Սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ ինչ առաջարկներ են ներկայացրել քաղաքական ուժերը

Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողով սահմանադրական բարեփոխումների վերաբերյալ գրավոր առաջարկներ չի ներկայացրել, քանի որ առաջին իսկ փուլից ակտիվորեն մասնակցել է գործընթացին, մասնակցել տարբեր հարցերի շուրջ քննարկումներին:Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում հայտնեց Ազգային ժողովի «Հանրապետական» խմբակցության ղեկավար Վահրամ Բաղդասարյանը։


«Հենց առաջին փուլից Հանրապետական կուսակցությունը սերտորեն աշխատել է մասնագիտական հանձնաժողովի հետ բոլոր փուլերում, եղել են ծավալուն քննարկումներ, որոնց սկզբից մինչև վերջ մասնացել ենք, մեր առաջարկներն ենք ներկայացրել՝ կառավարման մոդելից մինչև մարդու իրավունքներ, իսկ այն քաղաքական ուժերը, որոնք աշխատանքներ չեն տարել մասնագիտական հանձնաժողովի հետ, նրանք ներկայացնում են իրենց գրավոր առաջարկները, որովհետև, հիմա կարելի է ասել, իրենց առաջարկների ժամանակն է»,– ասաց նա։

Հիշեցնենք, որ մայիսի 5-ին ավարտվում է սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ առաջարկներ ներկայացնելու ժամկետը, որից հետո այլևս գրավոր առաջարկներ չեն ընդունվի։

Փաստաթուղթը նախորդ տարվա ամռանից քննարկվելով մարզպետարաններում ու թաղապետարաններում՝ հոկտեմբերի 15-ին կներկայացվեց ՀՀ Նախագահին, ապա հրապարակվեց:
Ներկայումս Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչների կողմից չի բացառվում երկու՝ կիսանախագահական ու խորհրդարանական համակարգերի տարբերակների քննարկումը:

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ հայեցակարգին դրական եզրակացություն էր տվել Վենետիկի հանձնաժողովը` նշելով, որ առաջարկված բարեփոխումների նպատակները հիմնականում համապատասխանում են իր դիրքորոշումներին:

ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ քաղաքական խորհրդակցությունների մասնակցած ուժերից սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովին հայեցակարգի վերաբերյալ գրավոր առաջարկներ են ներկայացրել «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը» և Քրիստոնեա-Դեմոկրատական կուսակցությունը:

Ինչպես Tert.am-ի հետ զրույցում հայտնեց Քրիստոնեա-Դեմոկրատական կուսակցության ղեկավար Խոսրով Հարությունյանը, իրենք դեռևս Սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգի նախնական տարբերակի վերաբերյալ 18 առաջարկություն ներկայացրել են, որոնցից մի մասը քննարկվել է հանձնաժողովի կողմից և իրենց արտացոլումը գտել հայեցակարգի լրամշակված տարբերակում։

«Ես հիմա մշակում եմ մեր առաջարկությունների վերջնական տարբերակը և հավանաբար արդեն վաղը կներկայացնենք հանձնաժողովին»,-ասաց նա:

Հարցին, թե մասնավորապես ի՞նչ առաջարկություն են ներկայացնելու, Խոսրով Հարությունյանը նշեց, որ փոփոխության կարիք ունեցող հասկացություններից մեկը վերաբերում է պետություն և պետական իշխանություն հասկացությունների հստակեցմանը:

Կուսակցությունն առաջարկել է ներդնել Սահմանադրության հայեցակարգի մակարդակում հետևյալ եզրույթները՝ «պետություն», «պետական իշխանություն», «պետության պարտավորություն», «իշխանության պատասխանատվություն» և այլն:

Իսկ ՀՅԴ-ն, հիշեցնենք, առաջինն էր, որ ներկայացրել էր սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգի վերաբերյալ կուսակցության 10 առաջարկներ, որոնք վերաբերում են ԱԺ-ի՝ որպես  պետական իշխանության միակ առաջնային մանդատ ունեցող, միակ բարձրագույն ներկայացուցչական օրենսդիր մարմնին, դրա կազմավորմանը, գործունեությանը, կառավարության ու վարչապետի աշխատանքին, արդարադատության համակարգին, կուսակցությունների խոշորացմանը, ՏԻ մարմիններին և այլն:

«Օրինաց երկիր» խմբակցության ղեկավար Հեղինե Բիշարյանի՝ Tert.am-ին տված պատասխանից հստակ չէր՝ ներկայացրե՞լ է ՕԵԿ-ը առաջարկներ, թե ոչ. «Մենք այդ մասին կասենք վաղը»:

Իսկ ՀՀ Նախագահի հետ քաղաքական կոնսուլտացիաների մասնակցած մյուս քաղաքական ուժերը առաջարկներ չեն ներկայացրել: «Հայոց համազգային շարժում» և «Ազգային ժողովրդավարների դաշինք» կուսակցությունների մամուլի քարտուղարների ու ղեկավարների հետ չհաջողվեց կապ հաստատել:

«Ժառանգություն» կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Մարտիրոսյանը Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ իրենք առաջարկություններ չեն ներկայացրել ու չեն էլ ներկայացնելու, որովհետև դեռևս մեկ տարի «Ժառանգության» կողմից ներկայացրած առաջարկությունները չեն իրականացվել, որոնք, ի դեպ, ըստ կուսակցության փոխնախագահի, կարելի էր ընդունել առանց սահմանադրական փոփոխությունների:

«Մեր առաջարկների ընդունումը ցույց էր տալու, որ իշխանության կողմից քաղաքական կամք կա և իրապես սահմանադրական բարեփոխումներ իրականացնելու ցանկություն, ոչ թե վերարտադրության հերթական մեխանիզմ ստեղծելու: Բացի այդ, մեր առաջարկությունների ընդունումը թույլ էր տալու, որ անվստահությունը, որ կա իշխանությունների նկատմամբ, փոքր-ինչ մեղմանար և լեգիտիմության խնդրի բացը լրացվեր: Բայց իշխանությունները չեն ընդունել այդ առաջարկությունները, և մենք, ինչպես նախօրոք ասել էինք, որևէ բովանդակային քննարկումների մեջ չենք մտնելու»,-ասաց նա:

Արմեն Մարտիրոսյանը նշեց, որ կուսակցության կողմից ներկայացված առաջարկությունները վերաբերել են ԱԺ 100 տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգին, ընտրություններից հետո քվեարկած մարդկանց ցուցակների փակցնելուն, կուսակցությունների ֆինանսավորմանը, ընդդիմության լրացուցիչ լծակների տրամադրմանը:

«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Նաիրա Զոհրաբյանը Tert.am-ի հետ զրույցում կրկնեց այն, ինչ ասել էր մի քանի օր առաջ այս առնչությամբ: Որ եթե ինչպես հայտարարվել է ՀՀԿ ներկայացուցիչների կողմից՝ խորհրդարան ներկայացվի սահմանադրական փոփոխությունների 2-րդ՝ գործող կիսանախագահական համակարգը պաշտպանող տարբերակը, ապա ԲՀԿ-ն այս համակարգում դատավորների անկախության և այլ մի քանի խնդիրների հետ կապված որոշ առաջարկներ կներկայացնի:

Իսկ խորհրդարանական համակարգի տարբերակի պարագայում ԲՀԿ-ն որևէ առաջարկ չի ներկայացնի. «Մենք խորհրդարանական համակարգին դեմ ենք, որովհետև գտնում ենք, որ երբ ունենք լրջագույն ներքին և արտաքին կայունության խնդիր, երբ գտնվում ենք պատերազմական իրավիճակում, և սահմանին ամեն օր իրավիճակը լարված է, կա Ղարաբաղի հարց և ունենք չկայացած կուսակցություններ, խորհրդարանական համակարգին անցումը լրջագույն ռիսկեր է պարունակում»:

«Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցությունը նույնպես առաջարկներ չի ներկայացրել մասնագիտական հանձնաժողովին, ինչի մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց կուսակցության մամուլի քարտուղար Անժելա Խաչատրյանը՝ պարզաբանելով առաջարկներ չներկայացնելու պատճառը. «Քանի որ, թեև այս պահին չկա վերջնական տարբերակ, ապա ցանկացած կուսակցություն, որը առաջարկ է ներկայացնում, նշանակում է, որ իր կողմից սահմանադրության փոփոխությունների տարբերակ է առաջարկում: Այսինքն՝ իր կողմից Սահմանադրություն և հայեցակարգ է առաջարկում, ինչը մեր համար, իհարկե, նորմալ չէ»:

Ուստի «Ազատ դեմոկրատները» կսպասի վերջնական փաստաթղթին, հանրաքվեի դրվելիք տարբերակին, նոր այդ ժամանակ կներկայացնի իր դիրքորոշումները:

Գրավոր առաջարկներ չի ներկայացնելու նաև ՀՀՇ-ն. կուսակցության մամուլի քարտուղար Կարեն Կարապետյանը Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց.«Մենք որևէ գրավոր առաջարկ չենք ներկայացնելու»: