Հայտարարությունը, թե Հայաստանը ԵՄ-ԵԱՏՄ հարաբերություններում կարող է դեր ունենալ, վատ է ընկալվում ԵՄ չինովնիկների կողմից, քանի որ դա ՀՀ-ի օրակարգը չէ, Ռուսաստանինն է. փորձագետ

21:57 • 28.08.18



Tert.am-ը զրուցել է Մեծ Բրիտանիայի Լեսթերի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և անվտանգության բաժնի գիտաշխատող, վաշինգթոնյան Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի ինստիտուտի տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով անկախ փորձագետ Էդուարդ Աբրահամյանի հետ։

-Պարո՛ն Աբրահամյան, օրերս ավարտվեց Անգելա Մերկելի այցը Հարավային Կովկաս։ Երևանում ԳԴՀ կանցլերն ասաց, որ մեր երկրում մեծ փոփոխություններից հետո դրանք ակնհայտորեն զգացվում են փողոցում, խոսեց ԵՄ թիրախավորված աջակցության ծավալների ընդլայնման առումով իր երկրի՝ ՀՀ-ին օժանդակելու պատրաստակամության մասին:  Իսկ Բաքվում էլ Ադրբեջանին անվանեց Բեռլինի ամենախոշոր և կարևոր առևտրային գործընկերը։ Ինչպիսի՞ գնահատականներ ունեք Մերկելի՝ Թբիլիսիում, Երևանում և Բաքվում արած հայտարարությունների վերաբերյալ։

– Այցը, որը, ինչպես հայտնի է, նախատեսված էր շատ ավելի վաղ՝ Սերժ Սարգսյանի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների շրջանակներում, ուներ թե՛ դրական, թե՛ բացասական կողմեր։ Ի վերջո, եվրոպական առաջատար տերություններից մեկի ղեկավարն է այցելել Հայաստան։ Բայց նաև կար տպավորություն, որ հայկական կողմը մինչև վերջ չէր ձևավորել Գերմանիայի հետ հարաբերությունների զարգացման օրակարգ։ Եվ կար տպավորություն, որ Գերմանիայի կանցլերն ավելի շատ պատրաստ էր առաջարկություններ լսել, քան քննարկել այն, ինչին  Հայաստանն արդեն  հասել է թե՛ ԵՄ, թե՛ Գերմանիայի հետ երկկողմ հարաբերությունների շրջանակներում։

Երկրորդ ընդգծումս այն է,  որ հայկական կողմը, ըստ ամենայնի, փորձել է հասկանալ Հայաստանի դերը ԵՄ-ԵԱՏՄ հարաբերություններում, ինչը կտրուկ արձագանքի է արժանացել Գերմանիայի կողմից՝ ելնելով այն հանգամանքից, որ Եվրոպական Միությունն ամենևին էլ այս փուլում չի ցանկանում ճանաչել Եվրասիական Միությունը որպես իրավահավասար կառույցի։ Խնդիրն այն է, որ Արևմուտքում գերակշռում է այն միտքը, որ ԵՄ-ԵԱՏՄ հարաբերությունների բանակցությունների յուրաքանչյուր հեռանկար դիտարկվում է որպես պուտինյան նախաձեռնությունների լեգիտիմացում, հետևաբար՝ Ռուսաստանի կողմից առաջ քաշվող էքսկլյուզիվ ազդեցության գոտիների օրակարգի ճանաչում արևմտյան երկրների և ինստիտուտների կողմից։  Սա կտրուկ կփոխի աշխարհում գործող հետսառըպատերազմյան ազատական խաղի կանոնները՝ հետ գցելով աշխարհը դեպի «Սառը պատերազմի» աշխարհակարգի տրամաբանություն, որում մոլորակը բաժանվում էր ազդեցության գոտիների, որի հետևանքով էլ տուժում էին առավել փոքր երկիր-խաղացողները։

Ուստի Մերկել-Փաշինյան համատեղ ասուլիսին Հայաստանի հնարավոր դերի ստանձնումը ԵՄ-ԵԱՏՄ հարաբերությունների ձևավորման հեռանկարում կտրականապես մերժվեց, երբ հայաստանյան լրագրողն այս մասին  հարց տվեց և Անգելա Մերկելն ասաց, որ նման բանակցություններ չե՛ն եղել, չկա՛ն և չե՛ն լինելու։

Պարզ խոսենք. եթե տեղի ունենա ԵՄ-ի կողմից ԵԱՏՄ-ին որպես իրավահավասար ինտեգրացիոն միջազգային վերպետական կառույցի ճանաչման գործընթաց, դա կնշանակի, որ քաղաքական սահմանագիծ է գծվում Եվրասիայում, ինչը, առաջին հերթին,  ձեռնտու չէ հենց Հայաստանին այն պարզ պատճառով, որ այդ դեպքում  Հայաստանը մնում է  եվրոպական ինտեգրացիոն գործընթացներից դուրս։ Վրաստանը մնալու է եվրոպական ինտեգրացիոն դաշտի մեջ։ Ուստի չեմ կիսում այն թեզը, թե Հայաստանը կարող է ինչ-որ դեր ստանձնել ԵԱՏՄ-ի ու ԵՄ-ի միջև հետագա փոխհարաբերություններում։ Եվ կարծում եմ՝ այս թեզը լուրջ վերլուծության, մասնագիտական հաշվարկման, ծանրութեթև անելու կարիք ունի։

Վրաստանում Մերկելի հայտարարությունը, ըստ իս, նորություն չէր։ Հայտնի է, որ Գերմանիան Վրաստանի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցության հիմնական տորպեդահարողն է  դեռևս 2008 թ. Բուխարեստյան գագաթնաժողովից սկսած։ Մերկելը կտրականապես դեմ դուրս եկավ Վրաստանի MAP (անդամակցության գործողությունների ծրագիր) ծրագրին,  և , ըստ էության, գլխավորեց Վրաստանին Հյուսիսատլանտյան դաշինքին անդամակցելու հստակ ժամկետներ տրամադրելու դեմ ՆԱՏՕ-ի ներսում ծավալվող գործընթացը։ Գերմանիայի այս կեցվածքը, իմ համոզմամբ, կարևոր դեր խաղաց Ռուսաստանի կողմից պրովոկացիայի միջոցով Վրաստան ներխուժելու որոշման վրա։ Ուստի Գերմանիան որոշակիորեն իր մեղքի չափաբաժինն ունի նրանում,  ինչ տեղի ունեցավ 2008 թ. օգոստոսին։

2014-ի ուկրաինական դեպքերից հետո, թեպետ Գերմանիան ակտիվորեն մասնակցեց Ռուսաստանի դեմ ուղղված պատժամիջոցների ընդունմանը և կարևորեց Հյուսիսատլանտյան դաշինքի առաջնահերթությունների առարկայական վերափոխումը և ադապտացիան՝ զսպելու և դաշնակիցներին պաշտպանելու առումով, միևնույն ժամանակ, Բեռլինի դիրքորոշումը Թբիլիսիի ՆԱՏՕ-ական նկրտումների հանդեպ չփոխվեց։ Եվ ժամանելով Թբիլիսի՝ Անգելա Մերկելը հստակ հայտարարեց, որ մոտակա ժամանակներում Վրաստանը չի անդամակցի ՆԱՏՕ-ին։  Դրա համար էլ, այսպես ասած, քաղցրացնելու համար իրավիճակը, Մերկելը 200 միլիոն եվրոյի ներդրումային փաթեթ բերեց Վրաստան՝ միևնույն ժամանակ մնալով Հյուսիսատլանտյան  պայմանագրի Կազմակերպության սևծովյան տարածաշրջանում ընդլայնման հիմնական օպոնենտներից, թերևս, ամենագլխավորը։

Ադրբեջանը Գերմանիայի քաղաքականության մեջ դիտարկվում է ամբողջությամբ այլ հոլովույթում։ Նախ հասկանանք, որ Թրամփի իշխանության գալուց հետո ԱՄՆ–ն առավել պրագմատիկ գլոբալ քաղաքական կուրս որդեգրեց՝ Realpolitik հասկացության մի շարք կարևոր հատկանիշներով։  Ինչի հետևանքով, Մերկելի գլխավորած կառավարությունն իրեն սկսեց ընձեռել լիբերալ դեմոկրատիայի արժեհամակարգի վրա հիմնված արտաքին քաղաքականության դրոշակակրի դերը։ Ուստի կանցլերի  այցելությունը Բաքու փոխկապակցված էր նախկինում մարդու իրավունքների, խոսքի ազատության, ժողովրդավարության կամ այլ կերպ ասած՝ նորմատիվային մոտեցումից ածանցվող խնդիրներից բխող ծանր բեռով, որն առկա է  Ադրբեջան- ԵՄ-ի հետ բարդ փոխհարաբերություններում։ Ադրբեջանն ավտորիտար պետություն է և այդպես էլ ընկալվում է Եվրոպայի կողմից։ Եվ ակնհայտ է, որ  արտաքին քաղաքականության նորմատիվային մոտեցման առաջնահերթությունը չէր կարող շրջանցվել Անգելա Մերկելի կողմից։ Բայց այստեղ հետաքրքիրը նաև այն է, որ գերմանացիներն իրենց արտաքին քաղաքականության իրականացման մեջ հաճախ համադրում են նորմատիվային մոտեցումն իրենց  բնորոշ Realpolitik-ի հետ, ինչը հստակ երևում է, օրինակ, Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում. մի կողմից միանում են Մոսկվայի դեմ պատժամիջոցներին՝ ընդդեմ Պուտինի մերձավորների և շրջապատի, մյուս կողմից,  նույն այդ Պուտինի մերձավորների գլխավորած նավթային, գազային կորպորացիաների հետ նախաձեռնում են  «Հյուսիսային Հոսանք-2 » գազամուղի կառուցումը, ինչը չի վրիպում Թրամփի աչքից և դառնում է ԱՄՆ–ի՝ Գերմանիայի դեմ քննադատության վերջին շրջանի հիմնական թեման։ Նույն մոտեցումն ակնհայտորեն երևում է Գերմանիայի՝ Ադրբեջանի նկատմամբ տարվող  քաղաքականության մեջ։ Չնայած Ադրբեջանի հետ նորմատիվային, արժեհամակարգային խնդիրներին, առկա է նաև էներգետիկ խնդիր, Ռուսաստանից Եվրոպայի էներգետիկ կախվածության համատեքստում Ադրբեջանի՝ որպես Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգության ամրապնդման գործոն և ԵՄ-ի կողմից  Ադրբեջանի այդ դերի ճանաչում։ Ավելին՝ Գերմանիայի կանցլերի՝ էներգետիկ ոլորտում Ադրբեջանին կարևորելը նաև որոշակի «մեսիջ» էր Միացյալ Նահանգներին, որը ճնշում է գործադրում հենց  «Հյուսիսային Հոսանք-2 »-ի  շրջանակներում։ Չնայած հասկանալի է, որ Ադրբեջանն իր ռեսուրսներով չի կարող դառնալ ռուսական էներգակիրներին այլընտրանք, համենայն դեպս, Մերկելի՝ Ադրբեջանի էներգակոմունիկացիաների,  մասնավորապես,  Հարավային գազային միջանցքին Գերմանիայի կարևորություն տալը Բաքվում ԱՄՆ-ին  արված կարևոր ուղերձ էր առ այն, որ Բեռլինը որոշակիորեն փնտրում է ռուսական էներգակիրներին այլընտրանք՝ վերջիններիս ազդեցությունը ԵՄ–ի նկատմամբ թուլացնելու համար։ Ի դեպ, հետաքրքիր է նշել, որ գերմանական կապիտալն Ադրբեջանի նավթային ընկերությունների արժեթղթերում ոչ այդքան մեծ, բայց առկա է,  և, ըստ իս,  գերմանական մասնաբաժնի չափը, այս այցելությունից հետո, ըստ ամենայնի, կմեծանա։

Որպես ամփոփում նշեմ, որ  2016 թ. ապրիլյան դեպքերից հետո, երբ Գերմանիան ստանձնեց ԵԱՀԿ-ում նախագահությունը, Ռուսաստանը դեմ չէր, որ Գերմանիան ակտիվ մասնակցություն ցուցաբերի Հայաստան-Ադրբեջան հոլովույթում՝ Ղարաբաղի հարցի շրջանակներում։  Ռուսաստանի այս դիրքորոշումը՝ առնվազն չխոչընդոտել, դեմ դուրս չգալ Գերմանիայի ներթափանցմանը Հարավային Կովկաս, ակնհայտ է, քանի որ Գերմանիան իր քաղաքական, անգամ տարածաշրջանային քաղաքականության տեսլականներում, ընկալում է հետաքրքրությունների գոտիների ձևավորման խաղի այն կանոնները, որոնք առաջ է տանում Ռուսաստանը՝ ընդդեմ ընդունված արևմտյան ազատական խաղի կանոնների։ Եվ առհասարակ բացառում է «հետաքրքրությունների գոտի» հասկացությունը։ Ուստի Գերմանիայի ներթափանցումը Հարավային Կովկաս հարցականի տակ չի դնում Ռուսաստանի հռչակած, այսպես ասած, Ռուսաստանի գերակայությունը Հարավային Կովկասում։ Հետևաբար, ՌԴ-ն սկզբունքորեն դեմ չէ Գերմանիայի ակտիվացմանը՝ չտեսնելով տարածաշրջանում իր կենսական շահերին սպառնալիք։ Եթե ուշադրություն դարձնեք, ապա Գերմանիայի կանցլերը անվտանգության խնդիրներով որևէ բանակցություն չի վարել որևէ հարավկովկասյան երկրի ղեկավարի հետ։ Այսինքն՝ տարածաշրջանում անվտանգության բաղադրիչը Գերմանիայի խնդիրը չէ։ Եթե ուշադրություն դարձնեք, կտեսնեք, որ քաղաքական համագործակցության շրջանակներում Գերմանիայի ու միմիայն Վրաստանի միջև են բանակցություններ եղել։

-Հայաստանի մասով, թվում է, որ ինչ-որ վերապահումներ ունեք։

-Կարող եմ արձանագրել, որ չնայած նրան, որ տեղի է ունեցել «Թավշյա հեղափոխություն», հաստատվել են ազատ, դեմոկրատական կարգեր, օրենքի գերակայություն, խնդիր ունենք, կոպիտ ասած, այս նոր իրողությունը եվրոպական կառույցների վրա ճիշտ «վաճառելու» ։ Սա շուտափույթ լուծման խնդիր է, քանի որ Հայաստանում տեղի ունեցած դեմոկրատական արժեքները կարևորող հեղափոխության նկատմամբ դրսի էյֆորիան թուլանում է։ Ուստի շուտափույթ կերպով պետք է ձևավորել ԵՄ երկրների հետ հարաբերությունների  հստակ օրակարգ, պետք է շուտափույթ ձևակերպվի, թե Հայաստանն ինչ կարող է առաջարկել արևմտյան հանրությանն ու ինչ դեր կարող է ստանձնել և ինչ է ակնկալում այդ հանրությունից՝ ի պատասխան։

-Սա այն չէ՞, ինչ ասաց Պյոտր Սվիտալսկին Փաշինյանի՝ Բրյուսել կատարած այցից հետո, երբ ՀՀ վարչապետը, ինչպես ձևակերպում են նրա ընդդիմախոսները, այնտեղ «մուննաթ» է գալիս, թե մենք հեղափոխություն ենք անում, գումարներն ավելացրեք, իսկ Սվիտալսկին էլ արձագանքեց,  թե գրեք ձեր առաջարկները։

-Հասկանալի է առաջարկներ ներկայացնելը, բայց երբ առաջարկը ԵՄ-ի կողմից Եվրասիական միության ճանաչումն է, ապա դա հազիվ թե բխում է Հայաստանի շահերից։ Դա Հայաստանի օրակարգը չէ, Ռուսաստանի առաջ քաշած օրակարգն է, որի նպատակը լեգիտիմացումն է  այն կառույցի՝ ԵԱՏՄ-ի, որը հապճեպ ստեղծվել էր Կրեմլի կողմից՝ որպես  «Արևելյան գործընկերությանը» պատնեշ։

Իսկ լեգիտիմացման լավագույն տարբերակն այդ կառույցի հետ բանակցությունների վարումն է։ Հետևաբար հայտարարությունները, թե  Հայաստանը դեր կարող է ունենալ  ԵՄ–ԵԱՏՄ հարաբերություններում, բավականին բացասական է ընկալվում ԵՄ չինովնիկների և  պետությունների ղեկավարների կողմից։ Կրկնում եմ՝ դրան չեն կարող իրավահավասար կառույցներ լինել, որովհետև մեկը ձևավորվել է ժամանակի ընթացքում՝ մի շարք դեմոկրատական երկրների կողմից իրենց տնտեսական ու քաղաքական շահերը  համադրելու արդյունքում, մյուսը ձևավորվել է որպես կառույց, որն ապահովում է կոնկրետ 1 պետության՝ Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջաններում։ Եվ անկախ, սուվերեն պետությունը չպետք է ունենա նման օրակարգ։ Այլապես տպավորություն է, որ  Հայաստանը սպասարկում է ՌԴ օրակարգը՝ չունենալով իրենը։

-Ի՞նչ եք ակնկալում այս առումով Հայաստանի նոր իշխանություններից։

-Ակնկալում եմ հետևյալը. Հայաստանը «Թավշյա հեղափոխությունից » հետո արձանագրել է մեծ հաղթանակ, որդեգրել է դեմոկրատական զարգացած արժեհամակարգի վրա պետություն կառուցելու պարտավորվածություն։ Ուստի խնդիրը հետևյալն է. եթե այլևս ժողովրդավար պետություն ենք՝ լեգիտիմ իշխանությունով, չենք կարող սպասարկել ոչ դեմոկրատական, ագրեսիվ, գլոբալ քաղաքականության մեջ ապակառուցողական պետության արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները։ Ուզենք, թե չուզենք, նման հարցերը, օրինակ՝  Արևմուտքում ընկալվելու են բացասաբար։  Եվ այդ բացասականությունը հետևանք է թողնում Հայաստանի հետ հարաբերություններում։

-Միտում նկատո՞ւմ եք արդեն։

-Որոշակիորեն այդ միտումը կա։

- Ասում եք՝ ԵՄ-ին սկսել է թվալ, որ ՀՀ նոր իշխանությունները սպասարկում են ՌԴ արտաքին օրակարգը, բայց  հնչում են նաև կարծիքներ, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները ևս լավագույն ժամանակները չեն ապրում։

- Ակնհայտ է՝ ինչու են այդ հարաբերությունները վատ։ Ռուսաստանի կողմից չկա վստահություն նոր կառավարության հանդեպ։ Ընդհանրապես, չի կարող լինել որևէ վստահություն որևէ կառավարության հանդեպ, որը որդեգրել է  դեմոկրատիա և օրենքի գերակայության քաղաքականություն, ռեալ պայքար կոռուպցիայի դեմ, տնտեսական մենաշնորհների դեմ։ Ռուսաստանը չի կարող վստահություն ունենալ նման կառավարության հանդեպ։ ՌԴ հիմնական վերահսկող մեխանիզմներն են կոռուպցիան, մոնոպոլիաները, օլիգարխիկ համակարգը, պետական ինստիտուտների ոչ էֆեկտիվ գործունեությունը։ Հետևաբար, չնայած նրան, որ վարչապետը հռչակել է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ որևէ փոփոխություն չի լինելու, բայց ներքին քաղաքականության մեջ պայքարելով բոլորս նշած երևույթների դեմ, նախևառաջ, պայքարում է հենց արժեհամակարգի դեմ, որով Ռուսաստանը կարողանում էր լրացուցիչ  կերպով ապահովել Հայաստանի ներսից վերահսկողությունը։

Մյուս կողմից, ինձ համար զարմանալի է այդ մոտեցումը. ի՞նչ է նշանակում՝ մենք արտաքին քաղաքականության մեջ ոչինչ չենք փոխելու, բայց փոխելու ենք ամեն ինչ ներքին քաղաքականության մեջ։ Քննադատել նախկին վարչակազմին նրա համար, որ այն կլեպտոկրատիկ էր, հիմնված նեպոտիզմի, կոռուպցիայի վրա, բայց ասել, որ արտաքին քաղաքական կուրսում ոչինչ չի  փոխվելու, նշանակում է մի բան։ Որ Սերժ Սարգսյանը փայլուն և անբիծ արտաքին քաղաքականություն է ունեցել։ Եթե այսպես է, ուրեմն թող շեշտեն այս հանգամանքը։ Իմ համոզմամբ՝ Հայաստանի ներքին քաղաքական, մեղմ ասած, ոչ բարվոք վիճակն ու, ըստ էության, ավտորիտար կարգերը նախկին վարչակարգի օրոք ուղղակի իմպուլսիվ, իներտ ու ոչ էֆեկտիվ, խայտառակ արտաքին քաղաքականության որոշակի հետևանքն են եղել։

-Բայց Փաշինյանի հայտարարություններում լինում են շեշտադրումներ, որոնք վկայում են  սուվերենության տարրերով արտաքին քաղաքականություն վարելու ձգտման մասին։  Օրինակ՝ այն մեկը, որ Հայաստանում քաղաքական իրավիճակ է փոխվել, և բոլորը սրան պետք է ադապտացվեն։ Թե՞ սրանք ուղղակի դեկլարատիվ հայտարարություններ են։

-Կարծում եմ ՝նման արտահայտությունը հետաքրքիր է, բայց այն  ավելի տեղին կարող էր լինել համակարգային, արտաքին քաղաքականության մեջ կոնցեպտուալ մոտեցումների համատեքստում։ Տեսե՛ք՝ Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետ ընտրվելուց հետո հայտարարեց արտաքին քաղաքական 2 գերակա վեկտորների զարգացման մասին՝ Հայաստան-Վրաստան և Հայաստան-Իրան  հարաբերությունների մակարդակի բարձրացում։ Երկու երկրները մեզ համար ունեն ստրատեգիական նշանակություն, բայց ոչ մեկի հետ Հայաստանը չունի ստրատեգիական հարաբերություններ։ Հայաստան –Իրան և Հայաստան-Վրաստան հարաբերությունները ռազմավարական մակարդակի հասցնելու համար պետք է լինի տեսլական։  Եվ դա ես կոչում եմ օրակարգ, որն այս պահի դրությամբ չեմ տեսնում։  4 ամիս է անցել՝ որևէ առաջընթաց չկա Հայաստան-Իրան հարաբերություններում։ Գուցե պասիվությունը պատճառաբանեն ԱՄՆ–ի՝ Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների վերականգնման լարվածությամբ և այլ խնդիրներով։ Շատ լավ, աշխատե՛ք Միացյալ Նահանգների հետ այդ ուղղությամբ։ ԱՄՆ-ում հասկանում են, որ Հայաստանի համար Իրանը կենսական նշանակություն ունի։ Եվ ԱՄՆ –ը այս պարագայում, այլընտրանքներ չառաջարկելով, արգելքներ չի դնելու, չի խոչընդոտելու, չի ճնշելու։ Նման արտաքին քաղաքական ոճ, մտածելակերպ Միացյալ Նահանգների Հանրապետական կուսակցության կողմից գլխավորվող  ադմինիստրացիայում գոյություն չունի։

-Միգուցե սա ժամանակի հետ լուծվող խնդիր է։ Թե՞ հակահեղափոխության պայմաններում ժամանակ չկա։

-Հայաստանը սպասել չի կարող, մենք  տասը տարի կորցրել ենք, առնվազն, սպասել էլ չենք կարող, հեղափոխությունն իր շարունակությունը պիտի ունենա նաև արտաքին քաղաքականության մեջ։ Կամ միգուցե, սպասենք, տեսնենք, բայց  դինամիկայից ելնելով՝ հանգում եմ այն եզրակացության, որ արտաքին քաղաքականության լճացումն ու իներտ գերպասիվությունը պահպանվելու է։ Իսկ պահպանվելու է, որովհետև, հասկանո՞ւմ եք, չկա արտաքին քաղաքական տեսլական։

-Ակտիվ բանակցությունների փուլ ե՞րբ կարելի է սպասել։

-Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ակտիվ, արդյունավետ բանակցային փուլ մոտ ապագայում չեմ տեսնում։ Ադրբեջանն այն երկիրը չի դարձել, որը կարող է վարել արդյունավետ ակտիվ բանակցություններ։ Եվ պետք չէ, որ Հայաստանն իր ողջ  ռեսուրսները կենտրոնացնի այդ  խնդրի   վրա։ Դրանք պետք է դրանք կենտրոնացնել աշխարհում  դաշնակիցներ ու  ռազմավարական ռեալ գործընկերներ ձեռք բերելու համար։ Հայաստանն այսօր ռեալ ռազմավարական գործընկեր չունի։ Ռուսաստանը  ֆորմալ դաշնակից է, որը ներկայիս ագրեսիվ Ադրբեջանի ծնողն է ու կնքահայրը։  Ինքն է ստեղծել այդ ագրեսիվ Ադրբեջանին, ուրիշ ոչ ոք, ինքն իր՝ 6 միլիարդի  հասնող հարձակողական զինատեսակների վաճառքով, իր՝ ամեն կերպ  Ադրբեջանին  տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության և էներգետիկ –տնտեսական նախագծերում ներգրավվելով ։ Եվ  շարունակում է դա անել։ Ուստի Հայաստանի օրակարգային խնդիրն է՝ արտաքին քաղաքականության մեջ ձևավորել տեսլական, ապա՝ փորձել ձեռք բերել ռեալ ռազմավարական գործընկերներ։

 

                                

 

 

 

 

 

 

Անուշ Դաշտենց





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

16:36 • 23/09

Հիմա տարեց ընտրողներից ով կարողանում է՝ գալիս է, ով էլ չէ՝ չի գալիս, դրա համար այս տարի օգնության կարգից ավելի քիչ են օգտվում. 6/46 հանձնաժողովի նախագահ

16:36 • 23/09

Համացանցը կբաժանվի 2 մասի, մեկը կվերահսկի ԱՄՆ-ն, մյուսը՝ Չինաստանը. Google-ի նախկին ղեկավար

16:32 • 23/09

2 անգամ դատապարտված և մի քանի գործով ամբաստանյալ՝ Համո Սահյանի անվան դպրոցի նախկին տնօրենին կրկին մեղադրանք է առաջադրվել խարդախության հոդվածով

16:28 • 23/09

«Արարատ-Արմենիա»-«Բանանց». մեկնարկային կազմեր, ուղիղ եթեր

16:26 • 23/09

Նիկոլ Փաշինյանը չի կարողացել ապահովել, որ ՀՀ-ում քաղբանտարկյալ չունենանք. Վ. Հարությունյան

16:21 • 23/09

Հիմա բոլորը հասկացել են, որ ՀՀ քաղաքացու ազատ կամարտահայտմանը որևէ բան չի կարող սպառնալ․ Նիկոլ Փաշինյան

16:19 • 23/09

Վրաստանի նախագահական ընտրություններին կմասնակցի 25 թեկնածու

16:17 • 23/09

Մենք պատասխանատու ենք մեր վստահված անձանց և հանձնաժողովի անդամներին քաղցած չթողնել. Վ. Կոստանյանը՝ «Իմ քայլի» կողմից ընտրատեղամասեր պիցցա տանելու մասին

16:11 • 23/09

ՀՀ դատախազությունում ուսումնասիրվել է ընտրությունների նախապատրաստման և քվեարկության ընթացքում ենթադրյալ ընտրախախտումների 123 ահազանգ

16:07 • 23/09

Բացատրական աշխատանքի արդյունքում 23-ամյա հետախուզվողը կամավոր ներկայացել է ոստիկանություն

16:05 • 23/09

Հարուցվել է 4 քրեական գործ, բոլորը վերաբերում են ընտրակաշառք տալու դեպքերին. Դատախազություն

16:03 • 23/09

Թեժ գծին ստացվել է ընտրական գործընթացին վերաբերող 23 ահազանգ. ՄԻՊ-ն ամփոփում է արձանագրված դեպքերը՝ ժամը 15:00-ի դրությամբ

15:57 • 23/09

Չինաստանում ավելի քան 4.000 «վտանգավոր» կայք է արգելափակվել

15:57 • 23/09

Շենգավիթում մեր կողմնակցի տանը հերթական խուզարկությունն են արել, ոչինչ չի հայտնաբերվել. Շաքե Իսայան

15:51 • 23/09

Կրետե կղզում համալսարան է հրդեհվել (լուսանկարներ, տեսանյութեր)

15:50 • 23/09

Զլատան Իբրահիմովիչը չի բացառում՝ կարող է վերադառնալ «Մալմյո»

15:48 • 23/09

Հարուցվել է քրեական գործ՝ ԲՀԿ-ի նախընտրական շտաբում Ոստիկանության աշխատակիցների նկատմամբ բռնություն գործադրելու դեպքի առթիվ. ՔԿ

15:44 • 23/09

Երևանի ավագանու ընտրություններում 15:30-ի դրությամբ գրանցվել է 70 խախտում, 11 միջադեպ

15:42 • 23/09

«Շիրակ»-«Արցախ». մեկնարկային կազմեր, ուղիղ հեռարձակում

15:24 • 23/09

Քրեական գործ է հարուցվել առերևույթ ընտրակաշառք տալու և ստանալու դեպքի առթիվ. Դատախազություն

15:21 • 23/09

Ժամը 14:00-ի դրությամբ քվեարկությանը մասնակցել է 201 268 քաղաքացի կամ ընտրողների 23.72%-ը

15:17 • 23/09

Լիբանանում առաջին հանդիպումներս տեղի ունեցան, այսպես կոչված, «Բեքաայի հայկական օազիսում»՝ հիմնականում հայաբնակ Այնճարում. Մ. Հայրապետյան

15:17 • 23/09

Բրիտանացի միլիոնատիրոջ դուստրը մահացել է օդանավում կերած սենդվիչի պատճառով

15:15 • 23/09

Նոր Հաճնի կամրջից քաղաքացի է նետվել. դին անճանաչելի է. Shamshyan.com

15:10 • 23/09

Ռուսաստանցի գործարարները ստիպված են իրենց ակտիվները հայրենիք վերադարձնել՝ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների պատճառով. Bloomberg

15:08 • 23/09

ԲՀԿ-ի վստահված անձի մասնակցությամբ ընտրատեղամասում միջադեպ է եղել. «Անկախ դիտորդ» դաշինքը 13:45-ի դրությամբ գրանցել է մի շարք խախտումներ

14:58 • 23/09

Երևանում շինարարական վերհանից պոկված երկաթյա դետալն ընկել է բակում կայանած Mercedes S63 մակնիշի ավտոմեքենայի վրա

14:56 • 23/09

Ավագանու ընտրությունները կպարզեն, թե քաղաքական նոր իրավիճակում ուժերի հարաբերակցության պատկերն ինչպիսին է. Հ. Բադալյան

14:53 • 23/09

Վահան Բաբայանի տարածած տեղեկատվությունը, որ մահացածի անուն կա ընտրացուցակում, չի համապատասխանում իրականությանը. Մ. Բիչախչյան

14:44 • 23/09

Երևանի ավագանու ընտրություններում 14:30-ի դրությամբ գրանցվել է 70 խախտում, 11 միջադեպ

14:32 • 23/09

Նախագահ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձներ է հղել Սաուդյան Արաբիայի թագավորին և թագաժառանգին

14:27 • 23/09

Քիմ Քարդաշյանի դուստրն առաջին անգամ որպես մոդել ցուցադրության է մասնակցել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:25 • 23/09

Ցուցակում մահացած անձանց անունների մասին ահազանգ է եղել. Մնացական Բիչախչյանը պարզաբանել է

14:21 • 23/09

Չէի պատկերացնում, որ Ազարն այսքան լավն է. Կովաչիչ

14:21 • 23/09

3-4 տասնյակից ավելի տեղեկություններ ուսումնասիրվել են, մասշտաբային, գլոբալ խախտումներ գոյություն չունեն. Տիգրան Մուկուչյան

14:18 • 23/09

Արսեն Հարությունյանը` երիտասարդական աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (տեսանյութ)

14:11 • 23/09

Բրազիլիայում հեծանվորդը խոշոր վթարից հետո ինքնուրույն ոտքի է կանգնել՝ կարծես բան չի պատահել (լուսանկարներ, տեսանյութ)

14:10 • 23/09

Մեր ուժի հանդեպ սև PR-ի էլեմենտներ են օգտագործվում. Հայկ Մարության

14:04 • 23/09

Նախկին ընտրությունների ժամանակ կուտակումներ կային, իսկ հիմա նման բան չկա․ «Իմ քայլ»-ի վստահված անձ

14:02 • 23/09

Քաղաքացին փորձում է ինքնասպանություն գործել Նոր Հաճնի կամրջից. ԱԻՆ

14:00 • 23/09

Ահազանգեր են եղել, իրավապահները կատարել են իրենց պարտականությունը. Ա. Միրզոյանը` ԲՀԿ շտաբում ոստիկանության խուզարկության մասին

13:56 • 23/09

Ժամը 12:00-ի դրությամբ ՀՀ ոստիկանության պետին կից հասարակական խորհրդի «թեժ գծին» 11 հեռախոսազանգ է ստացվել

13:54 • 23/09

ԲՀԿ-ի և «Իմ քայլը» դաշինքի վստահված անձանց միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել. 13:30-ի դրությամբ գրանցվել է 75 խախտում, 10 միջադեպ

13:48 • 23/09

ԲՀԿ շտաբից ահազանգում են ՔՊ-ական հանձնաժողովի անդամի քարոզչության ու հակաքարոզչության մասին

13:46 • 23/09

Օդի ջերմաստիճանն առաջիկա օրերին կբարձրանա 4-5 աստիճանով

13:41 • 23/09

Բ. Սահակյանը «Մարտական ծառայություն» մեդալով հետմահու պարգևատրել է հակառակորդի կրակոցից զոհված զինծառայող Ա. Հովսեփյանին

13:36 • 23/09

Մինչ 12:00-ն ստացվել է իրավախախտման  մասին 10 տեղեկություն. Մերուժան Հակոբյան

13:35 • 23/09

Մենք չէինք ցանկանում վաճառել Ռոնալդուին. Ֆլորենտինո Պերես

13:32 • 23/09

Իսրայելցի օդաչուները միտումնավոր են թաքնվել ռուսական օդանավի հետևում. ՌԴ ՊՆ-ն Իլ-20-ի կործանման համար մեղադրել է Իսրայելին

13:23 • 23/09

Երևանում, ըստ էության, կառավարում չկա, ինքնահոսի մատնված իշխանություն է եղել մինչև հիմա. Վահագն Խաչատրյան

13:23 • 23/09

US Open-ի չեմպիոնուհի Նաոմի Օսական պարտվել է Տոկիոյի մրցաշարի եզրափակչում (տեսանյութ)

13:09 • 23/09

9/47 ընտրատեղամասում Երևանի ավագանու ընտրություններն ընթանում են առանց միջադեպերի և խնդիրների

13:08 • 23/09

Բաքվում հրաբուխ է ժայթքել (տեսանյութ)

13:06 • 23/09

Նորք Մարաշում արձանագրվել է բաց քվեարկության մոտ 20 դեպք. Երևանի ավագանու ընտրություններում 12:30-ի դրությամբ գրանցվել է 82 խախտում, 8 միջադեպ

12:57 • 23/09

Երևանը փորձադաշտ չէ, որ չափենք ուժերը միմյանց մեղադրանք հնչեցնելու տեսանկյունից, Երևանը չի հարցնում ո՛չ սև, ո՛չ սպիտակ. Զ. Փոստանջյան (տեսանյութ)

12:51 • 23/09

Գիտեինք, որ «Էսպանյոլի» դեմ բարդ հանդիպում է լինելու. Լոպետեգի

12:48 • 23/09

Գերմանիայի բնակիչները Մերկելին երկրի գլխավոր հպարտությունն են համարում. սոցհարցում

12:47 • 23/09

Քվեարկած թերթիկը լուսանկարելն ու տարածելն արգելված է օրենքով. արարքը պատժվում է տուգանքով` 100.000-200․000 դրամի չափով կամ ազատազրկմամբ` 2-5 տարի ժամկետով. ՄԻՊ

12:45 • 23/09

Ոստիկանությունը պետք է մի քիչ ավելի ուշադիր լինի և ամեն մի չստուգված ահազանգի տեղիք չտա, դա չդարձնի ինչ-որ մի բան. Արարատ Զուրաբյան (տեսանյութ)

12:42 • 23/09

Ժամը 11-ի դրությամբ Երևանի ավագանու ընտրության ընթացքի վերաբերյալ ոստիկանությունում ստացվել է 10 ահազանգ

12:41 • 23/09

990.000 համազարկով հրավառություն. Սաուդյան Արաբիան կարող է Գինեսի ռեկորդների գրքում հայտնվել

12:39 • 23/09

Ռոհանին հայտարարել է Իրանում ահաբեկչությանն ԱՄՆ-ի ներգրավվածության մասին

12:39 • 23/09

Ոչ մի լումա փող, ոչ մի արտոնություն կառավարությունից չունեմ, իրավախախտում էլ չեմ կատարել. Դանիել Իոաննիսյան

12:30 • 23/09

«Իմ քայլը» դաշինքի ներկայացուցիչները պիցցաներ են տանում ընտրատեղամասեր. «Անկախ դիտորդ» դաշինք

12:29 • 23/09

Ժամը 11:00-ի դրությամբ ընտրություններին մասնակցել է 79 686 քաղաքացի կամ ընտրողների 9,39%-ը, ամենաշատն ընտրել են Շենգավիթում. ԿԸՀ

12:21 • 23/09

Քվեարկությունը կավարտվի, կտեսնենք արդյունքները և, ըստ այդմ, կկողմնորոշվենք. Արտակ Զեյնալյանը՝ «Իմ քայլը» դաշինքի հետ հնարավոր կոալիցիայի մասին

12:20 • 23/09

Amazon-ը ձայնային հրահանգով կառավարվող միկրոալիքային վառարան է ներկայացրել

12:18 • 23/09

«Գանձասար-Կապանի» պաշտպանը հեռացվել է թիմից

12:11 • 23/09

Սիրիա հայկական զորքի գնալը Հայաստանին բերում է միջազգային մեկուսացման նոր մակարդակի. Աղասի Ենոքյան

12:07 • 23/09

Առայժմ ոչ մի տեղ չեմ տեղափոխվում, կշարունակեմ բնակվել Նուբարաշենում. Վալերիյ Օսիպյան

12:05 • 23/09

Ապրենք նոր Հայաստանում և շենացնենք մեր Երևանը. «Ժողովրդական ուղի» կուսակցության քաղաքապետի թեկնածու

12:00 • 23/09

Ալավերդի-Վանաձոր ավտոճանապարհին Toyota Voxy մակնիշի ավտոմեքենա է ամբողջությամբ այրվել

11:55 • 23/09

Եկեք լրացուցիչ լարվածություն չստեղծենք ո´չ ընտրողի, ո´չ էլ մեզ համար, այսօր իրոք տոն է. Անահիտ Թարխանյան (տեսանյութ)

11:55 • 23/09

Բաքվի մի շարք շրջաններ անցել են ջրի տակ (լուսանկարներ, տեսանյութեր)

11:50 • 23/09

«Տոյոտա կոռոլայով» ընտրողներ են տեղամաս բերվել. Երևանի ավագանու ընտրություններում 11:30-ի դրությամբ գրանցվել է 86 խախտում, 7 միջադեպ

11:44 • 23/09

Քաղաքացիներն ընտրությանը բավականին ակտիվ են մասնակցում, տեխնիկական սարքերի հետ կապված խնդիրներ դեռևս չկան․ հանձնաժողովի նախագահներ

11:38 • 23/09

Ալ Պաչինոն նոր ընկերուհի ունի. լրատվամիջոցներ

11:37 • 23/09

Ամեն մեկն էլ «ինքնագունավորմամբ» է զբաղված, և այս փուլը մի քիչ ավելի էր, քան ստանդարտ, կրքոտ նախընտրականը. Րաֆֆի Հովհաննիսյան

11:34 • 23/09

Ընտրությունը քաղաքականացվեց և գնաց վարչապետին սատարելու ուղղությամբ. նա խնդիր դրեց, որ այս ընտրություններն իր վստահության քվեն են․ Մ. Մանուկյան

11:32 • 23/09

Չեմ կարող ասել, թե Ջոշուան զարմացրեց ինձ. Պովետկին

11:30 • 23/09

Որոշ շտաբներում կային ընտրողների ցուցակներ` քաղաքացիների հասցեներով, հեռախոսներով. Րաֆֆի Հովհաննիսյան (տեսանյութ)

11:24 • 23/09

Վրաստանի ու ԱՄՆ-ի համագործակցությունը հասել է ամենաբարձր մակարդակի. Վրաստանի վարչապետ

11:23 • 23/09

Երկար տարիներ հետո սրանք առաջին ընտրություններ են, որ պետք է անցնեն առանց ընտրակաշառքների ու կեղծիքների. «ՕԵԿ» քաղաքապետի թեկնածու

11:21 • 23/09

Ազգային ժողովի ինքնալուծարման մասին խոսելը դեռ վաղ է. Արա Բաբլոյան

11:20 • 23/09

Եթե կեղծ ահազանգողները քրեական պատասխանատվության չենթարկվեն՝ հարց է առաջանալու՝ Վ. Օսիպյանն իրավունք ունի՞ շարունակելու իր գործունեությունը որպես ոստիկանապետ. Ն. Զոհրաբյան

11:14 • 23/09

Ֆրանսիայում Մտքերի գագաթնաժողովին ՀՀ նախագահն իր պատկերացումներն է ներկայացրել ժամանակակից աշխարհի մարտահրավերների մասին

11:12 • 23/09

Ինձ դուր չեկավ իմ թիմի՝ «Վուլվերհեմփթոնի» դեմ ցուցադրած խաղը. Մոուրինյու

11:10 • 23/09

Երևանի ավագանու ընտրություններում 10:30-ի դրությամբ գրանցվել է 93 խախտում, 5 միջադեպ

11:03 • 23/09

Porsche-ն 2019 թվականից անցում կկատարի էլեկտրական մեքենաների արտադրությանը

11:00 • 23/09

Ոստիկանությունը հրապարակել է Երևանի ավագանու ընտրություններում քվեարկելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը

10:59 • 23/09

Մինչև քվեարկության օրը և մինչև այս պահը դիմում-բողոքներ չենք ստացել. ԿԸՀ

10:56 • 23/09

Արաբկիրի 4/20 տեղամասում հանձնաժողովի նախագահը «Լուսավոր Հայաստանի» կրծքանշան է կրել

10:55 • 23/09

Զ. Մնացականյանը կայցելի Նյու Յորք, նախատեսվում են երկկողմ հանդիպումներ մի շարք երկրների գործընկերների հետ

10:49 • 23/09

Իրանում իշխանափոխություն տեղի կունենա. Թրամփի փաստաբան

10:48 • 23/09

Ես կժպտամ միայն այդ առիթով. Վանեցյանը՝ իր դեմ Ռ. Քոչարյանի որդու ներկայացրած հայցի մասին

10:43 • 23/09

Գերմանացին հին պահարան է գնել, որի մեջ 83.500 եվրոյի ոսկու ձուլակտորներ է հայտնաբերել

10:42 • 23/09

Յուրա Մովսիսյանը նշել է նորամուտը «Չիկագո Ֆայրի» կազմում (տեսանյութ)

10:35 • 23/09

Լռության օրը տեղի է ունեցել ԸՕ կոպտագույն խախտում, հստակ հակաքարոզչություն է իրականացվել ԲՀԿ-ի հանդեպ. Ն. Զոհրաբյան (տեսանյութ)

10:29 • 23/09

Այս ընտրությունները նախորդներից տարբերվելու են նրանով, որ որևէ մեկի մոտ կասկած չի լինելու այդ ընտրության վերաբերյալ. Արթուր Վանեցյան (տեսանյութ)

10:16 • 23/09

Ավտովթար Գորիս-Կապան ճանապարհին. կան տուժածներ