Հայաստանում պակասում է 25-55 տարիքային խումբը, իսկ առկա բնակչությունն ի վիճակի չէ կրել երկրում ավելացող սոցիալական բեռը. Հրանուշ Խառատյան

12:31 • 14.08.17



 

Ազգագրագետ Հրանուշ Խառատյանը Tert.am –ի հետ զրույցում անդրադառնում է Հայաստանի համար առանցքային ժողովրդագրական խնդրին՝ ՄԱԿ-ի ժողովրդագրական զարգացումների հետազոտությունների լույսի ներքո, ըստ որի՝ համապատասխան քայլեր չձեռնարկելու դեպքում 2025-ը Հայաստանը կդիմավորի նվազած և ծերացող բնակչությամբ, իսկ 2050- ին ՀՀ բնակչությունը ընդամենը մոտ 2 միլիոն կլինի:

-Տիկի՛ն Խառատյան,  փորձագիտական մակարդակով պարբերաբար և հետևողականորեն ահազանգվում է ՀՀ-ում ժողովրդագրական միտումների չափազանց մտահոգիչ լինելու մասին, մինչդեռ անկախությունից ի վեր քաղաքական ու մտավորական ընտրանու ուշադրության առանցքից հարցը ընթացիկ կեղծ օրակարգերի թելադրանքով երկրորդական պլան է մղվում: Ըստ Ձեզ, որքանո՞վ է  Հայաստանը ժողովրդագրական ճգնաժամի առջև կանգնած։

- Տեղական փորձագետները վաղուց են ահազանգում այս մասին՝ թվերով և որակական վերլուծություններով ցույց տալով դրա ընթացքը, ներկան և հետևանքները: Եթե նույնիսկ համարենք, որ նրանք սուբյեկտիվ են, ապա արժե հիշել, որ ՄԱԿ-ի ժողովրդագրական զարգացումների հետազոտությունները դեռևս  2004-ին էին կանխատեսում, որ եթե կտրուկ քայլեր չձեռնարկվեն, 2025-ը Հայաստանը կդիմավորի նվազած և ծերացող բնակչությամբ, իսկ 2050-ին ՀՀ բնակչությունը ընդամենը մոտ երկու միլիոն կլինի: Ինչպես տեսնում ենք՝ ամեն ինչ տանում է դրան: Ավելին՝ ես կասեի, որ ավելացել են Հայաստանի ժողովրդագրության բացասական միտումների պատճառները, և դրանց մեջ ամենաակնհայտը՝ Հայաստանի, մասնավորապես, Արարատյան դաշտի անապատացման արագացած ընթացքը: Սա իրական աղետ է, որից ժողովրդագրականն ամենամեծը չէ:  Ընդ որում՝ այս աղետը հենց մենք ենք ստեղծում՝ հանդուրժելով, որ մի քանի մարդու ձկնարդյունաբերական բիզնես ծրագրերի և հարստացման համար վերանա մեր երկրի գլխավոր երկրագործական շտեմարանը: Դա իրականացվում է երկիրը կառավարող ՀՀԿ կուսակցության իմացությամբ և օժանդակությամբ:

-Ի՞նչ եք կարծում, ժողովրդագրական այս ճգնաժամն ի՞նչ հետևանքների կարող է հանգեցնել:  

-Հետևանքների մասին բազմիցս խոսվել է: Ծերացող հասարակություն, որում գնալով մեծանում է սոցիալական բեռի ծավալը, ամեն տարի ավելանում է մեկ աշխատանքային տարիքի մարդուն բաժին հասնող սոցիալական բեռը՝ ի դեմս տարիքավոր և անաշխատունակ մարդկանց քանակի, երկրում նվազում է կամքը, խիզախումը, նվազում է նախաձեռնողականությունը, ֆիզիկական և բարոյական պաշտպանունակությունը, մեծ ծրագրերի  սնուցումը, կրթության և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը, մեծանում կախվածությունը, սոցիալական հոգնածությունը, հնազանդությունը: Տարիքային խմբերի անհամամասնությունը նվազեցնում է գիտելիքի և փորձի ժառանգորդման  հնարավորությունները:

Հայաստանի Հանրապետությունում հաշվառման մեջ գտնվող բնակչության մասին պաշտոնական վիճակագրության տվյալներից ակնհայտ երևում է, որ  բնակչության գործնական նվազումն սկսվում է 30 տարեկանների խմբից, ընդ որում՝ եթե 30-39 տարեկանների խումբը քաղաքային բնակչության մեջ 20-29 տարեկանների խմբից պակաս է մոտ 7-8 %-ով, ապա 40-49 տարեկանների խումբը քաղաքային բնակչության մեջ 20-29 տարեկանների խմբից պակաս է մոտ 36-37%-ով, իսկ 30-39 տարիքային խմբի բնակչությունից պակաս է 26-27%-ով: 50-59 տարեկանների տարիքային խմբում այս մեծ տարբերությունը որոշ չափով նահանջում է: 20-29 տարեկանների խմբից այստեղ պակասը կազմում է  13-14%, 30-39 տարիքային խմբի բնակչությունից պակաս է  4-5%,  իսկ ահա 40-49 տարեկանների տարիքային խմբից նույնիսկ ավել է 29%:  Մոտավորապես նույնն է դինամիկան նաև գյուղական բնակչության դեպքում՝ այն տարբերությամբ, որ այստեղ տոկոսային տարբերություններն ավելի մեծ են: 30-39 տարեկանների խումբը գյուղական բնակչության մեջ 20-29 տարեկանների խմբից պակաս է մոտ 27 %-ով, 40-49-ի խումբը գյուղական բնակչության մեջ 20-29 տարեկանների խմբից պակաս է մոտ 34%, իսկ ահա  30-39 տարեկանների խմբի բնակչությունից՝  6-7 %-ով: 50-59 տարեկանների խումբը գյուղական բնակչության մեջ  20-29 տարեկանների խմբից պակաս է  26-27%-ով, 30-39-ի խմբից`  6-7%-ով, իսկ ահա 40-49-ի խմբից ավել է 2.1%-ով,  40-49 տարիքային խմբից՝  10%-ով: Սա նշանակում է, որ Հայաստանում պակասում է գլխավորապես թե՛ քաղաքային, թե՛ գյուղական հասուն, կենսափորձով հարուստ, խիզախելու ընդունակ, նախաձեռնող, հիմնական աշխատանքային՝ 30-49 տարիքային խումբը: Սա կարիերայի, սոցիալական արժեքների հաստատուն կրողների, մարդու նախաձեռնողականության ամենաակտիվ տարիքային խումբն է: Աղյուսակից երևում է նաև, որ քաղաքային բնակչության կլաստերային խմբերում ամենամեծ թիվն ունեն 60 և ավելի տարիք ունեցողները, որոնք, մասնավորապես, 40-49 տարիքային խմբից ավել են 105.400  մարդով: Գյուղական բնակչության մեջ, ընդհակառակը, նրանք ամենափոքր խումբն են և մի փոքր՝ 6.200 մարդով ավել են միայն 40-49 տարիքային խմբից: Իհարկե, այս թվերը պաշտոնական վիճակագրության թվերն են, և կարելի է վստահ լինել, որ Հայաստանում առկա ռեալ բնակչության մեջ այս թվերն ավելի լուրջ անհամամասնություն ունեն: Սակայն Հայաստանի միգրացիոն գործընթացին հետևողները կարող են հաստատել, որ պակասող խմբերն իսկապես գլխավորապես 25-55 տարեկաններից են: Սոցիալական այլևայլ խնդիրներից զատ սա նաև նշանակում է, որ Հայաստանի առկա բնակչությունը իր ներկայիս աշխատանքային հնարավորություններով և բարոյա-հոգեբանական վիճակով պարզապես ի վիճակի չէ կրելու երկրում ավելացող սոցիալական բեռը:

2014թ, այդ պատկերի արտացոլումն աղյուսակով հետևյալն է, օրինաչափությունները նույնն են նաև այսօր.

Քաղաքային և գյուղական բնակչության տարիքային խմբերի համամասնությունը 2014թ.
(տվյալները՝ http://armstat.am/file/doc/99493598.pdf)



- ԱԺ նախկին պատգամավոր Թևան Պողոսյանը, նույնքան կարևորելով այս խնդիրը, ժամանակին առաջարկել էր անգամ, որ Հայաստանի սահմանային գյուղեր գան երրորդ երկրների աղքատ բնակիչներ ու անգամ՝ չինացիներ, ու ի պատասխան դիտարկման, որ չինացիներին Հայաստան հրավիրելն այնքան էլ լավ գաղափար չէ, Պողոսյանն ասել էր,  որ չի պնդում, որ ամենալավ լուծումն է առաջարկում, բայց և խնդրել էր, որ քաղաքական ուժերը, մտահոգ մարդիկ արձագանքեն, իրենց առաջարկները ներկայացնեն: Եղավ զրո արձագանք:

-Համաձայն չեմ «զրո արձագանք» գնահատականին: Մտահոգ մարդիկ երբեք չեն դադարել առաջարկներ անել, այլ խնդիր է, որ դրանք ընդունելի չեն մեր երկրի փաստացի ղեկավարների՝ տնտեսապես, սոցիալապես, մշակութապես, նաև էկոլոգիապես երկիրն անապատացնող կլանների համար: Եղած բազմաթիվ առաջարկներից թվարկեմ մի քանիսը.

Ա) Կտրուկ փոխել տարածքային կառավարման առկա սկզբունքը, երբ Հայաստանը կենտրոնացել է Երևան քաղաքում: Տնտեսապես, սոցիալապես, քաղաքականապես, մշակութապես: Պատկերացրե՛ք, ներկայումս Երևանը, Արմավիրի, Արարատի, Կոտայքի մարզերը միասին զբաղեցնում են 5641 քառ.կմ տարածք, այսինքն՝ երկրի ամբողջ տարածքի  20%-ը, մինչդեռ այս տարածքում  կենտրոնացված է երկրի բնակչության 62%-ը՝ 1.853.600 մարդ:

