապես ոչ մի նշանակություն չունի, Մարինեն ոչ Գագիկ Ծառուկյանն է, ոչ էլ` գեներալ Մանվելը, որոնց աջակցությանն էր ու է ձգտում ՀԱԿ-ը:

Մարինեի վերադիրքորոշվելու անձնական շարժառիթներն էլ իր անձնական գործն են, ինձ հետաքրքրողը միջանձնայինն է:

Քաղաքական առումով ես միայն կարող եմ մաղթել Մարինեին, որ այս անգամ ավելի հստակ մասնակցություն ունենա, այսինքն` ՀԱԿ համակիր ներկայանալու փոխարեն, ինչպես վերնագրել է իր հայտարարությունը, կարողանա հրաժարվել ամենայն հայոցի հարթակից, «ազատ» գրող-հրապարակախոսի անպատասխանատու, լղոզած դիրքից ինչ-որ կուսակցության քաղաքականությունը ներկայացնել և ուղղակի մտնի ՀԱԿ կուսակցություն` ճշտելով դիրքը, որտեղից խոսում է, ու հանձնառելով պատասխանատվություն իր քաղաքական գործունեության համար, ինչպես արել են իր պես արվեստագետ իր որոշ ընկերները:

Քաղաքականի մասին առայժմ այսքանը, իսկ ահա մարդկային ու գրողական էթիկայի առումով շարունակեմ:

Մի քանի օր առաջ ֆեյսբուքյան մի գրառմանս տակ Մարինեն գրեց, որ ինքը միշտ պաշտպանում է բոլոր նրանց, ում խփում են «գոտկատեղից ներքև», հատկապես կանանց, անգամ եթե նրանց քաղաքական դիրքորոշումը լրիվ անընդունելի լինի իր համար, ու նաև տղամարդկանց, օրինակ` Տիգրան Ուրիխանյանին, որ իր համար ամենահակակրելի մարդկանցից  է, երբ որ նրան «խփել էին գոտկատեղից ներքև` դեմոտիվատորի միջոցով»: Ես զարմանք հայտնեցի, թե չեմ տեսել, որ պաշտպանի Շուշան Պետրոսյանին, երբ նրա գիրությունն են ծաղրում… քաղաքական պատճառներով (ենթադրում եմ, որ Շուշանն ավելի հակակրելի չի իր համար, քան Ուրիխանյանը, եթե, իհարկե, ՀԱԿ համակիր լինելը չի նշանակում, որ բարգավաճցին էլ է համակրելի դառնում), իսկ տղամարդ պաշտոնյաներին կնոջ ծիծիկներով նկարող ՀԱԿ ֆեյսբուքյան «ծաղրանկարչի» էդ կարգի նկարների դեմ էլ ոչ միայն չի ընդվզում, այլ հեղինակի հետ ֆբ-յան ընկերություն է անում: Ու Մարինեն նեղացած բազմակետեր շարեց:

Հիմա ես չգիտեմ` Մարինեի բազմակետերի՞ն հավատամ, թե՞ բանաստեղծությանը, որ գրեց այն օրերին, երբ ՀԱԿ-ից հեռացել ու սկսել էր հիշել իր գրող նախկին ընկերներին.

Read the rest of this entry »

Մի երկու օր առաջ գնացել էի Ազատության հրապարակ՝ Րաֆֆիին տեսնեմ, շուրջը լիքը մարդ կար հավաքված, հնարավոր չէր մոտենալ: Հրապարակում հանդիպեցի արվեստագետ ծանոթներիս, կանգնեցի զրույցի: Մեկն ասում էր՝ սիրտս վկայում ա՝ լավ ա լինելու, մինչև էդ չեմ հիշում, որ սրտից ու դրա վկայելուց խոսեր: Մյուսն ասում էր՝ լավ էլ ցուրտ ա, գոնե գլխարկ դնի: Մոտենում են դերասան ու սփյուռքահայ ռեժիսորը, հարցնում եմ՝ նոր ներկայացում չե՞ք անում, ասում են՝ սպասում ենք՝ հեղափոխություն ըլնի, նոր…

Ո՞ւմ մտքով կանցներ… Տարիներ առաջ, որ առաջին նախագահը սաստում էր «նարինջ ուտողներին» (սփյուռքահայերին) չխառնվել Հայաստանի գործերին, ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ օր ա գալու՝ Հայաստանի բնակչությունը հենց «նարինջ ուտողի» ա նախագահ ընտրելու՝ նախընտրելով, որ նախագահը նարինջ ուտի, քան սաղլամ երկիրը:

Read the rest of this entry »

 Մարտի 8-ն անցավ, ու ես էդպես էլ չշնորհավորեցի կանանց տոնը: Ու խիղճս տանջում է, չէ՞ որ ժողովուրդը մտավորականների խոսքին է սպասում, իսկ ես չասեցի այդ ծանրակշիռ խոսքը: Դե մտավորականը պիտի ժողովրդի հետ լինի, ճիշտ է, մի քիչ բարձր, վերևից, բայց` ժողովրդի կողքին նրա տոն ու սգի օրերին:

Եթե մտավորականը ուզում է շնորհավորել կանանց, պիտի նախ մտածի` ովքե՞ր են տոնատերերը, ո՞վ է էդ կին ժողովուրդը, որտեղի՞ց է եկել և ո՞ւր է գնում, որպեսզի թիրախային հասցեագրի իր մաղթանքները: Փորձենք պարզել:

Ուրեմն կան կանայք և մյուսները` չկանայք: Չկանայք այլ բառով կոչվում են տղամարդ: Բայց հո մենակ կոչվելով չի, մտավորականը պիտի իմաստուն ու խորաթափանց լինի, զուտ անունով ու արտաքինով, երևութական կողմով չդատի, այլ ներսուզվի իրերի ու երևույթների խորքը: Հո չի՞ կարող ինչ-որ երկար մազերով կամ բեղ-մորուքով, նուրբ դիմագծերով կամ բամբ ձայնով, ռոմանտիկ կամ պրագմատիկ հայացքներով, շրջազգեստով կամ շալվարով, բարձրակրունկ կամ անկրունկ կոշիկներով կողմնորոշվել, թե որն է կինը, որը` տղամարդը: Մանավանդ որ` կան բեղավորներ, որ կին են կոչվում, և ռոմանտիկներ, որ կոչվում են տղամարդ: Ուրեմն, պետք չի դրանցով դատել, հարկավոր է գտնել ավելի էութենական հատկանիշներ:

Գուցե ծիծիկնե՞րը, չէէէ, որովհետև կան տղամարդ կոչվողներ, որ ավելի ընդգծված ծիծիկներ ունեն, քան կին կոչվողները: Էս էլ չստացվեց:

Հաաաա, գտա՛, նրանք , որ կոչվում են տղամարդ, հղի չեն լինում, նույնիսկ` կիսահղի: Բայց հո մարտի 8-ը հղիների տոնը չի, մյուս կողմից էլ` եթե նույնիսկ ուզենաս հղիությամբ կողմնորոշվել, փորիկը մի քանի ամիս հետո է միայն դուրս ցցվում: Մարտի 8 շնորհավորելու համար հո գինեկոլոգից թուղթ չե՞ս ուզի:

Տեսա՞ք, սիրելի ժողովուրդ, թե ինչքան ծանր է մտավորականի խաչը, ինչքան դժվար է խորամուխ լինել մի հասարակ տոնի մեջ, ուր մնաց` ավելի բարդ հարցերի: Իհարկե, խոսքս իսկական մտավորականի մասին է, թե չէ` կան մտավորականներ, որ մարտի 8 են շնորհավորում` ըստ բեղի երկարության ու փեշի կարճության:

Այնպես որ, որպես իսկական մտավորական ստիպված եմ էլ ավելի խորամուխ լինել փեշի տակ ու հայտնաբերել, որ ըստ էության մենք մարտի 8 ենք շնորհավորում բոլոր նրանց, որ հեշտոց ունեն, այսինքն` սա հեշտոցավորների տոնն է մեզանում:

Ուրեմն, կամ ճշտում ենք տոնի անունն ու իմաստը և շնորհավորելիս ասում` հեշտոցային երջանկություն ենք մաղթում բոլոր հեշտոցավորներին, կամ` փորձում իսկապես զատել կին ու տղամարդ կոչվողներին:

Ու եթե էդպես անենք, կտեսնենք, որ Հայաստանի բնակչությունը` բեղավոր, թե փեշավոր, շալվարավոր, թե դաշտանավոր, ռոմանտիկ, թե պրագմատիկ, հղի, թե պարելիս խանգարիչ հանգամանք ունեցող, լացկան, թե հիստերիկ, տոլմա փաթաթող, թե խորոված անող… բոլորն էլ կին են, ում զոռով մարդու են տվել տղամարդ իշխանությանը: Եվ տղամարդ իշխանությունը բանեցնում ու բռնաբարում է կին ժողովրդին, ճնշում ու շահագործում, քանի որ զագսի պեչատը այդպես վարվելու լիազորագիր է համարում: Իսկ երբ կինը ջնջում է զագսի պեչատը, ասում է` բաժանվում եմ, տղամարդ իշխանության համար կին ժողովրդի խոսքն ասնավանի չի` միլիոնով քվե լինի, թե մի բառ` հեռացի՛ր:

«Հին օրերի երգը» ֆիլմն սկսվում ա էսպիսի տեսարանով. Լենինականի սիրողական թատերախմբի «Քաջ Նազար» ներկայացումն ա նայում լեփ-լեցուն դահլիճը: Բեմին Ուստիանն ու Նազարն են, բեմեզրի իր ներքնախցում՝ հուշարարը: Ուրախ, սրամիտ գյումրեցի հանդիսատեսները դահլիճում կատակում են իրար հետ ու քրքջում, և իսկական թատրոնն ավելի շատ դահլիճում ա, քան բեմին:

Հռհռացող դահլիճից շփոթված Նազարը (Մհեր Մկրտչյան) էլ ավելի ա շփոթվում, երբ հուշարարը շշնջում ա՝ պատերազմ: Տեղը չի բերում էդ բառն իր ռեպլիկում, կարկամում ա, հետո ինքն ա հուշում հուշարարին՝ պատերազմը երրորդ գործողության մեջ ա: Դահլիճը քանդվում ա ծիծաղից, հուշարարն ավելի բարձր ա ասում՝ պատերա՜զմ է սկսվել, Նազարն ավելի ա շփոթվում, հանդիսատեսն ավելի բարձր ա հռհռում: Դահլիճից մեկը գոռում ա՝ ես էստեղից լսում եմ, դու չե՞ս լսում: Հուշարարը դուրս ա գալիս իր խցիկից, ռեժիսորը (Շահում Ղազարյան) բեմ ա վազում ու փորձում հուշարարին հետ տեղը խցկել, դահլիճն արդեն պայթում ա ծիծաղից: Հուշարարը ռեժիսորին ասում ա՝ չե՞ս հասկանում, պատերազմ է սկսվել, սա վերջապես հասկանում ա ու գոռում՝ ժողովո՛ւրդ, պատերազմ է սկսվել: Բայց դահլիճը շարունակում ա անզուսպ խելապատառ հռհռալ, դե թատրոն ա, էլի… Ու սկսվում ա հայրենական մեծ պատերազմը:

Read the rest of this entry »

Բլոգումս արդեն մի տեղ պատմել եմ հայտնի մի առակ, որ երեկ հիշեցրեց ընկերներիցս մեկը: Ինքը վերջերս ա ֆեյսբուք մտել ու արդեն հասցրել ա զզվել, այսպես կոչված, հասարակական կարծիքից: Իսկ ես ամիսներ առաջ, երբ գրում էի առակը, մտքովս չէր անցնում, որ էլ ավելի խայտառակ օրեր են գալու: Ըստ երևույթին՝ էդ առակը պիտի գրենք նաև մեր սահմանադրության մեջ՝ որպես խոսքի ազատության հայաստանյան ընկալում:

Հիմա ստիպված նորից եմ պատմում առակը. ուրեմն, մի գյուղացի ծերուկ իր  թոռան հետ, էշն առաջ գցած, քաղաք ա գնում: Ճամփին անցորդները տեսնում են ու հռհռում՝ հլը էս ապուշներին, էշը թողած՝ երկու-երկու ոտքով են գնում: Բիձեն մտածում ա՝ ճիշտ են ասում, էլի, հեծնում է իշուն, ու շարունակում են գնալ: Քիչ հետո ուրիշ անցորդներ են հանդիպում, սրանք էլ ասում են՝ այ քեզ բան, եքա մարդ ա, ինքը առոք-փառոք բազմել ա էշին, էն մատղաշ էրեխուն հետևից քաշ ա տալիս: Բիձեն իջնում ա, էրեխուն դնում էշին, ու գնում են: Հաջորդ անցորդներն էլ են կարծիք ունենում, ասում են՝ հլը տես, է, աշխարհի բանը, թառլան տղեն չի ամաչում, ինքն էշով ա գնում, խեղճ պապը հազիվ ա ոտները շարժում: Բիձեն փորձում ա վերջին տարբերակը, ինքն էլ ա հեծնում էշին թոռան կողքը, բայց «հասարակական կարծիքը» սա էլ ա դատապարտում՝ չեն էլ ամաչում էս անխիղճները, երկու-երկու նստել են էն խեղճ անասունի վրա…

Էս առակի միջավայրը մեր հին գյուղն ա: Ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ 21-րդ դարի հայկական մայրաքաղաքում տեղեկատվական բարձր տեխնոլոգիաներն ընդամենը միջոց են դառնալու, որ էս առակը կյանքի կոչվի ամեն օր ու ամեն ժամ: Որ «հասարակական կարծիք» ներկայացնելու հավակնությամբ ԶԼՄ-ներն ու ֆեյսբուքը ձեռք-ձեռքի պիտի մարմնավորեն էդ անցորդներին ու անոռուգլուխ բլթոցով ու ղժժոցով լցնեն ողջ էն տարածքը, որտեղ հնարավոր էր իսկապես լուրջ քննարկումներ ծավալել: Բայց ոնց որ կացին ախպերը կացնից բեխաբար գյուղում տաք զենքի վերածվեց ու այրեց մարագը, էնպես էլ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները մեզանում վերածվել են սառը զենքի, որով, անգամ մի երկու տասնյակով, կարող են էնպիսի պաղ ցինիզմ արտաշնչել ֆեյսբուքով մեկ, որ օգտառուները սառույց կտրեն: Իսկ ով էլ որ սառույց չի կտրում, շաաատ ջրիկ ջրի պես հոսում ա աջուձախ ու ընդունում էն ամանի ձևը, որում հայտնվում ա:

Նման պայմաններում էլի կանխատեսելի են մնում նախագահական ընտրությունները, որքան էլ շատերն աշխուժացել են՝ Հայրիկյանի վրա մահափորձից առաջացած ԶԼՄ շուխուրը քաղաքական պրոցեսի տեղ դնելով: Մինչդեռ էդ շուխուրը իրականում շատ նման էր առակի անցորդների արձագանքներին: Մեկն ասում էր՝ ինչի չի դիմում սահմանադրական դատարան, ուրեմն՝ ծախված ա իշխանություններին, մյուսն ասում էր՝ եթե դիմի, ուրեմն ջուր ա լցնում խաղից դուրս մնացած ուժերի, Ռուսաստանի կամ եսիմ էլ ում ջրաղացին: Ընդ որում՝ կարծիքների ոչ մի տրամաբանական հետևողականություն, մահափորձը խաղից դուրս մնացած ուժերին ու ռուսական ուժերին վերագրողը միաժամանակ նաև պնդում ա, որ Հայրիկյանը պիտի հետաձգեր ընտրությունները: Ու էդ ողջը էնպիսի տոնով, ասես դեռ մահափորձը չեղած մի բոլ գցել-բռնել էին, վերլուծել ու հանգել էն եզրակացության, թե իշխանության դեմ պայքարելու միակ ճիշտ ձևը ընտրությունները հետաձգել/չհետաձգելն էր:

ԶԼՄ-ները, ըստ կուսակցական/թեկնածուական պատկանելության կամ լրագրողական տգիտության գյորա, մարդա մի նախադասություն կամ նախադասության մի կես ա պոկում Հայրիկյանի խոսքից, կոնտեքստից հանում ու ֆեյսբուքի բերան գցում: Ու սկսում են ղժժալ կայֆառիկները, վայ արա, էս ինչ ա ասում, ինչքան են փող տվել, ինչ են սրսկել, ու գնաաաց հումորիստների մրցույթը: Կատակասերները լավ են նայվում, եթե լրջությունը շատություն ա անում, բայց երբ միայն էդ կատակներն են քաղաքական թեմայի ողջ ռեպերտուարը, էդ արդեն կատակ չի, կյանքի ժանրային սնանկություն ա:

Ընտրությունների թեմայով հարցազրույցիս մեջ արդեն ասել էի, որ քաղաքական միակ լուրջ քայլը համարում եմ միասնական թեկնածու առաջադրելը  (http://tert.am/am/news/2013/01/28/violette/):
Էսօր Հայրիկյանը սկզբունքորեն ու հետևողականորեն էդ քայլն ա անում ու պնդում, ընդ որում՝ առանց իրեն որպես միասնական թեկնածու ներկայացնելու նախապայմանի և ընդդիմադիր թեկնածուների համագործակցության լայն ու ճկուն հնարավորություններ մատնանշելով: Բոլոր նրանք, որ տարված չեն արդեն աչքադրած թեկնածուին որպես պապան ա է՜ կամ քաղցր բալիկ ընտրությունների բեմին տեսնելու ու մի քանի հազար ձայնի վրա որդիաբար կամ ծնողաբար հրճվելու հեռանկարով, այլ ուզում են կանխատեսելի ընտրություններում բեկում մտցնելու գոնե փորձն անել, ու նաև ի վիճակի են մամուլի ու ֆեյսբուքյան մեծամասնության թելադրանքներին կուլ չգնալ, չվախենալ ծիծաղելի լինելուց ու չենթարկվել իրենց հետ դամ չպահողներին ծաղրող-օտարող շանտաժին էդ նույն համայնքների, որ, ինչպես նույն ընկերս էր ասում՝ Հայրիկյանից խեղկատակ են կերտում, քանի որ սիստեմից դուրս ա, ահա էդ մարդկանց առաջարկում եմ ինքնուրույն հետևել Հայրիկյանի ասածներին ու տեսնել, թե մարդը վերջապես ինչ ա առաջարկում:

Ի տարբերություն շատերի՝ ես էս ընտրությունները լավ էլ հետաքրքիր եմ համարում: Համենայն դեպս, դեռ երբեք չի եղել, որ էսքան գցել-բռնելու առիթ ունենամ, թեկնածուների խոսքերի ու գործողությունների մասին մտածեմ, համեմատեմ:

Իմ անձնական ընտրության համար գցել-բռնելու առիթ տվող թեկնածուները երեքն են՝ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, Պարույր Հայրիկյանն ու Հրանտ Բագրատյանը: Յուրաքանչյուրի դեպքում էլ հաշվի եմ առնjում իմ աչքին թե՛ դրական, թե՛ բացասական հատկանիշն#երը, բայց դեռ վերջնяական որոշում չունեմ: Ու եթե գտնվեն մարդիկ, որ լուրջ փաստարկներով կփորձեն համոզել ի>նձ էս երեքից որևէ մեկ&ին նախընտրել, համբերությամբ կլսե)մ: Ասեմ, որ կարNևոր եմ п համա”րում նաև Անդրեաս Ղո/ւկասյանի քաղ^աքաRկան նախաձ$եռնությ?v%N фռ: Read the rest of this entry »

 Թեկուզ բկլիկ` բայց ես որ չեմ կերել: Ճիշտ ա, նոր տարվա օրերին Հայաստանում էդպես ուտողներ կլինեն, բայց հարցս միայն մի քանի օրվա մասին չի, այլ տասը տարվա: Էլ չասած, որ նույնիսկ էս ուտելու տոն օրով շատերը Հայաստանում մսի երես չեն տեսել:

Տասը տարի շարունակ օրական մոտ մի կիլո միս են կերել… Եգիպտոսի բուրգերը կառուցող ստրուկները: Միայն թե դրանք բոլորովին էլ ստրուկ չեն եղել: Գիտնականները վաղուց էին խոսում դրա մասին, իսկ երբ 90-ին հայտնաբերվեցին էդ շինարարների գերեզմանները, հաստատվեց նրանց վարկածը, որ բուրգերը ոչ թե ստրկական պարտադիր, այլ ազատ բանվորների վճարովի աշխատանքի արդյունք են: Մարքսն, իհարկե, գերեզմանում մի քանի անգամ շուռ եկավ, բայց դե գիտական հայտնագործությունները գաղափարախոսություններին պատանդ չեն դառնում:

Իսկ թե ոնց իմացա, որ էդ բանվորները մարդա օրական մոտ մի կիլո միս ա կերել` պարզ հաշվարկով: Գիտնականներն ասում են, որ տասը հազար բանվոր կերակրելու համար օրական առաքվել ա 21 կով ու 23 ոչխար: Ես էլ դրեցի հաշվեցի:

Ուրեմն, մի կովի քաշը, ըստ Վիկիփեդիայի, 250-1000 կիլո ա (կան նաև ավելի ծանրակշիռները), իսկ ոչխարի քաշը` էգինը 45-100, որձինը` խոյինը` 70-160 (կա նաև 250 կիլո քաշով սորտ): Հիմա, եթե վերցնենք մոտավորապես միջին քաշը, ասենք` 500 կիլոյանոց կով ու 70 կիլոյանոց ոչխար, բուրգաշեն բանվորներին մատուցվածը կլինի օրական մոտ 12000 կիլո միս:

Իհարկե չգիտեմ` էդ մսով ինչ ճաշ էին սարքում Եգիպտոսում, բայց Հայաստանում քեֆ ու թաղման մսի հաշվարկ անելիս խաշլամայի դեպքում 3 հոգուն գցում են մի կիլո, իսկ խորովածի` մարդա կես կիլո: Էնպես որ, բրգաշենների կերածը պիտի որ մեր խաշլամայից ու խորովածից էլ ճոխ եղած լինի: Չնայած կովերն ու ոչխարները միայն բդերից բաղկացած չեն, բայց դե մեր նոր տարվա խոզաբուդը դժվար թե էն տապ արևին ախորժալի լիներ:

Չգիտեմ նաև, թե եգիպտական բուրգերը ե՞րբ փոշի կդառնան, չեմ էլ սպասում, որ արևի պես երկիր իմը վառվի վառման, բայց մտածում եմ, կարող ա` եթե մեր շինարար բանվորները օրական` չէ, գոնե շաբաթական մի կիլո միս ուտեին ու ուտեն, ոչ 88-ի երկրաշարժից նրանց կառուցածը փոշի կդառնար, ոչ էլ էսօրվանը նման վտանգի ենթակա լիներ:

Մի բան գիտեմ. որ Հայաստանում կան մարդիկ, որ ոչ միայն եգիպտական ստրուկներից են ավելի շատ միս ուտում, այլ նաև` փառավոններից: Բայց սրանք ոչ թե կառուցում, այլ քանդում են իրենցից առաջ ուրիշների կառուցածը ու տեղը բուրգի տնազ շինում: Ու որպեսզի արևի պես երկիր իմը վառվի վառման, ու խեղճ Վահան Տերյանն էլ գերեզմանում էդքան շուռումուռ չգա, պիտի մաղթենք, որ փոշի դառնան վայրի արջի ցեղերի եգիպտական ու հունահռոմեական տնազները Հայաստանում: