Մարտահրավեր դասական ուղղագրությանը. Մարտիրոսյան-Բայադյան զրույցը (մաս 4)

00:00 • 21.11.14

Տեքստիս  առաջին երեք մասերում ներկայացնում էի, որ boon.am-ով մտավորական Հրաչ Բայադյանի և լեզվաբան Հրաչ Մարտիրոսյանի «Հայոց լեզվի մարտահրավերներ» զրույցը ամենևին էլ հայերենին ուղղված սպառնալիքներին չի վերաբերում, այլ դրա անվան տակ նրանք փորձում են ոչնչացնել հայոց հնագույն պատմության և հայերի ծագման վերաբերյալ այն հայացքները, որոնք իրենց համար անընդունելի են: Նաև այն, որ նրանք անհարկի մեղադրում են այդ տեսությունների ներկայացացուցիչներին կարիերիզմի և տիտղոսների համար, իրականում ճիշտ հակառակն է եղել՝ ակադեմիական վերնախավը նրանց դրույթներն է պնդել ու Ռաֆայել Իշխանյանին մեղադրել: Զրուցակիցների  հաջորդ թիրախը դասական ուղղագրությունն է, որին անդրադառնում եմ ևս երկու շարքով:

Սկիզբը այստեղ , այստեղ և այստեղ

Բուն tv-ով Հրաչ Բայադյանի և Հրաչ Մարտիրոսյանի զրույցում  հայոց լեզվին սպառնացող մյուս վտանգը ներկայացվում է դասական ուղղագրության վերականգնման հարցը:

Գիտակցորեն, թե անգիտակցական նրանք երկուսով խեղաթյուրում են իրականությունը՝ ներկայացնելով, թե սովետական և դասական ուղղագրությունները միայն երկու գրական լեզուների տարբերությունների հարց է, որ տարբեր ուղղագրությունները տարբեր գրական լեզուներին բնորոշ լեզվավիճակներ են, իբր արևելահայերենը գրվում է նոր ուղղագրությամբ, իսկ արևմտահայերենը՝ դասականով:

Այսպես, Հրաչ Մարտիրոսյանն ասում է.

«Փաստարկը, թե սրանով (նոր ուղղագրությամբ) մենք խզել ենք կապը մեր հայրենակիցների ուղղագրական համակարգի հետ: Էստեղ էլ ոչ մի խնդիր չեմ տեսնում, ցանկացած լեզվավիճակ առանց կորցնելու իր ինքնությունը, այսինքն, եթե արևելահայերեն և արևմտահայերեն լեզուները ունեն տարբեր ուղղագրական ավանդույթներ, նրանք դրանով չեն դառնում տարբեր լեզուներ, պարզապես այդ նույն լեզվի լեզվավիճակներ են, սա օբյեկտիվ իրականություն է բնականաբար»:

Հրաչ Բայադյանը հաստատում է. «Ես կարծում եմ, որ էդ ուղղագրությունները ձևավորվել են պատմականորեն, երկու տարբեր լեզուներ չեն արևելահայերենը և արևմտահայերենը, թերևս այո, բայց այնպես չի, որ սրանք հեշտությամբ նույնացման ենթակա են» (այսինքն, հեշտությամբ հնարավոր չէ, որ արևելահայերենն ու արևմտահայերենը նույն ուղղագրությամբ գրվեն):

Մարտիրոսյանը իր «Դասական ուղղագրության հարցի շուրջ»  տեքստում՝ հետևողականորեն սովետական ուղղագրությունը կապում է բացառապես արևելահայերենի հետ. «Այժմյան ուղղագրությունը միանգամայն ներդաշնակ է ժամանակակից արևելահայերենին», «Ժամանակակից արևելահայերենը (գոնե գրքերում ու մամուլում) պետք է ունենա ՄԵԿ ՈՒՂՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ»:

Ինչո՞ւ են երկու մտավորական գիտականության տանիքի տակ այս թյուրիմացությունները տարածում. հավատացնելու համա՞ր, թե իբր ուղղագրությունների տարբերությունը արևելահայերեն և արևմտահայերեն լեզվական առանձնահատկություններին է վերաբերում, որ դասականը արևմտահայերենի լեզվավիճակն է, իսկ սովետականը, նորը՝ արևելահայերենի, և դրանով պատրանք ստեղծեն, թե խնդիրը մասնագիտական-լեզվաբանական է, հետևաբար դրանով զբաղվելը մասնագետ-լեզվաբանների մենաշնորհն է:

Բայադյանը եզրակացնում է. «Ցավոք, կրկին գաղափարական հրամայականներն են, որոնք ավելի շատ դեր են խաղում, քան մասնագիտական, որովհետև դրա մասին խոսում են մարդիկ, ովքեր լեզվաբանությունից շատ հեռու են և որոնք ունեն քաղաքական նպատակներ՝ մի ազգ, մի ժողովուրդ»:

