Երբ տարածվեցին Ծածկած շուկայի տանիքի եւ կամարների քանդման լուրը եւ լուսանկարները անմիջապես ձեւավորվեց «Փրկենք Փակ շուկան» քաղաքացիական նախաձեռնությունը, որն էլ երկուշաբթի դուրս եկավ բողոքի ակցիայի:
Մի տեսակ սովորական ու առօրեական է դառնում այս ամենը, երբ բնակիչները ստիպված են լինում հասարակական վերահսկողություն իրականացնել, միավորվել խմբերի մեջ, ստեղծել քաղաքացիական նախաձեռնություններ ու պաշտպանել քաղաքը ոտնձգությունից: Այսինքն կատարեն պետության, ոստիկանության կամ քաղաքապետարանի գործառույթները:
Պայքարը նաեւ լրիվ տեղավորվում է օրինականության վերականգման շրջանակում՝ պարզվում է շուկայում շինարարական աշխատանքներ իրականացնելու թույլտվություն Երևանի քաղաքապետարանը չի տրամադրել, իսկ Մշակույթի նախարարությունն ինչպես միշտ տեղյակ չէ կատարվածի մասին: Ճարտարապետներին հայտնի չէ նաեւ ոչ մի նախագիծ, չնայած այն բանի, ինչպես ճիշտ նկատեց ճարտարապես Արսեն Կարապետյանի /Shur Dabavog/-ի «հլը փորձեք ձեր տանը մի երկու պատ փոխել ու հետո կադաստրից սեփականության վկայականի գծագրի փոփոխություն պահանջեք»: Արհամարհանքը օրենքի նկատմամբ եւ պատժվելու վախի բացակայությունը բացահայտ են:
Սակայն կա մի խնդիր: Իհարկե, նախաձեռնությունը ողջունելի է, ինչպես ողջունելի էր Մաշտոցի այգու պաշտպանությունը: Հնարավոր է նույնիսկ նույն մարտավարությունն ընտրվի այս պայքարի պարագայում: Սակայն իմ կարծիքով սա լուծում չի: Մաշտոցի պուրակի պայքարը ինչպես թատերականացվեց պայքարի դուրս եկած ուժերի կողմից /դեղին սաղավարտներ, նամակ ոստիկանությանը «Ապամոնտաժող բրիգադների» մասին/, այնպես էլ թատերականացված կերպով ավարտվեց /Նախագահի հայտնի «Ինքդ ես տեսնում, Տարոն, որ գեղեցիկ չէ» խոսքերը/:
Սա չէ ռազմավարական ճանապարհը: Միայն ճիշտ արժեքների ներդրումը կկարողանա փոխել իրավիճակը:
Ժամանակին մենք սխալ արժեքներ ներդրեցինք մեր հասարակության մեջ: Օրինակ, որ մասնավոր սեփականությունը ամեն ինչից բարձր է: Կամ օրինակ, որ մեր դեմ խաղ չկա: Կամ որ օրենքը տարբեր անձանց դեպքում տարբեր կիրառություն կարող է ունենալ: Կամ, որ կարեւորը փողն է, եւ ոչ գիտելիքը: Եվ այս ամենը լֆիկները չէ, որ ներդրեցին: Բոլորովին: Այս ամենը ներդրեցին իրենց «մտավորական» անվանող մարդիկ: Նրանք, որ անսպասելիորեն հայտնվեցին իշխանության ղեկի մոտ եւ կարճ ժամանակում գլուխները կորցրին կամ նրանք, ով տրվեցին շոու-բիզնեսի փողերին ու մոռացան իրենց իսկական առաքելության`արժեքներ ստեղծելու եւ տարածելու մասին:
Իրական առաքելությունը այնպիսի արժեքների վրա հիմնված հասարակության ստեղծումն է, որտեղ ոչ մեկի մտքով անգամ չի կարող անցնել քանդել Ծածկած շուկան: Դա էի ուզում գրել, երբ մտավորականները «Ապամոնտաժող բրիգադներ» էին ստեղծում ու օրերով կանգնում Մաշտոցի պուրակում: Իրականում, իմ կարծիքով, նրանց տեղը համալսարաններում, գրասեղանի կամ համակարգչի մոտ է: Բուտիկների կամ շուկայի դեմ փողոցային պայքարը թողեք երիտասարդներին, «բանվոր դասակարգին»: Այն երիտասարդներին, որոնք կձեւավորվեն ձեր իսկ դասախոսությունների, գրքերի, հոդվածների, ֆիլմերի շնորհիվ: Իսկ եթե մտավորականները պատրաստվում են ամեն անգամ դուրս գալ փողոց, նշանակում է նրանց գործառույթը՝ հասարակության մեջ արժեքների ներդրումը չի իրականացվում, եթե չկան մարդիկ, որոնք փողոցում կպայքարեն:
Հիմա դժվար է պատկերացնել, բայց 19 դարի սկզբին, այսօրվա Փարիզի ամենանշանավոր հուշարձաններից մեկը` Նոթր-դամ դե Պարին կանգնած էր ոչնչացման եզրին: 1831 թ. լույս տեսավ Վիկտոր Հյուգոյի «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» հայտնի վեպը, որից հետո տաճարը քանդելու անհրաժեշտության մասին բոլոր խոսակցությունները դադարեցին: Հենց գրքի նախաբանում հեղինակը գրում էր «Իմ գլխավոր նպատակներից մեկն է մեր ազգի մեջ տարածել մեր ճարտարապետության նկատմամբ սերը»:
Իսկ հիմա պատկերացրեք Վիկտոր Հյուգոյին դեղին սաղավարտով, կանգնած Նոթր-դամ դե Պարիի պաշտպանության շղթայում… Իմ մոտ չի ստացվում պատկերացնել:
May 30th, 2012 at 4:52 pm
Սուրեն ջան,ինչպես նախորդ նյութերդ այս մեկն էլ կարդացի մեկ շնչով: Շատ հետաքրքիր զուգահեռներ էին, Վիկտոր Հյուգոյի այդ պատմությունն առաջին անգամն էի լսում: Շնորհակալություն ուսուցանող նյութիդ համար:
Իսկ ինչ վերաբերում է լֆիկներին, քանդ ու քարափ արվող մեր քաղաքին, բեմականացումներին, PR “տրյուկերին” պետք է ասեմ, որ սա խճճված կծիկ է ու, ցավոք, ծայրը չի երևում: Իսկ Վիկտոր Հյուգո, մենք ավաղ այս պահին չունենք:
May 30th, 2012 at 6:50 pm
Շնորհակալ եմ, ես էլ վերջերս եմ իմացել Հյուգոյի պատմությունը: Ու շատ դուրս եկավ: Խոսքի ուժը: Մեր մոտ ցավոք նմանները իրոք չկան: Նկատել ես, մի հատ նոռմալ Երեւանի մասին երգ չեն ստեղծում: Էն հներն են միայն երգում առիթի դեպքում:
May 30th, 2012 at 7:29 pm
ոնց ստեղծեն, պետք է էս քաղաքը իսկապես սիրեն, զգան, որ ստեղծեն:
May 30th, 2012 at 9:06 pm
շատ շատերը այսօր հանուն գումարի պատրաստ են իրենց խիղճն ու հոգին վաճառեն:
Համաձայն եմ, բայց ինչի “պատրաստ են վաճառելու”, վաճառել-պրծել են
June 1st, 2012 at 11:46 am
Լավն էր։ մտովի տեղափոխվեցի Փարիզ, 15-րդ դար, տաճարը, Կվազիմոդոն, Էսմերալդան իր սպիտակ այծի հետ… իսկ համեմատությունը շատ տեղին էր, հիշեցի ԵՊՀ դասախոսներից մեկին, Սուրեն ջան, երևի դու էլ կհիշես Արամ Հարությունյան ՞, որ ասում էր.”ե՞րբ է գալու այն օրը, որ հացթուխը հաց թխի, կոշկակարն էլ կոշիկ կարի”…. մի տեսակ խառնաշփոթ է ամենուր …
June 1st, 2012 at 1:21 pm
Սուրեն ջան կարծում եմ պայքարի երկու ձևն էլ պիտի համատեղվի:Այսինքն մտավորականը ոչ միայն պիտի սեղանի մոտ նստած լինի, այլև պիտի փողոցում պայքարի:Մաշտոցի պուրակում եթե մտավորական չլիներ,միայն երիտասարդները լինեյին,հարցը դրական լուծում չէր ստանա:
June 1st, 2012 at 7:38 pm
լրիվ համաձայն են Իրինա ջան, թե չէ “անտեր ու դուրս մուրացքանները” դարձել են պատգամավոր ու նախարար:
June 1st, 2012 at 7:42 pm
