Ես չգիտեմ` ում գլխում է առաջին անգամ հղացել այդ շահող կտրոնների, կամ էլ տոնավաճառներում պարտադիր ՀԴՄ տեղադրելու գաղափարները։ Հաստատ դա մեր ազգի ամենալուսավոր ու պայծառ գլուխները չեն։ Կիսատ-պռատ ուսումնասիրել են Չինաստանի փորձը, որտեղ ևս կտրոնները շահում են, ու եզրակացրել, որ այն ինչ լավ է Չինաստանում, լավ է նաև Հայաստանում։ Ինչ-որ մրցույթ հայտարարեցին շահող ժապավենների ներմուծողին ընտրելու համար, բայց միայն մեկը մրցույթին մասնակցելու հայտ ներկայացրեց։ Հետո պարզվեց, որ դա Սամվել Ալեքսանյանի ընկերություններից մեկն է, ու միանգամից պարզ դարձավ, թե ինչու հայտարարությունը հայտարարության նման չէր, իսկ մրցույթը` մրցույթի։ Հետո Սամվել Ալեքսանյանը այդ ժապավենները բերեց, վաճառեց մյուս խանութներին, բայց «Երևան սիթի» սուպերմարկետներում դրանք երկար ժամանակ այդպես էլ չէին հայտնվում։
Հարևան Վրաստանում մի քանի ամիս առաջ նույնիսկ հասարակակական զուգարաններում էին ՀԴՄ կիրառում։ Բայց այնտեղ ոչ օլիգարխներ կան, ոչ էլ շահող կտրոններ։ Հիմա, ասում են, անցել են հաստատագրված հարկի ու փոքր բիզնեսը հանել են ՀԴՄ դաշտից։ Բազմաթիվ «լուսավոր» երկրներում ոչ մի տոնավաճառներում էլ ՀԴՄ չկա։ Գուցե Մոսկվայի կենտրոնում, Պրաժսկի մետրոյի հագուստի տոնավաճառում մեկումեջ մի քանի ՀԴՄ կգտնեն։ Տոնավաճառային առևտրի իմաստն էլ հենց այն է, որ հատուկ հաշվառումներ չեն տարվում։
Իհարկե, այդ տոնավաճառներում բոլորը չէ, որ մի կտոր հաց են վաստակում, ինչպես սիրում են իրենք-իրենց ներկայացնել կառավարության շենքի առաջ ցույցեր անելիս։ Չէ, այդպես չի։ Ես մի քանիսին գիտեմ, որ 2-3 տարում, մի փոքր դախլի միջոցով կարգին հարստացել են ու հիմա էլ գործերը վատ չեն։ Խոշոր բիզնեսի տուզեր կան, որ տոնավաճառների միջոցով հսկայական փողեր են լվանում։ Չէ՞ որ կառավարությունը թույլ է տալիս միակողմանի հաշիվ-ապրանքագրեր լրացնել։ Դե նրանք էլ լրացնում են` «Գնված է տոնավաճառում»։
Շատ շատերի համար էլ տոնավաճառային բիզնեսը մտել է մեռյալ շրջան։ Պարզապես առևտուր անողների թիվը ահավոր շատացել է, ամեն քայլափոխի խանութ է, տոնավաճառ է, կամ էլ ուղղակի մայթերի վրա են ապրանքը շարում։ Ու բոլորն էլ համոզված են, որ հարևան խանութը հարկայինի օպերներից մեկինն է, կամ էլ մի ուրիշ շատ կարևոր պաշտոնյայի։ Ու այդտեղից էլ ամեն ինչ սկսում է` ոչ մեկ ոչ մեկի չի վստահում, արդյունքում` բոլորովս չենք վստահում պետությանը։
Հայ ժողովուրդը սիրում է 2 մասերի բաժանվել. իշխանամետներ ու ընդդիմադիրներ, արևմտամետներ ու ռուսամետներ, օլիգարխներ ու ոչ օլիգարխներ։ Հիմա առաջացել է մի նոր բաժանում` վաճառողուհիներ և գնորդներ։ Առաջին ռաունդում (հունվար ամիս) հաղթանակը վաճառողուհիների կողմն է` նրանցից յուրաքանչյուրը հասցրել է 1 տրցակ շահող կտրոն ամբարել և կտրոն պահանջող մի 100 գնորդի «պասլատ անել»։
Ոմանք կարող են ենթադրել, որ հակամարտություն կա նաև տոնավաճառների տերերի ու վարչապետի միջև։ Նման բան չկա։ Ոչ էլ ՀԴՄ-երի նպատակը տոնավաճառների տերերին հարկելն է, ինչպես ներկայացնում էր Տիգրան Սարգսյանը «Ոսկու աշխարհ» իր աղմկահարույց այցի ժամանակ։ Տոնավաճառների տերերը հաստատագրված հարկ վճարող են, ինչպես 7 քառ. մետրի վրա առևտուր անողները։ Այսինքն` նրանց վճարած հարկերը ոչ մի կապ չունեն եկամուտների հետ։ Ուստի Տ. Սարգսյանը իզուր է կարծում, թե ՀԴՄ-ի միջոցով կարող է նրանց ինչ-որ վատություն անել։ Հակամարտությունը մի փոքր այլ երանգ ունի։ ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը սկսել է դուխ տալ տոնավաճառների տերերին, որպեսզի նրանք ավելի համարձակ բողոքեն կառավարության դեմ։ Դե նրանք էլ մի քիչ տաքացել են, բայց բոլորի տակ էլ լիքը կեղտ կա։ Թե չէ միայն եփած հավը կհավատա, որ Վաղարշի «Ոսկու աշխարհը» վնասով է աշխատում` նա ամենաքիչը ամիսը 100 հազար դոլար տեղի վարձ է հավաքում։ Սակայն Վաղարշի գերշահույթները պաշտպանում է ոչ թե Հովիկ Աբրահամյանը, այլ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը։
Հարց է առաջանում` ո՞վ է շահելու ՀԴՄ-երից` գնորդնե՞րը, թե՞ վաճառողները։ Իսկ միգուցե բյուջե՞ն, ինչպես պնդում են պաշտոնյաները։ Դրանցից ոչ մեկը։ Երևի միայն պատգամավորը` ժապավենների պահանջարկը երկար ժամանակով ապահովված է։ Հա, մեկ էլ ֆիքստուլ տղերքը։
January 30th, 2009 at 3:51 pm
Hianali er grvats, ankshkand u tetev…
Iskapes HDM-neri pahern ajnqan tsitsagheli en, patkeracnum em vor khagharkutjan or@ ga inch kkatarvi, mi erku demq herustacujcov – …
January 30th, 2009 at 5:18 pm
[...] Petrosyani dzenov Tert.am Blog Archive ?????? ??? ???????? hetaqrqir a grel.. __________________
February 2nd, 2009 at 12:54 pm
Հարգելի Համազասպ:
Շահող կտրոնների գաղափարը լավն է, բայց ամենալավ գաղափարները կարող են տապալվել վատ ծրագրերի պատճառով: Հիմա ամեն ինչ խառնվել է իրար, ոչ վերահոսկողական համակարգը, ոչ էլ հասարակությունը պատրաստ չէին այս նորամուծությանը:Հասարակական տրամադրությունների ու մենթալիտետի հաշվարկն այնքան էլ ճիշտ չի: Չի կարելի ի սկզբանե չգործող օրենքներ ընդունել, ինչ է, թե ուրիշ երկրներում դա արդարացված է եղել: Օրինակ, օրենքով ամեն մի վարսավիրանոց պարտավոր է շահող կտրոն տրամադրել, սակայն բոլորս էլ հասկանում ենք, որ դա անհեթեթություն է, գոնե այս պահին:Ուստի ՀԴՄ-երի կիրառման ծրագիրը պետք է ավելի լավ մշակված լիներ, ամեն ինչ շատ հստակ ու թափանցիկ պետք է լիներ, պետք էր բոլոր կողմերի կարծիքները լսել: Թե չէ ժողովրդի ազարտի վրա հույս դնելն այնքան էլ ճիշտ չի, թեկուզ այն պատճառով, որ հայերը ազարտային ազգ չեն: Նման բան չկա, այդ կարծիքն ունեցողները հոգեբանությունից հեռու են:Պետք է հաշվի առնել նաև խանութների և մյուս օբյեկտների դիմադրությունը, չէ? որ մեր ազգի 30 տոկոսն այդ օբյեկտներում է աշխատում:Ստիպելով ու համատարած ստուգումներով չէ, որ այս հարցերը պետք է լուծել: Մենք, ինձ թվում է, պետք է առաջ գնանք, այլ ոչ թե վերադառնանք կոմունիզմին:
February 8th, 2009 at 5:14 pm
[...] sales, there are other potential perks and incentives, it seems. The Tert blog says it also provides male customers a new way to hook up with pretty shop assistants. Մեր փողոցի խանութներից մեկում մի [...]