Ուրեմն, երկու մտավորականները սխալվում են, իրականում արևելահայերենն ու արևմտահայերենը չունեն յուրաքանչյուրն իրեն բնորոշ ուղղագրություն: Ուղղագրությունների տարբերությունը միայն քաղաքական է և որևէ առնչություն չունի լեզվավիճակների հետ:  Սովետական ուղղագրությունը կիրառվում էր միայն սոցիալիստական ճամբարում՝ անկախ նրանից լեզուն արևմտահայերենն է, թե արևելահայերենը:

Սփյուռքում սառը պատերազմի ընթացքում (մինչև 1990-ականները) սովետական ուղղագրությամբ երեք պարբերական է հրատարկվել, երեքն էլ կոմունիստական, երկուսը՝ արևմտահայերեն, մեկը՝ արևելահայերեն:

Մեկը Բուլղարիայի գաղութում. այնտեղ  ավանդաբար գրել են դասական ուղղագրությամբ, սակայն սոցիալիստականացումից հետո՝ 1945-ից արևմտահայերեն սկսեց հրատարակվել «Երևան» շաբաթաթերթը՝ սկզբում դասականով, ապա փոխվեց սովետական ուղղագրության: Երկրորդը՝ Ռումինիայում, որտեղ նույնպես ավանդաբար գրել են դասական ուղղագրությամբ, և այնտեղ էլ սոցիալիստականացումից հետո՝ 1951թվից սկսում է հրատարակվել արևմտահայերեն, սովետական ուղղագրությամբ «Նոր կյանք» ամսաթերթը: Երրորդը Թեհրանի թուդեականների (խիստ պրոսովետական կոմունիստներ) «Փյունիկ» թերթն էր՝ արևելահայերեն, սովետական ուղղագրությամբ (1979-1993):

Արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ տպվում էր Սոֆիայում «Երևան» շաբաթաթերթը
Արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ տպվում էր Սոֆիայում «Երևան» շաբաթաթերթը

Սոցիալիստական ճամբարից դուրս Սփյուռքում ընդամենը մի գիրք է տպվել արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ, Սիրիայում 1947-ին Զարեհ Մելքոնյանի «Ջրհեղեղից հետո» բանաստեղծությունների ժողովածուն[1] (գրված երկրորդ աշխարհամարտի հաղթանակի ու ներգաղթի ոգևորության օրերին): Հեղինակը հետագայում հրաժարվել է այդ ուղղագրությունից ու շարունակել գրել դասականով:

Սառը պատերազմի ընթացքում իր բազմաթիվ քաղաքական հակասություններով, նույնիսկ մի պահ արյունահեղության հասնող ներքին թշնամություններով՝ Սփյուռքը մի հարցում միասնական եղավ՝ դասական ուղղագրության հարցում. Սփյուռքի բոլոր թևերը՝ առաջադիմական ու ռամկավար, դաշնակցական ու հնչակյան, էջմիածնական ու Անթիլիաս, կաթոլիկ ու բողոքական, արևելահայ ու արևմտահայ, բոլորը միասնական էին ուղղագրության հարցում:

Բուխարեստում տպվում էր արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ «Նոր կյանք» ամսաթերթը
Բուխարեստում տպվում էր արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ «Նոր կյանք» ամսաթերթը

Երկու-երեք բացառությունները հանած՝ ամբողջ Սփուռքը գրում էր դասական ուղղագրությամբ՝ արևմտահայախոս հատվածը՝ արևմտահայերեն դասական, արևելահայախոս հատվածը՝ Պարսկաստանի հայկական գաղութը, Հայաստանի առաջին հանրապետության վտարանդիրները, նաև Սովետական Հայաստանից փախստականները՝ արևելահայերեն դասական:

Ինչպես երևում է, նոր ուղղագրությունը ոչ մի կապ չունի լեզվական տարբերությունների հետ, նրա կիրառումը բացառապես կապված է քաղաքականության հետ՝ որտեղ Սովետ, էնտեղ նոր ուղղագրություն, և հետևաբար այդ ուղղագրության միակ ճշգրիտ անվանումը սովետականն է:

Բայադյան-Մարտիրոսյան զրույցը կարծես արձագանքն է 1922թ. սովետական կարգերի քաղաքականության, որը Հայաստանում ուղղագրությունը փոխելով ևս մի հարվածով խորացրեց   հայ ժողովրդի տարանջատված հատվածների ճեղքը:

Սոցիալիստական ճամբարից դուրս արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ տպված մեզ հայտնի միակ գիրքը՝
Սոցիալիստական ճամբարից դուրս արևմտահայերեն սովետական ուղղագրությամբ տպված մեզ հայտնի միակ գիրքը՝ Զարեհ Մելքոնյան «Ջրհեղեղից հետո», որ խիստ պրոսովետական է: Նկարում Ստալինին նվիրված բանաստեղծությունը

Ինչո՞ւ էր արվում այդ փոփոխությունը. քաղաքական խնդիր լուծելու համար՝ հայ ժողովրդի մի հատվածը առանձնացվում էր մյուսից, որ Սովետում մնացածին դարձնեն սովետական ժողովուրդ:

Մարտիրոսյանը գրում է այն նույն տեքստում. «Ասում են, թե քսանականների ուղղագրական ռեֆորմը մեծ դավադրություն էր, որի նպատակն էր աստիճանաբար դուրս մղել հայկական տառերը և անցնել լատինական այբուբենի: Ես չեմ ուզում քննարկել` դա արդյոք այդպես է, թե ոչ: Դա հիմա էական չէ: Էականն այն է, որ հիմա այդ հարցը ուղղագրության հետ կապ չունի»:

Կրկին քաղաքականությունից խուսանավելու, ուղղագրության խնդիրը դրանից հեռացնելու փորձ, թե իբր ասում են, չգիտենք՝ այդպես է եղել, թե չէ, ուրեմն, էդ հարցը փակենք:  Ուրեմն, ոչ թե «ասում են...», այլ իրապես այդպես է եղել: Ռաֆայել Իշխանյանը փաստում է մի շարք հոդվածներում, նաև «Վերացնել ուղղագրական բռնադատումը» հոդվածում.

«1919թ. Պողոս Մակինցյանը հանդես եկավ հայոց լեզվի մաշտոցյան տառերը լատինականով փոխարինելու առաջարկով: Նա այն կարծիքին էր, որ հայկական տառերը տգեղ են և անհեռանկար: Երբ 1921թ. սեպտեմբերին նշանակվեց Խորհրդային Հայաստանի լուսժողկոմ, նա գործի անցավ լատինատառ հայերենի իր ծրագիրն իրականացնելու համար: Նա որոշեց, ինչպես ինքը, Մակինցյանն է գրել, լատինատառ հայերենին անցնել երկու փուլով. Առաջին՝ ասպարեզից հանել հայ դասական ուղղագրությունը և այժմ մի հնչյուն մի տառ սկզբունքով գործածել մաշտոցյան տառերը, ապա երկրորդ փուլով մաշտոցյան տառերը փոխարինել լատինական տառերով: Առաջին փուլն իրականացնելու համար նա և Հայաստանի այն ժամանակվա կոմկուսի առաջին քարտուղար Ա. Հովհաննիսյանը Աբեղյանից պահանջեցին նրա կազմած ուղղագրության փոփոխության նախագիծը: .........Ժողկոմխորհը 1922-ի մարտի 4-ի նիստում հաստատել է Աբեղյանական ուղղագրությունն իբրև օրենք (դեկրետ) և հանձնարարել կիրառելու: Նիստում ներկա եղածները հիմնականում քաղաքական գործիչներ են եղել (Մակինցյանից բացի նաև՝ Ա. Նուրիջանյան, Հ, Կոստանյան, Ա. Շահվերդյան և ուրիշներ), ըստ տեղեկությունների, քվեարկողների մեջ եղել է մի ռուս գործիչ (Մոսկվայից նոր ժամանած արտակարգ կոմիսարը), որը հայերեն բոլորովին չի իմացել: Այդ պայմաններում Մակինցյանի ներկայացրած ուղղագրությունն ընդունվել է մեկ ձայնի մեծամասնությամբ:

Հայ դասական ուղղագրության մերժումը ուղեկցվեց ջարդարարական աղմուկով. Հայաստանի թերթերում կազմակերպվեցին հոդվածներ, որոնցում դասական ուղղագրությունը և Մեսրոպ Մաշտոցը հայտարարվեցին հնացած, կղերամիտ, ռեակցիոն, քաղաքական մեղադրանքներով (հակահեղափոխական և այլն), պիտակվեցին դասական ուղղագրության հնարավոր պաշտպանները....

Նույն 1922թ. Մակինցյանին ազատեցին Հայաստանի լուսժողկոմի պարտականությունից և ուղարկեցին դիվանագիտական աշխատանքի ու այդ պատճառով լատինատառ հայերենի անցնելու երկրորդ փուլը չիրականացավ: Ինքը Մակինցյանը արդեն 1924թ. գրում է. «Անձամբ ես ոչ մի դեպքում ոչ մի ձայն չէի տա այդ ռեֆորմին, այլև չէի առաջարկի ժողկոմխորհին քննության, եթե նրան չհամարեի մի աստիճան՝ դեպի լատինական գիրը անցնելու գործը դյուրացնելու համար: Եթե հայերենի ուղղագրության ռեֆորմին վիճակված է սառչել, մնալ կես ճանապարհին, այս դեպքում ավելի լավ կլիներ առանց այլևայլի դառնալ էլի հին ուղղագրության, որ Աբեղյանից առաջ առանց աղմուկի մի քանի հայ հեղինակների նախաձեռնությամբ բավական կանոնավորվել էր: Մենք կատարելապես համոզվեցինք, որ ընդունված ռեֆորմը մեզ խզեց, անջատեց արտասահմանի հայկական տարրերից: Հենց միայն այս հանգամանքը այնքան ծանրակշիռ է, որ հարկադրում է նոր ուղղագրությունը վերացնելու մեջտեղից», և ապա՝ «Մեր տոնը ամենևին մթագնած չենք լինի՝ խոստովանելով պայմանական անհաջողությունը ուղղագրական ռեֆորմի գործում: Պայմանական ենք կոչում այս անհաջողությունը այն պատճառով, որ լատինական գրին անցնելու ժամանակ՝ այժմյան ուղղագրությունը կարող կլինենք համարել իբրև անցողական աստիճան: Որքան շուտ մենք արխիվ նետենք «Սահակ-Մեսրոպյան» անկյունավոր, տգեղ և աչքերի համար վնասակար այբուբենը, այնքան շուտ կազատվենք Աբեղյանի ուղղագրությունից: Եթե այս տեղի ունենա, Աբեղյանի ռեֆորմը իր դերը կատարած կլինի: Իսկ եթե Աբեղյանի ուղղագրությունը ընդունվել է «հավիտյանս ժամանակաց» սա կլինի բացարձակ հետադիմություն («Զարյա վոստոկա» 1924, N 140, «Մարտակոչ» 1924, N279):

......Նա ու նրա որոշ գործընկերներ այն խորը համոզումն ունեին, թե մի երկու տարուց կլինի համաշխարհային հեղափոխություն, ամբողջ աշխարհը կանցնի լատինական այբուբենի, ուստի, հայերը լավ կլինի առաջիններից լինենք»(«Ավանգարդ», 1989թ. 12 հուլիս):

Բայադյանն ու Մարտիրոսյանը այս տապալված նախագծի՝ սովետական ժողովրդի կերտման քաղաքականության պտուղներն են օգտագործում արդեն իրենց գաղափարների համար, որը Հայաստանակենտրոն տարածքային նեղ նացիոնալիզմն է՝ հայ ժողովուրդն այն է, որ Հայաստանի հողի վրա է՝ պետության ներքո, Սփյուռքը ժողովրդի գոյության ձև չէ:

Սփյուռքի արևելահայախոս հատվածը գրում է  Արևելահայերեն դասական ուղղագրությամբ Թեհրանում տպված
Սփյուռքի արևելահայախոս հատվածը գրում է դասական ուղղագրությամբ արևելահայերեն: Թեհրանի Հանդէս պարբերականի էջեր

Հողից դուրս ուրիշ միասնությունը պատրանք է. Բայադյանը ասում է՝ «իմ տպավորությունը կոնկրետ միասնական ուղղագրության ջանքերի և պայքարի մասին, դրանք գաղափարախոսական ազդակներից են գալիս՝ մի ազգ, մի մշակույթ, մի լեզու, որը նման է կորուսյալ դրախտի որոնումներին, միացյալ հայության պատրանքը»:

Այսինքն, միասնությունը միայն հողի վրա է հնարվոր, իսկ քանի որ անհնար է Արևմտյան Հայաստանի միավորումը, ապա միասնական հայության գաղափարը պատրանք է: Հող-հայրենիքից դուրս միասնությունը հողային նացիոնալիզմը չի ճանաչում: Մարտիրոսյանն էլ ասելով՝ «ես սիրում եմ արևելահայերենը, ինչպես որ կա, ու մեր ազգային ինքնությունը», ազգային ինքնությունից դուրս է թողնում արևմտահայերենն ու Սփյուռքը:

Եվ մի՞թե բաժանված հատվածների միացման ձգտումը պատրանք ներկայացնելը ու գնալով ավելի թուլացող հույսերը հանգցնելը չի ծառայում այդ կացնային բաժանման քաղաքականությանը՝ թուրքերի կողմից ոչնչացման, Սովետի կողմից պառկատման:

Այսպիսով, ուղղագրությունների շփոթությունը մի նպատակ էլ ունի, ներկայացնել, թե դասական ուղղագրությունը արևմտահայերի  գործն է, մենք՝ արևելահայերս ինչի՞ պիտի դրանով հետաքրքրվենք, մենք մեր լեզուն ունենք՝ արևելահայերենը, ու մեր ուղղագրությունը՝ նորը, ձեռք չտաք:

Այսինքն, Բայադյանը քանի որ անհնար է համարում Արևմտյան Հայաստանի տարածքի վրա հայկական պետության տարածումը՝ կորուսյալ դրախտի որոնումը, ուրեմն այլ տիպի միասնությունը՝ոչ հողայինը պատրանք է: Հետևաբար միայն Արևելյան Հայաստանի հողի վրա կա հայ ժողովորդ, ուրեմն միայն այստեղ գործող ուղղագրությունն է պետք օգտագործել:

Ակնհայտ է, այստեղ գիտության քաղաքականացվածությունը. ինչպե՜ս են երկու գիտնականներ, իրենց քաղաքական համոզմունքներից ելնելով, «դզում» ուղղագրության խնդիրը այնպես, որ թվա, թե այն զուտ լեզվական՝ արևմտահայերենի ու արևելահայերենի տարբերություն է: Հատկանշական է, որ հենց այս նույն երկու գիտնականները ամբողջ հաղորդման ընթացքում խոսում են գիտությունը քաղաքականացնելու դեմ, և երբ երևում է, թե որն է գիտության քողի տակ նրանց թաքնված քաղաքականությունը, հասկանալի է դառնում, որ նրանք քաղաքական պայքար են տանում:

Ինչպես Էդվարդ Սայիդն է գրում «Օրիենտալիզմի» նախաբանում.

«ճշմարիտ» գիտելիքի արմատապես ոչ քաղաքական լինելու (եւ հակառակը` բացահայտորեն քաղաքական գիտելիքի «ճշմարիտ» գիտելիք չլինելու) մասին ընդհանուր լիբերալիստական համաձայնվածությունը շղարշում է գիտելիքի ստեղծման ժամանակ ձեռք բերվող լավ (թեպետև աննշմարելի ձեւով) կազմակերպված քաղաքական հանգամանքները»։

Ահա թե ինչու, դասական ուղղագրության վերականգնման ձգտումները թշնամանքով են ընդունվում, և հողային նեղ-նացիոնալիզմը քողարկում են այն պնդումով, թե մասնագետները պետք է զբաղվեն ուղղագրությամբ :

Շարունակությունը հաջորդիվ

-------------------------------------------------

[1] Այս տեղեկությունը հայտնեց Միչիգանի համալսարանի դասախոս Արա Սանջյանը

 




Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

22:34 • 20/11

Կարեն Ղազարյանի վերադարձի հարցով բոլոր ջանքերը գործադրում ենք. նույնիսկ այնպիսի ջանքեր, որ երբևէ որևէ մեկի մտքով չի անցել. Արտակ Զեյնալյան (տեսանյութ)

22:32 • 20/11

Հայ աստղագետի գլխավորած գիտախումբն Արևին նման նոր աստղ է հայտնաբերել

22:22 • 20/11

Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպում է ունեցել ԵԽԽՎ նախագահ Լիլիան Մորի Պասքիեի հետ

22:21 • 20/11

Մենք կարևորում ենք երեխայի լսված լինելու իրավունքը. Երեխաների  համաշխարհային օրվա առթիվ Պաշտպանը հյուրընկալել է դպրոցահասակ Վահագին (տեսանյութ)

22:14 • 20/11

Նավթի համաշխարհային գներն անկում են գրանցել 5 տոկոսով

22:08 • 20/11

Ն. Փաշինյանը Գեղարքունիք այցի ժամանակ ակնհայտորեն զբաղվում էր նախընտրական քարոզչությամբ, ինչը միջազգային չափանիշներով վարչական ռեսուրսի չարաշահման կոպիտ դրսևորում է. ՀՀԿ

21:52 • 20/11

Նիկոլ Փաշինյանը ստեղծում է անհավասար պայմաններ. չեմ ողջունում նրա այցը Գեղարքունիքի մարզ. Արամ Սարգսյան (տեսանյութ)

21:52 • 20/11

Մոսկվայի մետրոյում աղվեսի հետ երթևեկող ուղևորուհու են նկատել (տեսանյութ)

21:33 • 20/11

Ընդդեմ ՀՀ-ի ռուս-թուրքական համագործակցություն դեռևս հնարավոր չէ, ՌԴ-ը ներկա փուլում շահագրգռված է, որ Հայաստանը մնա իր դաշնակիցը․ Ռուբեն Սաֆրաստյան

21:29 • 20/11

ՊՍԺ-ի կիսապաշտպանը համաձայնել է տեղափոխվել «Բարսելոնա»

21:13 • 20/11

Արմեն Ջիգարխանյանի նախկին կնոջը 250-ժամյա հարկադիր աշխատանքի են դատապարտել

21:02 • 20/11

Ստեղծվել է գերիների, պատանդների և անհայտ կորած անձանց հարցերով զբաղվող միջգերատեսչական հանձնաժողով

21:02 • 20/11

Հայ-թուրքական սահմանը վերահսկող ռուս սահմանապահները հաստատել են՝ տրակտորի գողության հետքերը Թուրքիա են տանում, իրենք փնտրում են, այլ նորություն չկա. տուժող

20:52 • 20/11

Աֆղանստանում տոնակատարության ժամանակ պայթյուն է որոտացել. տասնյակ զոհեր և վիրավորներ կան

20:43 • 20/11

Երևանի քաղաքապետը հանձնառություն է ստանձնել նախադպրոցական ներառական կրթության մոդելի կիրառման հարցում

20:36 • 20/11

Լեոնարդո. Զլատանը մոտ է «Միլան» վերադառնալուն

20:31 • 20/11

Այսօր Սերժ Սարգսյանը որպես քաղաքական ֆիգուր գոյություն չունի, Սերժ Սարգսյանն ու Ռոբերտ Քոչարյանն ավարտել են իրենց առաքելությունը Հայաստանում. Արթուր Բաղդասարյան (տեսանյութ)

20:20 • 20/11

Առաջին արբանյակային Android սմարթֆոնը շուտով կհայտնվի վաճառքում

20:19 • 20/11

Ջոկովիչը, Տիմն ու Խաչանովը կխաղան Դոհայի մրցաշարում

20:12 • 20/11

Քրտնաջան և թափանցիկ աշխատանք բնակչության հետ. քաղաքապետը ներկայացրել է Քանաքեռ-Զեյթունի նոր ղեկավարին

20:02 • 20/11

ՊԵԿ նախագահը կանոնից շեղում էր թույլ տվել՝ ասելով նպատակների մասին, իսկ Փաշինյանը հերքեց բոլորին, քանի որ նախընտրական շրջանում ընդունված չէ խոսել հարկերի ավելացման մասին. Արփինե Հովհաննիսյան

20:00 • 20/11

Լիտվան դուրս կգա Ինտերպոլից կազմակերպության ղեկավարի պաշտոնում ՌԴ ներկայացուցչի նշանակման դեպքում

19:50 • 20/11

Տնտեսական աճի տեմպը շարունակում է անկում ապրել՝ 6%. 2019-ի առաջին կեսին հնարավոր է բացարձակ անկում. Հրանտ Բագրատյան

19:39 • 20/11

Նոյեմբերի 20-ի դրությամբ համաներմամբ ազատ է արձակվել 501 դատապարտյալ

19:35 • 20/11

Կանտեն կարող է դառնալ «Չելսիի» պատմության ամենաշատ վարձատրվող ֆուտբոլիստը

19:32 • 20/11

Ինդոնեզիայում ափ նետված կետի ստամոքսից 115 պլաստիկե բաժակ և այլ իրեր են հայտնաբերել (լուսանկարներ)

19:27 • 20/11

Հայաստանի արտգործնախարարի պաշտոնակատարը հանդիպել է Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատարին

19:18 • 20/11

Երևանի հ. 48 մանկապարտեզի տնօրենը կարգապահական տույժի է ենթարկվել

19:15 • 20/11

Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է «Քրոնիմետ Մայնինգ» ընկերության խորհրդի նախագահ Գյունթեր Պիլարսկուն, քննարկվել են ներդրումային ծրագրերին վերաբերող հարցեր

19:10 • 20/11

Հայաստանի ոստիկանները Շենգենյան վիզայի կեղծման դեպք են բացահայտել (տեսանյութ)

19:07 • 20/11

«Իմ շանսերը գնահատում եմ ադեկվատ բարձր». «Հայք» խմբի անդամ, ռեփեր Ֆելիքս Պետրոսյանը «Մենք» դաշինքի պատգամավորի թեկնածու է

18:58 • 20/11

Նախագահ Արմեն Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո Պատրիարք Կիրիլին ծննդյան օրվա առթիվ

18:53 • 20/11

Իբրահիմովիչն իր պայմաններն է ներկայացրել «Միլանին»

18:49 • 20/11

Դավիթ Տոնոյանը ժամանել է Քեմփ Մարմալ ռազմաբազա, որտեղ իրենց ծառայությունն են կատարում հայ խաղաղապահները

18:47 • 20/11

Ֆեդերիկա Մոգերինին մեկնաբանել է համաեվրոպական բանակ ստեղծելու հավանականությունը

18:40 • 20/11

Նիկոլ Փաշինյանին ներկայացվել է գյուղտեխնիկայի արտադրություն հիմնելու ներդրումային ծրագիրը

18:29 • 20/11

Քննարկվել են տրանսպորտի ոլորտում ՀՀ–ի և Արցախի գործակցության շրջանակներն ընդլայնելու առնչվող հարցեր

18:28 • 20/11

Բրիտանիայում ընտրվել է տարվա լավագույն եղանակային լուսանկարը

18:27 • 20/11

Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստը կրկին հայտնվել է ՄՅՈւ-ի ուշադրության կենտրոնում

18:20 • 20/11

«Բելաջիոյի»՝ սննդի շղթայում զբաղված բոլոր աշխատակիցները ստացել են սանիտարական անձնագրեր. ՍԱՏՄ

18:14 • 20/11

Էլիզաբեթ Երկրորդ թագուհին և արքայազն Ֆիլիպը տոնում են ամուսնության 71-րդ տարեդարձը (լուսանկարներ)

18:04 • 20/11

Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան Դեմիրթաշի գործով ՄԻԵԴ-ի որոշմանը չի ենթարկվի

18:02 • 20/11

ՀՀ ԶՈւ աշխատանքային խումբը մեկնել է Մոսկվա

18:00 • 20/11

ՀՀ ԿԲ-ն իր որևէ հանձնարարականով կամ նորմատիվ իրավական ակտով չի արգելում Իրանի քաղաքացիներին կամ ԻԻՀ-ից այլ անձանց սպասարկելը բանկերի կողմից. ԿԲ

17:56 • 20/11

Կոռուպցիոն չարաշահումներ ՀՊՏՀ Գյումրու մասնաճյուղում և Գյումրու թիվ 37 դպրոցում. հարուցվել են քրգործեր

17:52 • 20/11

Իտալիան սպառնում է Դա Վինչիի գլուխգործոցները Լուվր չուղարկել

17:51 • 20/11

Աննա Հակոբյանը հանդիպել է «1990-94թթ. Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ զոհվածների ընտանիքների աջակցություն»› ՀԿ-ի անդամներին

17:47 • 20/11

Բելառուսում համերգի ժամանակ երգչուհի Լոլիտան շտապ հոսպիտալացվել է

17:37 • 20/11

Առաջիկա շաբաթներին թենիս չեմ խաղալու. Նովակ Ջոկովիչ

17:36 • 20/11

ՊՆ-ում անցկացվել են հայ-գերմանական երկկողմ ռազմաքաղաքական խորհրդակցություններ

17:35 • 20/11

«Թուրքիան երես չի թեքել Արևմուտքից». Թուրքիայի պաշտպանության նախարար

17:24 • 20/11

ՀՀ-ն կարևորում է Խորվաթիայի հետ համագործակցության ընդլայնումը. նորանշանակ դեսպանը հավատարմագրերն է հանձնել նախագահին

17:20 • 20/11

«Ամեն օր արթնանում եմ առավոտյան ժամը 4-ին և կարդում երկրպագուների կարծիքները». Apple-ի ղեկավար

17:19 • 20/11

Մեզ հետ անկեղծ էիք, հանրապետականներին չեք սիրում, բայց ժողովրդի հետ անկեղծ չէիք. Արմեն Աշոտյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին (տեսանյութ)

16:55 • 20/11

Թուրքիայում հեղաշրջման փորձի համար մեղադրվող Գյուլենն ԱՄՆ-ն լքել չի պատրաստվում

16:48 • 20/11

Հին ընկերներով՝ նորից միասին. Մարտին Սկորսեզեն, Լեոնարդո դի Կապրիոն, Ռոբերտ դե Նիրոն՝ MOMA-ի գալա երեկոյին (լուսանկարներ)

16:43 • 20/11

ABC. «Ռեալը» պատրաստ է նոր պայմանագիր առաջարկել Նավասին

16:43 • 20/11

Ամերիկուհին Google Maps-ի սխալի պատճառով ստիպված է եղել հինգ օր անցկացնել անապատում (լուսանկար)

16:30 • 20/11

Պետք է ինտենսիվ զարգացնենք Իրանի հետ հարաբերությունները, հուսամ` մեր ամերիկացի գործընկերներն ըմբռնումով են մոտենում. Նիկոլ Փաշինյան

16:25 • 20/11

Պրեմիեր լիգայի ակումբները պահանջում են հետաքննություն սկսել «Չելսիի» նկատմամբ

16:25 • 20/11

Անտառային գեղեցկուհուն դիմավորելիս. Daily Mail-ի ֆոտոշարքը Սպիտակ տանը սուրբծննդյան եղևնին դիմավորելու վերաբերյալ (լուսանկարներ, տեսանյութ)

16:23 • 20/11

Ն. Փաշինյանի որոշմամբ գերիների, պատանդների և անհայտ կորած անձանց հարցերով զբաղվող միջգերատեսչական հանձնաժողով կստեղծվի

16:21 • 20/11

Խարդախությամբ «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ից փորձել են 1 մլն. եվրո հափշտակել. հայտարարվել է հետախուզում

16:17 • 20/11

Եկեղեցու հեղինակության համար լա՞վ է, որ կաթողիկոսը թիկնազորով շրջի մի երկրում, որտեղ բնակչության 90 տոկոսը ՀԱԵ հետևորդ է․ Նիկոլ Փաշինյան

16:15 • 20/11

Պապուա Նոր Գվինեայում ԱԽՏՀ գագաթնաժողովի անվտանգությունն ապահովելու դիմաց վարձատրություն չստացած ոստիկանները հարձակվել են խորհրդարանի վրա

16:05 • 20/11

«Կհաղթի միայն ուժեղագույնը». Լուկաշենկոն հանդիպել է «Մանկական Եվրատեսիլ»-ի մասնակիցների հետ (լուսանկարներ, տեսանյութ)

15:58 • 20/11

ՀԱՊԿ կանոնադրության փոփոխության խնդիր չենք դնում, մենք պրակտիկայի փոփոխության խնդիր ենք դնում. Նիկոլ Փաշինյան

15:42 • 20/11

ՄԻԵԴ-ը Թուրքիայում քրդամետների նախկին առաջնորդ Դեմիրթաշի ազատ արձակման վերաբերյալ որոշում է կայացրել

15:40 • 20/11

Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են

15:37 • 20/11

Դատական համակարգում գրավի կիրառման հարցը չի կարող քաղաքական քննարկման առարկա չդառնալ. Նիկոլ Փաշինյան

15:29 • 20/11

Փաշինյանին ի սկզբանե ներկայացվել է ոչ թե ՀԸ հաշիվների կալանքի մասին տեղեկատվություն, այլ Սամվել Մայրապետյանի անձնական հաշիվների. Հ2-ի պարզաբանումը

15:29 • 20/11

Հայաստանի բասկետբոլի Բ լիգայի կանոնավոր առաջնությանը կմասնակցի 8 թիմ

15:26 • 20/11

Բրազիլիայում կողոպտիչը փորձել է խլել ջիու-ջիցու մարտարվեստով զբաղվող աղջկա հեռախոսը և հայտնվել վատ իրավիճակում (տեսանյութ)

15:15 • 20/11

Եղել են մարդիկ, ովքեր ինչ-որ ժամանակ մեզ օգնել են, հիմա ասենք՝ դուք «տաքսիստ» եք, հիմա միայն ակադեմիկոսների՞ ենք ընդգրկում «Իմ քայլ»-ի ցուցակում. Նիկոլ Փաշինյան

15:08 • 20/11

Ինչ-որ պաշտոնյաներ, ըստ նախնական տեղեկությունների, բացել են ընտրացուցակները, մարդկանց անուն-ազգանունները վերցրել ու նպաստառուի գործ են սարքել․ Նիկոլ Փաշինյան

15:02 • 20/11

«Աթլետիկոն» դեռևս չի պատրաստվում երկարաձգել Սիմեոնեի պայմանագիրը

14:58 • 20/11

ՀՀ կառավարության ու ՀԲ ներկայացուցիչներն անցկացրել են մարդկային կապիտալի զարգացման վերաբերյալ քննարկում

14:54 • 20/11

Կառավարության ծառայողական մեքենաների վարորդներին առաջարկում ենք աշխատանքի անցնել նաև GG և Yandex ընկերություններում՝ հավելյալ եկամուտ ստանալու համար. Ն. Փաշինյան

14:52 • 20/11

ԵԱՏՄ-ում կան մեծ հնարավորություններ, և ամեն ինչ կանենք, որ այդ հնարավորությունները լավագույնս օգտագործվեն. Նիկոլ Փաշինյան

14:45 • 20/11

Արսեն Վենգերն «Արսենալը» գլխավորելու ժամանակ բանակցել է «Ռեալի» հետ

14:39 • 20/11

Ոստիկանության 6-րդ վարչության աշխատակիցներն այցելել են Aysor.am-ի խմբագրություն՝ պահանջելով «տրամադրել Սիլվա Համբարձումյանի հետ հարցազրույցի տեսաձայնագրությունը»

14:33 • 20/11

Կարեն Ղազարյանին վերադարձնելու հարցը հեշտ չէ, ի՞նչ անենք, ևս երկու «Ռամիլ Սաֆարո՞վի» վերադարձնենք Ադրբեջանին. Նիկոլ Փաշինյան

14:29 • 20/11

«Վրաստանն ունի երկու թշնամի՝ ռուսական օկուպացիան և աղքատությունը». վարչապետ Բախտաձե

14:24 • 20/11

Ադրբեջանում սկսվել է գերեվարված ՀՀ քաղաքացի Կարեն Ղազարյանի գործով հերթական դատական նիստը (տեսանյութ, լուսանկարներ)

14:22 • 20/11

Ավտովթարից հետո Վրաստանի մշակույթի փոխնախարարը 3-րդ օրն է՝ կոմայի մեջ է

14:21 • 20/11

Սամվել Մայրապետյանի գործում մենք կարող ենք առնչվել շատ խոշոր կոռուպցիոն խաչմերուկի հետ․ Նիկոլ Փաշինյան

14:14 • 20/11

Հակակոռուպցիոն ունիվերսալ մարմնի ստեղծումն անխուսափելի քայլ է. Նիկոլ Փաշինյան

14:12 • 20/11

Beeline-ը ընդլայնել է «Սմարթ» սակագնային փաթեթների ցուցակը

14:08 • 20/11

ԱՊՊԱ ձևակերպում Արդշինբանկի «Մոբայլ Բանկինգ» հավելվածի միջոցով

14:06 • 20/11

Գազի կորուստներից 4,3 %-ը՝ շուրջ 90 մլն խմ գազը, Վրաստանից Հայաստան փոխադրվող 15 կմ հատվածում է. Միքայել Մելքումյան

14:02 • 20/11

Ոմանք ընկալել են, որ ես ու Ադրբեջանի նախագահը «չաթ» ենք անում, ոչ, տեղեկատվությունը փոխանցվում է ըստ անհրաժեշտության. Նիկոլ Փաշինյան

13:58 • 20/11

Գեղեցկուհի Այշվարիա Ռայը՝ բոլիվուդյան մրցանակաբաշխությանը (լուսանկարներ)

13:55 • 20/11

ՊԵԿ-ն ասել է՝ նման հայեցակարգ չկա, մենք ասել ենք, որ որոշման համար հասարակության մանդատն է պետք․ Ն․ Փաշինյանը՝ ֆիզիկական անձանց համատարած հարկելու գաղափարի մասին

13:52 • 20/11

Դատարանն արգելափակել է Թրամփի՝ ապօրինի ներգաղթյալների վերաբերյալ հրամանագիրը

13:50 • 20/11

Գառնիկ Բադալյանը նշանակվել է Թուրքմենստանում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան

13:45 • 20/11

«Միմինո-2». Գարիկ Մարտիրոսյանն օդաչուի համազգեստով լուսանկար է հրապարակել և հայտնել, որ պատրաստ է թռիչքի

13:41 • 20/11

Բունդեսլիգայի լավագույն ռմբարկուն հայտնվել է «Բարսելոնայի» և «Լիվերպուլի» ուշադրության կենտրոնում

13:40 • 20/11

Հայտնի է՝ ինչ նվերներ են միմյանց մատուցել Լուկաշենկոն ու Ալիևը

13:38 • 20/11

ՀՀ-ն և Լատվիան միևնույն արժեքները կրող բարեկամ երկրներ են. նախագահին իր հավատարմագրերն է հանձնել Լատվիայի դեսպանը

13:35 • 20/11

Instagram-ը կջնջի այն հավանումները, որոնք կողմնակի հավելվածների շնորհիվ են ձեռք բերվել