Բնակչության խտությունը մեկ քառ.կմ վրա ամենամեծը Երևանում է՝  մեկ քառ.կմ. վրա 4 805 մարդ, Արմավիրում՝ 215, Արարատում՝ 124, Կոտայքում՝ 121.5:  Երկրի համար մեծ կարևորություն ունեցող Սյունիքի մարզում, օրինակ, ապրում է կամ հաշվառված է ընդամենը 139.600 մարդ, Վայոց ձորի մարզում՝ 51.000 մարդ: 51.000 մարդը նույնիսկ մեկ միջին չափի քաղաքի բնակչություն չէ: Այս անհավասարակշռությունը, բնականաբար, թե՛ տարածքային զարգացման անհեռանկար և անհավասարակշիռ քաղաքականության հետևանք է, թե՛ նաև պատճառ: Երկրի համամասնական զարգացման  նպատակով պետք է նաև փոխել կառավարման՝ Երևան քաղաքում կենտրոնացվածության սկզբունքը: Կարո՞ղ է, չէ՞, այս փոքր երկրում կառավարությունը մի վայրում լինել, ԱԺ-ն՝ այլ, մի քանի կարևոր համալսարաններ տեղափոխվել, օրինակ, Գյումրի:

Հայաստանի բոլոր մարզերը՝ բացառությամբ Երևանի և Կոտայքի մարզի, սահմանային են: «Երրորդ երկրների աղքատ բնակիչները» ինչո՞ւ պիտի տեղափոխվեն ապրելու ամենամեծ՝ արևմտյան և արևելյան սահմաններում փակ տարածքներով երկրի սահմանային բնակավայրեր, որտեղ որևէ ենթակառույց այդ մարդկանց գոյատևման համար չկա: Իսկ եթե կարող է այդ կարգի ծրագիր լինել, ինչո՞ւ չեն կարող գալ սահմանակից երկրների, մասնավորապես, Թուրքիայի աղքատ,  բազմազավակ քուրդ բնակիչները: Հիմա պատկերացնենք հետևանքները. Թուրքիան և Ադրբեջանը հիստերիկ աղմուկ են բարձրացնում իրենց սահմանակից վայրերում վրիժառության օջախներ ստեղծող Հայաստանի մասին: Լավ, գալիս են չինացիները, աղքատ հնդիկները, ֆիլիպինցիները… Վերջիններս, ի դեպ, ունեն արտագնա աշխատանքի ծավալուն ծրագրեր և դրանց համապատասխանող կրթական ենթակառույցներ: Չինացիները… աղքատները լցվում են բարեբեր հող ունեցող և դատարկվող Ռուսաստան, միջին ասիական հանրապետություններ: Գան սակավահող սահմանային գյուղական բնակավայրեր՝ ի՞նչ անեն, ինչո՞վ գոյատևեն, ի՞նչ աճեցնեն անապատացող երկրում: Գան ճորտական պայմաններով ապրելո՞ւ: Այսինքն՝ հողատերերի համար նվազագույն վճարով աշխատելո՞ւ: Մինչև հարմարվեն մեր երկրին այնքան, որ երկու-երեք սերունդ հետո իրավունքների հա՞րց կարողանան բարձրացնել: Վերջապես, եթե Հայաստանը չի կարողանում իր առկա գյուղատնտեսական արտադրանքն արտահանել, ի՞նչ անել նոր արտադրողի արտադրանքի հետ:

Բ) Կտրուկ փոխել դատական համակարգը, շանս տալ քաղաքացուն դատարանով պաշտպանել իր թալանված իրավունքները և ունեցվածքը: Օրինակ՝ Արարատյան դաշտում սեփական հողակտորի անապատացման մեղավորներին դատել և ստանալ իր կորցրած եկամուտները:

Գ) Սոցիալական նպաստներ բաժանելուց անցնել խոցելի սոցիալական խմբերին տնտեսական ակտիվ նախաձեռնություններում ներգրավելու գործնական քաղաքականության, ինչի մասին խոսվում է քսան տարուց ավելի: Գիտե՞ք որքան գումարներ են բյուջեից ծախսվում այդ երբեք չիրականացվող, բայց իբրև թե իրականացվող ծրագրերի վրա:

Դ) Վերացնել տնտեսական մենաշնորհները: Եվ այլն: Դրանք շատ են և անիմաստ, իսկ անիմաստ են, քանի որ չկա դրանք պաշտպանելու և իրականացնելու կամքը: Ասենք թե դրսից խիստ աղքատ մարդիկ բերվեն, դրսից բերվողներին կշահագործեն, և վերջիններս ավելի քիչ կդժգոհեն, քանի որ պակաս իրավատեր կզգան իրենց և ավելի ճնշված կլինեն: Դրանից մեր բնակչության իրավունքները կավելանա՞ն, իրավիճակը կփոխվի՞: Արտագաղթը կնվազի՞: Ծնելիությունը կավելանա՞: Կարծում եմ, որ լուծումները ներսում են և ներսի համար:

-Համաձա՞յն եք այն դիտարկման հետ, թե Հայաստանում ժողովրդագրական խնդրի հիմնական պատճառը արցախյան հարցի կարգավորված չլինելն է, քանի որ կա նաև հակառակ կարծիքը, որ ՀՀ-ից նախ և առաջ հեռանում են արդարության պակասի զգացումից ելնելով, և ոչ այդքան սոցիալական պատճառներից դրդված:

-Արցախյան հարցի կարգավորված չլինելը միայն հարմար բանաձև է ներսի ամենաթողությունը քողարկելու համար: Չկարգավորված կոնֆլիկտներ ունեցող նորմալ երկրներն իրենց տնտեսական ծրագրերը և հասարակական հարաբերությունները կարգավորում են կոնֆլիկտի հաշվառմամբ: Երբեմն էլ չկարգավորված կոնֆլիկտն ինքն է սոցիալական արդարության և համաձայնության լրացուցիչ խթան դառնում: Ինչու՞ կոնֆլիկտի առկայությունը մեր երկրում չի նվազեցնում առասպելական նյութական հարստությունների կուտակման ընթացքը, ինչո՞ւ է կոնֆլիկտի առկայությունը խթանում ոչ թե տարածքային կառավարման համաչափությունը, այլ գերկենտրոնացումը: Ո՞րն է սրա տրամաբանությունը:  Պատասխանը, կարծում եմ, մեկն է: Աշխատում է ոչ թե պետական ծրագիրը, այլ եսասիրությունը և կենսաբանական բնազդը: Այլ կերպ ասած՝ հանրային իրավունքը և օրենքը փոխարինված են անհատների եսակենտրոնությունը պաշտպանող իշխանության կամքով, որն ինքը հենց այդ եսակենտրոն անհատների համախումբն է:  Ուժային կառույցների գերխնդիրն այդ շահերը պաշտպանելն է: Դրա ամենացայտուն դրսևորումների օրինակները տեսնում ենք բոլոր մակարդակների ընտրություններում, որոնք թե՛ ընթանում, թե՛ ավարտվում են երբեք չբացահայտվող արյունահեղություններով: Մարդիկ միշտ հեռանում են այդպիսի երկրներից՝ արդարացիորեն գտնելով, որ հայրենիքը հավասար իրավունքների և հնարավորությունների տարածքն է: Նրանք հեռանում են անարդար իշխանություններով հայրենիքից՝ թեկուզ ավելի անարդար իշխանություններով երկրներ: Նրանք հեռանում են իրենց անարդար տնից, ընտանիքից՝ չկարողանալով ազդել իրավիճակի վրա, բայց պատրաստ լինելով հանդուրժել ուրիշի տան, ընտանիքի անարդարությունը: Վերջ ի վերջո, հայրենիքում ավելի շատ են թե՛ մարդու պարտավորությունները, թե՛ իրավունքի ակնկալիքները: Հեռացողները հաճախ իրավունքի հետևից չեն գնում, նրանք փախչում են իրենց հասանելիք իրավունքի պակասից:    

- Տիկի՛ն Խառատյան, ի՞նչ կարող է անել պետությունը ներգաղթ կազմակերպելու համար:

-Ամենագլխավորը՝ ունենալ օրենքներով առաջնորդվող դատարան: Ներգաղթի դեպքում չափազանց կարևոր է օրենքների կիրառելիության մակարդակը: ԽՍՀՄ-ում ներգաղթը մասնակիորեն հաջողվեց, որովհետև ԽՍՀՄ-ը փակ երկիր էր, տեղեկատվության մենատերը իշխանությունն էր, եկողների մեծ մասը արդարության դրախտային կյանքի քարոզչության հիպնոսի տակ էր, իսկ գալուց հետո վերադառնալ չէին կարող: Վերադարձի բոլոր փորձերը դատապարտված էին տարբեր մակարդակների պատիժների: 

-Ի՞նչ կարող էր անել պետությունն այս ուղղությամբ, որ չի արել կամ արել է, բայց չի հաջողել: Ձեր կարծիքով՝ պետությունը, մասնավորապես, Սփյուռքի նախարարությունը, բացի «Արի տուն»-ից, ինչ-որ հատուկ քարոզչական աշխատանք, հատուկ պրոյեկտներ կարո՞ղ է  տանել և ի՞նչ արդյունք սա կտա՝ նաև այն համատեքստում, երբ նախարարությունը գլխավորի Սփյուռքում ինչ-որ շատ հեղինակավոր հայ մարդ:

-Եթե նույնիսկ «ամենահայը» գլխավորի ներգաղթի ծրագիրը, ոչինչ չի ստացվի, որովհետև «ներգաղթի ծրագիրը» ներգաղթի քարոզչությունը չէ, այն տարբեր բաղադրիչներից բաղկացած ծրագիր է, որոնցից ներկա պահին թիվ մեկը օրենքի գործելու անհրաժեշտությունն է: Չխոսելով, իհարկե, ներգաղթյալներին գործնական օգնության մասին:

-Սամվել Ֆարմանյանն առաջարկում էր ազգային ծրագիր ունենալ, ո՞վ պետք է մշակի այն, ո՞վ  և ինչի՞ց պետք է սկսի: Արդյոք այստեղ միայն իշխանությո՞ւնն անելիք ունի, թե՞ նաև ընդդիմությունն ու այլ քաղաքական ուժերը:

-Մի՞թե ՀՀԿ-ի ծրագիրը հենց այդ ազգային ծրագիրը չէ: Լրացուցիչ ի՞նչ ծրագրի մասին կարող է խոսք լինել: Որևէ այլ ծրագիր, որը կարող է ռացիոնալ, գործնական, բայց տարբեր և նույնիսկ հակոտնյա լինել ՀՀԿ ծրագրին, կարո՞ղ է ընդունվել և իրականացվել իշխանության կողմից: Եթե այո, և եթե Սամվել Ֆարմանյանն ի մի բերի վերլուծող հասարակության կողմից առաջարկված ծրագրերը, քննարկի դրանք ՀՀԿ-ի համար ընդունելի են թե ոչ, կարելի է քննարկել այդ ծրագրերն իրականացնող մեխանիզմները։  

- Ձեր հայացքով՝ ինչպե՞ս և ի՞նչ կերպ կարող է օգնել Հայաստանին սփյուռքն այս հարցում:

-Միայն Հայաստանում օրենքով շարժվող դատարան ունենալու հարցում ճնշումներ բանեցնելով: Այս անկյունաքարային հարցի լուծումից հետո միայն կարելի է քննարկել ծրագրերի հարցը:

- Կառավարությունը որոշակի ծրագրեր փորձում է առաջ բերել, օրինակ՝ երրորդ երեխայի ծննդյան համար միանվագ 1 մլն դրամ է հատկացնում, կամ՝ երիտասարդ ընտանիքներին բնակարանով ապահովելու ծրագիրը, որը թեև դեռևս բավարար չափով չի գործում: Կարծում եք՝ բավարա՞ր են այդպիսի ծրագրերը՝ ծնելիության խթանման համար:

-Ամենաանհաջողն են: Միանվագ 1 մլն դրամի գայթակղությունը երրորդ կամ ավելի երեխաների թիվը կավելացնի ամենաանապահով ընտանիքներում, որտեղ երեխաների նկատմամբ արդեն իսկ զգալիորեն նվազում է պատասխանատվությունը: Մեկ միլիոնով ինչ-որ հրատապ պարտքեր կմարվեն, կամ՝ արագ կծախսվի մի քանի ամսվա օրվա խնդիրների վրա, իսկ ծնված երեխաներին դեռ պետք է մեծացնել՝ անընդհատ բախվելով «քեզ ով էր ասում այդքան երեխա ունեցիր» արդեն վաղուց շրջանառվող բանաձևին: Կարկատաններով ժողովրդագրական խնդիր չի լուծվելու: Եվ դեռ պետք է քննարկել ամլության մեծ ծավալները, էկոլոգիական ազդեցությունը ամլության, հղիության և երեխաների առողջության վրա, ընտանեկան բռնության ծանրագույն խնդիրը, միայնակ ընտանիքների, միայն կանանցով կառավարվող ընտանիքների, ավելացող տղամարդկային հավակնոտության և փոփոխվող կանացի նոր հավակնությունների հարցերը, երևույթներ, որոնք սովորաբար բնորոշ են արագ փոփոխվող հասարակություններին և եթե դրանց նկատմամբ ծրագրային լուծումներ չեն առաջարկվում, դրանք լուծվում են ոչ միշտ կանխատեսելի ինքնակարգավորման մեխանիզմներով:   

Անուշ Դաշտենց





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

00:31 • 24/09

Ավանի 1/19 ընտրատեղամասում «Իմ քայլը» ստացել է ձայների բացարձակ մեծամասնությունը՝ 75%-ը

00:04 • 24/09

Իրանում երկուշաբթին ազգային սգո օր է հայտարարվել՝ Ահվազի ահաբեկչության զոհերի հիշատակին

23:57 • 23/09

Նեյմարն իր մարզաշապիկը նվիրել է խաղադաշտ մտած երեխային (տեսանյութ)

23:49 • 23/09

«Իմ քայլը» դաշինքն ստացել է 82.70%, ԲՀԿ-ն՝ 6.43%, «Լույս» դաշինքը՝ 4.78%. ԿԸՀ-ն հրապարակում է Երևանի ավագանու ընտրությունների նախնական արդյունքները (թարմացվող)

23:29 • 23/09

Դոնալդ Թրամփը չի բացառում հանդիպումը Հասան Ռոհանիի հետ ՄԱԿ-ի Գլխավոր վեհաժողովում

23:27 • 23/09

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում զանգերի թիվն աննախադեպ է եղել. ԿԸՀ

23:13 • 23/09

ՀԱԹ 7/14 ընտրատեղամասում  ընտրողների շուրջ 81 տոկոսը քվեարկել է « Իմ քայլը» դաշինքի օգտին

23:04 • 23/09

Ըմբշամարտի երիտասարդական ԱԱ. Վազգեն Թևանյանը՝ ևս բրոնզե մեդալակիր

22:50 • 23/09

Հրապարակվել են երկնաքարի մակերևույթին արված առաջին պատմական լուսանկարները

22:45 • 23/09

Քվեարթերթիկի վրա նկարված սրտիկներ, քաղաքապետի՝  ավելացված նախընտրած թեկնածուներ. ինչպես են քվեաթերթիկները դարձել անվավեր» (լուսանկարներ)

22:38 • 23/09

Վրաստանի վարչապետը պարզաբանել է կանեփի աճեցման և արտահանման մասին նախաձեռնությունը

22:26 • 23/09

10/16 ընտրատեղամասում 771 ընտրողից 667-ը՝ ընտրողների 86.5 տոկոսը, ձայնը տվել է «Իմ քայլը» դաշինքին

22:11 • 23/09

Արարատի մարզում 55-ամյա տղամարդն ինքնասպան է եղել. shamshyan.com

22:02 • 23/09

«Միլանն» ու «Ատալանտան» չորոշեցին հաղթողին (տեսանյութ)

22:01 • 23/09

ԱՄՆ-ում թերթաքարային նավթի արդյունահանման ծավալների զգալի աճ է կանխատեսում 2027-2028 թվականներին

21:56 • 23/09

Ժամը 21:30-ի դրությամբ ՄԻՊ-ը ստացել է ընտրական գործընթացին վերաբերող 46 ահազանգ, ուսումնասիրել է ավելի քան 1000 հրապարակում

21:21 • 23/09

Երևանի ավագանու ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների 43.65%-ը, ավագանու նախորդ ընտրությունների մասնակցության ցուցանիշը գերազանցվել է շուրջ 3%-ով

21:10 • 23/09

Խորհրդականը հայտնել է, թե ինչին է նվիրված լինելու Թրամփի ելույթը ՄԱԿ-ի Գլխավոր վեհաժողովում

20:59 • 23/09

«Արսենալը» երկու անպատասխան գնդակ ուղարկեց «Էվերթոնի» դարպասը, Մխիթարյանը չմասնակցեց խաղին (տեսանյութ)

20:53 • 23/09

Քվեարկության ընթացքում ստացվել են 84 իրավախախտման վերաբերյալ տեղեկություններ. Մերուժան Հակոբյան

20:52 • 23/09

Ասեղներ պարունակող ելակներն Ավստրալիայից հասել են Նոր Զելանդիայի խանութներ

20:44 • 23/09

ՔԿ տարածքային ստորաբաժանումներում ստացվել է 23 հաղորդում՝ առերևույթ ընտրախախտումների վերաբերյալ

20:41 • 23/09

Նախկինում «գազելներով» տանում էին քվեարկելու իշխանության օգտին, հիմա այդ պրակտիկան չկա, և մասնակցության առումով ավելի բնական ցուցանիշ է լինելու. քաղաքագետ

20:41 • 23/09

Նախընտրական շրջանում ամենաշատ գումարը ծախսել է «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքը, իսկ երկու ուժ ընդհանրապես գումար չեն ծախսել

20:33 • 23/09

Տարոն Մարգարյանը չի մասնակցել Երևանի ավագանու ընտրություններին

20:31 • 23/09

Հոնկոնգում մահացել է Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Չարլզ Կաոն

20:25 • 23/09

«Շիրակ»-«Արցախ». հանդիպման գոլերն ու վտանգավոր պահերը (տեսանյութ)

20:18 • 23/09

Երեկոյան 20:00-ի դրությամբ Երևան քաղաքի բոլոր ընտրական տեղամասերը փակվեցին, սկսվել է ձայների հաշվարկը

20:04 • 23/09

Պրահայում երբեք կանգ չառնող վերելակ է գործում, որին հարկավոր չէ սպասել (տեսանյութ)

19:44 • 23/09

Շվեյցարական Սանկտ-Գալեն կանտոնի բնակիչները կողմ են քվեարկել փարաջա կրելն արգելելուն

19:40 • 23/09

«Ռոման» անակնկալ պարտություն կրեց (տեսանյութ)

19:33 • 23/09

Խոչընդոտել են լրագրողի աշխատանքը, ծրարը առանց դրոշմանիշի գցել են քվեատուփը, քաշքշուկ են սկսել. «Անկախ դիտորդ» դաշինքի կողմից գրանցված ընտրախախտումները

19:31 • 23/09

«Խոստումը» ֆիլմի պրոդյուսեր Էրիկ Էսրայիլյանը տեսանյութ է հրապարակել Գեղարդի վանքից

19:23 • 23/09

Ընտրակեղծարարներն այսօր մնացին տանը, հուսամ՝ ընդմիշտ. Արմեն Բաղդասարյան

18:58 • 23/09

«Մի՞թե այդ չարաբաստիկ գազելներն ավելի ազդեցիկ գործոն են, քան՝ հեղափոխական էյֆորիան». Արմեն Աշոտյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին

18:51 • 23/09

Առերևույթ ընտրախախտումների վերաբերյալ ժամը 18-ի դրությամբ ստացվել է 7 հաղորդում. ՔԿ

18:46 • 23/09

18։00-ի դրությամբ Մարդու իրավունքների պաշտպանի թեժ գծին ստացվել է 39 ահազանգ

18:37 • 23/09

Ժամը 18։00-ի դրությամբ ավագանու ընտրության ընթացքի վերաբերյալ ոստիկանությունում ստացվել է 54 ահազանգ

18:23 • 23/09

Թվանկարչություն, ուռճացված մասնակցություն ընտրություններին չկա. Արմեն Մարտիրոսյան

18:21 • 23/09

Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հուշարձան է բացվել Այդահո նահանգում (լուսանկարներ)

18:20 • 23/09

«Շիրակը» խոշոր հաշվով հաղթեց «Արցախին» (տեսանյութ)

18:17 • 23/09

Ժամը 17:00-ի դրությամբ  ընտրությանը մասնակցել է 294 534 քաղաքացի՝ ընտրողների 34.72%-ը

18:15 • 23/09

Ժամը 15:00-ի դրությամբ կոպիտ խախտումներ, կուտակումներ, ընտրակաշառքի դեպքեր ու կեղծ դիտորդներ չենք նկատել. Ավետիք Իշխանյան

17:52 • 23/09

Ընտրողներից մեկը ներկայացել է «Դուխով» շապիկով, մյուսը՝ «Դուխով» գլխարկով. 17:30-ի դրությամբ գրանցվել է 69 խախտում, 24 միջադեպ

17:45 • 23/09

ՀՌԱՀ-ը քարոզարշավի ընթացքում որևէ բողոք չի ստացել և որևէ խախտում չի արձանագրել

17:34 • 23/09

Քննություն է տարվում՝ առերևույթ ընտրախախտումների վերաբերյալ հաղորդումներում մատնանշված հանգամանքները պարզելու ուղղությամբ. ՔԿ

17:30 • 23/09

«Աշխարհի ամենաանհաջողակ թեկնածուն» պատրաստվում է 96-րդ անգամ մասնակցել ընտրություններին

17:21 • 23/09

Սովորաբար առաջին հետհեղափոխական ընտրությունները հենց այդպիսին էլ լինում են, ստուգատեսը կդառնան երկրորդ ընտրությունները. Հ. Տեր-Աբրահամյան

17:19 • 23/09

Էրդողանն ասել է՝ որն է Սիրիայի ապագայի համար գլխավոր սպառնալիքը

17:17 • 23/09

Մնացական Բիչախչյանը պարզաբանել և հաստատել է իր ստացած ինֆորմացիան, համաձայն որի՝ ընտրացուցակում մահացած մարդ է ընդգրկված եղել

17:06 • 23/09

«Ես երբեք ինքս իմ մեծ երկրպագուն չեմ եղել». Շեր

17:04 • 23/09

Քննչական կոմիտեն ընտրախախտումների վերաբերյալ դատախազության միջոցով ստացել է 3 հաղորդում

17:01 • 23/09

Այս պահի դրությամբ «Ժառանգության» վստահված անձանց կողմից գրանցվել է միայն մեկ խախտում. «Ժառանգություն»

16:56 • 23/09

«Սևիլիան» վստահ հաղթանակ տոնեց «Լևանտեի» նկատմամբ (տեսանյութ)

16:54 • 23/09

Սանկտ Պետերբուրգում կինը երեխա է լույս աշխարհ բերել մետրոյում

16:53 • 23/09

Կանխվել է կրկնակի քվեարկության դեպք (լուսանկար)

16:50 • 23/09

ՀՀ ոստիկանությունում ժամը 15-ի դրությամբ ստացվել է 33 ահազանգ

16:49 • 23/09

ՀՀ ոստիկանության պետին կից հասարակական խորհրդի «թեժ գծին» ժամը 12:00-16:00-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացվել է 10 հեռախոսազանգ

16:46 • 23/09

6/13 ընտրատեղամասում քաղաքացու անվան դիմաց արդեն ստորագրել էին (տեսանյութ)

16:42 • 23/09

Լրագրող Զարուհի Դիլանյանին չեն թողել ընտրատեղամաս մտնել, քանի որ բեյջ չի ունեցել. ԽԱՊԿ

16:36 • 23/09

Հիմա տարեց ընտրողներից ով կարողանում է՝ գալիս է, ով էլ չէ՝ չի գալիս, դրա համար այս տարի օգնության կարգից ավելի քիչ են օգտվում. 6/46 հանձնաժողովի նախագահ

16:36 • 23/09

Համացանցը կբաժանվի 2 մասի, մեկը կվերահսկի ԱՄՆ-ն, մյուսը՝ Չինաստանը. Google-ի նախկին ղեկավար

16:32 • 23/09

2 անգամ դատապարտված և մի քանի գործով ամբաստանյալ՝ Համո Սահյանի անվան դպրոցի նախկին տնօրենին կրկին մեղադրանք է առաջադրվել խարդախության հոդվածով

16:28 • 23/09

«Արարատ-Արմենիա»-«Բանանց». մեկնարկային կազմեր, ուղիղ եթեր

16:26 • 23/09

Նիկոլ Փաշինյանը չի կարողացել ապահովել, որ ՀՀ-ում քաղբանտարկյալ չունենանք. Վ. Հարությունյան

16:21 • 23/09

Հիմա բոլորը հասկացել են, որ ՀՀ քաղաքացու ազատ կամարտահայտմանը որևէ բան չի կարող սպառնալ․ Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ)

16:19 • 23/09

Վրաստանի նախագահական ընտրություններին կմասնակցի 25 թեկնածու

16:17 • 23/09

Մենք պատասխանատու ենք մեր վստահված անձանց և հանձնաժողովի անդամներին քաղցած չթողնել. Վ. Կոստանյանը՝ «Իմ քայլի» կողմից ընտրատեղամասեր պիցցա տանելու մասին

16:11 • 23/09

ՀՀ դատախազությունում ուսումնասիրվել է ընտրությունների նախապատրաստման և քվեարկության ընթացքում ենթադրյալ ընտրախախտումների 123 ահազանգ

16:07 • 23/09

Բացատրական աշխատանքի արդյունքում 23-ամյա հետախուզվողը կամավոր ներկայացել է ոստիկանություն

16:05 • 23/09

Հարուցվել է 4 քրեական գործ, բոլորը վերաբերում են ընտրակաշառք տալու դեպքերին. Դատախազություն

16:03 • 23/09

Թեժ գծին ստացվել է ընտրական գործընթացին վերաբերող 23 ահազանգ. ՄԻՊ-ն ամփոփում է արձանագրված դեպքերը՝ ժամը 15:00-ի դրությամբ

15:57 • 23/09

Չինաստանում ավելի քան 4.000 «վտանգավոր» կայք է արգելափակվել

15:57 • 23/09

Շենգավիթում մեր կողմնակցի տանը հերթական խուզարկությունն են արել, ոչինչ չի հայտնաբերվել. Շաքե Իսայան

15:51 • 23/09

Կրետե կղզում համալսարան է հրդեհվել (լուսանկարներ, տեսանյութեր)

15:50 • 23/09

Զլատան Իբրահիմովիչը չի բացառում՝ կարող է վերադառնալ «Մալմյո»

15:48 • 23/09

Հարուցվել է քրեական գործ՝ ԲՀԿ-ի նախընտրական շտաբում Ոստիկանության աշխատակիցների նկատմամբ բռնություն գործադրելու դեպքի առթիվ. ՔԿ

15:44 • 23/09

Երևանի ավագանու ընտրություններում 15:30-ի դրությամբ գրանցվել է 70 խախտում, 11 միջադեպ

15:42 • 23/09

«Շիրակ»-«Արցախ». մեկնարկային կազմեր, ուղիղ հեռարձակում

15:24 • 23/09

Քրեական գործ է հարուցվել առերևույթ ընտրակաշառք տալու և ստանալու դեպքի առթիվ. Դատախազություն

15:21 • 23/09

Ժամը 14:00-ի դրությամբ քվեարկությանը մասնակցել է 201 268 քաղաքացի կամ ընտրողների 23.72%-ը

15:17 • 23/09

Լիբանանում առաջին հանդիպումներս տեղի ունեցան, այսպես կոչված, «Բեքաայի հայկական օազիսում»՝ հիմնականում հայաբնակ Այնճարում. Մ. Հայրապետյան

15:17 • 23/09

Բրիտանացի միլիոնատիրոջ դուստրը մահացել է օդանավում կերած սենդվիչի պատճառով

15:15 • 23/09

Նոր Հաճնի կամրջից քաղաքացի է նետվել. դին անճանաչելի է. Shamshyan.com

15:10 • 23/09

Ռուսաստանցի գործարարները ստիպված են իրենց ակտիվները հայրենիք վերադարձնել՝ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների պատճառով. Bloomberg

15:08 • 23/09

ԲՀԿ-ի վստահված անձի մասնակցությամբ ընտրատեղամասում միջադեպ է եղել. «Անկախ դիտորդ» դաշինքը 13:45-ի դրությամբ գրանցել է մի շարք խախտումներ

14:58 • 23/09

Երևանում շինարարական վերհանից պոկված երկաթյա դետալն ընկել է բակում կայանած Mercedes S63 մակնիշի ավտոմեքենայի վրա

14:56 • 23/09

Ավագանու ընտրությունները կպարզեն, թե քաղաքական նոր իրավիճակում ուժերի հարաբերակցության պատկերն ինչպիսին է. Հ. Բադալյան

14:53 • 23/09

Վահան Բաբայանի տարածած տեղեկատվությունը, որ մահացածի անուն կա ընտրացուցակում, չի համապատասխանում իրականությանը. Մ. Բիչախչյան

14:44 • 23/09

Երևանի ավագանու ընտրություններում 14:30-ի դրությամբ գրանցվել է 70 խախտում, 11 միջադեպ

14:32 • 23/09

Նախագահ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձներ է հղել Սաուդյան Արաբիայի թագավորին և թագաժառանգին

14:27 • 23/09

Քիմ Քարդաշյանի դուստրն առաջին անգամ որպես մոդել ցուցադրության է մասնակցել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:25 • 23/09

Ցուցակում մահացած անձանց անունների մասին ահազանգ է եղել. Մնացական Բիչախչյանը պարզաբանել է

14:21 • 23/09

Չէի պատկերացնում, որ Ազարն այսքան լավն է. Կովաչիչ

14:21 • 23/09

3-4 տասնյակից ավելի տեղեկություններ ուսումնասիրվել են, մասշտաբային, գլոբալ խախտումներ գոյություն չունեն. Տիգրան Մուկուչյան

14:18 • 23/09

Արսեն Հարությունյանը` երիտասարդական աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (տեսանյութ)

14:11 • 23/09

Բրազիլիայում հեծանվորդը խոշոր վթարից հետո ինքնուրույն ոտքի է կանգնել՝ կարծես բան չի պատահել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:10 • 23/09

Մեր ուժի հանդեպ սև PR-ի էլեմենտներ են օգտագործվում. Հայկ Մարության (տեսանյութ)

14:04 • 23/09

Նախկին ընտրությունների ժամանակ կուտակումներ կային, իսկ հիմա նման բան չկա․ «Իմ քայլ»-ի վստահված անձ

14:02 • 23/09

Քաղաքացին փորձում է ինքնասպանություն գործել Նոր Հաճնի կամրջից. ԱԻՆ