Աշոտ ջան, էդքան էլ համաձայն չեմ, մտավորականների մասնակցությունը թույլ տվեց օգտագործել այդ հարցը որպես ՓիԱռ նախագահի համար: Արդյունավետ էր թե ոչ՞ այլ հարց է: Բայց օգտագործեցին: Ինձ թվում է մտավորականը միշտ պետք է լինի նման երիտասարդների կողմից, միշտ պայքարի խոսքով, ծանրակշիր խոսքով, որն արժեքո ունի երկրում: Բայց հարթաշուրթերն ու պտուտակները, ինչպես նաեւ սաղավարտները թողներ երիտասարդներին:
June 1st, 2012 at 9:31 pm
Սուրեն ջան, դա ավելի շուտ հակափիառ էր նախագահի համար,չեմ կարծում որ 10 հոգուց ավել մարդ կա ,որի համար նախագահի հեղինակությունը բարձրացավ գոնե 0.1 տոկոսով:Մտավորականին որի ձեռքին պտուտակ կա,շատ ավելի դժվար և վտանգավոր է կասեցնել,քան թե երիտասարդին:Մտավորականի հետ շատ ավելի զգույշ են ոստիկաններն ,նրա նկատմամբ ցանկացած գործողություն մեծ արձագանք կունենա:Իզուր չէ,որ Մաշտոցի պուրակում,մտավորականները արգելում էին երիտասարդներին որևէ ապամոնտաժող գործողության դիմելու:
June 1st, 2012 at 9:42 pm
Լավ, բայց մի վտանգավոր բան էլ կա: Ասենք Մաշտոցի պողոտայի համար տենց պայքարեցին, հիմա Նալբանդյան փողոցի ծառահատման ժամանակ էլ իրենց սպասենք՞, կամ Փակ շուկայի: Օրինակ, ինչի Մաշտոցի նշաձեղը տենց բարձր պետք է բարձրացվեր՞: Հիմա ինչ այն տեղերը, որտեղ չեն լինելու մտավորականները, այդքան էլ կարեուոր չհամարենք՞: Թե պատրաստվում են բոլոև տեղերը գնան՞:
Լիքը անհասկանալի հարցեր են առաջանում:
June 1st, 2012 at 10:54 pm
Չէ,այն, որ պետք է աշխատել բնակչության բարոյահոգեբանական դաստիարակության հետ դրա հետ լիովին համաձայն եմ:Բայց նախ մտավորականի ակտիվ պայքարը ինքնին դաստիարակիչ է, երկրորդ,այս պայքարը մտավորականները չեն մենաշնորհել, թող բոլոր տեղերում էլ պայքարեն,ովքեր կարող են,իսկ մտավորականները որտեղ կարող են այնտեղ էլ թող անմիջական մասնակցություն ունենան:Պետք չի Նալբանդյանում կամ մեկ այլ տեղ պարտադիր սպասել նրանց, եթե գան ավելի լավ, եթե չգան առանց նրանց պետք է քայլեր ձեռնարկել: Մտավորականի թիվ մեկ խնդիրը ազգի դաստիարակությունն է, բայց եթե դրա հետ միասին կարող է մասնակցել փողոցային ակցիաների, վնաս չէ:
June 2nd, 2012 at 3:36 pm
Հարգելի Սուրեն, Ճիշտ է, փակ շուկայի քանդման համար թույլատրություն չի եղել:Բայց չէ որ այդ գործը մեկ օրում չի կատարվել, ոչ էլ գաղտնի: Իսկ ի սկզբանե ուր էին? իշխանությունները, Հանրային խորհուրդը: Ինչու նրանք հայտնվեցին միայն համապատասխան բողոքներից հետո, երբ մտավորականությունն էլ ստիպված եղավ ձայն բարձրացնել:
June 3rd, 2012 at 10:42 pm
Էէէէէն, Նարեկ ջան:
Հանրային խորհուրդը զբաղված է շատ ավելի “կարեւոր” հարցերով՝ ուր տեղադրել Նայյան տապանը
June 8th, 2012 at 11:45 am
Սուրեն, շնորհակալություն հոդվածի համար: Իսկապես լավն է: Բայց որպես մարդ ով դասավանդում է համալսարանում և նաև դեղին սաղավարտավոր է կարող եմ մի երկու բան ավելացնել: Առաջինը, յուրաքանչյուր դարաշրջան պայքարի իր մարտավարականը ձևերն ունի: Հյուգոյի հանճարն էլ եղել է այն, որ կարողացել է պատկերավոր ներազդել մարդկանց վրա: Սա հեռուստացույցից ու պատկերաստեղծ մեդիաաշխարհից առաջ էր: 60-ականների սերնդի դեպքում, երբ արդեն կար հեռուստացույց, օրինակ` Միացյալ Նահանգներում Նյու Յորքի Պենստեյտի համար պայքարը գնում էր արդեն փողոցում, երբ մտավորականները իրադարձություն-լուր ուժը գիտակցած պիկետներ էին կազմակերպում, նրանց թվում էր նաև Քենեդու կինը: Հիմա փորձենք հասկանալ մեր ժամանակն ու առանձնահատկությունը: Հա, շեցվեն, իսկապես, համալսարանի հաշվին չպիտի արվի նման ակցիան: Բայց համալսարանական մշակույթն էլ այս տարիների կառավարման մամլիչի ներքո անասելի արժեզրկվել է և օրինակ հիմա դուք Սերգեյ Համբարձումյան ռեկտորից հետո ունեք Արամ Սիմոնյան, սա դեռ մի փոքր մասն է ամբողջ արժեզրկման և դա նաև մտավորականների պասիվությամբ ու միայն լսարանում իրենց առաքելությունը տեսնելու նեղ ինտերպրիտացիայով է պայմանավորված:
Վերադառնամ Մաշտոցի պուրակին, դա բեմականացումից զատ հարցի լուծման իրավական նախադրյալնների ստեղծում էր, սկսած ՀՀ Սահմանադրության հիմնարար փաստաթուղթ լինելու և մեր կյանքի բոլոր որոլտները կառավարելու գործառույթը ունենալուց մինչև պետական ապարատի մաշվածության աստիճանը բացահայտելուց ու ծուղակը գցելուց: Սա չի նշանակում, որ ապամոնտաժման սոցիալական բրիգադներ են ստեղծվելու և փոխարինելու են պետությանը, բնավ ոչ, այն նպատակ ունի իրավունքը վերադարձնելուն և տեղդրելուն պետության առանցքում: Իսկ դա աստիճանական քայլերի հերթականություն է:
June 16th, 2012 at 9:16 am
Սուրեն ջան, եթե այդպես լավ կարող եք գրեք ու համեմատություններ անեեք մեծն Հյուգոյի սխրանքների հետ, ինչու՞ ինքներդ չեք մի հատ տենց գիրք գրում, որ վերջ կդնի դեղին սաղավարտներին, օլիգարխիային եւ այլ թատերականացումներին, ինչպես որ Դուք անվանում եք այն: Իրոք, որ պետք չի այդ երիտասարդներին, մտավորականներին եւ մնացած մարդկանց ովքեր դուրս են եկել պայքարի Մարշտոցի պուրակում մեղադրական կողմից նայել ու համեմատել Վիկտոր Հյուգոյի հետ:
Եթե դուք ճանաչեիք Եղյաին, Մարիամ Սուխուդյանին ու մի շարք այլ երիտասարդներին, որոնք դուս էին եկել պայքարի այդ ցրտին, դուք հաստատ Մաշտոցի պայքարը թատերական բեմ չէիք անվանի:
Ոչ մեկին էլ հաճելի չէր այդ ցրտին դուրս գալ ու ժամերով կանգնել դուրսը ցրտին ու թատերական բեմադրություն խաղալ:
June 27th, 2012 at 1:32 pm
2 Վահան
Ցավոք, տաղանդ չոնեմ էդքան, թե չէ կգրեի: Իսկ Մաշտոցի այգու կանգնածներին վիրավորել չեմ ուզել: Հաստատ լիքը անկեղծ ու ազնիվ երիտասարդներ կային:
June 27th, 2012 at 9:17 pm
2 Նվարդ Մանասյան
Շնորհակալ եմ մանրամասն պատասխանի համար: Համաձայն եմ, պետք է հասկանալ մեր ժամանակների բանակին: Ուղղակի էստեղ խնդիր կա: Իմ ու քու օրինակներում իշխանական վերնախավը եւ նրան հակառակվող հասարակական հոսանքներն ամեն դեպքում նույն համակարգում էին գործում ու նույն արժեհամակարգի շրջանակներում: Մեր դեպքը այլ է՝ ասենք հասարակական դժգոհությունը համացանցում է, իսկ իշխանության ներկայացուցիչները՝ ռեստորաններում: Հատման տեղ չկա: Բայց, եթե ազդեցիկ մտավորական գտնվի Հյուգոյի նման, երւի էդ հատման տեղը կգտնվի էլի: