Աշխարհում լավագույն կրթությունն ունենալու ազգային երազանքի թևերը կտրում են. «Այբ»-ի տնօրենի արձագանքը ԿԳ նախարարի հայտարարությանը

13:35 • 23.05.18

Կրթության և գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը երեկ իր ֆեյսբուքյան էջում տեղեկացնելով, որ  «Այբ» դպրոցում կիրառվող Արարատյան բակալավրիատի ֆինանսական աուդիտ իրականացնելու հանձնարարական է տվել, որպես կարծիք հավելել է, թե «Այբ» դպրոցի հոգաբարձուների խորհրդի  նախագահ, Սերժ Սարգսյանի նախկին խորհրդական Տեր-Մեսրոպ քահանա Արամյանը հանրակրթության ոլորտին ամենամեծ վնասը հասցրած մարդկանցից մեկն է: Մնացյալի մասին նախարարը խոստացել է խոսել ֆինանսական աուդիտի արդյունքներից հետո:

Հիշեցնենք, որ Արարատյան բակալավրիատն այն կրթական ծրագիրն է, որը կիրառվում է «Այբ» դպրոցում, եւ նպատակ կա փորձը տարածել նաեւ պետական ավագ դպրոցներում: Արարատյան բակալավրիատը մշակվել է «Այբ» կրթական հիմնադրամի կողմից, լրամշակվել Կրթության գերազանցության ազգային ծրագրի շրջանակում եւ նախ կներդրվի մարզային դպրոցներում:

«Այբ» դպրոցի տնօրեն Արամ Փախչանյանն էլ ԿԳ նախարարի գրառմանն այսօր բավական կտրուկ  արձագանքել է՝ ֆեյսբուքյան գրառման մեջ նշելով, որ կրթության և գիտության նախարարն առանց լուրջ հիմքերի և բովանդակային քննարկումների հենց այնպես հարձակում է գործում դպրոցի ու իր 12-ամյա աշխատանքի վրա:

«Հիմնադրամ, որին անհատույց կերպով աջակցություն են հայտնել բազմաթիվ բարերարներ: Ինչպես նաև  ազգային  գերազանցության կրթական նախագծի քառամյա աշխատանքի վրա  »,-հավելել է Արամ Փախչանյանը:

Ըստ տնօրենի՝ փոխանակ համակարգային վերլուծության, ԿԳ նախարարն անձնավորել է քննադատությունը՝ հրապարակավ վիրավորանքներ տեղալով Տեր–Մեսրոպին:

«Աշխարհում լավագույն կրթությունն ունենալու ազգային երազանք-իղձի թևերն այսօր ուզում են կտրել: Բոլոր նրանք, ովքեր այցելել են մեզ և ուրախացել մեր հաջողություններով, բոլոր  նրանց, ում պատմել եմ, որ Հայաստանում  պետությունը միջոցներ է ներդնում կրթության ապագայի մեջ, հիմա ստիպված եմ  ասել, որ  Հայաստանում կրթության ապագան վտանգված է՝ ստորադասվելով այսրոպեական քաղաքական հավակնություններին»,- ամփոփում է դպրոցի տնօրենը: 

Նշենք, որ  Արայիկ Հարությունյանի գրառմանը արձագանքել է նաև   «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդը՝ բաց նամակի տեսքով:

«Հարգելի՛ պարոն նախարար, մայիսի 20-ի Ձեր հեռուստատեսային խոսքում անդրադարձ կար պետության կողմից ֆինանսավորվող որոշ ծրագրերի, որոնց մասին, մասնավորապես, ասում եք․ «Էլիտար դպրոցներին ՀՀ ԿԳՆ-ն չի աջակցելու, տեր մեսրոպներին գումարներ չեն գնալու՝ 100-ավոր միլիոն դրամներ, որոնք գնում են մասնավոր դպրոցների»։

Մի կողմ թողնելով հնչեցված ձևակերպման ընտրությունը՝ ուզում ենք հավատալ, որ այս հայտարարությունն արված է անբավարար կամ սխալ տեղեկատվության հետևանքով»,-նշվում է խորհրդի պատասխան գրության մեջ:

Որպես տեղեկանք՝ նշվում է, որ եթե ակնարկը «Այբ» դպրոցին է վերաբերում, ապա այն որևէ ձևաչափով երբևէ պետական ֆինանսավորում չի ստացել՝ լինելով շահույթ  չհետապնդող կազմակերպություն  և ունենալով  հիմնադրամի կարգավիճակ։

«Այբ» դպրոցը կառուցվել է բացառապես հարյուրավոր բարերարների միջոցներով, իր գործունեության համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցները հավաքում է բարերարների և ծնողների մասնակցությամբ։ Նշենք նաև, որ «Այբ» ավագ դպրոցի աշակերտների 70 տոկոսը չի վճարում կամ մասնակի է վճարում իր կրթության համար՝ բարերարների կուռ համայնքի աջակցությամբ։ «Այբ» ավագ դպրոցում դրա շնորհիվ կրթության հավասար հնարավորություն են ստանում բոլորը՝ անկախ վճարունակությունից և բնակության վայրից՝ Երևանից, մարզերից, Արցախից, սփյուռքից։ Ավելին, անհրաժեշտության դեպքում մարզերի և Արցախի աշակերտների կեցության հարցը նույնպես հոգում է դպրոցը։ «Այբ» կրթական հիմնադրամը (խնդրում ենք չշփոթել «Այբ» դպրոցի հետ, դրանք տարբեր կազմակերպություններ են) ստեղծվել է 2006 թվականին՝ Հայաստանում բարձրորակ կրթություն ապահովող համակարգեր ստեղծելու և մեր երկրի ապագան կրթությամբ վերափոխելու նպատակով: Այս հավակնոտ գաղափարի շուրջ համախմբվել են հարյուրավոր համախոհ բարերարներ, կրթության ոլորտ են ուղղվել տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ, կրթությամբ երկիրը վերափոխելու գաղափարով «վարակվել» են հազարավոր մարդիկ: Մեզ վստահել են»,-հավելվում է պատասխանում:

Նշվում է նաև, որ  իր գործունեության 12 տարիների ընթացքում «Այբ» կրթական հիմնադրամը ձգտել է ձևավորել սովորելու գերազանցության մշակույթ և աջակցել հայկական կրթության զարգացմանը, ուստի այդ «նպատակով հանրակրթության ոլորտում իրականացրել է բազմաբնույթ ծրագրեր, որոնք խթան են ծառայում մեր երկրի ամբողջ կրթական համակարգի զարգացման համար: Եվ հենց այս ծրագրերի մշակման և ներդրման բարեհաջող փորձի արդյունքում «Այբ»-ը կարողացել է ծրագրերում ներգրավել հեղինակավոր միջազգային գործընկերների (դրանց անունների և ներգրավման ձևաչափի մասին ավելի մանրամասն կխոսենք ստորև), որոնք անչափ բարձր են գնահատել «Այբ»-ի անցած ճանապարհը, հավակնությունները, համախմբած ներուժն ու, ամենակարևորը, արձանագրած արդյունքները:

Հավաստիացվում է, որ  սրանք սոսկ խոսքեր չեն, քանի որ  այս կազմակերպությունների գործուն մասնակցությունն «Այբ»-ի ծրագրերին ուղղակի անհնար կլիներ շոշափելի արդյունքների և սարեր շուռ տալու պատրաստ թիմի բացակայության դեպքում:

«Նման հեղինակավոր գործընկերներ ունենալն իրագործված հավակնոտ ծրագրերի, տարիներով ձևավորված վստահության արդյունք է։ Թույլ տվեք տեղեկացնել, որ «Այբ» կրթական հիմնադրամի իրականացրած նախագծերի թվում Կրթության գերազանցության ազգային ծրագիրը (ԿԳԱԾ) միակն է, որ համաֆինանսավորվում է պետության կողմից։ ԿԳԱԾ-ի նպատակն է հայալեզու, որակյալ, միջազգայնորեն մրցունակ և անվճար կրթությունը հասանելի դարձնել Հայաստանի և Արցախի բոլոր աշակերտներին, և այդ նախագծի հիմնական գործիքը «Արարատյան բակալավրիատ» կրթական ծրագիրն է։ Շատ է խոսվում կրթական բարեփոխումների մասին, որ դպրոցը պետք է ձևավորի ստեղծագործ, քննադատական մտածողությամբ և 21-րդ դարի հմտություններով օժտված մարդու, որ կրթությունը պետք է լինի աշակերտակենտրոն, որ պետք է գնահատվեն ոչ թե վերացական, այլ իրական գիտելիքներն ու հմտությունները, որ ուսուցիչների, տնօրենների որակը պետք է փոխվի և այլն: Բոլոր պետություններն էլ ուզում են ունենալ նման չափանիշներին համապատասխան կրթական համակարգ։ Սակայն այստեղ կարևորը ոչ թե ուզելն է, այլ դա կյանքի կոչելու կարողությունը: Հայաստանը, չգնալով պատճենման ճանապարհով, այն բացառիկ երկրներից է, որը մշակել է իր սեփական կրթական ծրագիրը՝ ուրույն բովանդակությամբ, ուսուցիչների և տնօրենների մասնագիտական զարգացման բաղադրիչով, քննական կենտրոնով ու քննություններով, և այդ ամենը փորձարկված է, միջազգայնորեն մրցունակ և միջազգայնորեն ճանաչված է։ Եվ ամենակարևորն այն է, որ Հայաստանում ստեղծվել է ինստիտուցիոնալ կարողություն, որը ոչ միայն հիմնել է նման համակարգ, այլև ունակ է այն մշտապես զարգացնելու` կրթությանը ներկայացվող պահանջների հարատև փոփոխության պայմաններում: Այսպիսով՝ Հայաստանն այսօր ունի ժամանակակից ամենաբարձր չափանիշներին համապատասխան հայալեզու կրթական ծրագիր, որը Քեմբրիջի համալսարանի Քեմբրիջի գնահատման և միջազգային կենտրոնի և Մեծ Բրիտանիայի ճանաչման և համեմատության ազգային գործակալության (UK NARIC) կողմից համազոր է ճանաչվել բրիտանական GCE A Level և ամերիկյան Advanced Placement խորացված մակարդակի դպրոցական որակավորումներին։ Այս պահի դրությամբ ԱԲ-ի հավաստագիրը ճանաչված է նաև 9 երկրի 36 առաջատար այնպիսի համալսարանների կողմից, ինչպիսին են Քեմբրիջի համալսարանը, Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանը, Վիեննայի բժշկական համալսարանը, Լոնդոնի թագավորական քոլեջը, «Կառավարման բարձրագույն ինստիտուտ» միջազգային բիզնես դպրոցը և այլն։ Մյուս բաղկացուցիչը ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման փորձարկված ծրագիրն է, որը մշակվել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի Կրթության ինստիտուտի հետ համագործակցությամբ, և որի մասնակից հարյուրավոր ուսուցիչներն առաջիկայում պետք է դասավանդեն ծրագրում ընդգրկված մարզային դպրոցներում»,-ասված է բաց նամակում:

Ինչպես նաև տեղակացվում է, որ  դրան զուգահեռ, նույն միջազգային գործընկերոջ հետ մշակվել է նաև պետական դպրոցների տնօրենների և փոխտնօրենների զարգացման ծրագիր։ Կրթական այս լայնամասշտաբ նախագիծն ամբողջականացնելու մյուս բաղկացուցիչը հայալեզու միջազգային քննությունների անցկացման հնարավորությունն է և դրանց որակավորումներն ապահովող քննական կենտրոնի առկայությունը։

«Սա մենք նույնպես մշակել և գործողության մեջ ենք դրել Քեմբրիջի համալսարանի հետ համագործակցությամբ։ Այս ամենը փորձարկված է և լիարժեք պատրաստ է Հայաստանի մարզերի և Արցախի դպրոցներում ներդրման։ Եվ սա միայն առաջին քայլն է՝ անվճար որակյալ կրթությունը բոլոր աշակերտների համար հասանելի դարձնելու ճանապարհին։ ԿԳԱԾ-ը պետական ծրագիր է, որը սպասումներ է ձևավորել հանրության լայն շրջանակում։ Եվ խոսքը միայն առաջին փուլով ընտրված ԱԲ-ի թեկնածու տասնյակ դպրոցների ուսուցիչների և աշակերտների մասին չէ։ Շրջանակը շատ ավելի լայն է, քանի որ ծրագրի ազդեցությունն արդեն շոշափելի է։ Հարկ ենք համարում նշել, որ «Այբ»-ը միշտ պատրաստ է եղել և ցանկացել է իր ստեղծածը՝ որպես հանրային արժեք, ծառայեցնել ընդհանուր շահին։ Որպես ապացույց՝ կառավարության 2014 թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ՝ ծրագրի իրականացման համար պետք է ստեղծվեր առանձին «Կրթության գերազանցության ազգային կենտրոն» հիմնադրամ, սակայն «Այբ»-ից անկախ տարբեր պատճառներով, այդ թվում՝ ծախսերի նվազեցման նպատակով, կառավարության մեկ այլ՝ հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ՝ ծրագրի իրականացումը հանձնվեց «Այբ» կրթական հիմնադրամին։ Այս պահին ևս մեկ անգամ հայտնում ենք պատրաստակամություն՝ քննարկելու մեր ստեղծած արդյունքը համապատասխան մարմնին փոխանցելու հնարավորությունը։ Արարատյան բակալավրիատն արդեն իրողություն է։ Եվ մեր երկրի այս նվաճումն անտեսելը ոչ միայն անհեռանկար է, այլև վնասում է Հայաստանի հեղինակությանը, կասկածի տակ դնում միջազգային հեղինակավոր կրթական կառույցների մասնագիտական կարողությունները և հուսախաբ անում ԱԲ-ի հազարավոր շահառուներին՝ աշակերտներին, ծնողներին, ուսուցիչներին և տնօրեններին։ Մենք հասկանում ենք, որ շատ դժվար է հավատալ, որ նման կոռումպացված միջավայրում կարող են լինել անհատներ և կառույցներ, որոնք գործում են ազնիվ, բաց և գաղափարին հավատարիմ մնալով։ Սակայն «Այբ»-ը՝ իր գործունեությամբ և գոյությամբ, այս մոտեցումների ապացույցն է։ Ներկայացված տեղեկույթը ծրագրի և դրա արդեն տեսանելի արդյունքների մի փոքր մասն է միայն։ Իսկ ամբողջը ներկայացնելու համար առաջարկում ենք հանդիպել՝ Ձեր նախընտրած ձևաչափով։ Մենք՝ որպես Հայաստանի լավագույն ապագան որակապես նոր կրթության հետ կապող կառույց, պատրաստ ենք Ձեզ հետ մասնագիտական շարունակական քննարկումների, ինչպես նաև փոխանցելու այն փորձը, որ կուտակել ենք ՀՀ կրթության ապագայի տեսլականի իրականացմանը մեր 12 տարվա ամենօրյա մասնակցությամբ»,-ասված է  «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի բաց նամակում: