«Ասանժի ասելով` իրա պապը թայվանցի ծովահեն ա եղել»։ «Ասանժը հայտարարեց, թե ապրել ա 50 տարբեր քաղաքներում ու սովորել 37 տարբեր դպրոցներում»։ Կայֆ ա չէ՞։ Կարող ա մի քիչ չափազանցում ա, բայց հո լրիվ չի՞ չափազանցում։
Արդեն երկու շաբաթից ավելի կլինի` Վիկիլիքսի հրապարակումներն եմ կարդում։ Read the rest of this entry »
1. Քոչարյանի գործոնի ուժը նրա ուրվականային բնույթի մեջ է: Այսինքն, նա որոշակի գործոն է այնքան ժամանակ, քանի դեռ բացահայտ չի գործում ու քանի դեռ նրա վերադարձը ակնարկ է կամ «սպառնալիք»: Որքան ավելի է նա բացահայտվում այնքան ավելի է կորցնում իր գործոնի ուժը: Ենթադրում եմ, որ երբ նա վերջնականապես հայտարարի վերադարձի մասին, ապա դա կդառնա վերադարձ նախագծի տապալման սկզիբը:
2. Քոչարյանի վերադարձի սյուժեն նմանակում է Լեւոնի վերադարձի սյուժեին: Բայց քոչարյանական սյուժեն ունի լուրջ թերիներ: Նախ՝ Քոչարյանը ո՛չ հրապարակային, ո՛չ էլ իրապես քաղաքական գործիչ է, այլ զուտ վարչարարական ղեկավար: Նա, կարծես, չի ընկալում, որ ցանկացած տեխնոլոգիան ուժեղ է ոչ թե ինքնին, այլ որպես իրական գաղափարական եւ քաղաքական բովանդակության գործիք: Նա պարզունակ վայրենու հոգեբանություն ունի, որով նա նույնացնում է տեխնիկան եւ մոգությունը, եւ նրան իրոք թվում է, որ կարելի է զուտ տեխնոլոգիական քաղաքական գործըթնաց ծավալել: Վայրենին չի հասկանում, որ տեխնոլոգիան մոգությունից տարբերվում է նրանով, որ հիմված է գիտական կամ գաղափարական ֆունդամենտի վրա, այլ ոչ թե գործում է կախարդական փայտիկի՝ հունարի կամ «զանազան հնարների» սկզբունքով: Ըստ այդմ Քոչարյանը նենթադրոյմ է, որ զուտ ՓիԱռ քայլերով կարող է նաեւ հանրային, այլ ոչ միայն ապարատային հաջողության հասնել:
3. Նա նաեւ պարզունակ պատեկարցումներ ունի հասարակական հոգեբանության մասին: Նրա քննադատության եւ ինքնագովազդի հիմնական մեխը տնտեսական աճն է, շինարարությունը, բարեկեցությունմը, որը նա համարում է, որ եղել է իր կառավարման տարիներին: Բայց նա, կարծես, չի ընկալում, որ հասարակական լայն համախամբնամն համար զուտ նյութական մոտիվացիաներն իրականում բավարար չեն: Պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ իրական հաջողության հասնում միայն ավելի լայն՝ արդարության եւ այլ ոչ նյութական կարգախոսներով զինված շարժումները: Իհարկե, նա փորձելու է օգտագործել նաեւ ազգայնական քարտը, ինչպես նաեւ հետսոեվատակն ռեւանշիզմի ենթագիտակցական տրամադրությունները, որոնց մարմնավորումն էր նա, բայց գաղափարական ազգայնականները նրան հազիվ թե աջակցեն, իսկ իշխանամետ ազգայնականները, ավելի իշխանամետ ու հարմարվողական են քան իրապես գաղափարական եւ կաջակցեն նրան, ում ձեռքում ուժն ու իշխանությունն է:
4. Քոչարյանը սխալվում է նաեւ զուտ տեխնոլոգիայի առումով: Վերադարձի սյուժեն ենթադրում է բավականին երկարատեւ դադար ու լռություն (հիշենք Կարեն Դեմիրճյանին ու Տեր-Պետրոսյանին), որոշակի մոռացության ու խորհդավորության ստեղծում վերադարձող անձի նկատմամբ: Քոչարյանն անհամբեր է եւ չի կարողանում դադարներ պահել, ժամանակը կառավարել: Բացի այդ վերադարձի սյուժեն ենթադրում է հնարավորինս անսպասելիություն, մինչդեռ Քոչարյանն իր վերադարձն իրականացնում է քայլ առ քայլ, հիշեցնում է իր մասին անընդատ եւ ակնթարթային որոշման փոխարեն իրականացնում է աստիճանաբար ավելի թափանցիկ ակնարկների մարտավարությունը: Նա փորձում է նմանակել իր հիմնական ատելիին՝ Լեւոնին, որով մատնում է այն, որ Լեւոնը նրա համար «պապա է» մնում, որի նա որպես անհաջող Էդիպոս փորձում է գահընկեց անել իր ներսում կամ նմանակել:
5. Քոչարյանի վերադարձից պետք չէ վախենալ: Այն պետք է ողջունել: Որքան արագ, այնքան լա՛վ, որովհետեւ այդ գործոնը վերջապես կինքնավերանա հայաստանյան քաղաքական դաշտից: Իհարկե չեմ բացառում, որ նա կարողանա սովետական ռեւանշիստական ու իռացիոնալ մտավորականության շրջանում որոշակի հասարակաան համախմբում առաջացնել: Չեմ կարող գնահատել նրա հնարավոր ազդցեցության չափը ապարատային մակարդակում: Բայց կարծում եմ, որ ամեն դեպքում նրա նախագիծը դատապարտված է ձախողման: Մի բանում միայն կհամաձայնվեմ այս թեզերի հերոսի հետ՝ չի կարելի հայաստանյան գործըթնացնեն անմիջականորեն կապել ռուսաստանյան գործընթացների հետ: Նմանություներով հանդերձ դրանք ունենք ակնհայտ տարբերություններ, թեեւ Քոչարյանի ակտիվացումը հազիվ թե պատահականորեն է համընկնում պուտինյան ակտիվացման հետ: Բայց շնորհիվ հայ հասարակության մեջ եղած անկախական «թեւի» ի սկզբնանե խոսափել ենք Քոչարյան վարչապետ՝ ռուսաստանյան անմիջական նմանակումից: Իսկ դա արդեն այլ իրավիճակ է ստեղծել: Այնպես, որ Ռոբերտ չհեռանաս, ե՛տ դարձիր:
Իսկ այլ մանրամասներ մի այլ անգամ:
Ձեռս տարա, որ Կազբեկ լիմոնադը վերցնեմ, հոպ, կանգնեցի, հետ տարա: Վրացական լիմոնադ խի՞ առնեմ, Վրաստանի արտգործնախարարությունը հայտարարի «միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ու ինքնիշխանության հանդեպ իր միանշանակ աջակցությունը և չի ճանաչում 2011 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ԼՂՀ-ում անցկացված ապօրինի, այսպես կոչված՝ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունները» ու ես էլ վրացական լիմոնադ առնե՞մ: Առաջներում Վրաստանը սենց հայտարարություններ չէր անում, Սերժ Սարգսյանի իշխանությա՞ն «խերն» ա, որ Վրաստանը քշում ա մեր վրա: Մենակ Ղարաբաղի ընտրությունները չճանաչելն ա՞, չէ: Ջավախքում ձերբակալվեց հայ ակտիվիստ Վահագն Չախալյանը, ախալքալակցի ԱԺ պատգամավոր Շիրակ Թորոսյանին արգելեցին մուտք գործել Վրաստան, Ջավախքում կրճատվեցին հայոց լեզվով դասընթացների ժամերը` վրացերենին չտիրապետելու պատրվակով, աշխատանքից ազատվեցին բոլոր այն պաշտոնյաները, որոնք դիմադրում էին վրացականացմանանը և այլն:
Ռուսների մասնակցությունը Անկախության օրվա զորահանդեսին բավականին բուռն կրքերի առաջացրեց համացանցում: Այժմ այդ կրքերը հանդարտվել են, եւ թեման դուրս մղվել քննարկվող իրադարձությունների շարքից: Նստվածք, սակայնն, ինչպես ասում են, մնաց: Հարցն ունի բովանդակային եւ ձեւական կողմ: Նախ՝ բովանդակայինի մասին: Քննարկումը շատ արագ վերածվեց հայ-ռուսական հարաբերությունների քննարկմանն առհասարակ, եւ աչքի ընկավ պայմանական ռուսասերների ու պայմանակն ռուսատյացների բախման: Մինչդեռ, ըստ իս, խնդիրը շատ ավելի նյութական՝ կոնկրետ էր, բայց նյութականությունը կորավ «գլոբալացման» մեջ: Read the rest of this entry »
Մի շաբաթ առաջ Պետրոսի կայքի համար պուճուրիկ նյութ գրեցի, որ կարող եք կարդալ ստեղ։ Կոչվում էր «Համարյա սեքսուալ հեղափոխություն», Անժելայի հետ կապված աղմկոտ պատմությանն էր վերաբերում, ու պարզ էր որ շատ արձագանքներ կունենա։ Սկզբում էտ արձագանքների հեռանկարն ինձ մի պուճուր վախեցնում էր։ Read the rest of this entry »
Քաղաքականությանը «անբարոյականություն» ու «պոռնկություն» են անվանել նրանք ովքեր ականատես են եղել հանուն գաղափարների ու քաղաքական շահերի զոհաբերված ժողովուրդներ ու մարդիկ: Քաղաքական գործիչներն էլ այնքան էլ չեն ժխտել, որ հանուն իրենց գաղափարների ու ազգային շահերի պատրաստ են արյան գետեր հոսեցնել կամ անտարբեր լինել մարդկային զոհերի հանդեպ: «Չկան մշտական բարեկամներ կան մշտական շահեր» բրիտանական արտահայտությունը գործնականում նշանակում է, որ հանուն ազգային շահերի երեկվա հռչակված «բարեկամին», այսօր անտարբեր կհետևես, թե ինչպես են ոչնչացնում: Քաղաքականությունը որպես ոչ բարոյական գործունեություն բնորոշող այլ ձևակերպումներ էլ կան, ինչպես` նպատակը արդարացնում է միջոցները:
Երկու ամսից ավել` ոտքս ցավում էր, չէի կարողանում երկար քայլել, մենակ տաքսիով էի տնից դուրս գալիս։ Բայց հիմա որ լավ եմ արդեն` երեկ իջա քաղաք ու քայլեցի, քայլեցի, քայլեցի։ Կարոտել էի հետիոտն Երեւանին։ Read the rest of this entry »
Անժելա Սարգսյանը հարվածել է հայոց պետության հիմքին:
Այր ու կին` մեկ մարմին, ուրեմն դուք իմ մայրն եք,- իր հորեղբորն էր ասում Համլետը: Եթե մեր պետության հիմքը ընտանիքն է, եւ Անժելան խարխլել է ընտանիքը, ուրեմն, խարխլել է մեր պետության հիմքը:
Մեր հասարակության մեջ հաստատվել է աներկբա, բոլոր դասերի համար ընդհանուր ու կեղծ գիտության կողմից պաշտպանվող այն համոզումը, թե սեռական հարաբերությունն առողջության համար անհրաժեշտ գործ է, եւ քանի որ ամուսնությունը ոչ միշտ է հնարավոր, ապա արտաամուսնական սեռական հարաբերությունը միանգամայն բնական բան է: Նման սեռական հարաբերությունը հանցագործություն է բարոյական ամենահասարակ պահանջի հանդեպ, ստորություն, եւ մարդիկ պետք է չանեն այդ բանը:
Իսկ այդ բանը չանելու համար հարկավոր է, որ փոխվի հայացքը մարմնական սիրո վերաբերյալ, որ տղամարդիկ ու կանայք ընտանիքում ու հասարակական կարծիքի թելադրանքով դաստիարակվեն այնպես, որ մինչեւ ամուսնությունն ու դրանից հետո սիրահարվելուն եւ սրա հետ կապված մարմնական սիրուն չնայեն իբրեւ բանաստեղծական ու վեհ վիճակի, ինչպես այժմ են նայում, այլ նայեն որպես մարդու համար նվաստացուցիչ անասնական վիճակի, եւ որ ամուսնության ժամանակ տրվող հավատարմության երդման խախտումը հասարակական կարծիքի կողմից դատապարտվի այնպես, ինչպես դատապարտվում են դրամական պարտավորությունների խախտումն ու առեւտրական խաբեությունները, եւ ոչ թե փառաբանվի, ինչպես արվում է այժմ վեպերում, բանաստեղծություններում, երգերում, օպերաներում եւ այլն:
տարիներ առաջ
երբ փոքր էի ու անհամարձակ
գրպանումս պահում էի
շոկոլադե սալիկներ
իսկ եթե շփոթմունքս շատ էր
ու շոկոլադը չէր օգնում
գրում էի բանաստեղծություններ
հովհաննեսգրիգորյանակերպ Read the rest of this entry »
Հազար իրավապաշտպան կազմակերպություն էլ լինի, հազար գրանթ-մրանթ ստանան, մեկ ա, Հայաստանում մարդ անպաշտպան ա, ու անպաշտպան ա առաջին հերթին կինը համայնքային բարոյական դիկտատուրայի առաջ:
Դա երևաց հիմա, երբ հրապարակվեցին դերասանուհի Անժելա Սարգսյանի սեռական լուսանկարները: Դիկտատուրան հարվածեց նրան, ու նա մնաց միայնակ մռակոբեսերի հարձակումների առաջ:
Երբ աղմկում են մռակոբեսերը, Արթուր Սաքունցը լռում է: